หน่วยที่ 4 การคำนวณกำไรขาดทุน

หนว่ ยที่ 4 การคำนวณกำไรขาดทนุ

บทนำ

การคำนวณกำไรหรือขาดทนุ เพ่ือทราบผลการประกอบธุรกิจของกจิ การทบ่ี ันทึกบัญชไี มส่ มบรู ณอ์ าจไม่

สะดวก รวดเรว็ เหมือนกับกิจการทีบ่ นั ทึกบัญชีในระบบบญั ชีคู่ เนอ่ื งจากไม่ไดบ้ ันทึกบญั ชีสมบูรณค์ รบถว้ นท้ัง

ด้านเดบิต เครดติ การผ่านรายการไปบญั ชแี ยกประเภท การเก็บยอดรายไดค้ ่าใช้จา่ ยต่าง ๆ มาวเิ คราะหค์ วาม

เกี่ยวข้องสัมพันธข์ องรายการ เพอื่ คำนวณยอดท่ีต้องนำมาใชใ้ นการคำนวณกำไรขาดทุน ซ่ึงมีวิธีปฏบิ ตั ิ ดงั นี้

1. การคำนวณกำไรขาดทุนวธิ ีเปรียบเทียบ

การคำนวณกำไรขาดทนุ วธิ ีเปรียบเทียบ เป็นการเปรยี บเทยี ย ณ วนั ตน้ ปีกบั ทนุ ปลายปี หากทนุ ปลายปีมี

จำนวนสูงกว่าทุนทมี่ ี ณ วนั ต้นปี แสดงว่ากิจการมีกำไรสุทธจิ ากการประกอบธุรกิจ หากปใี ดทุน ณ วนั ตน้ ปมี ี

จำนวนสงู กวา่ ทนุ ปลายปี แสดงวา่ กิจการขาดทุน กรณที ี่กิจการมีการนำสอนทรัพยม์ าลงทุนเพ่ิม การถอน

เงนิ ทุน หรอื ถอนใช้สว่ นตัว ตอ้ งนำมารวมคำนวณด้วย การคำนวณกำไรขาดทุนวธิ เี ปรยี บเทียบทนุ มวี ธิ ีคำนวณ

ดงั นี้

1.1 เปรียบเทยี บทนุ ต้นปปี ละทนุ ปลายปี กรณไี ม่มีการเพมิ่ หรือลดทุนระหว่างปี การคำนวณกำไร

ขาดทุนทำได้โดยนำทุนตน้ ปีเปรียบเทยี บกบั ทนุ ปลายปี

การคำนวณกำไรขาดทุน

ทนุ ปลายปี XXX

หกั ทนุ ต้นปี XXX

กำไร / ขาดทุนสทุ ธิ XXX

ตวั อย่างท่ี 4.1 นายเฉลิมนำเงินมาลงทุนทำธุรกิจ เมอ่ื วนั ท่ี 1 มกราคม 25X1 จำนวน 75,000 บาท หลฃั

ประกอบธุรกจิ ครบ 1 ปี ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25X1 มีทุนคงเหลือ 105,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทุน

ทนุ 31 ธ.ค. 25X1 105,000

หกั ทนุ 1 ม.ค. 25X1 75,000

กำไรสุทธิ 30,000

ตวั อยา่ งท่ี 4.2 ร้านทรายแกว้ มที ุน ณ วันท่ี 1 มกราคม 25X1 จำนวน 100,000 บาท ทุน ณ วนั ที่ 31

ธนั วาคม 25X1 มจี ำนวน 82,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทนุ

ทุน 31 ธ.ค. 25X1 80,000

หกั ทุน 1 ม.ค. 25X1 100,000

ขาดทุนสทุ ธิ 18,000

กำไร/ขาดทุนสทุ ธิ = ทนุ ปลายปี - ทุนตน้ ปี
ทุนปลายปีสงู กวา่ ทุนต้นปี = กำไรสทุ ธิ
ทนุ ปลายปีต่ำกว่าทุนตน้ ปี = ขาดทุนสุทธิ

1.2 เปรียบเทยี บทุนต้นปีและทุนปลายปี กรณมี ีการเพ่ิมทนุ ระหว่างปี การคำนวณกำไรขาดทนุ ต้องนำเงนิ สด

หรือสนิ ทรัพยท์ ล่ี งทุนเพิ่ม มาหักออกจากทนุ ปลายปี

การคำนวณกำไรขาดทุน

ทนุ ปลายปี XXX

หกั ทุนตน้ ปี XXX

ลงทนุ เพมิ่ XXX XXX

กำไร/ขาดทุนสุทธิ XXX

ตวั อยา่ งท่ี 4.3 นายเกษมลงทนุ ทำธรุ กิจวนั ที่ 1 มกราคม 25X1 โดยนำเงนิ สดมาลงทนุ 65,000 บาท ระหว่าง

ปีลงทนุ เพ่มิ อกี 40,000 บาท ในวนั ท่ี 31 ธันวาคม 25X1 มีทุนคงเหลอื 180,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทนุ

ทนุ 31 ธ.ค. 25X1 180,000

หกั ทนุ 1 ม.ค. 25X1 65,000

ลงทนุ เพิ่ม 40,000 105,000

กำไรสุทธิ 75,000

ตัวอยา่ งที่ 4.4 นายพิทักษ์ลงทนุ ทำธรุ กจิ วนั ที่ 1 มกราคม 25X1 โดยนำเงนิ สดมาลงทนุ 120,000 บาท

ระหว่างปลี งทนุ เพ่มิ อกี 80,000 บาท ในวนั ที่ 31 ธันวาคม 25X1 มีทุนคงเหลอื 155,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทนุ

ทุน 31 ธ.ค. 25X1 155,000

หกั ทนุ 1 ม.ค. 25X1 120,000

ลงทุนเพิม่ 80,000 200,000

ขาดทุนสุทธิ 45,000

จากตัวอย่างที่ 4.3 และ 4.4 สรปุ ไดด้ ังนี้

กำไร/ขาดทุนสทุ ธิ = ทนุ ปลายปี – ทุนต้นปี – ลงทุนเพ่ิม

1.2 เปรียบเทยี บทุนต้นปแี ละทุนปลายปี กรณกี ารถอนเงินสดหรือถอนใช้ส่วนตัว

การคำนวณกำไรขาดทุน

ทนุ ปลายปี XXX

บวก เงนิ ถอน/ถอนใช้สว่ นตัว XXX

XXX

หกั ทุนตน้ ปี XXX

กำไร/ขาดทุนสทุ ธิ XXX

ตัวอย่างท่ี 4.5 ร้านวิภามที ุน ณ วันท่ี 1 มกราคม 25X1 จำนวน 90,000 บาท ทุน ณ วันที่ 31 ธนั วาคม

25X1 มจี ำนวน 140,000 บาท ระหวา่ งปถี อนเงนิ สด 30,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทุน

