หน่วยที่ 2 การคำนวณยอดซื้อสินค้าและค่าใช้

หนว่ ยท่ี 2 การคำนวณยอดซือ้ สินคา้ และค่าใช้จ่าย

บทนำ

การบนั ทกึ รายการทเ่ี กดิ ขึ้นของกิจการทีบ่ ันทึกบัญชีไม่สมบูรณ์ รายการค้าท่เี กิดขึ้นในแต่ละวนั บาง
รายการอาจไมม่ ีการบนั ทึกบัญชีไว้ บางรายการอาจมีการบนั ทึกไวบ้ ้าง แต่ไม่ครบถว้ นทกุ บญั ชีเมื่อใดที่เจา้ ของ
กิจการต้องการทราบผลประกอบการ หรือฐานะการเงินของกจิ การ การเกบ็ ขอ้ มลู เพ่ือนำมารายงานใหเ้ จา้ ของ
กิจการทราบจึงไม่สามารถทำได้สะดวก รวดเร็ว เหมือนการบันทึกบญั ชตี ามหลักการบญั ชคี ู่ ผ้ชู ายข้อมูลจึงต้อง
รวบรวมข้อมูลจากสมุดบัญชีที่ใช้บันทึก เอกสารหรือหลักฐานตา่ งๆท่ีเกย่ี วข้องมาวิเคราะห์รายการและนำมา
คำนวณหายอดทต่ี ้องการ

1.การคำนวณยอดซ้ือสินคา้
ยอดซ้ือสินคา้ ประกอบดว้ ย ซื้อสนิ คา้ เป็นเงนิ สดและเงินเชื่อ ในการคำนวณหายอดซ้ือสินค้า มวี ิธี

ปฏิบัตดิ ังนี้
1.1 ซื้อสินคา้ เปน็ เงินสดรวบรวมยอดการจ่ายเงนิ ซือ้ สินคา้ ในสมดุ เงนิ สด
1.2 ซอ้ื สินค้าเป็นเงนิ เชอ่ื วิเคราะห์จากเอกสารและข้อมูลทเ่ี ก่ยี วข้องกบั บัญชเี จา้ หน้กี ารค้า ได้แก่ ยอด

เจา้ หนีต้ ้นงวด ยอดเจ้าหนปี้ ลายงวด การส่งคนื สินค้า การจ่ายชำระหน้ี สว่ นลดรับ รวมถงึ การออกและชำระต๋ัว
เงินจา่ ยเพื่อซ้ือสินคา้ หรือชำระหน้ีเจา้ หน้ี ไดแ้ ก่ ยอดต๋ัวเงินจา่ ยตน้ งวด ต๋วั เงินจา่ ยปลายงวด และการจ่ายชำระ
หน้ีต๋วั เงินจา่ ยการคำนวณยอดซ้อื สินค้าเปน็ เงินเชอ่ื แบ่งเป็น2 กรณี

1.2.1 กรณซี ้อื สนิ คา้ เป็นเงนิ เช่ือและจา่ ยชำระหน้ีเป็นเงินสด สามารถคำนวณหายอดซ้ือ
สนิ คา้ เปน็ เงนิ เช่อื ไดจ้ ากการวิเคราะหจ์ ากบญั ชเี จา้ หนี้การค้า โดยบันทึกรายการทเี่ กิดจากการซ้ือสนิ ค้าเป็นเงิน
เชอ่ื ในบัญชแี ยกประเภทดงั นี้

จ่ายชำระเงินให้เจ้าหนี้ เจา้ หน้ีการค้า XX
สง่ คืนสนิ ค้า XX
สว่ นลดรบั XX เจ้าหนคี้ งเหลือตน้ งวดยกมา
XX ซือ้ สนิ คา้ เปน็ เงนิ เชอื่ XXX
XX
XXX

จากการบนั ทึกรายการในบญั ชแี ยกประเภทข้างตน้ สรปุ การคำนวณยอดซื้อสินคา้ เปน็ เงินเชื่อได้ ดงั น้ี

เจ้าหน้ปี ลายงวด XX XX
บวก จ่ายชำระหนเี้ จ้าหน้ี XX
XX XX
ส่งคืนสนิ คา้ XXX
สว่ นลดรับ XX
XX
หัก เจ้าหนตี้ ้นงวด
ซอ้ื สนิ คา้ เปน็ เงนิ เช่ือ

ภายหลังคำนวณยอดซ้ือสนิ คา้ เป็นเงนิ เชือ่ ได้แล้ว จะนำไปใช้ในการคำนวณหายอดซ้ือสินค้าทีซอ้ื ทง้ั ส้ินได้ ดังน้ี

การคำนวณยอดซอ้ื สนิ ค้าทัง้ ส้นิ XX XX
ซื้อสินคา้ เป็นเงินสด XX
ซอ้ื สินคา้ เป็นเงินเชือ่ XX XX
XX XX XXX
เจ้าหนีป้ ลายงวด
บวก จา่ ยชำระหน้ีเจา้ หนี้ XX
XX
ส่งคนื สินคา้
สว่ นลดรบั

