การประเมินค่าความไม่แน่นอนของการวิเคราะ

คู่มือการใชโ้ ปรแกรม
การประเมนิ คา่ ความไม่แน่นอน
ของการวิเคราะห์ธาตุอาหารหลักในปุย๋ เคมี

กลุ่มวิจยั เกษตรเคมี
กองวิจัยพัฒนาปจั จยั การผลติ ทางการเกษตร
กรมวิชาการเกษตร

คณะผจู้ ดั ทำ

ทป่ี รกึ ษา

ผู้เชี่ยวชาญดา้ นวเิ คราะหแ์ ละทดสอบ
ผูเ้ ชยี่ วชาญด้านวัตถุอนั ตรายทางการเกษตร
ผเู้ ชยี่ วชาญด้านดินและปุ๋ย
ผูอ้ ำนวยการกลมุ่ วจิ ยั เกษตรเคมี
นางสาธิดา โพธ์ิน้อย นักวทิ ยาศาสตร์ชำนาญการพเิ ศษ
นางอมรา หาญจวนิช ข้าราชการบำนาญ

คณะผจู้ ดั ทำ

นางสาวจรีรัตน์ กุศลวริ ยิ ะวงศ์ นักวทิ ยาศาสตรช์ ำนาญการพิเศษ

นางสงกรานต์ มะลิสอน นักวิทยาศาสตร์ชำนาญการ
นางสาวศุภากร ดวนใหญ่ นักวิทยาศาสตร์ชำนาญการ
นางสาวสวุ รรณี ศรที องอนิ ทร์ นักวทิ ยาศาสตร์ชำนาญการ
นางสาวเพชรรัตน์ ศิริวิ นกั วิทยาศาสตรช์ ำนาญการ
นางสาวนนั ทกานต์ ขนุ โหร นักวิทยาศาสตรช์ ำนาญการ
นางสาวกัญฐณา คลา้ ยแกว้ นักวทิ ยาศาสตร์ปฏิบัตกิ าร

บทนำ

โปรแกรมการทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการ เป็นเครื่องมือสำคัญที่ใช้ในการควบคุมมาตรฐาน
ห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ปุ๋ยเคมีของประเทศไทยให้มีมาตรฐานเดียวกัน กลุ่มวิจัยเกษตรเคมีจึงได้ดำเนินการจัด
โปรแกรมการทดสอบความชำนาญหอ้ งปฏบิ ัตกิ าร และกำหนดให้หอ้ งปฏิบัตกิ ารท่ีเข้ารว่ มโปรแกรมรายงานผลการ
ทดสอบ พร้อมทั้งรายงานค่าความไม่แน่นอนของการวิเคราะห์ ในกรณที ่ีสามารถคำนวณคา่ ได้ โดยผู้จัดจะประเมิน
ค่า En score ซึ่งเปน็ การประเมินความเหมาะสมของค่าความไม่แน่นอนของการวัด โดย En น้อยกว่าหรอื เท่ากับ
1.0 แสดงว่า ผลเป็นที่ยอมรบั แต่ถา้ En มากกว่า 1.0 แสดงว่า ผลไม่เป็นทีย่ อมรับ ผู้เข้าร่วมโปรแกรมควรทำการ
ทบทวนการประเมนิ คา่ ความไมแ่ นน่ อน หรอื ผลการทดสอบ

ปัจจุบันมีเพียงบางห้องปฏิบัติการที่สามารถรายงานค่าความไม่แน่นอนของการวัดได้ อาจเน่ืองมาจาก
การคำนวณ หรือขน้ั ตอนท่ีค่อนขา้ งซับซ้อน กองวจิ ัยพฒั นาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร โดยกลุ่มวิจัยเกษตรเคมี
จึงได้จัดทำโปรแกรมการคำนวณแบบสำเร็จรูป และองค์ความรู้การประเมินค่าความไม่แน่นอนของการวิเคราะห์
ธาตุอาหารหลักในปุ๋ยเคมี ตามแนวทางการประเมินค่าความไม่แน่นอนในการวัด Bottom-up approach เพื่อให้
ห้องปฏิบัติการท่ีเข้าร่วมโปรแกรมการทดสอบความชำนาญห้องปฏิบัติการปุ๋ยเคมี สามารถประเมินค่า
ความไม่แน่นอนของการวิเคราะห์ธาตุอาหารหลักในปุ๋ยเคมี โดยใช้โปรแกรมการคำนวณค่าความไม่แน่นอนของ
การวัดแบบสำเรจ็ รูป