ทนุ 31 ธ.ค. 25X1 140,000

บวก เงินถอน 30,000

170,000

หกั ทนุ 1 ม.ค. 25X1 90,000

กำไรสทุ ธิ 120,000

ตัวอยา่ ง 4.6 ร้านสายสมรมีทุน ณ วันที่ 1 มกราคม 25X1 จำนวน 110,000 บาท ทนุ ณ วันที่ 31 ธนั วาคม

25X1 มีจำนวน 80,000 บาท ระหวา่ งปีถอนเงนิ สด 20,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทุน

ทนุ 31 ธ.ค. 25X1 80,000

บวก เงนิ ถอน 20,000

100,000

หกั ทนุ 1 ม.ค. 25X1 110,000

ขาดทุนสทุ ธิ 10,000

ตัวอย่างท่ี 4.5 และ 4.6 สรปุ ได้ดงั น้ี

กำไร/ขาดทุนสทุ ธิ = ทนุ ปลายปี + เงนิ ถอน/ถอนใชส้ ่วนตวั – ทนุ ตน้ ปี

1.4 เปรียบเทยี บทุนตน้ ปีและทนุ ปลายปี กรณมี กี ารเพิ่มทนุ และถอนเงินสด หรอื ถอนใชส้ ่วนตวั

การคำนวณกำไรขาดทนุ

ทนุ ปลายปี XXX

บวก เงินถอน/ถอนใช้สว่ นตวั XXX

XXX

หกั ทุนต้นปี XXX

ลงทุนเพิ่ม XXX XXX

กำไร/ขาดทุนสทุ ธิ XXX

ตวั อย่างที่ 4.7 นายสมพรลงทนุ ทำธรุ กิจวันที่ 1 มกราคม 25X1 โดยนำเงินสดมาลงทุน 100,000 บาท

ระหว่างปีลงทุนเพ่ิมอีก 50,000 บาท และถอนใชส้ ว่ นตวั 10,000 บาท ในวันท่ี 31 ธนั วาคม 25X1 มีทุน

คงเหลือ 200,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทนุ

ทุน 31 ธ.ค. 25X1 200,000

บวก ถอนใช้สว่ นตัว 10,000

210,000

หัก ทนุ 1 ม.ค. 25X1 100,000

ลงทุนเพ่มิ 50,000 150,000

กำไรสทุ ธิ 60,000

ตวั อยา่ งที่ 4.8 นายสวุ รรณลงทนุ ทำธุรกิจวนั ท่ี 1 มกราคท 25X1 โดยนำเงนิ สดมาลงทนุ 130,000 บาท

ระหวา่ งลงทุนเพ่ิมอีก 30,000 บาท และถอนใชส้ ว่ นตวั 20,000 บาท ในวนั ที่ 31 ธนั วาคม 25X1 คงเหลือ

110,000 บาท

การคำนวณกำไรขาดทนุ

ทนุ 31 ธ.ค. 25X1 110,000

บวก ถอนใช้ส่วนตวั 20,000

130,000

หัก ทนุ 1 ม.ค. 25X1 130,000

ลงทนุ เพ่มิ 30,000 160,000

ขาดทุนสุทธิ 30,000

จากตัวอยา่ งที่ 4.7 และ 4.8 สรปุ ได้ดังนี้

กำไร/ขาดทนุ สุทธิ = ทนุ ปลายปี + เงินถอน/ถอนใชส้ ว่ นตวั – ทนุ ต้นปี – ลงทนุ เพ่ิม

2. การคำนวณกำไรขาดทนุ วธิ ีวเิ คราะห์ข้อมูลท่ีเก่ียวข้อง

การคำนวณกำไรขาดทนุ วิธีน้ี จะวิเคราะห์รายการและรวบรวมข้อมูลตา่ ง ๆ ที่เกิดขน้ึ ท้งั ทไ่ี ดจ้ ากการ

บันทกึ ไวใ้ นสมุดเงินสด ซึ่งแสดงถงึ การรับและการจ่ายเงิน รายการจากสมุดบญั ชแี ยกประเภทลูกหน้ี สมุด

บัญชแี ยกประเภทเจ้าหนี้ ตลอดจนการสอบถามเจา้ ของกิจการ การตรวจนับ การรวบรวมรายละเอยี ด

การเพิ่มขน้ึ หรือลดลงของสนิ ทรัพย์และหนี้สนิ ท่ไี ม่เกีย่ วข้องกับเงนิ สด การวเิ คราะห์ข้อมูล/รายการแยก

พจิ ารณาเป็น 2 กรณี ดงั นี้

1.2 กรณมี ขี อ้ มลู ทเี กี่ยวขอ้ งกับการบนั ทึกรายการในสมุดเงินสด วิเคราะห์จากสมุดเงนิ สดท้งั ดา้ นการ

รบั เงนิ (เดบิต) และการจ่ายเงิน (เครดติ ) ซงึ่ มรี ายการค้าทเี่ กย่ี วขอ้ ง ดงั น้ี

รายการรับเงนิ สด รายการจ่ายเงินสด

• ขายสนิ ค้าเปน็ เงนิ สด • ซ้ือสนิ ค้าเป็นเงินสด

• รับชำระหนี้จากลูกหนี้ขายเชื่อ • จา่ ยชำระหน้ใี ห้เจ้าหน้ีจากการซอ้ื เช่ือ

• เก็บเงินตามตัว๋ เงนิ รบั • จา่ ยเงนิ ตามตัว๋ เงนิ จ่าย

• รับรายได้อื่น ๆ • จ่ายค่าใช้จา่ ยอื่น ๆ

• รับเงินจากการลงทุนเพมิ่ • ถอนเงนิ สดไปใชส้ ว่ นตัว/ถอนทนุ

• รบั เงินจากการกูย้ มื • จา่ ยชำระหนี้สินจากการกู้ยืม

• รับเงินจากการจำหน่ายสินทรพั ย์ • ซอ้ื สินทรัพย์

1.3 กรณีไม่มขี อ้ มลู ทเ่ี ก่ียวขอ้ งกับการบันทกึ รายการในสมุดเงนิ สด ตอ้ งวเิ คราะห์จากแหล่งอื่น ๆ เช่น
ตรวจสอบเอกสารจากเอกสารท่เี ก่ยี วข้อง การสอบถามเข้าของกจิ การ ฯลฯ ซง่ึ สามารถวเิ คราะห์ได้ ดงั น้ี

2.2.1 การวิเคราะห์รายละเอียดเกยี่ วกบั ลูกหน้ี เพื่อคำนวณยอดขายสินค้าเป็นเงนิ เชื่อ รายการที่
เก่ยี วข้อง ดังนี้

