สารเนื้อเดียว สารเนื้อผสม

By P’Snow

มีสมบัตกิ า้ ก่ึงระหว่าง
สารเนือ้ เดยี วและ
สารเนือ้ ผสม

สารแบ่งออกเป็ น 2 ชนิด คอื

สารเนือ้ เดยี ว สารเนือ้ ผสม

สารเนือ้ เดยี ว

สารเนือ้ เดียว คอื สารท่มี องเหน็ เป็ นเนือ้ เดียว
และถ้าตรวจสอบสมบตั ขิ องสารจะเหมือนกนั ทกุ ส่วน
อาจมีองค์ประกอบเดียว หรือหลายองค์ประกอบ แบ่งเป็ น

สารบริสุทธ์ิ สารละลาย

สารบริสุทธ์ิ

1. สารบริสุทธ์ิ เป็ นสารที่มอี งค์ประกอบเพยี งชนิดเดยี ว ได้แก่
ธาตุและสารประกอบ ซึ่งกค็ ือ สารที่เกดิ จากองค์ประกอบมากกว่าหนึ่ง
ชนิด แต่มีอตั ราส่วนโดยมวลของสารที่เป็ นองค์ประกอบ

ธาตุ( Element ) คอื สารบริสุทธ์ิ

สารบริสุทธ์ิท่ปี ระกอบด้วยอะตอมเพยี งชนิดเดยี วกัน

โลหะ อโลหะ กง่ึ โลหะ

สารประกอบ ( Compound Substance ) สารบริสุทธ์ิ

เกดิ จากธาตุตงั้ แต่ 2 ชนิดขนึ้ ไปมารวมกัน โดยมีอตั ราส่วน

ในการร่วมกันคงท่แี น่นอน

สารละลาย

สารละลาย (solution)

เป็ นของผสมเนือ้ เดียว มีอัตราส่วนโดยมวลของ
สารท่เี ป็ นองค์ประกอบไม่คงท่ี

สารเนือ้ ผสม

คือ สารท่มี ีองค์ประกอบมากกว่าหน่ึงส่วน
สารท่มี องไม่เป็ นเนือ้ เดียวหรือองค์ประกอบเดยี ว
แต่จะสามารถเหน็ เป็ น 2 องค์ประกอบขนึ้ ไป

คอลลอยด์ สารแขวนลอย

สารแขวนลอย ตวั อย่าง
สารคอลลอยด์

สารผสม

เกดิ จากสารบริสุทธ์ิต้งั แต่ 2 ชนิดมาผสมกนั ในอตั ราส่วนที่ไม่คงท่ี
ซึ่งสารแต่ละชนิดยงั คงแสดงสมบตั ขิ องสารเดมิ อยู่

เช่น นา้ เกลือประกอบด้วยนา้ และเกลือแกง
นา้ โซดา ทราย ดนิ เป็ นต้น

เกณฑ์ในการจาแนกสาร
1. การจาแนกสารเนือ้ เดียว และสารเนือ้ ผสม

ใช้สายตาในการจาแนก

มองเหน็ มีเนือ้ เดยี วคือสารเนือ้ เดียว
มองเหน็ มีมากกว่า 1 เนือ้ คือสารเนือ้ ผสม

เกณฑ์ในการจาแนกสาร
ตัวอย่างการจาแนกสารเนือ้ เดยี ว และสารเนือ้ ผสม

เกณฑ์ในการจาแนกสาร
2. การจาแนกสารละลาย และสารบริสุทธ์ิ

ใช้สัดส่วนองค์ประกอบในการจาแนก

สัดส่วนคงท่ี คือ สารบริสุทธ์ิ
สัดส่วนไม่คงท่ี คอื สารละลาย

เกณฑ์ในการจาแนกสาร
ตัวอย่างการจาแนกสารละลาย และสารบริสุทธ์ิ

เกณฑ์ในการจาแนกสาร
3. การจาแนกสารละลาย คอลลอยด์ และสารแขวนลอย

ใช้ขนาดอนุภาคในการจาแนก
สารละลาย คอลลอยด์ สารแขวนลอย

10-7 10-4 cm

เกณฑ์ในการจาแนกสาร
ตวั อย่างการจาแนกสารละลาย คอลลอยด์ และสารแขวนลอย

เจลล่ี เฮลส์บลูบอย
ดนิ เหนียว นา้ ราดสลัด
นา้ ตาล+เกลือ ผงตะไบเหลก็ ในทราย

เกณฑ์ในการจาแนกสาร
4. การจาแนกธาตุ และสารประกอบ

ใช้จานวนองค์ประกอบในการจาแนก

ธาตุ มีองค์ประกอบเดียว
สารประกอบ มีมากกว่า 1 องค์ประกอบ

การแยกสาร

การกล่ัน Normal Distillation

1. การกล่ันแบบธรรมดา
เป็ นวธิ ีการแยกสารท่มี ี
อุณหภมู ติ ่างกันมาก เช่น
หนิ ปนู กับนา้ เกลือกันนา้