หัก เจ้าหนต้ี ้นงวด
ซื้อสนิ ค้าเป็นเงินเชื่อ
ซอ้ื สินคา้ ท้ังสิน้

ตวั อย่าง 2.1 จากการตรวจสอบสมุดเงินสดและเอกสารของรา้ นพระจันทรพ์ บว่า ซ้ือสินคา้ เปน็ เงินสด

32,000 บาท จ่ายเงินสดชำระ 29,800 บาท สว่ นลดรบั 1,800 บาท ส่งคนื สินคา้ 2,400 บาท เจา้ หนี้ต้นงวด

18,400 บาท เจา้ หนปี้ ลายงวด 22,600 บาท

การคำนวณยอดซอื้ สนิ ค้าเปน็ เงินเชอ่ื

เจา้ หนี้ปลายงวด 22,600

บวก จา่ ยชำระหนเี้ จา้ หนี้ 29,800

ส่งคนื สนิ คา้ 2,400

ส่วนลดรับ 1,800 34,000

หกั เจ้าหนต้ี ้นงวด 56,600

ซอ้ื สินค้าเป็นเงนิ เชอื่ 18,400

ซือ้ สินคา้ ทั้งสิ้น 38,200

การบันทกึ บัญชเี จา้ หน้ีการค้าซงึ่ เกดิ จากการซ้ือสินค้าเปน็ เงินเชือ่ ในบญั ชแี ยกประเภท

จา่ ยชำระเงนิ ให้เจ้าหน้ี เจ้าหนี้การค้า 18,400
ส่งคืนสนิ คา้ 38,200
สว่ นลดรับ 29,800 เจา้ หน้ีคงเหลอื ตน้ งวดยกมา
เจา้ หน้คี งเหลอื ปลายงวดยกไป 2,400 ซื้อสินค้าเป็นเงินเช่ือ 56,600
1,800
22,600
56,600

การคำนวณยอดซือ้ สนิ ค้าท้ังสนิ้

ซ้อื สินค้าเปน็ เงินสด 32,000

ซ้อื สินคา้ เป็นเงนิ เชื่อ 22,600

บวก จ่ายชำระหน้เี จา้ หน้ี 29,800

ส่งคืนสนิ ค้า 2,400

ส่วนลดรบั 1,800 34,000

56,600

หัก เจา้ หนต้ี ้นงวด 18,400

ซอื้ สนิ คา้ เป็นเงินเช่อื 38,200

ซื้อสินคา้ ทั้งสนิ้ 70,200

1.2.2 กรณซี ือ้ สนิ ค้าเป็นเงินเชือ่ และจา่ ยชำระหนีเ้ ป็นตว๋ั เงินจ่าย การคำนวณยอดซ้ือสินค้าเปน็

เงนิ เชอื่ มี 2 วธิ ี ดังน้ี

วิธที ่ี 1 คำนวณยอดซื้อสนิ ค้าเป็นเงนิ เชื่อข้ันตอนเดยี ว ดังน้ี

เจ้าหนป้ี ลานยงวด XX

ต๋ัวเงนิ จา่ ยปลายงวด XX

บวก จ่ายชำระหนเ้ี จา้ หนี้ XX

จ่ายชำระหนตี้ ามตว๋ั เงนิ จ่าย XX

สง่ คนื สนิ ค้า XX

ส่วนลดรับ XX XX

XXX

หกั เจา้ หนตี้ ้นงวด XX

ตวั๋ เงินจา่ ยตน้ งวด XX XX

ซอื้ สินค้าเป็นเงินเชื่อ XX

ภายหลงั คำนวณยอดซ้ือสินค้าเป็นเงินเช่อื ได้แลว้ จำนำไปใชใ้ นการคำนวณหายอดสินค้าท่ซี ้ือทงั้ ส้ินได้ ดงั น้ี

การคำนวณยอดซื้อสินค้าทั้งสิน้

ซ้ือสินค้าเป็นเงินสด XX

ซ้อื สนิ คา้ เป็นเงินเชือ่

เจ้าหน้ปี ลายงวด XX

ต๋วั เงินจา่ ยปลายงวด XX

บวก จา่ ยชำระหนเ้ี จ้าหน้ี XX

จ่ายชำระหนี้ตามตว๋ั เงินจ่าย XX

สง่ คนื สินคา้ XX

ส่วนลดรับ XX XX

XXX

หัก เจ้าหนต้ี น้ งวด XX

ตวั๋ เงินจา่ ยต้นงวด XX XX

ซอื้ สนิ ค้าเปน็ เงนิ เช่อื XX

ซือ้ สนิ ค้าทั้งสิน้ XX

ตวั อยา่ งท่ี 2.2 จากการตรวจสอบสมดุ เงินและเอกสารของร้านยิ่งเจรญิ พรพบว่า ซือ้ สินค้าเปน็ เงินสด 25,000

บาท จ่ายเงนิ สดชำระหนี้ 30,000 บาท ส่วนลดรบั 2,500 บาท สง่ คืนสนิ ค้า 1,600 บาท เจา้ หน้ตี ้นปี 21,000