ตุลาคม 2564

สารบญั 2/45

บทนำ หน้า
สารบญั 1
คำนิยาม 2
แนวทางการประมาณคา่ ความไมแ่ นน่ อนในการวัด 3
การประเมินค่าความไม่แนน่ อนในการวัดตามแนวทาง Bottom-up approach 4
ขนั้ ตอนการใชง้ านโปรแกรม 4
5
1. การเขา้ สโู่ ปรแกรม 5
2. แผนผงั โปรแกรม 6
3. คำแนะนำในการใช้งานโปรแกรม 7
4. การกรอกขอ้ มูล 7
7
4.1 รายการวิเคราะหไ์ นโตรเจนท้งั หมด โดยวิธี Combustion 11
4.2 รายการวเิ คราะหไ์ นโตรเจนทัง้ หมด โดยวธิ ี Kjeldahl 16
4.3 รายการวิเคราะห์ฟอสฟอรสั ทัง้ หมด 23
4.4 รายการวิเคราะห์โพแทสเซียมทล่ี ะลายน้ำได้ 30
5. การรายงานคา่ ความไมแ่ นน่ อนของการวิเคราะห์ 30
6. แผนภูมแิ สดงแหลง่ ทม่ี าของความไมแ่ นน่ อนของการวิเคราะห์ 31
เอกสารอา้ งองิ 33
ภาคผนวก 1 วธิ วี ิเคราะห์ไนโตรเจนท้ังหมด โดยวธิ ี combustion 35
ภาคผนวก 2 วธิ วี ิเคราะหไ์ นโตรเจนทงั้ หมด โดยวิธี Kjeldahl 38
ภาคผนวก 3 วธิ วี เิ คราะห์ฟอสฟอรัสท้งั หมด 42
ภาคผนวก 4 วธิ วี เิ คราะห์โพแทสเซยี มท่ลี ะลายนำ้ ได้

3/45

คำนยิ าม

Linearity หมายถึง ค่าความแตกตา่ งระหวา่ งคา่ ทอ่ี ่านได้จากเครื่องชงั่ กบั น้ำหนักจรงิ ทว่ี างอยู่บนเครอ่ื งช่งั
Off center หมายถงึ ค่าความผดิ พลาดเนอื่ งจากการวางน้ำหนกั ไมต่ รงกลางจาน
Repeatability หมายถึง ค่าส่วนเบยี่ งเบนมาตรฐานจากการวเิ คราะหซ์ ้ำ
Resolution หมายถงึ ค่าความละเอียดของเครอ่ื งมอื
RSUxi หมายถงึ ค่า Relative standard uncertainty ของแตล่ ะแหลง่ ความไม่แน่นอน
Tolerance หมายถงึ ค่าความคลาดเคลือ่ นท่ยี อมรับไดแ้ สดงดว้ ยเคร่อื งหมาย ± ตามด้วยตัวเลข ท่ีปรากฏบน

เครื่องแก้วปรมิ าตร
uxi หมายถงึ คา่ Standard uncertainty ของแต่ละแหลง่ ความไม่แน่นอน

4/45

แนวทางการประมาณคา่ ความไม่แน่นอนในการวดั

แนวทางการประมาณค่าความไมแ่ นน่ อนของการวดั แบง่ เป็น 4 แนวทาง (พจมาน, 2564) ดงั น้ี

1. การประมาณค่าความไม่แน่นอนตาม ISO GUM Approach หรือ Bottom-up approach เป็น
แนวทางที่เข้มงวดในการประมาณค่าความไม่แน่นอนของการวัด โดยการพิจารณาแหล่งความไม่แน่นอนย่อยทุก
แหลง่ ทม่ี ผี ลตอ่ การวดั มรี ปู แบบการคำนวณค่าความไมแ่ น่นอนทชี่ ดั เจน

