KERTAS PENERANGAN COCU1

BAHAGIAN PENDIDIKAN KHAS
KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA

KERTAS PENERANGAN

(INFORMATION SHEET)

KOD DAN NAMA HT-014-2:2011 PEMBUATAN PASTRI
PROGRAM
2
TAHAP
HT-014-2:2011-C01 AMALAN KESELAMATAN, KESIHATAN DAN
KOD DAN NAMA UNIT KEBERSIHAN
KOMPETENSI

NO. DAN PENYATAAN 1. IDENTIFY SAFETY, HEALTH AND HYGIENE PRACTICES
AKTIVITI KERJA REQUIREMENTS

2. PLAN SAFETY, HEALTH AND HYGIENE PRACTICES
ACTIVITIES

3. CARRY OUT SAFETY, HEALTH AND HYGIENE PRACTICES
4. CHECK SAFETY, HEALTH AND HYGIENE PRACTICES

CONFORMANCE
5. PRODUCE SAFETY, HEALTH AND HYGIENE PRACTICES

ACTIVITIES REPORT

NO.KOD HT-014-2:2011-C01/P(1/5) Muka surat : 1
Daripada : 25

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 2 Drp : 25

TAJUK : KEPERLUAN AMALAN KESELAMATAN, KESIHATAN DAN KEBERSIHAN
DALAM PENYEDIAAN MAKANAN

Tujuan : Mengenalpasti tentang agensi-agensi kawal selia dan penerangan tentang garis
panduan amalan kebersihan, keselamatan dan kesihatan dalam penyediaan makanan.

PENERANGAN
A. PENGENALAN KEPADA KESELAMATAN DALAM PENYEDIAAN PEMBUATAN

PASTRI
Perniagaan pastri boleh menjadi kerjaya yang seronok dan memuaskan, tetapi beberapa
proses pembuatan pastri juga boleh menjadi berbahaya. Orang–orang yang bekerja dalam
operasi pastri perlu tahu bagaimana untuk mengelakkan atau mencegah bahaya dan dilatih
mengikut amalan kerja yang selamat:

 Susun atur peralatan yang kemas untuk pergerakan yang teratur.
 Segera membersihkan tumpahan dan pamerkan tanda-tanda amaran apabila lantai

basah atau licin.

 Menggunakan degreasing untuk minyak dan gris yang tumpah.

 Kasut perlu dipakai mengelakkan daripada tergelincir dan jatuh.
 Tepung yang terjatuh di atas lantai tidak boleh disapu dan perlu menggunakan pembersih

vakum kecekapan tinggi atau mengemop basah.
 Skala permbersihan perlu dilakukan setiap hari untuk mengelakkan doh dan tepung

berketul di permukaan.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 3 Drp : 25

 Gunakan topeng debu jika debu tepung tidak boleh dikawal.
 Sarung tangan dan baju berlengan panjang dapat melindungi tangan dan lengan anda

daripada adunan tepung dan pencemaran.

B. PENTADBIRAN, PEMATUHAN DAN PERUNDANGAN BERKAITAN KESELAMATAN,
KESIHATAN DAN KEBERSIHAN DI TEMPAT KERJA.

JAKIM

Kementerian
Kesihatan
Malaysia

Agensi Jabatan
Keselamatan, Bomba &
Kesihatan & Penyelamat
Kebersihan di

Malaysia

Jabatan

Keselamatan &

Kesihatan Jabatan Pengurusan

Pekerja (DOSH) Sisa Pepejal

Negara

Rajah 1.1.1 Agensi Keselamatan, Kesihatan dan Kebersihan di Malaysia

GMP

OSHA Sijil / Akta HACCP
HALAL Berkenaan MESTI
Keselamatan,
Kesihatan Dan

AKTA KUALITI
ALAM

SEKELILING
1974

Rajah 1.1.2 Sijil atau akta berkaitan keselamatan, kesihatan adn kebersihan di Malaysia

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 4 Drp : 25

1. OSHA

 OSHA adalah Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 yang bertanggungjawab
terhadap kesihatan dan keselamatan pekerja ketika bekerja di dalam sesebuah syarikat.

 Akta ini dikawalselia oleh Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP),
Kementerian Sumber Manusia.

 Menyediakan perundangan dan latihan pekerjaan umum untuk melindungi kesihatan,
keselamatan dan kebajikan pekerja daripada bahaya.