1) ตน้ ปมี ลี ูกหนี้คงเหลือยกมาจากการขายสินค้าเปน็ เงนิ เช่ืองวดกอ่ น
2) ต้นปีมตี วั๋ เงนิ รับคงเหลอื ยกมาจากการขายสนิ ค้าเปน็ เงนิ เช่ืองวดกอ่ น

3) ขายสินค้าเปน็ เงินเชื่อระหว่างงวด

4) รับคืนสนิ ค้า

5) สว่ นลดจ่าย

6) หน้สี ูญ

7) ลกู หนีจ้ ากการขายสนิ ค้าเป็นเงนิ เชื่อคงเหลือปลายงวด

8) ตว๋ั เงนิ รับจากการขายสินค้าเป็นเงินเช่ือคงเหลือปลายงวด

2.2.2 การวิเคราะหร์ ายละเอียดเก่ียวกับเจ้าหนี้ เพื่อคำนวณยอดซื้อสนิ คา้ เป็นเงินเชอ่ื มีดงั นี้

1) ต้นปมี ีเจ้าหน้ีคงเหลือยกมาจากการซ้ือสินค้าเป็นเงนิ เช่อื งวดกอ่ น

2) ตน้ ปีมีต๋วั เงนิ จ่ายคงเหลอื มาจากการซ้ือสนิ ค้าเป็นเงนิ เช่ืองวดก่อน

3) ซอ้ื สินค้าเปน็ เงนิ เช่อื ระหวา่ งงวด

4) ส่งคนื สินค้า

5) ส่วนลดรับ

6) เจา้ หนี้จากการซ้ือสนิ ค้าเป็นเงินเชอื่ คงเหลือปลายปี

7) ตว๋ั เงินจา่ ยจากการซือ้ สนิ ค้าเปน็ เงินเชอื่ คงเหลือปลายงวด

เมือ่ รวบรวมข้อมูลจากทง้ั สองกรณีขา้ งต้น จะนำขอ้ มูลมาคำนวณยอดซ้ือสนิ ค้า ยอดขายสินค้า รายได้

และคา่ ใช้จา่ ยต่าง ๆ ดังท่ีได้กล่าวมาแลว้ ในหนว่ ยที่ 2 และหนว่ ยท่ี 3 และนำมาคำนวณหากำไรหรือขาดทุน

โดยนำขายสุทธหิ ักต้นทนุ สนิ ค้าท่ขี ายและหักค่าใชจ้ า่ ยในการดำเนนิ งานบวกรายไดอ้ นื่ ๆ (ถา้ มี) ดงั น้ี

ขายสนิ ค้า XX

หกั รบั คนื สนิ ค้า XX

สว่ นลดจ่าย XX XX

ขายสุทธิ XX

ตน้ ทุนสนิ ค้าที่ขาย

สนิ คา้ คงเหลือต้นงวด XX

บวก ซ้ือสนิ คา้ XX

บวก คา่ ขนส่งเข้า XX

XX

หัก ส่งคนื สินค้า XX

สว่ นลดรบั XX XX XX

สินค้าทม่ี เี พ่อื ขาย XX

หัก สินค้าคงเหลือปลายงวด XX XX

กำไรข้ันต้น XX

หัก ค่าใช้จ่ายในการดำเนนิ งาน XX

กำไรจากการดำเนินงาน XX

บวก รายได้อืน่ ๆ XX

กำไรสทุ ธิ XX

ตวั อยา่ งที่ 4.9 จากการรวบรวมข้อมูลของร้านสวัสดี เมื่อวนั ท่ี 31 ธนั วาคม 25X1 มียอดคงเหลือ ดงั นี้

วนั ท่ี 1 มกราคม 25X1 วันท่ี 31 ธันวาคม 25X1

ลูกหนี้ 38,500 บาท 52,000 บาท

ค่าเผ่ือหน้สี งสยั จะสญู 1,925 บาท 2,100 บาท

ต๋วั เงนิ รับ 12,000 บาท 9,500 บาท

สนิ คา้ คงเหลอื 32,600 บาท 62,700 บาท

วสั ดุสำนกั งาน 3,280 บาท 4,700 บาท

คา่ เบีย้ ประกนั จา่ ยล่วงหน้า 3,500 บาท 8,000 บาท

ดอกเบย้ี คา้ งรบั 2,000 บาท 3,000 บาท

เครื่องใช้สำนักงาน 60,000 บาท ?

คา่ เสือ่ มราคาสะสม-เครอื่ งใช้สำนักงาน 12,000 บาท ?

เจ้าหน้ี 44,500 บาท 53,200 บาท

ตั๋วเงินจ่าย 7,500 บาท 6,450 บาท

ค่าน้ำ คา่ ไฟฟ้า คา้ งจ่าย 2,350 บาท 1,800 บาท

รายการรบั – จา่ ยเงนิ ในสมุดเงนิ สดระหว่างปี

ขายสินคา้ เปน็ เงนิ สด 41,600 บาท รับชำระจากลูกหนี้ 56,500 บาท
ซื้อสินคา้ เปน็ เงินสด 23,400 บาท
รบั ชำระตามตัว๋ เงินรบั 23,000 บาท ซอ้ื เครื่องใชส้ ำนักงาน 30,000 บาท
จา่ ยคา่ นำ้ คา่ ไฟฟา้ 8,480 บาท
จา่ ยชำระตามตว๋ั เงนิ จ่าย 24,000 บาท ซอ้ื วัสดสุ ำนักงาน 5,560 บาท

จา่ ยค่าเบยี้ ประกัน 12,000 บาท

จา่ ยเงนิ สดชำระเจา้ หน้ี 48,300 บาท

ข้อมูลเพ่มิ เติมทรี่ วบรวมได้
1. รบั คืนสินคา้ 5,500 บาท ส่งคืนสินคา้ 8,750 บาท ส่วนลดรับ 2,050 บาท ส่วนลดจา่ ย 3,450 บาท
2. เคร่อื งใชส้ ำนักงานซอ้ื เพม่ิ วันที่ 1 กันยายน 25X1 คิดคา่ เส่ือมราคา 10% ต่อปี
3. ตดั ลูกหนเี้ ปน็ หน้ีสูญ 1,600 บาท
4. ดอกเบย้ี รับระหวา่ งปี 4,800 บาท

การคำนวณกำไรขาดทุน

1) ขายสนิ ค้า 142,650
8,950
หัก รบั คนื สินค้า 5,500 133,700
3,450
สว่ นลดจ่าย 73,250
32,600 60,450
ขายสทุ ธิ
103,350 28,345
ตน้ ทุนสินค้าทข่ี าย 135,950 32,105
62,700 5,800
สินค้าคงเหลอื ต้นงวด 37,905
7,500
2) บวก ซื้อสินค้า 114,150 7,930 41,600
4,140
หัก ส่งคืนสนิ ค้า 8,750 1,775
7,000
สว่ นลดรับ 2,050 10,800
52,000
สนิ คา้ ทม่ี ีเพ่ือขาย 9,500