2. การประมาณค่าความไม่แน่นอนจากข้อตกลงตามวิธีทดสอบ (Analytical methods approach) หรือ
Top-down approach) เป็นแนวทางท่ีได้ข้อมูลจากกลุ่มห้องปฏิบัติการ หรือการเข้าร่วมโปรแกรมการทดสอบ
ความชำนาญ โดยการนำค่าความผิดพลาดเชิงระบบ คือ Bias และค่าความผิดพลาดเชิงสุ่ม คือ ค่าส่วนเบี่ยงเบน
มาตรฐานทไี่ ดจ้ ากการทดสอบ Repeatability และ Reproducibility มาพจิ ารณาหาค่าความไมแ่ นน่ อนรวม

3. การประมาณค่าความไมแ่ น่นอนจากขอ้ มลู การตรวจสอบความใชไ้ ด้ในวธิ ีทดสอบ (Uncertainty using
the information from the validation process) การประมาณค่าความไม่แน่นอนของการวัดตามแนวทางนี้
เป็นการใช้ขอ้ มูลจากกระบวนการตรวจสอบความแม่นของวิธีซงึ่ อาจได้จากผลการทดสอบต่างห้องปฏิบัตกิ าร หรือ
ภายในห้องปฏิบัติการเดียว การคํานวณผลรวมขององค์ประกอบของค่าความไม่แน่นอน มาจากการได้ข้อมูลการ
ประกันคุณภาพของห้องปฏิบัติการ คือค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานจากการทดสอบ Intermediate precision
ค่า Bias ของ กระบวนการวดั และข้อมูลอ่ืนๆทเี่ กยี่ วข้อง เชน่ Ruggedness study

4. การประมาณค่าความไม่แน่นอนจากวิธีการทดสอบ “Well Recognized Test Method”เป็นการ
ประมาณค่าความไม่แน่นอนของการวัดจากวิธีทดสอบ ที่จะต้องนําทุกแหล่งความไม่แน่นอนท่ีกำหนดไว้ในวิธี
ทดสอบ มาคาํ นวณโดยไม่จำเป็นต้องหาจากแหลง่ อ่ืนๆ

การประเมนิ คา่ ความไมแ่ นน่ อนในการวดั ตามแนวทาง Bottom-up approach

มขี ัน้ ตอนในการดำเนนิ การ ดังนี้

1. พิจารณาแหล่งของความไม่แนน่ อนในการวัด ดงั นี้
1.1 ความคลาดเคลื่อนแบบสุ่ม (Random errors) จากการวัดซ้ำ ซึ่งก็คือ Precision หรือ
Repeatability จัดเป็นความไม่แนน่ อน Type A
1.2 ความคลาดเคลื่อนของระบบ (Systematic errors) จากค่า Bias เป็นได้ทั้งทางบวกและทางลบ
จัดเป็นความไม่แน่นอน Type B ได้แก่ ค่าความไม่แน่นอนในการวัดท่ีได้จากใบ Certificate,
ค่าความละเอยี ดของเครอ่ื งมือวดั , วิธีดำเนินการและสภาวะแวดล้อมของการทดสอบ เปน็ ต้น

2. พจิ ารณาความไมแ่ นน่ อนจากทกุ แหลง่ ยอ่ ย (EURACHEM, 2012) โดย
2.1 จัดทำขั้นตอนการวิเคราะห์
2.2 ระบุแหล่งท่มี าของคา่ ความไม่แน่นอนของการวเิ คราะห์ โดยจัดทำเป็นผังกา้ งปลา

3. หาค่าความไม่แน่นอนขององค์ประกอบตา่ งๆ (Quantify uncertainty components)

4. หาค่าความไมแ่ น่นอนมาตรฐาน (Convert component to standard uncertainty)

5. คำนวณคา่ ความไมแ่ น่นอนรวม (Calculate the combined standard uncertainty)

6. คำนวณคา่ ความไม่แนน่ อนขยาย (Calculate the expanded uncertainty)

7. การรายงานค่าความไม่แน่นอน (Reporting uncertainty)

5/45

ข้นั ตอนการใชง้ านโปรแกรม
1. การเขา้ สู่โปรแกรม

เขา้ สูโ่ ปรแกรมผา่ นระบบออนไลน์ทางเวบ็ ไซต์ https://qrgo.page.link/XtZ1D หรือ สแกน คิวอาร์โค้ด
(QR Code) ดังภาพท่ี 1

โปรแกรมการคำนวณค่าความไมแ่ นน่ อนของการวดั แบบสำเร็จรูป

ภาพท่ี 1 การเขา้ สู่หน้าเว็บไซต์ของโปรแกรมการคำนวณคา่ ความไมแ่ นน่ อนของการวดั แบบสำเรจ็ รูป

