Majet Shiikuya Marathi 2nd

भारताचे सवं िधान
भाग ४ क

नागरिकांची मलू भतू करत्व्ये

अनुच्छदे ५१ क

मलू भतू करव्त ्ेय – प्रत्केय भारतीय नागरिकाचे हे करव्त ्य असले की त्याने –
(क) प्रत्ेयक नागरिकाने सवं िधानाचे पालन करावे. संविधानातील आदर्शाचं ा, राष्ध्रट ्वज व

राष्टरग् ीताचा आदर करावा.
(ख) स्वातंत्र्याच्या चळवळीला प्रेरणा देणाऱ्या आदर्शाचं े पालन करावे.
(ग) देशाचे सार्वभौमत्व, एकता व अखडं त्व सुरक्षित ठेवण्यासाठी प्रयत्नशील असावे.
(घ) आपल्या देशाचे रक्षण करावे, देशाची सेवा करावी.
(ङ) सर्व प्रकारचे भेद विसरून एकोपा वाढवावा व बंधतु ्वाची भावना जोपासावी.

स्त्रियाचं ्या प्रतिष्ठेला कमीपणा आणतील अशा प्रथाचं ा त्याग करावा.
(च) आपल्या संमिश्र ससं ्ृतक ीच्या वारशाचे जतन करावे.
(छ) नैसर्गिक पर्यावरणाचे जतन करावे. सजीव प्राण्यांबद्दल दयाबदु ्धी बाळगावी.
(ज) वैज्ञानिक दृष्टी, मानवतावाद आणि जिज्ञासवू तृ ्ती अंगी बाळगावी.
(झ) सारवज् निक मालमत्तेचे जतन करावे. हिसं चे ा त्याग करावा.
(ञ) देशाची उत्तरोत्तर प्रगती होण्यासाठी व्यक्तिगत व सामहू िक कार्यात उच्चत्वाची

पातळी गाठण्याचा प्रयत्न करावा.
(ट) ६ ते १४ वयोगटातील आपल्या पाल्यांना पालकांनी शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून

द्याव्यात.



आपलया समाटफर ोनवरील DIKSHA APP द्वारे पा पुसतकाचया पिहलया
पृ ावरील Q. R. Code द्वारे िडिजटल पा पुसतक व तयके पाठामधये
असलले या Q. R. Code द्वारे तया पाठासंबंिधत अधययन अधयापनासाठी
उपयु दक ावय सािहतय उपलबध होईल.

‘OoV {eHy$¶m ‘amR>r

B¶ËVm Xþgar

A‘amR>r ‘mܶ‘m§À¶m emim§Vrb

(qhXr, B§J«Or, CXÿ©, H$ÝZS, JwOamVr, VobwJy, qgYr B.)>

{dXçmWu d {ejH$m§gmR>r nmR>çoVa nyaH$ nwpñVH$m

‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d Aä¶mgH«$‘ g§emoYZ ‘§S>i, nwUo 411 004.

P-A

àW‘md¥ËVr … 2014 © _hmamîQ´> amÁ` nmR>çnwñVH$ {Z{_©Vr d Aä`mgH«$_ g§emoYZ _§S>i,
gmVdo nZw _Щw U … 2021 nwUo - 411004.

¶m nwñVH$mMo gd© h³H$ ‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d Aä¶mgH«$‘ g§emoYZ ‘§S>imH$S>o
amhVrb. ¶m nwñVH$mVrb H$moUVmhr ^mJ g§MmbH$, ‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d
Aä¶mgH«$‘ g§emoYZ ‘§S>i ¶m§À¶m boIr nadmZJr{edm¶ CX²Y¥V H$aVm ¶oUma Zmhr.

‘amR>r ^mfm g{‘Vr … ‘amR>r ^mfm g{‘Vr - H$m¶©JQ> gXñ¶
S>m°. ZmJZmW H$moËVmnëbo, Aܶj
àm. am. a§. ~moamS>o, gXñ¶ har J§JmYa Zmabmdma S>m°. g§Ü¶m ndma
BaJm|S>m nmQ>rb, gXñ¶
’$mXa ’«$mpÝgg {X{~«Q>mo, gXñ¶ àm. gO}amd aUIm§~ lrH$m§V Mm¡Jwbo
dmhê$ gmoZdUo, gXñ¶
àm. àkm X¶m ndma, gXñ¶ lr‘Vr aoUy Xm§S>oH$a nX²‘mH$a Hw$bH$Uu
S>m°. gw^mf gmdaH$a, gXñ¶
{H$emoa XaH$, gXñ¶ àm. O¶d§V nmQ>rb {edm H$m§~io
lr‘Vr CfmXodr àVmn Xoe‘wI
(gXñ¶-g{Md) S>m°. amo{hUr Jm¶H$dmS> Zrboe {Z‘H$a