 Terdapat beberapa organisasi OSHA di dalam Malaysia,
a. Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan, JKKP
b. Lembaga Pembangunan Industri Pembinaan, CIDB
c. Pertubuhan Keselamatan Sosial, PERKESO
d. Institut Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Negara, NIOSH

 Contoh standard OSHA termasuk keperluan untuk :
a. Menyediakan perlindungan jika jatuh
b. Mencegah penyakit berjangkit
c. Memastikan pekerja selamat memasuki ruang tertutup
d. Mengelakkan pendedahan kepada bahan-bahan berbahaya seperti asbestos,
e. Meletakkan pengawal mesin
f. Menyediakan alat pernafasan atau peralatan keselamatan yang lain.
g. Memberikan latihan untuk pekerjaan yang berbahaya

2. Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Akta 127)

 Undang-undang yang berkaitan dengan pencegahan, penghapusan, kawalan
pencemaran dan membaiki alam sekitar dengan mematuhi piawaian kerajaan.

 Akta ini adalah untuk mengawal selia pencegahan, penghapusan, pengawalan
pencemaran serta melindungi dan membaiki kualiti alam sekeliling.

 Ditadbir oleh Jabatan Alam Sekitar, Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar.

1.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 5 Drp : 25

1.1.
1.1.1.

3. Hazard Analysis and Critikal Control Point atau Analisis Mudarat danTitik
Kawalan Kritikal (HACCP)

 Hazard analysis Critical Control Point (HACCP) ialah sistem yang berperanan untuk
mengenalpasti, menilai dan mengawal bahaya yang signifikan kepada keselamatan
makanan.

 Sistem ini memastikan makanan yang dihasilkan selamat untuk dimakan dan tidak
menyebabkan bahaya (sakit atau keracunan).

 Objektif Skim Pensijilan HACCP adalah untuk memberikan pengiktirafan rasmi kepada
premis makanan yang berjaya mengamalkan dan mengekalkan sistem HACCP bagi
produk makanan mereka.

 Proses pensijilan melibatkan audit kecukupan, pematuhan dan pemantauan oleh juruaudit
yang dilantik oleh Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan (BKKM), Kementerian
Kesihatan Malaysia.

 Sistem HACCP boleh diaplikasi secara menyeluruh dalam rantaian makan bermula dari
penternak, peladang, pengilang dan seterusnya kepada perkhidmatan makanan untuk
memastikan keselamatan makanan.

 HACCP bergantung kepada komitmen pihak pengurusan sesebuah syarikat dan juga
sistem sokongan yang kukuh seperti pelaksanaan Amalan Pengilangan Baik/ Good
Manufacturing Practice (GMP), Amalan Kebersihan Baik / Good Hygiene Practice (GHP)
dan beberapa kod amalan yang lain.

Faedah HACCP

a. Mendapat keutamaan dalam permohonan Sijil Kesihatan bagi tujuan eksport dengan
memendekkan tempoh pengeluaran sijil kepada tiga (3) hari berbanding 21 hari bagi
industri yang tidak mendapat pengiktirafan HACCP KKM.

b. Logo HACCP KKM boleh digunakan pada produk yang telah mendapat pengiktirafan.
c. Salah satu keperluan dalam mendapatkan No.EU bagi tujuan pengeksportan ke EU.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 6 Drp : 25

d. Dipermudahkan dalam mendapatkan sijil eksport seperti Sijil Penjualan Bebas, Sijil GMO,
Heat Process Meat Certificate dan lain-lain.

e. Menguatkan dan sokongan kepada sistem jaminan kualiti yang lain seperti ISO dan
HALAL.

f. Dapat bersaing dengan negara-negara lain dalam pasaran makanan global
g. dan dihasilkan dengan kualiti yang tinggi.

Logo HACCP
Dikeluarkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia

Garis Panduan Kebersihan Diri (Good Hygiene Practices)

a. Kebersihan Diri
 Untuk mengelakkan kemungkinan berlaku pencemaran pada makanan, mereka yang

berhubung terus dengan makanan perlu mengekalkan kebersihan individu pada tahap
yang tinggi.
 Mereka mesti berkelakuan dan bekerja dalam keadaan yang telah ditetapkan.
 Bagi pengendali makanan, hendaklah mengikuti Kursus Pengendalian Makanan Malaysia.