6/45

2. แผนผงั โปรแกรม

โปรแกรมการคำนวณค่าความไม่แน่นอนของการวัดแบบสำเร็จรูป จัดทำขึ้นโดยแยกตามรายการวิเคราะห์
ประกอบด้วย 1) การวิเคราะห์ไนโตรเจนท้ังหมด โดยวิธี Combustion 2) การวิเคราะห์ไนโตรเจนท้ังหมด โดยวิธี
Kjeldahl 3) การวิเคราะห์ฟอสฟอรัสท้ังหมด และ 4) การวิเคราะห์โพแทสเซียมที่ละลายน้ำได้ โดยมีแผนผังการ
ดำเนินงาน ดังภาพที่ 2 ผู้ใช้งานควรกรอกข้อมูลต่างๆ ลงในช่องท่ีกำหนดให้ครบถ้วน เพื่อให้การคำนวณโดยใช้
โปรแกรมเปน็ ไปอย่างถกู ต้อง

ศึกษาคมู่ ือการใชง้ าน
โปรแกรม

เร่ิมต้นเข้าใช้งานโปรแกรม

ไนโตรเจนทงั้ หมด ไนโตรเจนทงั้ หมด ฟอสฟอรสั โพแทสเซยี มที่
โดยวธิ ี Combustion โดยวิธี Kjeldahl ท้ังหมด ละลายน้ำได้

กรอกข้อมลู ลงในช่องทกี่ ำหนดในโปรแกรมจนครบถ้วน
ชอ่ งสีเหลอื ง
ชอ่ งสีเขยี ว
ชอ่ งสีฟ้า

โปรแกรมคำนวณผล
ค่าความไม่แนน่ อน

ภาพที่ 2 แผนผังโปรแกรม

7/45

3. คำแนะนำในการใชง้ านโปรแกรม

จำเป็นต้องกรอกข้อมูล

ไมจ่ ำเปน็ ต้องกรอกขอ้ มลู กรณไี มก่ รอกขอ้ มลู โปรแกรมจะคำนวณจากข้อมูลพน้ื ฐาน

กรอกข้อมลู เพมิ่ เตมิ (ถา้ มี)

โดยขอ้ มูลพื้นฐานทีใ่ ชใ้ นการคำนวณของโปรแกรม ประกอบด้วย

1) ค่า Repeatability และ Tolerance ของเครื่องแก้ว โดยโปรแกรมจะนำข้อมูล Specification และ
Repeatability (อุมาพร, 2547) จากแหล่งอ้างอิงมาตรฐาน เช่น Volumetric flask (ASTM, 1994),
Burette ((ASTM, 1994), และ Volumetric pipette (ASTM, 1995) มาใช้ในการคำนวณ

2) ค่า Linearity, Off center, และ Resolution ของเครื่องชั่ง โดยโปรแกรมจะนำข้อมูล Specification
ของเครือ่ งช่งั 4 ตำแหนง่ มาใชใ้ นการคำนวณ

3) อุณหภูมิที่ควบคุมในห้องปฏิบัติการ เป็นเกณฑ์การยอมรับอุณหภูมิที่ใช้ควบคุมภายในห้องปฏิบัติการ
โดยโปรแกรมนำมาใช้ในการคำนวณ ที่ ±5 °C

4. การกรอกข้อมูล

4.1 รายการวเิ คราะห์ไนโตรเจนท้ังหมด โดยวธิ ี combustion (ภาคผนวก 1)
4.1.1 การชัง่ นำ้ หนักตัวอย่าง (msample; Weight of sample)

1) กรอกน้ำหนักตัวอย่างทีช่ ่ัง

8/45

2) กรอกขอ้ มลู Linearity, Off center ทไ่ี ดจ้ ากการสอบเทยี บ หรือ

Specification และ Resolution ของเครื่องชั่ง กรณไี มก่ รอกข้อมลู

โปรแกรมจะนำขอ้ มลู พ้นื ฐานไปคำนวณผล

3) กรอกข้อมลู ± ของอุณหภูมิท่ีควบคุมภายในหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร เชน่ กรอก 5 กรณหี ้องปฏิบตั กิ ารควบคมุ