บาท เจา้ หน้ปี ลายปี 18,700 บาท ตั๋วเงินจ่ายต้นปี 6,800 บาท จา่ ยชำระหนต้ี ามตว๋ั เงินจ่ายระหว่างปี 14,000

บาท ตว๋ั เงินจต่ายปลายปี 7,800 บาท

การคำนวณยอดซ้ือสนิ ค้าเปน็ เงินเชือ่

เจา้ หนป้ี ลายปี 18,700

ตวั๋ เงินจ่ายปลายปี 7,800

บวก จา่ ยชำระหน้ีเจ้าหนี้ 30,000

จ่ายชำระหนี้ตามตั๋วเงินจา่ ย 14,000

ส่งคืนสินค้า 1,600

สว่ นลดรับ 2,500 48,100

74,000

หัก เจ้าหน้ตี น้ ปี 21,000 27,800
ตวั๋ เงินจา่ ยต้นปี 6,800 46,800

ซือ้ สนิ คา้ เป็นเงนิ เช่ือ

การบนั ทึกบัญชีเจ้าหนกี้ ารค้าซ่งึ เกดิ จากการซื้อสนิ ค้าเปน็ เงินเชือ่ ในบัญชแี ยกประเภท

จ่ายชำระเงินให้เจา้ หน้ี เจ้าหน้ีการคา้ 21,000
จา่ ยชำระหน้ีตามตัว๋ เงินจา่ ย 30,000 เจา้ หนตี้ ้นปยี กมา 6,800
สง่ คนื สินคา้ 14,000 ตว๋ั เงนิ จา่ ยตน้ ปียกมา 46,800
สว่ นลดรบั 1,600 ซ้ือสนิ คา้ เปน็ เงนิ เชอ่ื
เจ้าหนป้ี ลายปยี กไป 2,500 74,600
ต๋ัวเงินจ่ายปลายปยี กไป 18,700
7,800
74,600

การคำนวณยอดซือ้ สนิ ค้าทง้ั สิ้น 25,000

ซอ้ื สนิ ค้าเปน็ เงินสด 18,700
ซอ้ื สนิ คา้ เป็นเงนิ เช่ือ 7,800
เจา้ หนป้ี ลายปี
ตัว๋ เงนิ จ่ายปลายปี 30,000
บวก จ่ายชำระหนี้เจ้าหน้ี

จา่ ยชำระหนต้ี ามตว๋ั เงนิ จ่าย 14,000 48,100
สง่ คืนสินคา้ 1,600 74,600
สว่ นลดรบั 2,500
27,800
หกั เจา้ หน้ีตน้ ปี 21,000
ตวั๋ เงินจ่ายตน้ ปี 6,800
ซ้ือสนิ คา้ เป็นเงนิ เชอื่
46,800
ซือ้ สินค้าทั้งสิ้น 71,800

วธิ ีท่ี 2 คำนวณยอดซ้ือสนิ ค้าเปน็ เงินเชื่อ 2 ขนั้ ตอน ดังนี้
1) คำนวณจากการจา่ ยชำระหนเี้ ปน็ ตั๋วเงินจา่ ย โดยบันทกึ รายการทเ่ี ก่ียวข้องกับตว๋ั เงนิ จ่ายในบัญชี

แยกประเภท ดังนี้

จ่ายเงนิ ตามตั๋วเงนิ จ่าย ตวั๋ เงนิ จา่ ย XX
ตั๋วเงนิ จ่ายคงเหลอื ปลายงวดยกไป ?
XX ตว๋ั เงินจา่ ยคงเหลอื ต้นงวดยกมา XXX
XX จ่ายชำระหนเี้ ปน็ ตัว๋ เงินจา่ ย
XXX

จากการบนั ทึกรายการในบัญชแี ยกประเภทข้างต้น สรปุ การคำนวณยอดจา่ ยชำระหน้เี ป็นตัว๋ เงินจ่าย

ได้ ดังน้ี

ตว๋ั เงนิ จ่ายคงเหลอื ปลายงวด XX

บวก จ่ายเงนิ ตามต๋ัวเงนิ จา่ ย XX

XX

หกั ตว๋ั เงินจา่ ยคงเหลอื ต้นงวด XX

จา่ ยชำระหน้ีเปน็ ต๋วั เงินจา่ ย XX

2) คำนวณหายอดซ้ือสนิ คา้ เป็นเงนิ เชอื่ โดยบันทกึ รายการที่เกดิ จากการซ้ือสินคา้ เป็นเงนิ เช่อื ในบญั ชี
แยกประเภทเจ้าหน้ี ดงั น้ี

จา่ ยชำระเงนิ ให้เจ้าหนี้ เจา้ หน้กี ารค้า XX
จ่ายชำระหนี้เป็นตว๋ั เงินจ่าย ?
สง่ คืนสนิ คา้ XX เจ้าหนี้คงเหลอื ต้นงวดยกมา
สว่ นลดรบั XX ซื้อสนิ ค้าเป็นเงินเชื่อ XXX
เจา้ หน้ีคงเหลือปลายงวดยกไป XX
XX
XX
XXX