S>m°. ‘§Xm Zm§XÿaH$a EH$ZmW AmìhmS

àm. S>m°. {g{g{b¶m H$mìhm©bmo AVwb Hw$bH$Uu

àm. S>m°. gwZrVm gwioH$a doÀ¶m ê$ܶm Jm{dV

g§¶moOZ … lr‘Vr CfmXodr àVmn Xoe‘wI

à. {deofm{YH$mar, ‘amR>r

{MÌH$ma … lr. amO|Ð {JaYmar

‘wIn¥îR> … lr. amO|Ð {JaYmar

AjaOwiUr … ^mfm {d^mJ, nmR>çnwñVH$ ‘§S>i, nwUo.

{Z{‘©Vr … g{ƒXmZ§X Am’$io, ‘w»¶ {Z{‘©Vr A{YH$mar

g§Xrn AmOJm§dH$a, {Z{‘©Vr A{YH$mar

àH$meH$ H$mJX … 70 Or.Eg.E‘. {H«$_dmoìh
{ddoH$ CËV‘ Jmogmdr ‘wÐUmXoe … N/PB/2021-22/100000
‘wÐH$ … M/s.
{Z¶§ÌH$
nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr ‘§S>i,

à^mXodr, ‘w§~B© - 25.

P-B



AZwH«$_{UH$m n¥îR> H«$.
1
A.H«$. nmR>mMo Zmd 2
3
1. nmD$g (JmUo) - g[aVm nXH$s 4
2. ‘m§OamMr J§‘V ({MÌH$Wm) 5
3. Ioi Ioiy¶m 6
4. Z³H$b H$ê$¶m 7
5. ’$im§Mm amOm (JmUo) 8
6. ’$io ‘moOy¶m 9
7. {MÌo nmhÿ, Jßnm ‘mê$ 10
8. AmoiI Ioim§Mr 11
9. Pmonmim Jobm CSy>Z ({MÌH$Wm) 12
10. ^mOr ¿¶m, ^mOr (JmUo) 13
11. AmoiI ^mÁ¶m§Mr 14
12. dmhZo AmoiIy , Jßnm ‘mê$ 15
13. AmoiI dmhZm§Mr 16
14. emoYy¶m 17
15. Amnbm n[aga - 1 18
16. Amnbm n[aga - 2 19
17. Ima (JmUo) - Xod~m nmQ>rb 20
18. ‘mPo Ka 21
19. KamVrb dñVy 22
20. EoHy$¶m, ~moby¶m 23
21. H$mo@ H$mo@ H$m|~S>m! (JmUo) - a_oe {Mëbo 24
22. ¶mo½¶ H$m¶ ? 25
23. ‘mPr eãX~mJ 26
24. H$moU H$go ? 27
25. H$moU H$moR>o ? 28
26. gmaIo H$m¶ ? 29
27. ‘mPo eãX^m§S>ma
28. ‘mPo nmZ P-D

CX²{XîQ>o, {Xem Aܶ¶Z-AܶmnZmMr

1. nmD$g

· JmUo EoH$m. åhUm. H¥$Vr H$am.

· {MÌ nmhm. gm§Jm. EoH$m. {MÌmV XmIdm.

Am^mi dmOb§ YS>mS²> Yw‘²

dmam gwQ>bm g§y g§y gwå_²

drO M‘H$br MH²$ MH²$ MH²$

{OH$S>o {VH$S>o bI² bI² bI²

nmD$g Ambm Ymo Ymo Ymo

nmUr dmhçb§ gmo gmo gmo

nmʶmV ~moQ> gmoS>br gmoS>br

hmV^a OmD$Z ~wS>br ~wS>br

~moQ>rda ~gbm ~oSw>H$ ~oSw>H$

Vmo AmoaS>bm S>am±d Sw>H²$ S>am±d Sw>H²$

- g[aVm nXH$s

1

P-1



3. Ioi Ioiy¶m

· nmhm. EoH$m. åhUm.

dmH$m. a§Jdm.

bmdm. Pmonm.