อุณหภูมิเปน็ ชว่ ง 25±5 °C
กรณไี ม่กรอกขอ้ มลู โปรแกรมจะนำขอ้ มลู พ้ืนฐานไปคำนวณผล

4.1.2 เครอ่ื งมือ TruSpec N (Uncertainty ทไ่ี ด้จากการสอบเทียบเครอื่ งมือ หรอื การ
Performance)

1) กรอกขอ้ มลู อณุ หภมู ิจากการสอบเทยี บ Furnace
2) กรอกขอ้ มลู Standard uncertainty ท่ีได้จากการสอบเทยี บ

3) กรอกข้อมูล Repeatability จากการทำ Performance เคร่ือง โดยการกรอกค่าเฉล่ียท่ีได้จากการ
วเิ คราะหต์ วั อยา่ งทใ่ี ช้ในการทำ Performance

4) กรอกข้อมลู SD จากการวเิ คราะหซ์ ำ้ และจำนวนซำ้

9/45

4.1.3 Calibration curve

1) กรอกข้อมลู ความเข้มข้นของสารมาตรฐานทใี่ ช้เตรยี ม
2) กรอกขอ้ มูล Impurity หรือ Uncertainty เพยี ง 1 ช่อง เชน่

- กรณี สารมาตรฐาน EDTA ที่ระบุความเข้มข้นและความไม่แน่นอน 9.56 ± 0.04 %
ใหก้ รอก 0.04 ในชอ่ ง Uncertainty

- กรณีสารมาตรฐานระบุ ความบริสุทธิ์ (Purity) 99.8% ให้กรอก 0.2 ในชอ่ ง Impurity
3) กรอกปริมาณ N (mg) และน้ำหนักของสารมาตรฐานที่ชั่ง เพ่อื สร้าง Calibration curve

หมายเหตุ โปรแกรมการคำนวณน้จี ะใช้ข้อมลู Uncertainty จากเครื่องช่งั ท่ีใชใ้ นการช่ังตัวอย่าง
4) กรอกขอ้ มลู ของสารมาตรฐานใหค้ รบทกุ ความเข้มข้น

4.1.4 ความเข้มขน้ ของตัวอย่าง (C0)

1) กรอกข้อมูล Peak area ของสารมาตรฐานที่อ่านได้จากเครื่องมือ ในครั้งที่ 1 (จำเป็นต้องกรอกค่า
อย่างน้อย 1 ครง้ั )

2) ในกรณีที่ห้องปฏิบัติการวัดสารมาตรฐานซ้ำมากกวา่ 1 ครั้ง ให้กรอกข้อมูล Peak area ท่อี ่านได้จาก
เครื่องมือ ในคร้ังท่ี 2 จนครบถ้วนตามจำนวนคร้ังท่ีวัด (หากมีการวัดสารมาตรฐาน เพียง 1 คร้ัง
ให้ขา้ มไปในขน้ั ตอนตอ่ ไป โดยไมต่ อ้ งกรอกตัวเลขใดในชอ่ งสฟี ้า)

10/45

4.1.5 Precision

1) กรอกค่าเฉล่ียของตัวอย่างที่ได้จากการวิเคราะห์ซ้ำ เช่น ในการวิเคราะห์ปกติที่มีการทำ Duplicate
หรอื จากการทำ Method validation ทีม่ ีการวิเคราะห์ 10 ซ้ำ เป็นตน้

2) กรอก SD ทเ่ี กดิ จากการวเิ คราะห์ซำ้ ตวั อย่าง
3) กรอกจำนวนในการวเิ คราะห์ซำ้

4.1.6 Bias (กรอกขอ้ มลู เฉพาะกรณีทม่ี กี ารวิเคราะห์ CRM เท่านั้น เชน่ จาก Method
validation)

1) กรอกค่ารับรอง CRM ท่ีใช้
2) กรอก Standard uncertainty ของ CRM ทใ่ี ช้
3) กรอกค่าเฉลีย่ ของ CRM
4) กรอก SD ทีไ่ ดจ้ ากการวิเคราะหซ์ ำ้ ของ CRM
5) จำนวนครัง้ ที่วิเคราะห์ CRM
6) หากไมม่ ีข้อมลู การวิเคราะห์ CRM ใหข้ ้ามไปในขั้นตอนตอ่ ไป โดยไมต่ อ้ งกรอกค่าตัวเลขใดในช่องสีฟ้า