b. Status kesihatan
 Orang yang disyaki atau mengidap atau pembawa sebarang penyakit tidak dibenarkan

memasuki mana-mana kawasan pemprosesan makanan.
 Orang yang dijangkiti hendaklah memaklumkan penyakit atau tanda-tanda penyakit

tersebut kepada pihak pengurusan untuk pemeriksaan perubatan selanjutnya.
 Keadaan ini wajib dimaklumkan kepada pihak pengurusan supaya sebarang keperluan

untuk pemeriksaan perubatan dan/atau kemungkinan untuk dikeluarkan daripada
mengendalikan makanan boleh dipertimbangkan, termasuk:

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 7 Drp : 25

i. Kekuningan
ii. Cirit-birit
iii. Muntah

4. Pematuhan Makanan Halal

 Halal berasal daripada perkataan Arab yang bermaksud dibenarkan atau dibolehkan
oleh undang-undang Islam.

 Orang Islam adalah dibenarkan oleh agama mereka memakan sesuatu makanan itu jika
makanan, bahan atau peralatan tersebut :
a. Bukan terdiri daripada atau mengandungi apa-apa bahagian atau benda dari binatang
yang dilarang oleh Undang-undang Islam untuk orang Islam memakannya atau yang
tidak disembelih mengikut Undang-undang Islam.
b. Tidak mengandungi apa-apa benda yang dihukum sebagai najis mengikut Undang-
undang Islam.
c. Tidak disedia, diproses, tersentuh, disentuh atau dikilang dengan menggunakan apa-
apa alat yang tidak bebas dari benda-benda najis mengikut Undang-undang Islam.

Logo Halal
 Logo halal bermaksud logo yang dikeluarkan oleh Jabatan Kemajuan Islam Malaysia

(JAKIM) atau Jabatan Agama Islam negeri (JAIN) atau Majlis Agama Islam Negeri
(MAIN).

Sistem Jaminan Halal

 Halal sering digunakan merujuk kepada makanan dan minuman, iaitu makanan yang
dibenarkan oleh orang Islam untuk makan atau minum di bawah Syariah Islam (undang-
undang).

 Kriteria menentukan kedua-dua makanan apa yang dibenarkan, dan bagaimana makanan
perlu disediakan.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 8 Drp : 25

 Makanan yang ditangani kebanyakannya jenis tisu daging dan haiwan.
 Ayat al-Quran mengenai makanan halal termasuk: Surah 2: 173, Surah 5: 5, dan Surah

6: 118-119, 121.
 Contoh yang paling biasa makanan bukan halal (atau haram) adalah babi (daging babi).

Walaupun babi adalah satu-satunya daging yang tidak boleh dimakan oleh orang Islam
(Al-Quran melarangnya Surah 16: 115), makanan lain yang bukan dalam keadaan suci
juga dianggap haram.
 Kriteria untuk item bukan babi termasuk sumbernya, penyebab kematian haiwan dan
bagaimana ia diproses. Ia juga bergantung pada mazhab Muslim.
 Umat ​ ​ Islam juga harus memastikan bahawa semua makanan (terutama makanan
yang diproses), serta barangan bukan makanan seperti kosmetik dan farmaseutikal,
adalah halal. Lazimnya, produk ini mengandungi produk haiwan atau bahan-bahan lain
yang tidak dibenarkan untuk dimakan atau digunakan oleh orang Islam pada badan
mereka.
 Makanan lain yang tidak dianggap sebagai halal bagi orang Islam untuk diambil termasuk
darah dan minuman keras seperti minuman beralkohol.

5. Jabatan Bomba dan Penyelamat

 Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia ialah agensi yang menyediakan
perkhidmatan perlindungan kebakaran mengikut tahap penguatkuasaan, sama ada
perbandaran, mukim, daerah, negeri atau kebangsaan.

Objektif
Untuk memastikan operasi perkhidmatan bomba yang cekap, berkesan dan sistematik
berdasarkan peruntukan undang-undang untuk melindungi nyawa dan harta benda daripada
musnah akibat kebakaran.

Fungsi Operasi Bomba dan Penyelamat

 Di Malaysia, fungsi-fungsi bomba adalah tertakluk di bawah Seksyen 5(1) & (2) Akta
Perkhidmatan Bomba 1988 (Akta 341) seperti berikut:

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 9 Drp : 25

a. Memadam, menentang, mencegah dan mengawal kebakaran.
b. Melindungi nyawa dan harta sekiranya berlaku kebakaran.
c. Menentukan adanya jalan keluar kebakaran, penyelengaraan dan pengawalseliaan

yang sempurna.
d. Menjalankan penyiasatan tentang sebab, punca dan hal kebakaran.
e. Melaksanakan khidmat kemanusiaan termasuk perlindungan nyawa dan harta semasa

berlakunya apa-apa bencana.