จากการบันทึกรายการในบญั ชแี ยกประเภทข้างตค้น สรปุ การคำนวณยอดซ้อื สนิ ค้าเปน็ เงินเชอื่ ได้ ดงั นี้

เจ้าหนีค้ งเหลือปลายงวด XX

บวก จา่ ยชำระหนีเ้ จา้ หนี้ XX

จ่ายชำระหน้เี ป็นตั๋วเงนิ จ่าย XX

ส่งคืนสินคา้ XX

ส่วนลดรบั XX XX

XXX

หัก เจา้ หนีต้ ้นงวด XX

ซอ้ื สนิ คา้ เป็นเงินเชอ่ื XX

ภายหลังคำนวณยอดซอ้ื สินคา้ เปน็ เงินเชอื่ ได้แล้ว จะนำไปใช้ในการคำนวณหายอดซ้ือสินคา้ ทีซ่ ้ือทั้งสน้ิ ได้

ดงั น้ี

การคำนวณยอดซือ้ สินค้าท้ังสน้ิ

ซอื้ สินคา้ เปน็ เงนิ สด XX

ซื้อสนิ ค้าเป็นเงนิ เชอ่ื

เจ้าหนี้ปลายงวด XX

บวก จ่ายชำระหนี้เจ้าหน้ี XX

จ่ายชำระหน้ีเป็นตวั๋ เงินจ่าย XX

ส่งคืนสนิ คา้ XX

สว่ นลดรับ XX XX

XXX

หกั เจา้ หนต้ี น้ งวด XX

ซ้อื สินค้าเป็นเงนิ เชื่อ XX

ซอื้ สนิ คา้ ท้ังสิ้น XX

ตวั อยา่ งที่ 2.3 จากตัวอย่างท่ี 2.2 สามารถคำนวณยอดซ้ือสินค้าเป็นเงนิ เชื่อได้ ดังน้ี

คำนวณยอดจา่ ยชำระหนเ้ี ปน็ ตวั๋ เงินจ่าย

ต๋วั เงนิ จ่ายคงเหลอื ปลายปี 7,800

บวก จ่ายชำระหนต้ี ามตวั๋ เงินจา่ ย 14,000

21,800

หกั ต๋ัวเงนิ จ่ายคงเหลอื ตน้ ปี 6,800

จ่ายชำระหนเี้ ปน็ ตั๋วเงนิ จา่ ย 15,000

คำนวณยอดซอ้ื สินค้าเป็นเงนิ เชื่อ

เจา้ หนี้ปลายปี 18,700

บวก จ่ายชำระหนี้เจา้ หน้ี 30,000

จา่ ยชำระหนเ้ี ป็นตว๋ั เงนิ จา่ ย 15,000

ส่งคืนสินค้า 1,600

สว่ นลดรับ 2,500 49,100
67,800
หัก เจ้าหน้ีตน้ ปี 21,000
ซอื้ สินคา้ เป็นเงินเชื่อ 46,800

การบนั ทกึ บัญชตี ั๋วเงินจา่ ยและเจา้ หนก้ี ารคา้ ซง่ึ เกิดจากการซอื้ สนิ ค้าเป็นเงนิ เชอื่ ในบัญชแี ยกประเภท

จา่ ยเงินตามตวั๋ เงนิ จา่ ย ตวั๋ เงนิ จา่ ย 6,800
ต๋วั เงินจ่ายคงเหลอื ปลายปียกไป 15,000
14,000 ตวั๋ เงนิ จา่ ยจา่ ยตน้ ปยี กมา 21,800
7,800 จ่ายชำระหนเ้ี ป็นตวั๋ เงินจ่าย
21,800

จ่ายชำระเงินใหเ้ จ้าหน้ี เจ้าหน้ีการค้า 21,000
จ่ายชำระหน้เี ป็นตวั๋ เงินจ่าย 46,800
สง่ คนื สนิ ค้า 30,000 เจ้าหน้ตี ้นปียกมา
ส่วนลดรบั 15,000 ซอื้ สนิ คา้ เป็นเงินเชอื่ 67,800
เจา้ หนีป้ ลายปยี กไป 1,600
2,500
18,700
67,800

การคำนวณยอดซ้ือสินคา้ ทง้ั สน้ิ 30,000 18,700 25,000
ซ้ือสนิ คา้ เปน็ เงินสด 15,000
ซอ้ื สนิ ค้าเป็นเงินเชื่อ 1,600 49,100 46,800
เจ้าหนีป้ ลายปี 2,500 67,800 71,800
บวก จา่ ยชำระหนเี้ จา้ หนี้ 21,000
จ่ายชำระหนีเ้ ปน็ ตั๋วเงินจา่ ย
ส่งคืนสนิ ค้า
ส่วนลดรับ

หกั เจา้ หนีต้ น้ ปี
ซ้ือสินคา้ เปน็ เงนิ เชอ่ื
ซื้อสินค้าทั้งสนิ้

2. การคำนวณยอดค่าใชจ้ า่ ยตา่ ง ๆ
ค่าใช้จา่ ยต่าง ๆ ที่เกดิ ข้ึน ส่วนหนง่ึ เกดิ จากการจ่ายเงนิ เช่น จ่ายเงินคา่ เช่า คา่ เบ้ียประกัน คา่ นำ้ ค่า