11/45

4.2 รายการวเิ คราะหไ์ นโตรเจนท้ังหมด โดยวิธี Kjeldahl (ภาคผนวก 2)
4.2.1 การช่งั นำ้ หนกั ตวั อยา่ ง (msample; Weight of sample)

1) กรอกน้ำหนกั ตวั อย่างทช่ี ัง่

2) กรอกข้อมูล Linearity, Off center ที่ได้จากการสอบเทียบ ห รื อ

Specification และ Resolution ของเคร่ืองช่ัง กรณีไม่กรอกข้อมูล

โปรแกรมจะนำข้อมลู พื้นฐานไปคำนวณผล

3) กรอกขอ้ มลู ± ของอณุ หภูมิทีค่ วบคมุ ภายในห้องปฏบิ ตั กิ าร เช่น กรอก 5 กรณีห้องปฏบิ ัตกิ ารควบคุม

อุณหภูมิเป็นช่วง 25±5 °C
กรณไี มก่ รอกข้อมลู โปรแกรมจะนำขอ้ มูลพืน้ ฐานไปคำนวณผล

4.2.2 ความเขม้ ขน้ ของ HCl 0.2 N (NHCl)

1) กรอกความเข้มข้นตั้งต้นของสารมาตรฐาน HCl เชน่ 1 N
2) กรอกค่า Impurity หรือ Uncertainty เพยี ง 1 ชอ่ ง เชน่

- กรณีสารมาตรฐาน HCl ทีร่ ะบคุ วามเขม้ ขน้ 1 N และความไม่แนน่ อน 0.004 ให้กรอกค่า

0.004 ในช่อง Uncertainty

- กรณีสารมาตรฐานระบุ ความบรสิ ทุ ธิ์ (Purity) 99.8% ให้กรอกคา่ 0.2 ในชอ่ ง Impurity

12/45

3) กรณีมีการเจือจางสารมาตรฐาน HCl เช่น เตรียมความเข้มข้น 0.2 N จากความเข้มข้น 1 N กรอก

ปริมาตรสารมาตรฐานท่ีปเิ ปตมา และขนาดของ Volumetric pipette ที่ใช้

4) กรอกข้อมูลทไ่ี ดจ้ ากการสอบเทียบ หรือข้อมลู

Tolerance ของเคร่อื งแกว้ ปรมิ าตร

กรณีไมก่ รอกข้อมลู โปรแกรมจะนำขอ้ มูลพ้ืนฐานไปคำนวณผล

5) กรอกขอ้ มูล Repeatability (SD จากการวิเคราะห์ซ้ำ)

กรณีไม่กรอกขอ้ มูล โปรแกรมจะนำขอ้ มูลพ้ืนฐานไปคำนวณผล

6) กรอกปรมิ าตรของ Volumetric flask ทใ่ี ช้

7) กรอกข้อมลู ทีไ่ ดจ้ ากการสอบเทยี บ หรือข้อมูล

Tolerance ของเครอ่ื งแกว้ ปริมาตร

กรณีไม่กรอกข้อมูล โปรแกรมจะนำข้อมลู พน้ื ฐานไปคำนวณผล

8) กรอกข้อมูล Repeatability (SD จากการวเิ คราะหซ์ ้ำ)

กรณไี ม่กรอกขอ้ มลู โปรแกรมจะนำข้อมลู พน้ื ฐานไปคำนวณผล

9) หากไมม่ กี ารเจือจางสารละลายให้ข้ามไปในขนั้ ตอนตอ่ ไป โดยไม่ตอ้ งกรอกค่าตวั เลขใดในชอ่ งสีฟา้

1) กรอกนำ้ หนกั ของ Na2CO3 ที่ชัง่ ในการ Standardization
หมายเหตุ โปรแกรมการคำนวณน้จี ะใช้คา่ Uncertainty จากเคร่อื งช่งั ท่ีใช้ในการชง่ั ตวั อยา่ ง

2) กรอกความเข้มข้น ของ Na2CO3
3) กรอกค่า Impurity หรือ Uncertainty เพียง 1 ชอ่ ง เชน่

- กรณี Na2CO3 ท่ีระบคุ วามเขม้ ขน้ และความไมแ่ นน่ อน 99.99 ± 0.01 % ใหก้ รอกค่า 0.01 ใน