 Perakuan bomba adalah penting untuk memastikan pemilik premis telah menetapkan
kemudahan keselamatan premis, mencegah kebakaran dan perlindungan kebakaran.

 Pemilik premis juga bertanggungjawab dengan keselamatan kebakaran premis.

Rajah 1.1.3 Sijil Perakuan Bomba

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 10 Drp : 25

6. Jabatan Pengurusan Sisa Pepejal Negara (JPSPN)

 Jabatan Pengurusan Sisa Pepejal Negara (JPSPN) adalah untuk mengintegrasikan
sistem pengurusan sisa pepejal di peringkat kebangsaan yang telah ditubuhkan di bawah
Akta 2007 Sisa Pepejal dan Pembersihan (Akta 672).

 Akta ini telah diluluskan oleh Parlimen pada 17 Julai 2007 dan diwartakan pada 30 Ogos
2007. Akta ini memberi kuasa eksekutif kepada Kerajaan Persekutuan untuk menjalankan
tanggungjawab terhadap pengurusan sisa pepejal dan pembersihan awam.

Peranan JPSPN
i. Menyediakan dasar, perancangan strategik dan pengurusan sisa pepejal bersepadu

(SWM) pada peringkat makro.
ii. Bertanggungjawab merangka peraturan lain yang diperuntukkan oleh Akta 672,

menetapkan standard, spesifikasi dan kod amalan.
iii. Bertanggungjawab melaksanakan penswastaan ​ ​ penuh SWM, meluluskan dan

memberi lesen untuk menjalankan perkhidmatan dan kemudahan pengurusan sisa
pepejal dan pembersihan awam.
iv. Sebagai badan kawal selia untuk memastikan SWM dan perkhidmatan pembersihan
awam dijalankan dengan cara yang berkesan dan bersepadu, memulihara alam sekitar,
kesihatan awam dan meningkatkan kualiti kehidupan masyarakat.

Objektif
i. Menyediakan sistem pengurusan pembersihan sisa pepejal yang bersepadu, cekap

dengan kos yang efektif.
ii. Meningkatkan kualiti pengurusan sisa pepejal dan pembersihan awam melalui

penggubalan dasar, strategi, pelan tindakan dan undang-undang secara konsisten.
iii. Mewujudkan satu sistem pengurusan sisa pepejal yang mampan bagi memelihara

kesihatan awam, melindungi dan memelihara alam sekitar serta memelihara sumber alam
semula jadi.
iv. Memastikan persekitaran yang bersih dan nilai estetik dilindungi.
v. Bertanggungjawab menggubal dasar, strategi, pelan tindakan dan undang-undang
berkaitan sisa pepejal dan pembersihan awam.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 11 Drp : 25

7. Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerja (JKKP) - Deparment of Occupational
Safety and Health (DOSH)

a. Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerja (JKKP) bertanggungjawab untuk
memastikan keselamatan, kesihatan dan kebajikan pekerja dan melindungi orang lain
daripada bahaya-bahaya keselamatan dan kesihatan yang berpunca daripada aktiviti
pekerjaan.

b. Sebuah jabatan di bawah Kementerian Sumber Manusia.
c. Antara sektor pekerjaan yang selia adalah,

 pengilangan
 perlombongan dan pengkuarian
 pembinaan
 hotel dan restoran
 pertanian, perhutanan dan perikanan
 pengangkutan, penyimpanan dan komunikasi
 perkhidmatan awam dan Badan Berkanun
 Kemudahan – Gas, elektrik, air dan perkhidmatan kebersihan
 Kewangan, insuran, hartanah dan perkhidmatan perniagaan
 perniagaan borong dan runcit

d. Objektif

 Menyedia dan memelihara tempat kerja dan sistem kerja yang selamat dan sihat.
 Memastikan semua kakitangan diberi maklumat, arahan, latihan dan penyeliaan

berkenaan cara untuk menjalankan tugas dengan selamat dan tanpa risiko kepada
kesihatan.
 Menyiasat semua kemalangan, penyakit, bahaya racun dan atau kejadian berbahaya
yang lain, dan tindakan bagi memastikan kejadian tidak akan berulang.
 Mematuhi semua keperluan perundangan mengenai keselamatan dan kesihatan
seperti yang ditetapkan di dalam Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994,
serta peraturan-peraturan dan kod amalan yang telah diluluskan.
 Menyediakan kemudahan asas serta menjaga kebajikan bagi semua pekerja dan
mengkaji semula dasar apabila perlu.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 12 Drp : 25