ไฟ ฯลฯ รายการจ่ายเงนิ เหลา่ นี้จะบันทึกในสมุดเงนิ สด จา่ ยค่าใช้จา่ ยเงินไปบางครงั้ อาจเปน็ ค่าใช้จ่ายของปี
ปจั จบุ นั ทัง้ จำนวนหรืออาจมบี างสว่ นเป็นเงนิ ที่จ่ายไปสำหรับคา่ ใช้จ่ายในปีต่อไป

และนอกจากค่าใชจ้ ่ายทจ่ี ่ายเป็นเงินแล้ว ยงั มคี ่าใชจ้ ่ายบางชนิดทเี่ กดิ ข้ึนจากการปรบั ปรุงบญั ชีเมอื่ วนั

ส้ินงวด เช่น การปรบั ปรงุ วสั ดุสำนักงานใช้ไป การปรบั ปรงุ คา่ เส่อื มราคา การปรับปรุงคา่ ใช้จ่ายคา้ งจา่ ย เป็น

ต้น ในการคำนวณยอดคา่ ใช้จ่ายต่าง ๆ มีวิธปี ฏิบตั ิ ดังน้ี

2.1 การคำนวณยอดค่าใช้จ่ายงวดบญั ชีปัจจุบนั รวมยอดคา่ ใช้จ่ายตา่ ง ๆ ทจ่ี า่ ยเป็นเงินสดจากสมดุ

เงนิ สดและตรวจสอบเอกสารหลกั ฐานการจา่ ยเงนิ และเอกสารอนื่ ท่ีเกย่ี วข้อง ตรวจสอบว่ามคี า่ ใชจ้ ่ายจ่าย

ลว่ งหน้าหรือค่าใชจ้ ่ายค้างจ่ายหรือไม่

2.1.1 การคำนวณค่าใชจ้ า่ ยงวดบญั ชปี จั จุบนั กรณีมีค่าใชจ้ ่ายคา้ งจ่าย

ค่าใช้จ่ายทจ่ี ่ายระหวา่ งงวด XX

บวก ค่าใช้จ่ายค้างจ่ายปลายงวด XX

XX

หกั คา่ ใช้จา่ ยค้างจา่ ยตน้ งวด XX

ค่าใชจ้ ่ายงวดบญั ชปี ัจจุบนั XX

ตัวอย่างท่ี 2.4 ขอ้ มูลเกี่ยวกับดอกเบย้ี จ่ายที่รวบรวมได้ มีดังน้ี ดอกเบย้ี ค้างจ่ายต้นปี 1,500 บาท ดอกเบยี้ ที่

จา่ ยระหวา่ งปี 18,000 บาท ดอกเบ้ยี คา้ งจ่ายปลายปี 2,000 บาท

การคำนวณ

ดอกเบี้ยท่ีจา่ ยระหว่างปี 18,000

บวก ดอกเบย้ี ค้างจา่ ยปลายปี 2,000

20,000

หัก ดอกเบย้ี ค้างจ่ายตน้ ปี 1,500

ดอกเบยี้ จา่ ยงวดบัญชปี ัจจุบัน 18,500

2.1.2 การคำนวณค่าใชจ้ า่ ยงวดบญั ชปี จั จบุ ัน กรณีค่าใชจ้ ่ายจ่ายล่วงหนา้

คา่ ใชจ้ ่ายที่จา่ ยระหวา่ งงวด XX

บวก ค่าใช้จ่ายจา่ ยลว่ งหนา้ ต้นงวด XX

XX

หกั ค่าใชจ้ า่ ยจา่ ยลว่ งหน้าปลายงวด XX

คา่ ใชจ้ ่ายงวดบัญชปี จั จุบนั XX

ตัวอยา่ งท่ี 2.5 ข้อมูลเกี่ยวกับคา่ เบยี้ ประกันท่ีรวบรวมได้ มีดังน้ี คา่ เบยี้ ประกนั จ่ายลว่ งหนา้ ตน้ ปี 4,800 บาท

ค่าเบ้ียประกนั จา่ ยระหว่างปี 60,000 บาท ค่าเบ้ยี ประกันจ่ายลว่ งหน้าปลายปี 6,000 บาท

การคำนวณ

ค่าเบ้ยี ประกันทจ่ี า่ ยระหวา่ งปี 60,000

บวก ค่าเบย้ี ประกันจา่ ยลว้ งหน้าตน้ ปี 4,800

64,800

หกั คา่ เบยี้ ประกันจา่ ยล่วงหนา้ ปลายปี 6,000

ค่าเบ้ยี ประกนั งวดบัญชีปจั จบุ ัน 58,800

2.1.3 การคำนวณค่าใชจ้ า่ ยงวดบัญชปี ัจจุบัน กรณีมีค่าใชจ้ า่ ยค้างจ่ายและคา่ ใชจ้ า่ ยล่วงหนา้

