ใบความรู้เรื่องภัยพิบัติทางธรรมชาติ

ใบความรู้

เรื่อง...ภยั พบิ ตั ิทางธรรมชาติ

ช้ นั มธั ยมศึกษาปีที่ 3

คณุ ครูกมลนภา ล้อมไร่

โรงเรียนเพญ็ พฒั นา

ภยั พบิ ตั ทิ างธรรมชาติ

ภยั พิบตั ิทางธรรมชาติ คือ ปรากฏการณ์ ที่เกิ ดข้ึ นตาม
ธรรมชาติ และก่อให้เกิ ดความเสียหายท้งั ต่อชี วติ ทรพั ย์สิ น
แล ะ ก่อ ให้ เกิ ดกา ร เป ลี่ย น แ ปล ง ต่อ สิ่ ง แ วด ล้อ ม โ ล กมี กา ร
เปลีย่ นแปลงตามธรรมชาติอยูต่ ลอดเวลา และมนุษย์ก็เป็ นส่วน
หน่ึ งของธรรมชาติ มนุษย์จงึ เป็ นท้งั ผูไ้ ดร้ บั ผลกระทบและเป็ น
สาเหตุบางประการของภยั ธรรมชาติ ความเขา้ ใจในเรื่องของ
ลกั ษณะภยั พบิ ตั ทิ างธรรมชาติแตล่ ะประการ รวมท้งั สาเหตุและ
ผ ล ก ร ะ ท บ ที่เ กิ ด ข้ึ น น้ ั น ย่อ ม น า ไ ป สู่ ก า ร บ ริ ห า ร จ ดั ก า ร
สถานการณ์ภยั พิบตั ิทางธรรมชาติไดเ้ ป็ นอยา่ งดี ภยั พิบตั ิทาง
ธรรมชาติทีเ่ กิดข้ึนในทวปี อเมริกาเหนื อและทวปี อเมริกาใต้ มี
ดงั น้ี

แผน่ ดนิ ไหว

คือกา รที่เปลือกโลกเกิ ดกา รส่ัน สะเทือน หรื อกา ร
เคลื่อนทีอ่ ยา่ งฉบั พลนั ของ เปลือกโลก เป็ นปรากฏการณ์ทาง
ธรรมชาติอยา่ งหน่ึ ง ทาให้ เกิ ดความเสี ยหาย ท้งั ชี วิตผู้คน
สิ่งกอ่ สร้างและอาคารบา้ นเรือน

สาเหตขุ องการเกิดแผน่ ดนิ ไหว
1. การเคลอื่ นตวั ของรอยเลอื่ นบริเวณเปลือกโลก
2. การส่นั สะเทอื นจากการปะทุของภูเขาไฟ
3. การทดลองระเบดิ ปรมาณหู รือการปะทุของระเบดิ นิ วเคลยี ร์

แนวทางป้ องกนั และเฝ้ าระวงั ภยั จากแผน่ ดนิ ไหว
1. หากอยูบ่ ริเวณจุดเสีย่ งตอ่ การเกิดแผน่ ดนิ ไหวควรจดั เตรียม
เครื่องอปุ โภค บริโภค และยารกั ษาโรค ไว้ให้พร้อม
2. เขา้ รว่ มฝึกซ้ อมอพยพหนี ภยั ของชมุ ชนหรือหน่วยงานทอี่ ยูใ่ น
พ้นื ทเี่ สีย่ งภยั
3. ตดิ ตามขา่ วสารจากหน่วยงานทเี่ กี่ยวขอ้ ง
4.ตรวจสอบอาคารบา้ นเรือนและสิ่งกอ่ สร้างตา่ งๆ ให้ม่นั คง
แข็งแรง

สึนามิ

เป็ นคลืน่ ทะเลขนาดใหญท่ เี่ คลื่อนตวั อยา่ งรวดเร็วและมี
พลงั มาก เมื่ออยูใ่ น คลื่นจะสูงไมม่ าก แตจ่ ะเคลื่อนทีด่ ว้ ยความ
รวดเร็วสูง เมื่อเคลื่อนเขา้ ฝ่ังคลื่นจะ มีความสูงไดถ้ ึง 30 เมตร
จงึ มีพลงั ทาลายลา้ งอยา่ งมหาศาล