หัก สนิ ค้าคงเหลอื ปลายงวด 90,050
151,550
กำไรขัน้ ตน้

ค่าใชจ้ า่ ยในการดำเนนิ งาน

3) คา่ เบ้ียประกัน

4) ค่านำ้ ค่าไฟฟ้า

5) วัสดุสำนกั งานใช้ไป

6) หน้สี งสัยจะสูญ

7) ค่าเสอื่ มราคา - อุปกรณ์สำนกั งาน

กำไรจากการดำเนินงาน

8) บวก ดอกเบีย้ รับ

กำไรสทุ ธิ

คำนวณประกอบ ดังน้ี

1) ขายสินค้า

ขายสนิ คา้ เป็นเงินสด

ขายสินคา้ เป็นเงนิ เช่ือ

ลกู หนีป้ ลายปี

ต๋ัวเงินรบั ปลายปี

บวก รับชำระจากลกู หนี้ 56,500

เก็บเงินตามตว๋ั เงนิ รับ 23,000

รับคนื สนิ คา้ 5,500

สว่ นลดจา่ ย 3,450

หนส้ี ูญ 1,600

หกั ลกู หนต้ี ้นปี 38,500

ตวั๋ เงินรบั ตน้ ปี 12,000 50,500 101,050
ขายสนิ คา้ เปน็ เงนิ เชื่อ 142,650
ขายสนิ คา้ ท้ังส้ิน 48,300 53,200
2) ซื้อสนิ คา้ 24,000 6,450 23,400
ซอื้ สนิ คา้ เปน็ เงนิ สด 8,750
ซือ้ สนิ ค้าเป็นเงนิ เช่ือ 2,050 83,100
142,750
เจ้าหนป้ี ลายปี
ต๋ัวเงินจา่ ยปลายปี 52,000
บวก จา่ ยชำระเจา้ หนี้
12,000
จ่ายชำระตามตัว๋ เงนิ จา่ ย 3,500
สง่ คนื สินคา้ 15,500
8,000
ส่วนลดรับ 7,500

หัก เจา้ หน้ีตน้ ปี 44,500
ต๋ัวเงนิ จา่ ยตน้ ปี 7,500

ซอ้ื สนิ ค้าเป็นเงินเชอ่ื 90,750
ซื้อสินค้า 114,150
3) คา่ เบีย้ ประกัน

คา่ เบีย้ ประกันจ่ายระหว่างปี
บวก คา่ เบ้ยี ประกนั จ่ายล่วงหนา้ ต้นปี

หกั คา่ เบี้ยประกนั จ่ายล่วงหน้าปลายปี
ค่าเบีย้ ประกันงวดบญั ชีปีจจุบัน

4) ค่าน้ำ คา่ ไฟฟา้ 8,480
คา่ น้ำ ค่าไฟฟ้า จา่ ยระหวา่ งปี 1,800
บวก คา่ น้ำ ค่าไฟฟา้ คา้ งจา่ ยปลายปี 10,280
2,350
หกั ค่าน้ำ ค่าไฟฟ้า ค้างจ่ายตน้ ปี 7,930
ค่าน้า คา่ ไฟฟา้ งวดบญั ชีปัจจุบัน
5) วัสดสุ ำนกั งานใชไ้ ป 2,100
วสั ดุสำนกั งานคงเหลือต้นปี 1,600
บวก ซ้ือวัสดุสำนักงานระหว่างปี 3,700
วัสดสุ ำนกั งานทม่ี ีเพ่ือใช้

หกั วัสดสุ ำนักงานคงเหลอื ปลายปี 1,925

วสั ดสุ ำนักงานใชไ้ ป 1,775

7) ค่าเสอ่ื มราคา

ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์สำนักงานยกมา = 60,000 × 10% = 6,000

คา่ เสื่อมราคาอปุ กรณ์สำนักงานซือ้ เพ่ิม = 30,000 × 10% × 4/12 = 1,000

คา่ เสื่อมราคาอุปกรณ์สำนักงานปี 25X1 = 7,000 บาท

8) ดอกเบยี้ รบั

ดอกเบยี้ รับระหว่างปี 4,800

บวก ดอกเบ้ียค้างรบั ปลายปี 3,000

7,800

หัก ดอกเบยี้ ค้างรบั ตน้ ปี 2,000

ดอกเบ้ยี รับงวดบัญชีปจั จบุ ัน 5,800

3. การคำนวณโดยใช้อตั รากำไรข้ันต้น

นอกจากการคำนวณกำไรขาดทุนของกิจการ ทงั้ วธิ ีเปรียบเทยี บทุนและวิธวี เิ คราะหข์ ้อมูลที่

เกี่ยวขอ้ งแลว้ บางกจิ การไม่มีขอ้ มลู หรือรายละเอียดทจี่ ะนำมาวเิ คราะห์คำนวณหายอดรายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ ่ายบาง

ตวั ได้ เชน่ ยอดคงเหลือต้นงวดและปลายงวดของลกู หนี้ เจ้าหน้ี สนิ คา้ คงเหลือ ฯลฯ จึงมีการใช้อตั รากำไร

ข้ันต้น (Gross Profit Margin) เพอื่ คำนวณหายอดต่าง ๆ ดังน้ี

1) ซือ้ สนิ ค้า
2) เจา้ หน้ี
3) ขายสินคา้
4) ลกู หน้ี
5) สินค้าคงเหลือ

กำไรขนั้ ต้น หมายถึง ผลต่างระหวา่ งยอดขายสทุ ธิกบั ตน้ ทุนสินค้าท่ีขาย

อตั รากำไรข้นั ตน้ หมายถงึ อัตราร้อยละของกำไรขั้นต้นต่อราคาขาย

อตั รากำไรขน้ั ต้น = กำไรข้นั ตน้ × 100
ขายสทุ ธิ

ตวั อย่างที่ 4.10 รา้ นววิ ัฒนม์ ยี อดขายสนิ ค้า 200,000 บาท รบั คนื 15,000 บาท สว่ นลดจ่าย 5,000 บาท

ตน้ ทนุ ขาย 144,000 บาท

การคำนวณกำไรขน้ั ตน้

ขายสินคา้ 200,000

หกั รบั คนื 15,000

สว่ นลดจ่าย 5,000 20,000
ขายสุทธิ 180,000
หกั ต้นทุนขาย 144,000
กำไรข้ันต้น 36,000

การคำนวณอตั รากำไรขนั้ ตน้
อัตรากำไรขนั้ ต้น = 36,000 × 100 = 20%

180,000

อตั รากำไรขั้นต้น 20% หมายความว่า ขายสินค้า 100 บาท กำไรขั้นตน้ 20 บาท ตน้ ทนุ ขาย 80 บาท

ขายสินค้า = ต้นทุนขาย + กำไรข้นั ต้น
100 = 80 + 20

3.1 การคำนวณยอดซือ้ สนิ คา้ กิจการท่ีไมส่ ามารถหายอดคงเหลอื ของรายการทเี่ กีย่ วข้องกบั การซ้ือ