~mobm. Xo.
Ko.

· nmhm. EoH$m. dmMm. gyMZoà‘mUo H$ê$Z XmIdm. Pmonm. ~mobm.
Wm§~m. dmOdm.
dmH$m. a§Jdm. bmdm.
P-3
Xo. Ko. hgm.

3



5. ’$im§Mm amOm

· JmUo EoH$m. åhUm.

Zm{eH$Mr Ðmj§ JmoS>M JmoS>,
ZmJnyaÀ¶m g§Í¶mMr N>mZXma ’$moS>.

dgB©À¶m Ho$içm§Mm ‘moR>m ‘mZ,
Ho$içm§M§ {eH$aU bmJV§ N>mZ.
nZdobMo H$qbJS> bmbM bmb,
ImD$Z nhmb Va IyeM ìhmb.
Ah‘Xm~mXMr ~moa§ {hadrJma,
Imdrer dmQ>VmV ’$ma ’$ma.
nwaoV Jßnm, Vwåhr Wm§~m,
’$im§Mm amOm ‘r Am§~m.

· JmʶmV Ambobr ’$im§Mr Zmdo gm§Jm.
· JmʶmeoOmar {Xboë¶m {MÌmVrb ’$io AmoiIm. \$io XmIdm.
· nmhm. EoH$m. åhUm. Zmdo dmMm.

nnB© {MHy$ AZZg noê$ g\$aM§X

5

P-5

6. ’$io ‘moOy¶m

· nmhm. ‘moOm. gm§Jm.

· darb Mm¡H$moZm§Vrb ’$io ‘moOm. g§»`m {bhm. g’$aM§Xo
Ogo … noê$
Am§~o
nnB© 1 {MHy$

H$qbJS>o P-6

Ho$ir

AZZg

6



8. AmoiI Ioim§Mr

· à˶oH$ {MÌmV H$m¶ H$m¶ {XgVo Vo gm§Jm.

· EoH$m. åhUm. ([aH$må¶m OmJr dJm©Vrb ‘wbmMo/‘wbrMo Zmd dmnamdo.)

1. ‘wbo H$~S²>S>r IoiV AmhoV. .............. H$~S²>S>r N>mZ IoiVmo./IoiVo.

2. ‘wbr Imo-Imo IoiV AmhoV. .............. bm Imo-Imo Ioi AmdS>Vmo.

3. ‘wbo bJmoar IoiV AmhoV. .............. M|Sy> AMyH$ ’o$H$Vmo./’o$H$Vo.

4. ‘wbo {H«$Ho$Q> IoiV AmhoV. .............. {H«$Ho$Q> N>mZ IoiVmo./IoiVo.

· {MÌo nmhm. EoH$m. åhUm. Zmdo dmMm.

8

P-8



10. ^mOr ¿¶m, ^mOr

· JmUo EoH$m. åhUm.
· {MÌ nmhm. gm§Jm. EoH$m. XmIdm.

^mOr ¿¶m hmo ^mOr,
VmOr VmOr ^mOr.

Mdir H$modir H$modir,
qb~o Am§~Q> {ndir.
nmbH$, eony, ‘oWrMr,
OwS>r {haì¶m nmVrMr.
{‘aMr {VIQ> ‘moR>r,
AmUbr MdrgmR>r.
‘wim, JmOa, H$m§Xm,
AmUbm H$s hmo XmXm.
dm§Jr ¿¶m {Z Q>‘mQ>o,
namR>çmbm ~Q>mQ>o.
H$mH$S>r AZ² H$moqW~ra,
N>mZ hmoVo H$moqe~ra.

· JmʶmV Ambobr ^mÁ¶m§Mr Zmdo gm§Jm.

· JmʶmV Amboë¶m nXmWmªMr Zmdo gm§Jm.

· {MÌo nmhm. EoH$m. åhUm. Zmdo dmMm.

qb~y ‘oWr {‘aMr ‘wim JmOa H$m§Xm Q>‘mQ>m

10



12. dmhZo AmoiIy , Jßnm ‘mê$

· {MÌ nmhm. {MÌmV H$m` H$m` {XgVo Vo gm§Jm.

· nmhm. {R>nHo$ OmoS>m. dmhZ ~Zdm.