ความรู้เพ่มิ เตมิ เก่ียวกบั การกล่ัน

1. ของเหลวต้องมคี วามดนั ไอเสมอ โดยความดนั ไอจะ
เพ่มิ ขนึ้ ตามอุณหภมู ทิ ่สี ูงขนึ้ เม่ือความดนั ไอเท่ากับ
ความดนั บรรยากาศ อุณหภมู จิ ุดนัน้ เรียกว่า “จุดเดอื ด”

2. ความดันไอของสารจะแปรผันตรงตามอุณหภมู ิ
และแปรผกผันกบั จุดเดือด

การกล่ัน Fractional Distillation

2. การกล่ันแยกลาดับส่วน
(fractional distillation) เป็ น
การแยกสารละลายท่มี ีอุณหภมู ิ
ใกล้เคียงกนั เช่น นา้ มนั ดบิ

การกล่ันอ่นื ๆ

1. การกล่ันด้วยไอนา้ (Steam Distillation)

2. การกล่ันโดยลดความดัน (Vacuum Distillation

ใช้แยกสารท่มี ีจุดเดอื ดสูงมากๆ และต้องการกล่ันท่อี ุณหภมู ิ
ต่ากว่าจุดเดือด ลดความดันเหนือของเหลวเหลือ 20-30 mmHg

3. การกล่ันโดยการลดอุณหภมู ิ

ใช้สาหรับแยกแก๊สผสมท่มี ีจุดเดอื ดต่างกนั

การกล่ันธรรมดา การกล่ันลาดับส่วน

ใช้แยก s + l และ s ละลายใน l ใช้แยก l + l และ ผสมเป็ นเนือ้ เดยี วกัน

ของผสมจุดเดือดต่างกนั ของผสมจุดเดอื ดต่างกนั
มากกว่า 20˚C น้อยกว่า 20˚C

ของเหลวแยกตัวออกมาก่อน ของเหลวท่มี จี ุดเดอื ดต่า
เหลือของแขง็ ในภาชนะ แยกตัวออกมาก่อน

การกรอง Filtration

เป็ นการแยกสารท่มี ีอนุภาคต่างกนั โดย
ตวั ถกู ทาละลายไม่ละลายในตัวทาละลาย
และมีขนาดของวตั ถุใหญ่การวัตถุท่ใี ช้
กรอง เช่น ผงถ่านกับนา้ ทรายกับนา้

การกรอง

การใช้กรวยแยก Separation funnel

ของผสมท่เี กิดจากของเหลว
และของเหลวท่มี ีความ
หนาแน่นต่างกนั มากๆ
ทาให้เกิดการแยกชัน้ กัน

การตกผลึก Crystallization

เป็ นการแยกตวั ละลายออกจากสารละลาย
อ่มิ ตัวท่อี ุณหภมู สิ ูง สารละลายอ่ิมตวั คือ
สารละลายท่มี ีตวั ละลายอยู่ปริมาณมากจน
ไม่สามารถละลายได้อีก ณ อุณหภมู หิ น่ึง
เช่น สารส้ม เกลือแกง กามะถัน จุนสี

การตกผลกึ

การสกัดด้วย Solvent extraction
ตัวทาละลาย
เป็ นการแยกสารท่ตี ้องการออก
จากส่วนต่างๆของพชื เช่น ถ่วั
เหลือง ปาล์ม ถ่งั ลสิ ง เป็ นต้น

การสกัดด้วย
ตัวทาละลาย

การสกัดด้วยไอนา้ Steam distillation

นิยมใช้สกัดนา้ มนั หอมระเหยออกจาก
ส่วนต่างๆของพืช สารท่ตี ้องการแยก
ต้องไม่ละลายนา้ ระเหยง่าย มจี ดุ เดือดต่า
เช่น ผิวมะกรูด ใบยคู าลิปตัส

วธิ ีโครมาโทกราฟี Chromatography

นิยมใช้แยกสารท่มี ีปริมาณน้อย
สารท่ลี ะลายได้ดีจะถูกดูดซับน้อยและ
เคล่ือนท่ไี ปได้ไกล เช่น สารท่มี ีสีผสม
อยู่โดยจะมีค่า Rf ไม่เกิน 1

วธิ ีโครมาโทกราฟี

การแยกสารโดยวธิ ีการอย่างง่าย ได้แก่

1.การระเหย สารละลายท่ปี ระกอบด้วยของแข็งท่ี
ระเหยยากและตัวทาละลายท่รี ะเหยง่าย

2.การใช้กรวยแยก ใช้แยกของเหลวท่ไี ม่รวมเป็ น
เนือ้ เดยี วกัน เช่น นา้ มันกับนา้

3.การระเหดิ ใช้แยกของแขง็ ซ่งึ เปล่ียนสถานะ
เป็ นแก๊สด้วยความร้อน โดยไม่ผ่านขัน้ ตอน
เป็ นของเหลว

การแยกสารโดยวิธีการอย่างง่าย ได้แก่

4. วธิ ีการหยบิ ออก ใช้แยกของแข็งท่เี ป็ นก้อน
5. ใช้แม่เหลก็ ดดู ใช้แยกสารแม่เหล็กออกจาก
สารท่ไี ม่ใช่สารแม่เหล็ก