สินคา้ เปน็ เงินเช่อื ได้ เช่น เจ้าหน้ตี ้นงวดหรือปลายงวด ตว๋ั เงินทีจ่ ่ายไปในการซ้ือสินคา้ การคำนวณหายอดซ้อื

สินคา้ สามารถซ้ือทงั้ ส้ิน การคำนวณยอดซือ้ สนิ ค้า มขี ้นั ตอนดงั น้ี

1) คำนวณหาต้นทนุ ขาย

จาก กำไรขน้ั ตน้ = ขายสุทธิ – ต้นทนุ ขาย

• ต้นทนุ ขาย = ขายสุทธิ – กำไรขนั้ ต้น

2) คำนวณหาซื้อสทุ ธิ

จาก ตน้ ทุนขาย = สนิ คา้ ต้นงวด + ซือ้ สทุ ธิ - สนิ ค้าปลายงวด

• ซอื้ สทุ ธิ = ตน้ ทนุ ขาย - สนิ ค้าตน้ งวด + สินค้าปลายงวด

3) คำนวณหาซื้อสนิ ค้าทงั้ สิ้น

จาก ซอ้ื สทุ ธิ = ซ้ือท้ังสน้ิ + คา่ ขนสง่ เข้า - ส่งคนื สินค้า - ส่วนลดรบั

• ซือ้ ทั้งสิ้น = ซ้ือสุทธิ + ส่งคนื + สว่ นลดรบั – คา่ ขนส่งเข้า

ตัวอย่างที่ 4.11 ร้านทับทิมมีสินค้าคงเหลือต้นงวด 15,200 บาท สนิ คา้ คงเหลือปลายงวด 6,800 บาท

ยอดขายท้ังสิน้ 80,000 บาท รับคนื สนิ คา้ 4,300 บาท สว่ นลดจา่ ย 1,200 บาท ส่งคนื สนิ ค้า 2,800 บาท

สว่ นลดรับ 1,500 บาท ค่าขนสง่ เขา้ 1,300 บาท อัตรากำไรข้นั ตน้ 20% ของยอดขาย

การคำนวณยอดซ้ือสนิ คา้

ขายสินค้า 80,000

หกั รบั คืน 4,300

สว่ นลดจา่ ย 1,200 5,500

ขายสทุ ธิ 74,500

หัก กำไรขน้ั ตน้ (74,500 × 20%) 14,900 สนิ คา้ ตน้ งวด

1) ตน้ ทุนขาย 59,600 บวก ซอื้ สุทธิ

บวก สนิ ค้าคงเหลือปลายงวด 6,800 สินคา้ ท่ีมเี พือ่ ขาย
สินค้าท่มี ีเพื่อขาย 66,400 หัก สนิ คา้ ปลายงวด
หัก สินค้าคงเหลือต้นงวด 15,200 ต้นทนุ ขาย

2) ซอื้ สุทธิ 51,200 ซ้ือสินคา้

บวก ส่งคนื สินคา้ 2,800 บวก คา่ ขนสง่ เข้า

สว่ นลดรบั 1,500 4,300 หกั สง่ คืน

55,500 ส่วนลดรบั

หกั ค่าขนส่งเข้า 1,300 ซอ้ื สทุ ธิ

3) ซ้ือสนิ ค้าทั้งสน้ิ 54,200

จากตัวอยา่ งที่ 4.11 หากไม่ทราบยอดขายทงั้ สิน้ แต่มีขอ้ มูลเก่ียวกบั การไมช่ ำระหนี้ และยอดคงเหลอื

ของลูกหน้ี จากการวเิ คราะห์ จะตอ้ งคำนวณหายอดขายสนิ ค้าทั้งสน้ิ ตามทไ่ี ดศ้ ึกษามาแล้วในหนว่ ยที่ 3 แลว้ จงึ

คำนวณหายอดซ้อื สินค้าโดยใชอ้ ตั รากำไรข้นั ตน้ ดังตวั อยา่ งท่ี 4.12

ตวั อย่างที่ 4.12 ข้อมลู ทีร่ วบรวมได้ของร้านสินทวี ระหว่างปรี บั ชำระหนีจ้ ากลกู หนแ้ี ละขายสินค้าเปน็ เงนิ สด

120,000 บาท รบั คนื สนิ ค้า 12,000 บาท สว่ นลดจ่าย 5,000 บาท ส่งคนื สินคา้ 3,600 บาท ส่วนลดรบั 1,800

บาท คา่ ขนส่งเขา้ 1,500 บาท สินค้าคงเหลือเพิ่มขึน้ 7,400 บาท ลูกหน้ีลดลง 10,000 บาท ตดั ลกู หน้ีเปน็ หน้ี

สูญ 2,500 บาท อตั รากำไรขั้นต้น 30% ของยอดขาย

การคำนวณยอดซอื้ ทัง้ สิ้น

รบั ชำระหน้จี ากลกู หนี้ 120,000

บวก รับคืนสินคา้ 12,000

สว่ นลดจา่ ย 5,000

หนส้ี ญู 2,500 19,500

139,500

หัก ลกู หน้ลี ดลง ลกู หนต้ี น้ งวดมากกว่าปลายงวด 10,000

ขายสินคา้ ทัง้ สิ้น 129,500

หัก รับคนื 12,000

สว่ นลดจ่าย 5,000 17,000

ขายสทุ ธิ 112,500

หัก กำไรข้นั ตน้ (112,500 × 30%) 33,750

ตน้ ทุนขาย 78,750

บวก สินค้าคงเหลอื เพ่ิมขึน้ สินคา้ ปลายงวดมากกวา่ ต้นงวด 7,400

ซ้ือสทุ ธิ 86,150

บวก ส่งคนื สินคา้ 3,600

ส่วนลดรับ 1,800 5,400

91,550

หกั คา่ ขนสง่ 1,500

ซ้ือสินคา้ ท้ังส้ิน 90,050

3.2 การคำนวณยอดเจา้ หนี้ กิจการไม่ทราบยอดคงเหลอื ของเจา้ หนีส้ ามารถใชย้ อดซือ้ สินค้าทั้งสน้ิ

ทคี่ ำนวณไดจ้ ากการใช้อตั รากำไรข้ันต้น คำนวณหายอดเจ้าหน้ไี ด้ ดงั นี้

1) คำนวณหายอดเจา้ หนี้ต้นงวด

จาก ซอื้ สินคา้ ท้ังสน้ิ = ซอื้ สินคา้ เปน็ เงนิ สด + ซื้อสินคา้ เปน็ เงนิ เชื่อ

เจา้ หน้ีปลายงวด + ตวั๋ เงนิ จา่ ยปลายงวด + จา่ ยชำระหนเี้ จ้าหนี้ +
จ่ายชำระหน้ีตามต๋วั เงนิ จ่าย + ส่งคืนสินค้า + สว่ นลดรบั – เจ้าหนตี้ น้ งวด - ตว๋ั เงินจ่ายตน้ งวด