· dmhZm§À¶m {MÌm§Mm g§J«h H$am.
Vwåhr H$moUH$moU˶m dmhZm§VyZ {’$am¶bm Jobm hmoVmV, ˶m{df¶r gm§Jm.

12

13. AmoiI dmhZm§Mr

· {MÌmV H$m¶ H$m¶ {XgVo Vo gm§Jm.

· {MÌo nmhm. EoH$m. åhUm. Zmdo gm§Jm.

~g [ajm gm¶H$b H$ma AmJJmS>r Q´>H$

13

P-13



15. Amnbm n[aga - 1

· {MÌo nmhm. gm§Jm.

{H$amUm‘mbmMo XþH$mZ {d{dY dñVw^m§S>ma

VyaS>mi

H$mnS> XþH$mZ

· Amnë¶m n[agamVrb XþH$mZm§Zm ^oQ>r Xçm. ‘m{hVr {‘idm. gm§Jm.

15

P-15



17. Ima

· JmUo EoH$m. åhUm.
· {MÌ nmhm. gm§Jm. EoH$m. {MÌmV XmIdm.

gw§Xa ‘OoXma,
eonyQ> {VMo Pw~Ho$Xma.
~gVo H$er S>m¡bXma,
C^r amhVo EoQ>Xma.
bwH$bwH$ S>moio ~KVr,
IwQ>IwQ> H$mZ EoH$Vr.
^a^a nio añ˶mda,
PaPa MT>o PmS>mda.
YS>nS> H$ar ’$ma,
PQ>nQ> hmoB© ngma.
N>mZ N>mZ Aer Ima,
gmè¶m§Zm AmdS>o ’$ma ’$ma.

- Xod~m nmQ>rb

17

P-17



19. KamVrb dñVy

· nmhm. EoH$m. dmMm.

· ñd¶§nmH$KamVrb dñVy§nwT>o  Aer IyU H$am. ~¡R>H$sÀ¶m ImobrVrb dñVy§nwT>o  Aer IyU H$am.

BVa {R>H$mUr Agboë`m dñVy§nwT>o  Aer IyU H$am.

S>~m H$T>B© gm§S>er JmiUr M‘Mm
H$n H$n~er dm°qeJ ‘erZ Q>rìhr g§JUH$

‘mo~mB©b {‘³ga n§Im ’«$sO gm¡a~§~

IwMu CbWZo {dir bm`Q>a Vdm

19

P-19

· nmhm. EoH$m. ~mobm. 20. EoHy$¶m, ~moby¶m
’«$sO AmOr ’«$sO‘ܶo XÿY R>odVo.

dm°qeJ ‘erZ AmB©Zo dm°qeJ ‘erZ‘ܶo H$nS>o YwVbo.
g§JUH$ XmXm g§JUH$mda {MÌo H$mT>Vmo.
Q>rìhr H${dVmZo Q>rìhrda qgh nm{hbm.

‘mo~mB©b Iyn bmoH$ ‘mo~mB©bMm dmna H$aVmV.

gm¡a~§~ drO~MVrgmR>r gm¡a~§~mMm
dmna H$aVmV.

n§Im VmB© n§Im Mmby H$a.

20

P-20













27. ‘mPo eãX^m§S>ma

· {MÌ nmhm. EoH$m. gm§Jm.

H$m gm nm C§
im b
d n B©
S>m Z g H$
a~
ê$

Am

· dmMm. ~moQ> {’$adm.

ggm gmn S>mg H$mgd

H$mim H$mdim H$ma H$mZ

nmb nmZ Amagm Amdim
27
P-27











14. emoYy¶m

1. {dXçm϶mªZm H$mhr àmʶm§Mr, \$im§Mr Zmdo ‘mhrV Pmbr AmhoV. {ejH$m§Zr ˶m§Vrb àmʶm§Mr, \$im§Mr {MÌo VgoM
Zm‘nQ²>Q>çm XmIdyZ COiUr ¿¶mdr.

2. ¶m nmR>mV Amboë¶m ZdrZ àmʶm§Mr, \$im§Mr {MÌo XmIdmdr. ˶m§Mr Zmdo {dMmamdr. ‘mhrV Zgboë¶m àmʶm§Mr,
\$im§Mr Zmdo gm§Jmdr. Zm‘nQ²>Q>çm§Mo dmMZ ¿¶mdo. nwaogm gamd Xçmdm. Ogo - åh¡g, C§Q>, KmoS>m, ~oSy>H$.