ค่าใชจ้ ่ายทจี่ ่ายระหวา่ งงวด XX

บวก ค่าใช้จา่ ยค้างจ่ายปลายงวด XX

ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าปลายงวด XX XX

XX

หัก คา่ ใช้จ่ายค้างจา่ ยตน้ งวด XX

คา่ ใช้จา่ ยจ่ายลว้ งหนา้ ปลายงวด XX XX

ค่าใชจ้ า่ ยงวดบัญชีปจั จุบัน XX

ตวั อย่างที่ 2.6 ร้านเมตตามีข้อมลู เกีย่ วกับค่าใชจ้ ่ายดังนี้ ค่าโฆษณาค้างจ่ายยกมา 8,000 บาท ระหวา่ งปจี า่ ย

คา่ โฆษณา 50,000 บาท คา่ โฆษณาจา่ ยล่วงหนา้ ปลายปี 6,000 บาท

การคำนวณ

ค่าโฆษณาจ่ายระหว่างงวด 50,000

หัก ค่าโฆษณาคา้ งจา่ ยตน้ ปี 8,000

คา่ โฆษณาจ่ายล่วงหนา้ ปลายปี 6,000 14,000

ค่าโฆษณางวดบญั ชีปัจจบุ ัน 36,000

ตัวอย่างที่ 2.7 รา้ นมิตรสหายมขี ้อมูลเกย่ี วกับค่าใชจ้ า่ ยดงั น้ี คา่ โฆษณาทางวทิ ยจุ ่ายล่วงหนา้ ยกมา 5,000

บาท ค่าโฆษณาทางหนงั สือพิมพ์คา้ งจา่ ยยกมา 3,000 บาท ระหวา่ งปีจา่ ยคา่ โฆษณา 48,000 บาท ค่าโฆษณา

ทางวิทยุคา้ งจา่ ยปลายปี 4,000 บาท คา่ โฆษณาทางหนงั สอื พมิ พ์จ่ายล่วงหนา้ ปลายปี 7,200 บาท

การคำนวณ

ค่าโฆษณาจ่ายระหว่างงวด 48,000

บวก คา่ โฆษณาคา้ งจ่ายปลายปี 4,000

ค่าโฆษณาจา่ ยลว่ งหนา้ ต้นปี 5,000 9,000

57,000

หัก ค่าโฆษณาคา้ งจ่ายต้นปี 3,000

ค่าโฆษณาจา่ ยล่วงหน้าปลายปี 7,200 10,200

ค่าโฆษณางวดบัญชีปัจจุบัน 46,800

2.2 การคำนวณวัสดุสำนกั งานใช้ไป รวมยอดการจ่ายเงินซ้อื วัสดสุ ำนกั งานยในสมดุ เงินสด ตรวจนบั

และตีราคราวัสดคุ งเหลอื ตรวจสอบเอกสารทเ่ี กย่ี วข้องหรือสอบถาม

วัสดสุ ำนักงานคงเหลอื ตน้ งวด XX

บวก ซ้ือวสั ดสุ ำนักงานระหว่างงวด XX
วสั ดสุ ำนักงานท่ีมีเพ่อื ใช้ XX
หัก วัสดสุ ำนกั งานคงเหลอื ปลายงวด XX
วสั ดสุ ำนกั งานใชไ้ ป XX

ตวั อยา่ งท่ี 2.8 รา้ นนกนอ้ ยมีวสั ดุสำนักงานคงเหลือยกมา 2,000 บาท ระหวา่ งปีซื้อวสั ดุสำนกั งาน 7,500

บาท วสั ดสุ ำนกั งานคงเหลือปลายปี 3,000 บาท

การคำนวณ

วัสดสุ ำนกั งานคงเหลือต้นปี 2,000

บวก ซ้ือวัสดุสำนักงานระหวา่ งปี 7,500

วัสดุสำนักงานเพ่ือใช้ 9,500

หัก วัสดสุ ำนักงานคงเหลอื ปลายปี 3,000

วสั ดสุ ำนักงานใชไ้ ป 6,500

2.3 การคำนวณหนีส้ งสัยจะสูญ/หน้ีสูญ ในการขายสินคา้ เปน็ เงินเชอื่ มีความเสีย่ งท่ีอาจจะเก็บเงนิ

จากลูกหนี้ไม่ได้ ทำให้เกดิ หน้ีสญู จึงมกี ารประมาณคา่ เผอ่ื หน้ีสงสยั จะสญู และบันทึกไว้ในบัญชหี นี้สงสยั จะสูญ

ซ่งึ ถอื เป็นคา่ ใชจ้ า่ ยของงวดบัญชนี น้ั สว่ นกจิ การทไ่ี ม่มยี อดค่าเผอ่ื หนีส้ งสัยจะสญู ในงบแสดงฐานะการเงิน จะ

วิเคราะหห์ นีส้ ญู ไดจ้ ากบญั ชีลูกหนี้

การคำนวณหน้สี งสยั จะสูญ กรณีมยี อดค่าเผ่ือหนส้ี งสัยจะสูญในงบแสดงฐานะการเงิน จะคำนวณ