• เจ้าหนี้ตน้ งวด = ซื้อสินค้าเป็นเงนิ สด + เจา้ หนปี้ ลายงวด + ตั๋วเงนิ จ่ายปลายงวด +

จ่ายชำระหนเี้ จ้าหนี้ + จ่ายชำระหน้ีตามตั๋วเงนิ จ่าย + ส่งคืนสินคา้ + ส่วนลดรับ -

ตั๋วเงนิ จ่ายตน้ งวด – ซ้อื สินค้าท้ังสิ้น

ตัวอย่างท่ี 4.13 รา้ นปราณซี ้ือสนิ คา้ เป็นเงนิ สด 42,000 บาท จา่ ยชำระหน้ีเจ้าหนี้ 83,000 บาท จ่ายเงินตาม

ตั๋วเงนิ จ่าย 24,000 บาท คำนวณยอดซ้ือสนิ ค้าทั้งสน้ิ ได้ 172,000 บาท ส่งคนื สินค้า 7,200 บาท สว่ นลดรับ

2,800 บาท เจา้ หน้ปี ลายงวด 25,000 บาท ตว๋ั เงินจ่ายปลายงวด 10,000 บาท ตว๋ั เงินจ่ายตน้ งวด 8,000 บาท

การคำนวณยอดเจ้าหนตี้ ้นงวด

ซื้อสนิ คา้ เป็นเงินสด 42,000

บวก จา่ ยชำระหน้ีเจา้ หน้ี 83,000

จา่ ยชำระหนตี้ ามต๋ัวเงนิ จา่ ย 24,000

ส่งคืนสนิ ค้า 7,200

สว่ นลดรบั 2,800

เจ้าหนป้ี ลายงวด 25,000

ตว๋ั เงินจา่ ยปลายงวด 10,000 152,000

194,000

หัก ซ้ือสนิ ค้าท้ังสิ้น 172,000

ตวั๋ เงินจา่ ยต้นงวด 8,000 180,000

เจ้าหนี้ตน้ งวด 14,000

2) คำนวณหายอดเจ้าหน้ปี ลายงวด

จาก ซอ้ื สนิ ค้าทงั้ ส้นิ = ซอื้ สนิ ค้าเป็นเงินสด + ซ้ือสนิ ค้าเปน็ เงนิ เช่ือ

เจา้ หนป้ี ลายงวด + ต๋ัวเงินจ่ายปลายงวด + จ่ายชำระหนี้เจา้ หน้ี + จ่ายชำระหน้ตี ามตว๋ั เงินจา่ ย +
สง่ คืนสนิ ค้า + สว่ นลดรับ - เจ้าหน้ีตน้ งวด - ตวั๋ เงินจ่ายตน้ งวด

• เจา้ หน้ปี ลายงวด = ซ้อื สินคา้ ทั้งส้ิน - ซื้อสินคา้ เปน็ เงนิ สด - ตั๋วเงนิ จา่ ยปลายงวด –

จา่ ยชำระหน้ีเจา้ หน้ี - จ่ายชำระหน้ตี ามตัว๋ เงินจ่าย - ส่งคนื สินคา้ –

สว่ นลดรับ + เจ้าหนตี้ ้นงวด + ตั๋วเงนิ จ่ายปลายงวด

ตวั อยา่ งท่ี 4.14 รา้ นชอ่ ไทยซ้ือสินคา้ เป็นเงินสด 38,000 บาท จา่ ยชำระหนีเ้ จา้ หน้ีและจ่ายเงินตามตว๋ั เงนิ จา่ ย

96,000 บาท คำนวณยอดซ้อื สนิ ค้าทงั้ สิ้นได้ 147,000 บาทสง่ คืนสนิ คา้ 5,500 บาท ส่วนลดรับ 2,200 บาท

เจ้าหนี้ต้นงวด 11,400 บาท ตว๋ั เงินจ่ายปลายงวด 8,000 บาท ตวั๋ เงนิ จา่ ยตน้ งวด 10,200 บาท

การคำนวณยอดเจา้ หนป้ี ลายงวด

ซื้อสินค้าท้ังสน้ิ 147,000

บวก เจา้ หน้ตี น้ งวด 11,400

ตว๋ั เงินจ่ายต้นงวด 10,200 21,600

168,600

หกั ซ้ือสนิ คา้ เปน็ เงินสด 38,000

จา่ ยชำระหน้เี จา้ หนี้และจา่ ยเงนิ ตามตวั๋ เงนิ จ่าย 96,000

ส่งคืนสินคา้ 5,500

ส่วนลดรับ 2,200

ตวั๋ เงินจ่ายปลายงวด 8,000 149,700

เจ้าหนปี้ ลายงวด 18,900

3.3 การคำนวณยอดขายสนิ ค้า กิจการไม่สามารถหายอดคงเหลือของรายการทเ่ี ก่ยี วขอ้ งกับการขาย

สินคา้ เปน็ เงินเชื่อได้ เช่น ลูกหน้ีตน้ งวดหรอื ปลายงวด ต๋วั เงนิ รับที่ไดจ้ ากการขายสนิ คา้ การคำนวณหายอดขาย

สนิ คา้ สามารถคำนวณได้ ดังนี้

1) คำนวณหาตน้ ทุนขาย

ตน้ ทนุ ขาย = สนิ ค้าต้นงวด + ซ้อื สุทธิ – สนิ คา้ ปลายงวด

2) คำนวณหาขายสุทธิ

จาก กำไรขัน้ ต้น = ขายสทุ ธิ - ตน้ ทนุ ขาย

• ขายสุทธิ = ตน้ ทุนขาย + กำไรขนั้ ตน้

3) คำนวณหาขายท้ังสน้ิ

ขายท้ังสน้ิ = ขายสุทธิ + รับคนื + ส่วนลดจ่าย

ตัวอยา่ งท่ี 4.15 ข้อมลู ทีร่ วบรวมไดข้ องรา้ นพิสมัย มสี นิ ค้าคงเหลอื ตน้ งวด 24,000 บาท สินคา้ คงเหลอื ปลาย

งวด 38,000 บาท ยอดซือ้ สนิ คา้ ทั้งส้นิ 112,000 บาท รับคืนสินคา้ 5,800 บาท ส่วนลดจา่ ย 2,100 บาท

ส่งคนื สนิ ค้า 4,400 บาท ส่วนลดรับ 1,800 บาท คา่ ขนสง่ เขา้ 2,000 บาท อัตรากำไรข้นั ตน้ 30% ของ