8. Skim Pnsijilan Makanan selamat Tanggungjawab Industri (MeSTI)

 Skim Pensijilan “Makanan Selamat Tanggungjawab Industri (MeSTI)” adalah satu skim
yang dijenamakan semula bagi menggantikan Skim Keselamatan Makanan 1Malaysia
(SK1M).

 Skim Pensijilan MeSTI adalah merupakan hasil penambahbaikan dari SK1M bagi
memudahkan enterpris makanan terutamanya pihak Enterpris Kecil dan Sederhana (EKS)
untuk memenuhi keperluan-keperluan yang diperuntukkan dibawah Peraturan-Peraturan
Kebersihan Makanan 2009.

 Melalui pensijilan MeSTI, pihak pengusaha makanan akan dibimbing bagi
membangunkan dan melaksanakan program jaminan keselamatan makanan sebelum
pensijilan diberikan.

 Di bawah program jaminan keselamatan makanan ini, pihak pengusaha perlu
membangunkan satu sistem amalan yang terancang dan didokumentasikan berserta
rekod-rekod kawalan.

 Antara elemen-elemen utama di dalam program jaminan keselamatan makanan yang
efektif adalah kawalan premis, kawalan operasi dan kebolehkesanan (traceability).

 Skim ini juga diiktiraf oleh agensi-agensi kerajaan lain di mana ia menjadi keperluan
kepada Penjenamaan 1Malaysia Best oleh Lembaga Pemasaran Pertanian Persekutuan
(FAMA) dan Pensijilan Halal Malaysia oleh Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)
dan Jabatan Agama Islam Negeri.

 Dikawal selia oleh Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan, Kementerian Kesihatan
Malaysia.

Rajah 1.1.4 Logo MeSTI

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 13 Drp : 25

9. Skim Pensijilan Amalan Pengilangan Yang Baik, Good Manufacturing
Practice (GMP)

 Amalan Pengilangan Yang Baik (GMP) ialah langkah-langkah universal yang
diperkenalkan untuk mengawal operasi sesebuah premis makanan bagi
membolehkan penghasilan makanan yang selamat.

 Objektif Skim Pensijilan GMP ini adalah untuk member pengiktirafan rasmi kepada premis
makanan yang telah berjaya melaksana dan mengamalkan semua kriteria skim pensijilan
GMP.

 GMP telah diwujudkan bagi membantu industri untuk mencapai piawai pengeluaran
makanan yang lebih tinggi bagi memenuhi kehendak-kehendak keselamatan makanan
dan kehendak perundangan negara.

 Dengan pengiktirafan GMP, sesebuah syarikat berupaya menjamin mutu kualiti barangan
keluaran sentiasa konsisten pada tahap yang tinggi.

 GMP menekankan agar segala proses yang dilakukan di kilang adalah
bersistematik dan mempunyai prosedur operasi yang didokumenkan.

 Antara prosedur yang ada kebiasaannya dilaksanakan dalam sesebuah syarikat atau
kilang termasuklah Prosedur Kawalan Bahan Mentah, Kawalan Serangga, Pengurusan
Sisa Buangan, Penyelenggaraan, Kebersihan dan lain-lain lagi.

 Dengan adanya prosedur ini, ianya memudahcara segala aktiviti syarikat untuk berjalan
dengan lebih lancar dan dapat meminimakan sebarang masalah yang berisiko untuk
timbul ketika aktiviti perkilangan dilakukan.

 Semua aktiviti syarikat dan infrastruktur yang ada mestilah berasaskan kepada Standard
Malaysia (Amalan Pengilangan Baik).

 Kementerian Kesihatan Malaysia (MOH) juga telah memperkenalkan skim pensijilan GMP
yang mana ianya terbuka untuk semua jenis pengusaha premis makanan sama ada
pemprosesan, pembungkusan, penyimpanan dan pengedaran makanan.

 Antara keperluan untuk mencapai GMP ialah premis makanan perlulah mempunyai
rekabentuk dan dibina supaya dapat mengawal risiko pencemaran.