3. nú¶m§Mr {MÌo XmIdmdr. ˶m§Mr Zmdo {dMmamdr. ‘mhrV Zgboë¶m nú¶m§Mr Zmdo gm§Jmdr. Zm‘nQ²>Q>çm§Mo dmMZ ¿¶mdo.
nwaogm gamd Xçmdm.

4. Mm¡H$moZmV XmIdë¶mà‘mUo ’$im§Mr {MÌo d ˶m§À¶m Zm‘nQ²>Q>çm§dê$Z nmR>mVrb gyMZoà‘mUo ˶m§À¶m Zmdm§^modVr
IwUm H$ê$Z ¿¶mì¶m.

15. Amnbm n[aga - 1 16. Amnbm n[aga - 2

1. {dXçm϶mªZm AmB©-~m~m qH$dm ZmVodmBH$m§gmo~V XþH$mZmV Joë¶mZ§Va Ambobm AZw^d H$WZ H$aʶmg gm§Jm.
2. ˶m§Zm nmR>mVrb EHo$H$$ {MÌ XmIdyZ àíZ {dMmamdo.
CXm., ho H$emMo {MÌ Amho ? ¶m {MÌmV H$m¶ H$m¶ {XgVo ?
3. ¶mà‘mUo gd© {MÌm§da àíZ {dMmamdo. {dXçm϶mªZm ˶m {MÌm§Mo dU©Z H$aʶmg gm§Jmdo.
4. XþH$mZm§Zm ^oQ>r Xçmì¶m. ‘m{hVr ¿¶mdr.
Q>rn - {dXçm϶mªZm KoD$Z ~gñWmZH$, aoëdoñWmZH$, XdmImZm ¶oWo ^oQ>r Xçmì¶m. ‘m{hVr {dMmamdr.

17. Ima

1. {dXçm϶mªZm {MÌmMo {ZarjU H$am¶bm gm§Jmdo.
2. JmUo VmbmgwamV gm{^Z` åhUmdo.
3. {ejH$m§Zr EHo$H$ Amoi åhUmdr.
4. VrM Amoi {dXçm϶mªH$Sy>Z åhUyZ ¿¶mdr.
5. {dXçm϶mªH$Sy>Z ¶mo½¶ H¥$Vr d A{^Z¶ H$ê$Z ¿¶mdm.
6. à˶oH$ AmoirMm nwaogm gamd ¿¶mdm.
7. g§nyU© dJm©V, JQ>mV d ñdV§ÌnUo JmUo gm{^Z¶ åhUyZ ¿¶mdo.
8. {MÌ nmhZÿ {dXçm϶mZª m ~mbo Vo H$aʶmgmR>r àíZ {dMmamd.o
Ogo - ImarMo eno Qy > H$go Amho ? Vr H$er C^r amhVo ? H$er ~KVo ?

18. ‘mPo Ka

1. {MÌm§Mo {ZarjU H$am`bm gm§Jmdo. {MÌm§V H$m` H$m` {XgVo Vo {dMmamdo.
2. {MÌm§À¶m AmYmao àíZ {dMmamdo.
CXm., ñd¶§nmH$KamV H$moUH$moU˶m dñVy {XgVmV ?

3. {MÌdU©Z H$ê$Z ¿¶mdo.

4. {dXçm϶mZª m ˶mÀ§ ¶m KamVrb dñVM§y r Zmdo {dMmamdr. ˶m dñVM§y r Zmdo ’$içmda {bhmdr. dmMZy XmIdmdr. dmMZy ¿`mdr.

33

P-33

19. KamVrb dñVy

1. {dXçm϶mªZm {MÌm§Mo {ZarjU H$aʶmg gm§Jmdo.

2. {dXçm϶mªZm àíZ {dMmê$Z dñVy§Mr AmoiI H$ê$Z Xçmdr. Ogo - ho H$emMo {MÌ Amho ?
3. {MÌmV§ Zy dñVM§y r Amio I Pmë¶mZV§ a "hçm dñVy KamV H$mRo >o R>do bëo ¶m {XgVmV?' Agm àíZ {dMmê$Z ˶m-˶m

dñVyMo {R>H$mU OmUyZ ¿¶mdo.

- ñd¶§nmH$KamVrb dñVy H$moU˶m ?