ยอดขาย

การคำนวณหายอดขายสินคา้ ท้งั สน้ิ

สนิ ค้าคงเหลือต้นงวด 24,000

บวก ซ้ือสินค้า 112,000

คา่ ขนสง่ เขา้ 2,000

114,000

หกั ส่งคืนสินค้า 4,400

สว่ นลดรับ 1,800 6,200

ซ้อื สทุ ธิ 107,800

สนิ คา้ ที่มีเพ่อื ขาย 131,800 ขายสทุ ธิ

หัก สินคา้ คงเหลอื ปลายงวด 38,000 หกั ต้นทุนขาย

1) ต้นทุนขาย 93,800 กำไรข้นั ตน้

บวก กำไรข้ันต้น (93,800 × 30/70) 40,200

2) ขายสทุ ธิ 134,000 ขาย

บวก รับคนื สนิ คา้ 5,800 หกั รบั คนื

สว่ นลดจ่าย 2,100 7,900 สว่ นลดจ่าย

3) ขายทั้งส้นิ 141,900 ขายสุทธิ

3.4 การคำนวณยอดลูกหนี้ กจิ การไม่ทราบยอดคงเหลือของลกู หน้ี สามารถใชย้ อดขายสินค้าทง้ั สิ้นท่ี

คำนวณได้จากการใชอ้ ตั รากำไรขนั้ ตน้ คำนวณหายอดลูกหนี้ได้ ดงั นี้

1) คำนวณหายอดลูกหนีต้ น้ งวด

จาก ขายสนิ คา้ ทัง้ สิ้น = ขายสินคา้ เป็นเงนิ สด + ขายสินคา้ เป็นเงินเชอื่

ลูกหนี้ปลายงวด + ต๋ัวเงนิ รบั ปลายงวด + ตว๋ั เงินรับ + รบั ชำระหนจ้ี ากลกู หนี้ +
รบั ชำระหนี้ตามตว๋ั เงนิ รบั + รบั คืนสินค้า + สว่ นลดจ่าย + หนสี้ ญู - ลูกหนีต้ น้ งวด - ต๋วั เงนิ รบั ตน้ งวด

• ลูกหน้ีตน้ งวด = ขายสนิ ค้าเป็นเงินสด + ลูกหนีป้ ลายงวด + ตั๋วเงนิ รับปลายงวด +

รบั ชำระหน้ีจากลูกหนี้ + รบั ชำระหน้ตี ามตัว๋ เงนิ รับ + รบั คืนสนิ ค้า + สว่ นลดจา่ ย

+ หน้ีสูญ – ตวั๋ เงนิ รับต้นงวด - ขายทงั้ สิ้น

ตวั อย่างที่ 4.16 ข้อมลู ทรี่ วบรวมไดข้ องร้านเสรี ขายสนิ ค้าเปน็ เงนิ สด 50,000 บาท รับชำระหนจ้ี ากลูกหนี้

64,000 บาท รับชำระตามตั๋วเงินรบั 18,000 บาท ยอดขายสินคา้ ทงั้ สนิ คำนวณได้ 147,000 บาท รับคนื สนิ คา้

10,500 บาท สว่ นลดจา่ ย 3,600 บาท หนส้ี ูญ 1.600 บาท ลกู หนป้ี ลายงวด 21,000 บาท ตว๋ั เงินรบั ต้นงวด

12,600 บาท ต๋ัวเงนิ รบั ปลายงวด 9,400 บาท

การคำนวณยอดลูกหนี้ตน้ งวด

ขายสนิ คา้ เป็นเงนิ สด 50,000

บวก รับชำระหนี้จากลูกหนี้ 64,000

รบั ชำระหนี้จากตั๋วเงินรับ 10,800

รับคนื สนิ คา้ 10,500

สว่ นลดจา่ ย 3,600

หนส้ี ูญ 1,600

ลูกหนปี้ ลายงวด 21,100

ตวั๋ เงินรับปลายงวด 9,400 128,200

หกั ขายสนิ คา้ ท้ังส้นิ 147,000 178,200

ตว๋ั เงินรับตน้ งวด 12,600 159,600
18,600
ลกู หนีต้ น้ งวด

2) คำนวณหายอดลูกหนี้ปลายงวด

จาก ขายสนิ คา้ ท้ังสนิ้ = ขายสนิ คา้ เปน็ เงนิ สด + ขายสนิ ค้าเป็นเงินเชื่อ

ลกู หนปี้ ลายงวด + ต๋วั เงนิ รบั ปลายงวด + รบั ชำระหนีจ้ ากลกู หนี้ + รับชำระหนตี้ ามต๋วั เงินรบั +
รบั คืนสนิ ค้า + ส่วนลดจา่ ย + หน้สี ูญ – ลูกหนต้ี ้นงวด ตว๋ั เงินรับต้นงวด

• ลูกหนป้ี ลายงวด = ขายสินคา้ ทัง้ สนิ้ - ขายสินค้าเป็นเงนิ สด – ตวั๋ เงินรบั ปลายงวด –

รับชำระหน้ีจากลกู หน้ี - รบั ชำระหน้ตี ามต๋ัวเงนิ รบั - รับคนื สนิ ค้า - สว่ นลดจา่ ย

- หน้สี ญู + ลกู หนีต้ ้นงวด + ตัว๋ เงินรบั ต้นงวด

ตวั อยา่ งท่ี 4.17 ข้อมูลของรา้ นดาวเรอื งขายสนิ ค้าเปน็ เงินสด 48,000 บาท รบั ชำระหนี้จากลูกหน้ี 57,000

บาท รบั ชำระหน้ีตามตวั๋ เงนิ รับ 20,800 บาท ยอดขายสนิ ค้าทัง้ สินคำนวณได้ 143,000 บาท รบั คนื สินคา้

9,800 บาท ส่วนลดจา่ ย 3,400 บาท หนส้ี ญู 1,800 บาท ลูกหนตี้ ้นงวด 26,400 บาท ตั๋วเงินรับตน้ งวด 8,800

บาท ตัว๋ เงนิ รบั ปลายงวด 12,300 บาท

การคำนวณยอดลูกหนป้ี ลายงวด

ขายสนิ ค้าท้ังส้นิ 143,000

บวก ลกู หนตี้ น้ งวด 26,400

ตวั๋ เงินรับต้นงวด 8,800 35,200

178,200

หัก ขายสินค้าเป็นเงนิ สด 48,000

รบั ชำระหน้ีจากลูกหน้ี 57,000

รับชำระหนีต้ ามตว๋ั เงินรับ 20,800

รบั คืนสินคา้ 9,800

สว่ นลดจ่าย 3,400

หนสี้ ญู 1,800

ตว๋ั เงนิ รับปลายงวด 12,300 153,100

ลูกหน้ีปลายงวด 25,100

3.5 การคำนวณยอดสนิ ค้าคงเหลือ กิจการไม่ทราบยอดคงเหลือของสินค้าต้นงวดหรือปลายงวด

สามารถคำนวณไดจ้ ากการอตั รากำไรขัน้ ตน้ ดังน้ี

1) คำนวณยอดสินค้าคงเหลอื ต้นงวด

(1) คำนวณต้นทุนขาย

จาก กำไรขนั้ ตน้ = ขายสุทธิ – ต้นทนุ ขาย

• ต้นทุนขาย = ขายสทุ ธิ – กำไรข้ันตน้

(2) คำนวณหาสินคา้ คงเหลือตน้ งวด

จาก ต้นทนุ ขาย = สินค้าตน้ งวด + ซื้อสทุ ธิ - สินคา้ ปลายงวด

• สินค้าคงเหลอื ตน้ งวด = ตน้ ทุนขาย - ซ้ือสทุ ธิ + สนิ ค้าปลายงวด

ตวั อย่างที่ 4.18 ขอ้ มูลของร้านวนิดา มยี อดขายสนิ ค้าทงั้ สนิ้ 82,000 บาท รบั คนื สนิ ค้า 11,700 บาท ส่วนลด