 Premis perlu direkabentuk sesuai dengan tujuan penggunaannya iaitu dengan
mempunyai susun atur yang membenarkan aliran proses yang baik, amalan kebersihan
dan keselamatan yang baik termasuk pelindungan pencegahan serangan makhluk
perosak dan pencemaran silang di antara waktu operasi dan semasa operasi.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 14 Drp : 25

 Aliran proses daripada penerimaan bahan mentah sehingga produk akhir perlulah mampu
mengurangkan ‘criss-crossing’ dan ‘back tracking’ yang boleh menyebabkan
pencemaran.

 Premis juga perlu direkabentuk bagi memudahkan kerja-kerja pembersihan dan
membantu penyeliaan kepada kebersihan makanan.

 Proses pensijilan melibatkan audit kecukupan, pematuhan dan pemantauan oleh juruaudit
yang dilantik oleh Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan (BKKM).

 Tempoh sah laku pensijilan GMP adalah selama tiga (3) tahun. Audit pemantauan akan
dijalankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia secara berkala ke atas premis terbabit.

Rajah 1.1.5 Logo GMP yang dikeluarkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 15 Drp : 25

C. PENGENDALI MAKANAN

i. Pengendali makanan merupakan individu yang penting bagi memastikan makanan yang
di masak selamat untuk dimakan kerana makanan yang tidak bersih boleh menyebabkan
pencemaran makanan dan mengundang penyakit seperti taun, keracunan makanan, cirit-
birit dan lain-lain.

ii. Pengendali makanan mestilah sihat dan diakui oleh pegawai perubatan kerajaan atau
doktor yang mendaftar.

iii. Pengendalian makanan yang tidak selamat boleh menyebabkan berlakunya kemalangan
dan kecelakaan yang tidak diingini seperti kebakaran, luka, melecur dan sebagainya.

iv. Beberapa panduan yang perlu dilaksanakan dalam mengendalikan makanan yang
hendak dimasak.

a. Mempunyai status kesihatan yang memuaskan
b. Pakaian pengendali makanan
c. Amalan panduan pengendalian makanan yang betul
d. Sikap pengendali makanan

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 16 Drp : 25

Panduan Pengendali Makanan

a. Mempunyai status kesihatan yang memuaskan

i. Pengendali makanan perlu mempunyai sijil atau kad kesihatan yang disahkan.

Rajah 1.1.6 Sijil Pengendali Makanan daripada Kementerian Kesihatan
Makanan

Rajah 1.1.7 Kad Pengendali Makanan daripada Kementerian Kesihatan
Makanan

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 17 Drp : 25

ii. Pengendali makanan tidak dibenarkan mengendalikan makanan sekiranya mengalami
cirit-birit, demam dan kudis.

iii. Bahagian tangan pengendali makanan yang luka mestilah dibalut dengan plaster yang
kalis air sebelum mengendali makanan.

iv. Pengendali makanan hendaklah menghadiri Kursus Pengendalian Makanan yang
telah diiktiraf oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

v. Pengusaha premis makanan dan restoran mempunyai tanggungjawab untuk
menyimpan daftar kesihatan pengendali makanan yang terkini.

b. Pakaian pengendali makanan
i. Memakai pakaian yang sopan, bersih dan sesuai.
ii. Memakai apron yang berwarna cerah.
iii. Menutup kepala dengan penutup yang sesuai, bersih dan mudah dicuci.
iv. Dikehendaki memakai kasut sepanjang mengendalikan makanan dan TIDAK
dibenarkan menggunakan selipar dan seumpamanya.

Rajah 1.1.8 Pakaian pengendali makanan

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 18 Drp : 25

c. Amalan dan panduan pengendali makanan

Jadual 1.1.1 Amalan dan Panduan Pengendali Makanan

Bil Panduan Pengendalian makanan Penerangan

1 Sentiasa mempunyai kuku yang pendek.

Mencuci tangan selepas ke tandas
2

sebelum mengendali makanan.
Tidak dibenarkan merokok semasa
3
mengendali makanan
Jangan sekali-kali batuk atau bersin ke
4
arah makanan.
Memakai sarung tangan semasa
5
mengendali makanan.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 19 Drp : 25
Penerangan
Bil Panduan Pengendalian makanan

Menjaga kebersihan diri sepanjang
6

mengendalikan makanan.

Gunakan kain pengelap yang bersih dan
7 berasingan untuk mengelap pinggan

mangkuk, peluh dan kekotoran.