ดงั น้ี

การคำนวณหน้ีสงสยั จะสูญ

คา่ เผ่ือหนีส้ งสยั จะสูญปลายงวด XX

บวก ตดั ลูกหนีเ้ ปน็ หน้ีสูญระหว่างงวด XX

XX

หกั คา่ เผ่ือหนสี้ งสัยจะสูญต้นงวด XX

หนี้สงสัยจะสูญ XX

ตวั อยา่ งที่ 2.9 ร้านแสงธรรมมคี ่าเผอ่ื หนีส้ งสัยจะสญู ยกมา 2,500 บาท ตัดลูกหนเ้ี ป็นสญู ระหว่างงวด 1,400

บาท คา่ เผื่อหนสี้ งสัยจะสูญปลายงวด 2,200 บาท

การคำนวณ

คา่ เผ่อื หนสี้ งสยั จะสูญปลายงวด 2,200

บวก ตัดลูกหนี้เปน็ หน้สี ญู ระหวา่ งงวด 1,400

3,600

หัก ค่าเผื่อหนสี้ งสัยจะสญู ต้นงวด 2,500

หนสี้ งสยั จะสูญ 1,100

2.4 การคำนวณค่าเสอื่ มราคา สนิ ทรัพย์หมวดทีด่ นิ อาคารและอุปกรณข์ องกจิ การท่ีบันทกึ บญั ชไี ม่
สมบรู ณ์ส่วนใหญ่จะไมม่ ีการบันทึกบัญชี แตใ่ นการจดั ทำงบแสดงฐานะการเงนิ ต้องแสดงสินทรัพย์เหลา่ นห้ี กั
ดว้ ยคา่ เสื่อมราคาต้องรวบรวมเอกสารทีเ่ กย่ี วข้องกับการได้มาหรือขายไปของสินทรัพยเ์ หลา่ น้ี ซึ่งอาจได้มาจาก

สมุดเงนิ สด บนั ทึกความจำเอกสารสญั ญาซอื้ ขาย ฯลฯ วธิ ีการคำนวณค่าเส่ือมราคาที่นยิ มใช้ คือ วิธีเส้นตรง ซึ่ง
คำนวณได้จากอายกุ ารใช้งาน หรือคิดเป็นรอ้ ยละของราคาสินทรพั ย์ ดงั นี้

คา่ เส่อื ราคาต่อปี = ราคาทนุ - ราคาซาก
อายุการใช้งาน

หรอื
คา่ เสือ่ มราคาตอ่ ปี = (ราคาทุน - ราคาซาก) x อัตราค่าเส่ือมราคา

2.4.1 การคำนวณค่าเส่อื มราคา กรณสี ินทรัพยค์ งทตี่ ลอดปี

ตัวอย่างท่ี 2.10 วนั ท่ี 1 มกราคม 25X2 ร้านฟ้าไทยมีอุปกรณ์สำนักงานยกมาราคาทุน 80,000 บาท ค่าเส่ือม

ราคาสะสม 8,000 บาท คดิ ค่าเสอ่ื มราคา 10% ต่อปี

การคำนวณ

ค่าเสื่อมราคาปี 25X2 = 80,000 × 10%

= 8,000 บาท

2.4.2 การคำนวณค่าเสอ่ื มราคา กรณมี ีการซ้ือสนิ ทรัพยร์ ะหว่างปี

ตวั อยา่ งท่ี 2.11 วนั ท่ี 1 มกราคม 25X2 รา้ นฟ้าไทยมีอปุ กรณ์สำนกั งานยกมาราคาทนุ 80,000 บาท ค่าเสื่อม

ราคาสะสม 8,000 บาท เม่ือวันท่ี 1 สงิ หาคม ซ้ืออปุ กรณส์ ำนักงานเพิ่ม 48,000 บาท คดิ ค่าเสอ่ื มราคา 10%

ตอ่ ปี

การคำนวณ

ค่าเส่ือมราคาอปุ กรณ์สำนักงานยกมา = 80,000 × 10% = 8,000

ค่าเสื่อมราคาอปุ กรณส์ ำนักงานที่ซอ้ื เพ่ิม = 48,000 × 10% × 5/12 = 2,000

(1 สิงหาคม – 31 ธันวาคม)

คา่ เสอื่ มราคาอปุ กรณ์สำนักงานปี 25X2 = 10,000 บาท

2.4.3 การคำนวณค่าเสอื่ มราคากรณีมกี ารขายสินทรพั ยร์ ะหว่างปี

ตัวอยา่ งท่ี 2.12 วนั ท่ี 1 มกราคม 25X5 รา้ นพวงแสดมเี ครื่องใช้สำนรกั งานซึง่ ซื้อมาเพิม่ เม่อื 1 มกราคม
25X5 ยกมาราคาทนุ 120,000 บาท ค่าเสือ่ มราคาสะสม 48,000 บาท เมื่อ 1 ตุลาคม 25X5 ขายเครื่องใช้
สำนกั งานราคา 40,000 บาท ไปในราคา 25,000 บาท คิดค้าเสื่อมราคา 10% ต่อปี

การคำนวณ

ค่าเสื่อมราคาเครื่องใช้สำนักงานทข่ี าย = 40,000 × 10% × 9/12 = 3,000

(1 มกราคม – 1 ตุลาคม)