จ่าย 2,800 บาท ซื้อสินค้า46,000 บาท ส่งคืนสินค้า 6,000 บาท ส่วนลดรับ 1,800 บาท ค่าขนส่งเข้า 1,200

บาท สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด 17,000 บาท อตั รากำไรขั้นตน้ 40% ของยอดขาย

การคำนวณยอดสนิ ค้าคงเหลอื ตน้ งวด

ขายสนิ คา้ ท้ังสนิ้ 82,000

หกั รบั คนื 11,700

สว่ นลดจ่าย 2,800 14,500

ขายสุทธิ 67,500

หกั กำไรข้ันตน้ (67,500 × 40%) 27,000

ตน้ ทุนขาย 40,500

บวก สนิ คา้ คงเหลือปลายงวด 17,000

สินคา้ ทีม่ เี พ่อื ขาย 57,500 สนิ คา้ คงเหลือตน้ งวด

หกั ซ้ือสทุ ธิ บวก ซื้อสทุ ธิ

ซื้อสนิ ค้า 46,000 บวก คา่ ขนสง่ เขา้

บวก คา่ ขนส่งเข้า 1,200 หัก สง่ คนื สนิ คา้

47,000 ส่วนลดจ่าย

หัก ส่งคืนสนิ ค้า 6,400 สินค้าท่มี เี พื่อขาย

ส่วนลดรับ 1,800 8,200 39,000 หัก สนิ ค้าปลายงวด

สินค้าคงเหลือต้นงวด 18,500 ตน้ ทนุ ขาย

2) คำนวณยอดสนิ ค้าคงเหลอื ปลายงวด

(1) คำนวณต้นทนุ ขาย

จาก กำไรขัน้ ต้น = ขายสุทธิ – ต้นทุนขาย

• ต้นทนุ ขาย = ขายสทุ ธิ – กำไรขนั้ ต้น

(2) คำนวณหาสนิ ค้าคงเหลือปลายงวด

จาก ตน้ ทนุ ขาย = สินคา้ ตน้ งวด + ซื้อสุทธิ – สนิ ค้าปลายงวด

• สินคา้ คงเหลือปลายงวด = สนิ ค้าตน้ งวด + ซอ้ื สุทธิ – ตน้ ทุนขาย

ตวั อยา่ งที่ 4.19 รา้ นวนดิ ามียอดขายสินค้าท้ังส้นิ 120,000 บาท รับคนื สินคา้ 23,000 บาท ส่วนลดจ่าย

3,000 บาท ซื้อสินคา้ 85,000 บาท ส่งคนื สนิ คา้ 11,300 บาทสว่ นลดรับ 2,700 บาท ค่าขนส่งเขา้ 2,000

บาท สนิ คา้ คงเหลือตน้ งวด 19,800 บาท อัตรากำไรข้ันตน้ 30% ของยอดขาย

การคำนวณยอดขายสินค้าคงเหลือปลายงวด

สนิ ค้าคงเหลือต้นงวด 19,8000

บวก ซ้ือสทุ ธิ

ซื้อสินค้า 85,000

บวก ค่าขนสง่ เข้า 2,000

87,000

หัก สง่ คืนสนิ ค้า 11,300

ส่วนลดรับ 2,700 14,000 73,000

สนิ คา้ ทีม่ เี พอ่ื ขาย 92,800

หัก ตน้ ทนุ ขาย

ขายสินค้าทัง้ สิ้น 120,000

หกั รบั คืน 23,000

สว่ นลดจ่าย 3,000 26,000

ขายสทุ ธิ 94,000

หกั กำไรขัน้ ต้น (94,000 × 30/100) 28,000

ตน้ ทนุ ขาย 65,000

สินคา้ คงเหลอื ปลายงวด 27,000

สรปุ ทา้ ยหน่วย

การคำนวณกำไรขาดทุนมีวิธีเปรียบเทียบทุนเป็นการเปรียบเทียบทุน ณ วันต้นปีกับทุนปลายปีหาก
ทุนปลายปีมีจำนวนสูงกว่าทุนที่มี ณ วันต้นปี แสดงว่ากิจการมีกำไรสุทธิจากการประกอบธุรกิจหากปีใด
ทุน ณ วันตน้ ปีมีจำนวนสงู กว่าทุนปลายปี แสดงวา่ กิจการขาดทนุ กรณที ีก่ จิ การมีการนำสินทรัพย์มาลงทุนเพิ่ม
การถอนเงินทนุ หรอื ถอนใช้สว่ นตัว ต้องนำมารวมคำนวณด้วย

การคำนวณกำไรขาดทุนวิธีวิเคราะห์ข้อมูลที่เกี่ยวข้องจะวิเคราะห์รายการและรวบรวมข้อมูลต่างๆที่
เกิดขึ้น ทั้งที่ได้จากการบันทึกไว้ในสมุดเงินสด ซึ่งแสดงถึงการรับและการจ่ายเงิน รายการจากสมุดบัญชีแยก
ประเภทลูกหนี้ สมุดบัญชีแยกประเภทเจ้าหน้ี ตลอดจนการสอบถามเจ้าของกิจการการตรวจนับ การรวบรวม
รายละเอียดการเพม่ิ ข้นึ หรอื ลดลงของสินทรัพย์และหนส้ี นิ ท่ีไม่เก่ียวกับเงนิ สด

การคำนวณโดยใช้อัตรากำไรขน้ั ตน้ เปน็ วิธีการคำนวณหายอดซอ้ื สินค้า ขายสินค้า ลกู หน้ี เจ้าหน้ีและ
สินค้าคงเหลือ เพื่อนำมาใช้ในการคำนวณกำไรขาดทุน สำหรับกิจการที่ไม่มีข้อมูลหรือรายละเอียดที่จะนำมา
วิเคราะหค์ ำนวณหายอดรายไดแ้ ละค่าใชจ้ า่ ยบางตัว