Garpu, sudu, pisau dan cawan yang
8

bersih mesti dipegang pada tangkainya.

Makanan yang telah dimasak hanya
9 boleh dipegang dengan menggunakan

sudu, garpu dan penyepit.

10 Dilarang meludah merata-rata.

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 20 Drp : 25

Bil Panduan Pengendalian makanan Penerangan

Papan tanda seperti ‘Jangan Meludah di
Merata Tempat’, ‘Haiwan Peliharaan tidak
dibenarkan dalam premis makanan’ dan
11
lesen perniagaan perlu disediakan dan
diletakkan di tempat yang sesuai dan
dapat dilihat dengan mudah.

Tidak mengorek atau menghembus
12

hidung semasa mengendali makanan.

d. Sikap pengendali makanan

i. Ingin belajar
ii. Bekerjasama
iii. Menepati masa
iv. Sentiasa bersemangat
v. Dedikasi terhadap kualiti kerja
vi. Memberi tumpuan kepada kerja

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 21 Drp : 25

Pengendali makanan tidak dibenarkan:

i. Menggaru badan, mengorek telinga, hidung dan gigi.
ii. Merasa makanan dengan jari.
iii. mengunyah sireh atau ‘chewing gum’ dan merokok.
iv. Batuk ke arah makanan.

Rajah 1.1.8 Amalan pengendalian makanan yang tidak baik
v. Tidak membungkus, mengalas dan menutup makanan dengan bahan yang tidak

bersih, plastik berwarna dan bahan bercetak seperti majalah atau surat khabar.

Rajah 1.1.9 Cara pembungkusan makanan yang salah

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 22 Drp : 25

Latihan : Jawab semua soalan

Soalan Objektif

1. Manakah antara berikut adalah agensi yang terlibat mengawal selia keselamatan,
kesihatan dan kebersihan makanan di Malaysia?

A. Tesco
B. JAKIM
C. PEYAKIN
D. Burger King

2. Manakah antara berikut adalah agensi yang bertanggungjawab mengeluarkan sijil
HACCP?

A. Jabatan Perdana Menteri
B. Kementerian Kesihatan Malaysia
C. Kementerian Pendidikan Malaysia
D. Jabatan Pembangunan Kemahiran

3. Berdasarkan Rajah 1 di bawah, apakah kesalahan ciri personaliti diri pengendali
makanan tersebut?

A. Batuk di depan makanan.
B. Memegang makanan dengan tangan.
C. Memakai topi, apron dan kasut bertutup.
D. Merokok semasa mengendalikan makanan.

Rajah 1 Ciri Pengendali Makanan Yang salah

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 23 Drp : 25
Soalan struktur
1. Apakah logo ini?

_______________________________________________________________________
2. Siapakah yang bertanggungjawab mengeluarkan sijil halal bagi logo di atas?

_______________________________________________________________________
3. Apakah maksud halal?

_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________

4. Nyatakan satu faedah HACCP.
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________

5. Apakah agensi penyelamat yang terdapat di Malaysia?
_____________________________________________________________________

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 24 Drp : 25

6. Nyatakan 3 fungsi Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia.

i. _______________________________________________________________
ii. _______________________________________________________________
iii. _______________________________________________________________

7. Apakahmaksud JPSPN?
____________________________________________________________________

8. Apakah tanggungjawab JPSPN?
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________

9. Berikan 2 ciri-ciri pemakaian pengendali makanan.
a. ________________________________________________________
b. ________________________________________________________

10. Senaraikan dua amalan pengendali makanan yang baik.
a. ________________________________________________________
b. ________________________________________________________

NO. KOD HT-013-2:2011-C01/P(1/5) Muka : 25 Drp : 25

11. Nyatakan dua sikap pengendali makanan yang baik.

a. ________________________________________________________

b. ________________________________________________________

Rujukan

1. Courtine R.J. & Larousse The Hamlyn Publishing Group (1988) Gastronomique Cookery
Encyclopedia, ISBN 0-749-30316-6

2. https://ms.wikipedia.org/wiki/Kesihatan_dan_keselamatan_pekerjaan

3. Undang-undang Malaysia, Akta 127 : Akta Kualiti Alam Sekeliling, 1974.
https://www.doe.gov.my/

4. http://fsq.moh.gov.my/v5/ms/skim-pensijilan-hazard-analysis-and-critical-control-point-
haccp-online/