ชอ่ ง Uncertainty

13/45
- กรณีสารมาตรฐานระบุ ความบรสิ ุทธิ์ (Purity) 99.97% ให้กรอกคา่ 0.03 ในชอ่ ง Impurity

1) กรอกปริมาตรสารมาตรฐาน HCl ที่ใชไ้ ทเทรต Na2CO3
2) กรอกขนาดของ Burette ที่ใช้ เช่น Burette 50 ml

3) กรอกข้อมูลท่ีได้จากการสอบเทียบ ห รื อ ข้ อ มู ล

Tolerance, Repeatability และ Resolution ของ Burette กรณีไม่กรอกข้อมูลโปรแกรมจะนำ

ข้อมลู พ้ืนฐานไปคำนวณผล

4.2.3 ปริมาตรของการไทเทรต (Volume of titration)

1) กรอกปรมิ าตรสารมาตรฐาน HCl ที่ใช้ไทเทรตตวั อยา่ ง
2) กรอกขนาดของ Burette ที่ใช้ เชน่ Burette 50 ml
3) กรอก ค่ าท่ี ได้จากก าร สอ บ เที ย บ ห รือ ค่า Tolerance Repeatability แล ะ Resolution

ของ Burette กรณีไมก่ รอกขอ้ มูล โปรแกรมจะนำคา่ พืน้ ฐานไปคำนวณผล

14/45

4) กรอกคา่ ปริมาตรสารมาตรฐาน HCl ท่ใี ช้ไทเทรต Blank
4.2.4 Factor

โปรแกรมได้คำนวณ Uncertainty ของ Factor (IUPAC, 2013) ทีใ่ ชใ้ นรายการวิเคราะหไ์ ว้แลว้
ดงั นี้

4.2.5 Precision

1) กรอกค่าเฉลี่ยของตัวอย่างที่ได้จากการวิเคราะห์ซ้ำ เช่น ในการวิเคราะห์ปกติท่ีมีการทำ Duplicate
หรอื จากการทำ Method validation ทีม่ กี ารวเิ คราะห์ 10 ซ้ำ เปน็ ต้น

2) กรอกคา่ SD ทเ่ี กดิ จากการวิเคราะหซ์ ำ้ ตัวอยา่ ง
3) กรอกจำนวนในการวเิ คราะห์ซ้ำ

15/45

4.2.6 Bias (กรอกขอ้ มลู เฉพาะกรณีทม่ี กี ารวเิ คราะห์ CRM เท่านั้น เช่น จาก Method
validation)

1) กรอกคา่ รบั รอง CRM ทใ่ี ช้
2) กรอก Standard uncertainty ของ CRM ที่ใช้
3) กรอกคา่ เฉลยี่ ของ CRM
4) กรอก SD ท่ีได้จากการวิเคราะห์ซ้ำ ของ CRM
5) จำนวนครงั้ ท่ีวเิ คราะห์ CRM
6) หากไมม่ ีข้อมลู การวิเคราะห์ CRM ให้ข้ามไปในขนั้ ตอนต่อไป โดยไมต่ ้องกรอกคา่ ตัวเลขใดในช่องสฟี า้

16/45

4.3 รายการวเิ คราะหฟ์ อสฟอรสั ท้งั หมด (ภาคผนวก 3)

4.3.1 การชง่ั น้ำหนกั ตวั อยา่ ง (msample; Weight of sample)
1) กรอกน้ำหนกั ตัวอย่างที่ช่งั

2) กรอกขอ้ มลู Linearity, Off center ทีไ่ ดจ้ ากการสอบเทยี บ หรือ

Specification และ Resolution ของเคร่ืองช่ัง กรณีไม่กรอกข้อมลู

โปรแกรมจะนำขอ้ มูลพืน้ ฐานไปคำนวณผล

3) กรอกข้อมูล ± ของอณุ หภมู ิท่คี วบคุมภายในหอ้ งปฏิบัตกิ าร เช่น กรอก 5 กรณหี ้องปฏิบัตกิ ารควบคุม

อุณหภมู ิเป็นชว่ ง 25±5 °C
กรณีไม่กรอกข้อมลู โปรแกรมจะนำข้อมลู พืน้ ฐานไปคำนวณผล

4.3.2 การเจอื จางสารละลายตวั อย่าง (Dsample ; Dilution of sample solution)

