บทที่ 1 พลังงานน้ำ

บทที่ 1
เรอื่ ง พลงั งานนา้

จดั ทำโดย
นำงสำวธติ ยิ ำ สมเจตนำ

โรงเรยี นบ้ำนภูเขำขำม

พลังงานน้าเป็นพลังงานที่เกิดขึ้นหมุนเวียนใน
ธรรมชาติ โลกมีน้าปกคลุมอยู่ 3 ใน 4 ส่วนของ
พ้ืนผิวท้ังหมด น้าบนโลกมีการเปลี่ยนสถานะ
หมุนเวียนอยู่ตลอดเวลา เรียกว่า วัฏจักรของน้า
(Water Cycle)

พลังงานน้า (Hydropower) เป็นพลังงานทดแทน
ประเภทพลังงานหมุนเวยี น
จากกิจกรรมท่ีประดิษฐ์กังหันน้า เม่ือเราปล่อยน้าให้
กระทบกับใบพัดของกังหัน พลังงานศักย์ของน้าจะถ่าย
โอนให้กับกังหัน ท้าให้กังหันหมุนรอบแกน ถ้าระยะห่าง
ตามแนวดิง่ ระหว่างต้าแหน่งของน้ากับกังหันมากขึ้น น้า
จะมพี ลังงานศกั ย์มากขึน้

พลังงานศักย์ (Potential Energy) คือ พลังงานท่ีถูก
เก็บสะสมไว้ในวัตถุต่างๆเนื่องจากการเปลี่ยนต้าแหน่งของวัตถุใน
แนวดงิ่

การใช้ประโยชน์จากพลังงานนา้
1. จุดประสงคห์ ลกั คือกกั เก็บน้าไวใ้ ชใ้ นการเกษตร
2. เพือ่ การอปุ โภค บรโิ ภค เพอ่ื การประกอบอาชีพ
3. ใช้ปอ้ งกนั หรอื บรรเทาอุทกภัย
4. ใชแ้ กป้ ัญหาภัยแลง้ และด้านอน่ื ๆ
5. การนา้ พลงั งานน้ามาผลติ ไฟฟา้

การผลติ ไฟฟา้ ในโรงไฟฟา้ พลังงานนา้
ใช้หลักการปล่อยน้าจากอ่างเก็บน้าเหนือเขื่อนซ่ึงอยู่ใน
ระดับสูงกว่า ลงมาตามอุโมงค์ส่งน้าไปที่กังหันของเครื่องก้าเนิดไฟฟ้า
ซึ่งอยู่ในระดับท่ีต้่ากวา่ เม่อื กังหันหมุนจะท้าให้แกนเคร่ืองก้าเนิดไฟฟ้าท่ี
ติดอยู่หมุนตามไปด้วย เกิดการเปล่ียนพลังงานจลน์ของการหมุนของ
แกนเคร่ืองก้าเนิดไฟฟ้าเป็นพลังงานไฟฟ้าและส่งออกไปตามสายส่ง
ไฟฟ้า นา้ ทไ่ี หลผ่านกังหนั แล้วจะไหลลงสแู่ หล่งน้าตามธรรมชาติ

ลกั ษณะของโรงไฟฟ้า
มีทั้งขนาดใหญแ่ ละขนาดเล็ก ซงึ่ มีลกั ษณะดงั น้ี
1. โรงไฟฟา้ พลังงานน้าขนาดใหญ่
ใช้น้าในแม่น้าหรือล้าน้ามาเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้า
โดยจะสรา้ งเขอื่ นก้ันน้าไว้ 2 แบบ คอื
1) ในลักษณะของฝายกัน้ น้า
2) ในลักษณะของอา่ งเกบ็ น้า
โรงไฟฟ้าพลังงานน้าขนาดใหญ่ท่ีกั้นน้าไว้ใน
ลักษณะของฝายกนั้ น้า เช่น

เขอ่ื นศรีนครนิ ทร์ เขอ่ื นสิรินธร

เข่อื นปากมูล

2. โรงไฟฟ้าพลังงานน้าขนาดเลก็
เป็นแหล่งพลิตไฟฟ้าที่ส้าคัญท่ีมีจุดประสงค์

หลกั คือ เพื่อให้ชุมชนทอี่ ยู่ห่างไกลจากระบบส่งไฟฟ้า
มีพลังงานไฟฟ้าใช้ในครัวเรือน และช่วยแก้ปัญหา
ข้อจ้ากัดของโรงไฟฟ้าพลังน้าขนาดใหญ่ที่ต้องใช้
พน้ื ทใ่ี นการกักเกบ็ น้าเปน็ บรเิ วณกว้าง

โรงไฟฟ้าพลังงานน้าขนาดเลก็ ใช้น้าในล้าน้า
เป็นแหล่งในการผลิตไฟฟ้า โดยก้ันน้าไว้ในลักษณะ
ของฝายก้ันน้าให้อยู่ในระดับที่สูงกว่าระดับของ
โรงงานไฟฟา้

ข้อดี – ข้อจ้ากดั
ข้อดี 1. มพี ลงั งานใชอ้ ยา่ งต่อเนื่อง

2. ไมม่ ีต้นทุนค่าเชือ้ เพลิงไม่ตอ้ งขนสง่ เชื้อเพลงิ
3. น้ามาผลติ ไฟฟ้า
4. ทดแทนเชื้อเพลงิ จากน้ามันดิบ
5. ช่วยลดปัญหาการขาดแคลนพลังงานไฟฟ้า
6. ไม่กอ่ ใหเ้ กดิ มลพิษตอ่ สง่ิ มีชีวิตและแวดล้อม
7. ใชใ้ นการเกษตร อุปโภค บริโภคได้

ขอ้ จา้ กัด 1. ขนาดของพนื้ ที่ ตอ้ งใช้ขนาดพ้ืนทีใ่ นการกกั
เก็บนา้ มาก

แนวทางการพัฒนา เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ต้อง
ค้านึงถึงความเหมาะสมในด้านการใช้งาน ต้องมีการศึกษา
ข้อมูลและพิจารณาถึงปัจจัยต่างๆท่ีเก่ียวข้อง เราสามารถเพิ่ม
ศักยภาพของพลังงานน้าให้มากขึ้นได้ โดยการอนุรักษณ์แหล่ง
นา้ และป่าไมใ้ ห้อยใู่ นสภาพทีอ่ ดุ มสมบูรณ์