สาเหตุของการเกิดสึนามิ
1. แผน่ ดนิ ไหวขนาดใหญใ่ นทะเล
2. อกุ กาบาตตกในทะเล
3. แผน่ ดนิ ถลม่ ใต้ทะเล
4. ภูเขาไฟประทุบนเกาะหรือใต้ทะเล
5. การทดลองระเบดิ นิ วเคลยี ร์ในทะเล
6. การเคลือ่ นตวั ของเปลือกโลก/รอยเลอื่ น

แนวทางป้ องกนั และเฝ้ าระวงั ภยั จากสึนามิ
1. ทาเขื่อน กาแพง เพอื่ ลดแรงปะทะของนาํ ทะเลบริเวณเสีย่ งภยั
2.ให้ความรู้ประชาชนเรื่องการป้ องกนั และบรรเทาภยั จากสึนามิ
3. หลกี เลยี่ งการกอ่ สร้างอาคารใกล้ชายฝ่ังทมี่ ีความเสีย่ งสินามิ
4. ศึกษาเส้ นทางการอพยพ และการฝึกซ้ อมการหนี ภยั
5. ตดิ ตามขา่ วและการเตอื นภยั ของหน่วยงานทเี่ กีย่ วขอ้ งอยา่ ง
ใกล้ชิ ด

ภูเขาไฟปะทุ

ภเู ขาเกิดจากการเปลีย่ นแปลงลกั ษณะของเปลือกโลก
ซ่ึ งแผน่ ธรณี ทวปี ดนั กันทาให้ช้ ันหิ นคดโค้ง (Fold) เป็ นรูป
ประทุนคว่าและประทุนหงายสลบั กนั ภูเขาทีม่ ียอดแบนราบ
อาจเกิ ดจากการยกตวั ของเปลือกโลกตามบริ เวณรอยเลื่อน
(Fault) แตภ่ ูเขาไฟ (Volcano) มีกาเนิ ดแตกตา่ งจากภูเขาทว่ั ไป
ภูเขาไฟเกิดจากการยกตวั ของแมกมาใต้เปลือกโลก

สาเหตุของการเกิดภเู ขาไฟปะทุ
ภูเขาไฟเกิ ดจากการทีห่ ินหนื ดในช้ นั แมนแทิลมีอุณหภูมิและ
ความดนั สูงมากจงึ พยายามดนั และแทรกตวั ตามรอยแตกข้ึนสู่ผิว
โลก โดยมีแรงประทุหรือแรงระเบดิ เกิดข้ึน

แนวทางป้ องกนั และเฝ้ าระวงั ภยั จากภเู ขาไฟปะทุ
1. สวมเส้ือคลมุ กางเกงขายาว ถุงมือเพอื่ ป้ องกนั เถ้าภเู ขาไฟ และ
ความร้อนจากการระเบดิ ใส่หน้ากากอนามยั แวน่ ตาทุกชนิ ดเพอื่
ป้ องกนั เถ้าภูเขาไฟ เตรียมเสบยี ง ยารกั ษาโรค
2. ติดตามขา่ วสารจากทางราชการอยา่ งเครง่ ครดั และเมื่อทางการสง่ั
อพยพ ให้อพยพออกจากพ้นื ทที่ นั ทอี าจไปรวมตวั กนั ทสี่ ถานทหี่ ลบภยั
3. ไมค่ วรหลบอยูใ่ นอาคารสิ่งกอ่ สร้าง เพราะอาจถลม่ ลงมาจาก
แผน่ ดนิ ไหว หรือเถ้าภูเขาไฟ

อทุ กภยั

อุทกภยั คือ อนั ตรายอนั เกิดจากสภาวะทนี่ ําไหลเออ่ ล้น
ฝ่ังแมน่ ํา ล้าธาร หรือทางนํา เข้าทว่ มพ้ืนที่ซ่ึ งโดยปกติแล้ว
ไมไ่ ดอ้ ยูใ่ ต้ระดบั นาํ หรือเกิดจากการสะสมนําบนพ้นื ทซี่ ่ึงระบาย
ออกไมท่ นั ทาให้ พ้นที่น้ ันปกคลุมไปด้วยนําโดยท่วั ไปแล้ว
อุทกภยั มกั เกิดจากนําทว่ ม

สาเหตขุ องการเกิดอทุ กภยั
ฝนตกหนกั ตอ่ เนื่องตดิ ตอ่ กนั เป็ นเวลานาน จนดนิ ไมส่ ามารถดูด
ซบั นํา และแหลง่ นาํ ตามธรรมชาตไิ มส่ ามารถรองรบั นําปริมาณ
มากไว้ไดท้ าให้มีปริมาณนําสะสมจานวนมากบนภูเขาหรือป่ า
ต้นนาํ และไหลบา่ ลงสู่ทรี่ าบเชิงเขาอยา่ งรวดเร็ว