- ~¡R>H$sÀ¶m ImobrVrb dñVy H$moU˶m ?

- BVa {R>H$mUr Agboë¶m dñVy H$moU˶m ?

Ago àíZ {dMmê$Z ñd¶§nmH$KamVrb dñVy§nwT>o Aer IyU H$aʶmg gm§Jmdo Am{U ~¡R>H$sÀ¶m ImobrVrb dñVy§nwT>o
 Aer IyU H$aʶmg gm§Jmdo.

4. nmR>mV Amboë¶m à˶oH$ {MÌmVrb dñVy§Mm Cn¶moJ H$m¶ Vo {dXçm϶mªH$Sy>Z OmUyZ ¿¶mdo.

5. dñVy§À¶m Zm‘nQ²>Q>çm§Mo dmMZ ¿¶mdo. dñVy§nwT>o Zm‘nQ²>Q>çm R>odʶmg gm§Jm.

20. EoHy$¶m, ~moby¶m

1. {dXçm϶mªZm ¶m nmR>mVrb dñVy§Mr {MÌo XmIdmdr.

2. {dXçm϶mªZm àíZ {dMmê$Z dñVy§Mr AmoiI H$ê$Z Xçmdr.
Ogo - ho H$emMo {MÌ Amho ? - ’«$sO

3. {MÌm§Vrb dñVy§Mr AmoiI Pmë¶mda, "˶m§Mm Cn¶moJ H$m¶ ?' Ago àíZ {dMmê$Z Cn¶moJ OmUyZ ¿¶mdo.
Ogo - ’«$sOMm Cn¶moJ H$m¶ ?

4. nmR>mV Amboë¶m dm³¶m§Mo dmMZ H$ê$Z ¿¶mdo. eãX AmoiIʶmMm d dmMZmMm gamd H$ê$Z ¿¶mdm.

5. dmŠ`nQ²>Q>çm V`ma H$amì`m. dñVy§À¶m {MÌmnwT>o dm³¶nQ²>Q>çm bmdʶmg gm§Jmdo.

21. H$mo@> H$mo@ H$m|~S>m !

1. {dXçm϶mªZm {MÌm§Mo {ZarjU H$am¶bm gm§Jmdo.
2. JmʶmVrb à˶oH$ H$S>ì¶mMr ¶mo½¶ H¥$Vr/A{^Z¶ H$ê$Z JmUo åhUmdo.
3. {ejH$m§Zr EHo$H$ Amoi åhUmdr.
4. VrM Amoi {dXçm϶mªH$Sy>Z åhUyZ ¿¶mdr.
5. {dXçm϶mªH$Sy>Z ¶mo½¶ H¥$Vr/A{^Z¶ H$ê$Z ¿¶mdm.
6. à˶oH$ AmoirMm nwaogm gamd ¿¶mdm.
7. g§nyU© dJm©V, JQ>mV d ñdV§ÌnUo JmUo gm{^Z¶ åhUyZ ¿¶mdo.
8. {MÌo nmhÿZ, JmUr JmD$Z {dXçm϶mªZm ~mobVo H$aʶmgmR>r àíZ {dMmamdo.
Ogo - {M‘Ur, H$mdim, nmonQ>, H$moH$si H$go ~mobVmV ? ˶m§Mo a§J H$moUVo ?

34

P-34







• पाठ्यपसु ्तक मंडळाची
वैशिष्ट्यपरू ्ण पाठ्येत्तर
प्रकाशने.

• नामवतं लेखक, कवी,
विचारवतं यांच्या
साहित्याचा समावेश.

• शालये स्तरावर परू क
वाचनासाठी उपयकु ्त.

पसु ्तक मागणीसाठी www.ebalbharati.in, www.balbharati.in सकं ेत स्थळावर भटे द्या.
साहित्य पाठ्यपसु ्तक मंडळाच्या विभागीय भांडारांमध्ेय
विक्रीसाठी उपलब्ध आहे.
ebalbharati

विभागीय भांडारे संपरक् क्रमांक : पणु े -  २५६५९४६५, कोल्हापूर-  २४६८५७६, मुंबई (गोरेगाव)
-  २८७७१८४२, पनवेल -  २७४६२६४६५, नाशिक -  २३९१५११, औरंगाबाद - 
२३३२१७१, नागपरू -  २५४७७१६/२५२३०७८, लातरू -  २२०९३०, अमरावती -  २५३०९६५