ค่าเสื่อมราคาเคร่ืองใช้สำนักงานคงเหลือ = 80,000 × 10% = 8,000

ค่าเสื่อมราคาเคร่ืองใช้สำนักงานปี 25X5 = 11,000 บาท

2.5 การคำนวณกำไรหรอื ขาดทุนจากการจำหน่ายสนิ ทรัพย์

กำไรขาดทนุ จากการจำหนา่ ยสนิ ทรัพย์ = ราคาขาย – ราคาสุทธิ

ราคาสุทธิ = ราคาทุน – คา่ เสื่อมราคาสะสม

(ต้ังแตว่ ันที่ได้สินทรัพย์มาจนถงึ วันทข่ี ายสินทรัพย์)

ตัวอย่างที่ 2.12 การคำนวณกำไรหรือขชาดทุนจากการจำหนา่ ยสินทรัพย์

1) คำนวณหาค่าเส่อื มราคาสะสมของเครื่องใชส้ ำนักงานส่วนทขี่ าย ต้ังแตว่ ันท่ีไดม้ าถึงวนั ท่ีขาย

คา่ เสอ่ื มราคาสะสมยกมา (1 ม.ค. 25X1 – 1 ม.ค. 25X5) = 40,000 × 10% × 4 = 16,000

คา่ เสอ่ื มาราคาปีท่ีขาย (1 ม.ค. 25X5 – 1 ต.ค 25X5) = 40,000 × 10% ×9/12 = 3,000

รวมคา่ เสอ่ื มราคาทั้งสนิ้ ของเคร่อื งใช้สำนักงานท่ีขาย = 19,000 บาท

2) คำนวณหาราคาสทุ ธิ 40,000 บาท

ราคาทนุ เครอื่ งใชส้ ำนักงาน 19,000 บาท

หกั ค่าเส่อื มราคาสะสม 21,000 บาท

ราคาสุทธิ

3) คำนวณกำไรหรือขาดทุน 25,000 บาท

หัก ราคาสุทธิ 21,000 บาท

กำไรจากการจำหน่ายสินทรพั ย์ 4,000 บาท

สรุปท้ายหน่วย

การคำนวณยอดซ้ือสนิ คา้ ประกอบดว้ ย ซ้อื สนิ ค้าเป็นเงนิ สดและเงินเชือ่ การคำนวณยอดซ้ือสินค้าเป็น
เงินสดได้ มาจากการรวบรวมยอดการจ่ายเงินซื้อสินค้าในสมุดเงินสด ส่วนยอดซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ จะ
วเิ คราะหจ์ ากเอกสารและขอ้ มลู ท่เี กย่ี วข้องกบั บัญชีเจา้ หนีก้ ารคา้ และตวั๋ เงนิ จ่าย

ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น แยกเป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการจ่ายเงิน ซึ่งบันทึกไว้ในสมุดเงินสดและ
ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึน้ จากการปรบั ปรงุ บัญชเี มื่อสิ้นงวด การคำนวณยอดคา่ ใช้จ่ายมีการคำนวณยอดค่าใช้จ่ายงวด
ปัจจบุ นั การคำนวณหาวัสดสุ ำนกั งานใชไ้ ป หนีส้ งสยั จะสูญ และค่าเสื่อมราคา

การคำนวณยอดซอ้ื สินค้า การคำนวณยอดคา่ ใชจ้ ่ายต่าง ๆ
xx ค่าใชจ้ ่ายทจ่ี า่ ยระหวา่ งงวด
ซื้อสินค้าเป็นเงนิ สด xx
บวก ค่าใชจ้ ่ายคา้ งจา่ ยปลายงวด xx
ซอ้ื สนิ คา้ เป็นเงินเชอื่ xx คา่ ใช้จ่ายล่วงหนา้ ตน้ งวด xx xx
xx xx
เจ้าหนป้ี ลายงวด
หกั ค่าใช้จ่ายคา้ งจา่ ยต้นงวด xx xx
ต๋วั เงินจา่ ยปลายงวด คา่ ใช้จา่ ยลว้ งหนา้ ปลายงวด xx xx
xx
บวก จา่ ยชำระหน้ีเจ้าหนี้ xx ค่าใช้จา่ ยงวดบัญชปี ัจจบุ ัน xx
xx วสั ดสุ ำนกั งานคงเหลือต้นงวด xx
จ่ายชำระตามตั๋วเงินจ่าย xx xx บวก ซอื้ วัสดสุ ำนักงานระหว่างงวด xx
xx
สง่ คืนสินคา้ xx วัสดุสำนักงานทีม่ เี พื่อใช้
xx หกั วสั ดุสำนกั งานคงเหลอื ปลายงวด
สว่ นลดรับ xx
xx วัสดุสำนักงานใช้ไป
หัก เจ้าหนต้ี น้ งวด xx xx
ตวั๋ เงนิ จ่ายต้นงวด xx

ซอ้ื สินค้าเปน็ เงนิ เช่อื
ซือ้ สินค้าทั้งสิ้น