แนวทางป้ องกนั และเฝ้ าระวงั ภยั จากอทุ กภยั
1. ติดตามขอ้ มลู สภาพอากาศและปริมาณนาํ ในพ้นื ที่
2. สงั เกตสญั ญาณความผิดปกติทางธรรมชาตเิ ช่นระดบั นาํ ใน
แมน่ าเพมิ่ สูงข้ึน มีสีขุน่
3. จดั เตรียมสิ่งของเครื่องใช้ทจี่ าเป็ น ไว้ใช้ในช่วงนําทว่ ม
4. ป้ องกนั นาํ ทว่ มบา้ น โดยกาจดั ขยะไมใ่ ห้อดุ ตนั ทอ่ นาํ ทาง
ระบายนําเพอื่ ให้นําไหลผา่ นไดโ้ ดยสะดวก

วาตภยั

วาตภยั คือ ภยั ธรรมชาติซ่ึงเกิดจากพายลุ มแรงสามารถแบง่
ลกั ษณะของวาตภยั ไดต้ ามความเร็วลมสถานทที่ เี่ กิดวาตภยั เช่น
พายุฟ้ าคะนอง พายุดเี ปรสช่นั พายโุ ซนร้อน พายไุ ต้ฝ่ นุ

สาเหตขุ องการเกิดวาตภยั
จะเกิดข้ึนในช่วงฤดูฝน เป็ นพายุทมี่ ีศูนย์กลางประมาณ 200
กม. มีลมพดั เวยี นรอบศูนยก์ ลางทิศทวนเข็มนาฬิกา ศูนย์กลาง
เป็ นวงกลมประมาณ 15-60 กม. มองเห็ นได้จากภาพเมฆ
ดาวเทียม เมื่อเคลื่อนตวั ข้ึนฝ่ังทาความเสียหายให้บริ เวณที่
เคลือ่ นผา่ น ตามลาดบั ความรนุ แรง

แนวทางป้ องกนั และเฝ้ าระวงั ภยั จากวาตภยั
1. ติดตามสอบถามสภาวะอากาศ ฟังคาเตอื นจากกรมอุตนุ ิ ยมวทิ ยา
สม่าเสมอ
2. ตรวจสอบบา้ นเรือนทอี่ ยูอ่ าศยั วา่ มีความแข็งแรงปลอดภยั จากลม
แรงหรือไม
3. ตรวจสอบกิ่งไมบ้ ริเวณใกล้กบั บา้ นเรือน หากเกิดอนั ตรายเมื่อ
เกิดพายุให้ตดั ท้ิง
4. เมื่อเกิดลมพายุไมค่ วรออกไปในทโี่ ลง่ แจ้ง เพราะอาจเกิดอนั ตราย
ไดค้ วรอยูใ่ นทมี่ ่นั คงแข็งแรง

ไฟป่ า

เป็ นภยั ธรรมชาติทมี่ กั เกิดในช่วงฤดูร้อนโดยจะเผาผลาญ
พ้ืนที่ป่ าไม้เป็ นบริ เวณกว้ างหลายพนั ไร่ส่ งผลกระทบต่อพืช
พรรณธรรมชาติ สัตว์ ป่ า สิ่ งแวดล้อมและคุณภาพชี วิตของ
ประชากรในพ้นื ทใี่ กล้เคียง เนื่องจากมีหมอกควนั และมลพิษใน
อากาศฟ้ ุงกระจายไปทว่ั

สาเหตุของการเกิดวาตภยั
1. เกิดเองโดยธรรมชาติ แตม่ ีน้ อยคร้งั มาก
2. เกิดจากนํามือของมนุษย์ โดยต้งั ใจเผาป่ าเพอื่ ประโยชน์ ใน
การเก็บหาของป่ า ลา่ สตั ว์ป่ า และขยายพ้นื ทเี่ พาะปลูก

แนวทางป้ องกนั และเฝ้ าระวงั ภยั จากวาตภยั
1. รณรงค์ให้ประชาชนในทอ้ งถิน่ รว่ มมือและป้ องกนั ไฟไหมป้ ่ า
2. เตรียมเจ้าหน้าที่ อาสาสมคั รและอปุ กรณ์ดบั ไฟป่ าให้พร้อม
3. ปราบปรามและใช้กฎหมายอยา่ งเครง่ ครดั