1) กรอกปรมิ าตรของเครือ่ งแกว้ ทใ่ี ชใ้ นการปรับปริมาตรเร่มิ ตน้ ของสารละลาย เชน่ กรอก 250 ในกรณี

ปรบั ปรมิ าตรใน volumetric flask 250 ml

2) กรอกขอ้ มลู ที่ไดจ้ ากการสอบเทียบ หรือข้อมลู

Tolerance ของเครื่องแก้วปรมิ าตร

กรณไี มก่ รอกขอ้ มลู โปรแกรมจะนำข้อมูลพ้ืนฐานไปคำนวณผล

3) กรอกขอ้ มลู Repeatability (SD จากการวิเคราะห์ซ้ำ) กรณีไม่กรอกขอ้ มูล

โปรแกรมจะนำข้อมลู พ้ืนฐานไปคำนวณผล

17/45

4) กรณที ี่หอ้ งปฏบิ ัตกิ ารมีการเจือจางสารละลายตัวอยา่ ง ให้กรอกปริมาตรของเครือ่ งแก้วท่ใี ช้ในการ

ปิเปตตวั อยา่ ง

5) กรอกข้อมูลทไ่ี ดจ้ ากการสอบเทียบ หรือข้อมูล

Tolerance ของเคร่ืองแกว้ ปริมาตร

กรณีไมก่ รอกขอ้ มลู โปรแกรมจะนำขอ้ มูลพน้ื ฐานไปคำนวณผล

6) กรอกขอ้ มูล Repeatability (SD จากการวิเคราะหซ์ ้ำ)

กรณีไมก่ รอกข้อมลู โปรแกรมจะนำขอ้ มูลพื้นฐานไปคำนวณผล

7) กรอกปรมิ าตรของ Volumetric flask ท่ีใชใ้ นการปรบั ปรมิ าตร

8) กรอกข้อมลู ทไี่ ด้จากการสอบเทียบ หรอื ขอ้ มลู Tolerance ของเครื่องแก้วปรมิ าตร และ

Repeatability (SD จากการวิเคราะหซ์ ำ้ ) กรณีไม่กรอกขอ้ มลู โปรแกรมจะนำข้อมลู พ้ืนฐาน

ไปคำนวณผล

9) หากไม่มีการเจอื จางสารละลายตัวอย่าง ให้ข้ามไปในขนั้ ตอนต่อไป โดยไมต่ อ้ งกรอกค่าตัวเลขใด

ในช่องสีฟ้า

18/45
4.3.3 เคร่อื งมอื UV-Vis Spectrophotometer (Uncertainty ทีไ่ ด้จากการสอบเทียบเครื่องมอื

หรือการ Performance)

4.3.3.1 Photometric accuracy
1) กรอกคา่ Absorbance ท่ีได้จากการสอบเทยี บ โดยตอ้ งเป็น Absorbance ทีค่ วามเข้มขน้

สูงสดุ ของกราฟสารละลายมาตรฐาน เชน่ เตรยี มกราฟสารละลายมาตรฐานทร่ี ะดบั ความ
เขม้ ข้น 0.5, 1, 2, 4, 6, 8, 10 และ 12 mg/L ดังน้ัน ตอ้ งเป็น Absorbance ของสารละลาย
มาตรฐานท่ีระดับความเขม้ ข้น 12 mg/L
2) กรอก Standard uncertainty ท่ไี ด้จากการสอบเทยี บ

4.3.3.2 Wavelength accuracy
1) กรอก Wavelength ท่ีได้จากการสอบเทียบ
โดยทั่วไปความยาวคลน่ื ท่ใี ช้สอบเทียบเท่ากับ 420 nm หรือ 418.53 nm
2) กรอก Standard uncertainty ทไี่ ด้จากการสอบเทียบ
4.3.4 Calibration curve

4.3.4.1 ชง่ั สารมาตรฐาน
1) กรอกความเขม้ ข้นของสารมาตรฐาน เชน่ 1000 mg/L

19/45
2) กรอก Impurity หรือ Uncertainty เพยี ง 1 ช่อง เช่น

- กรณสี ารมาตรฐานทร่ี ะบคุ วามเข้มขน้ และความไมแ่ น่นอน 1000 ± 5 mg/L
ใหก้ รอก 5 ในชอ่ ง Uncertainty

- กรณีสารมาตรฐานระบุ ความบรสิ ทุ ธ์ิ (Purity) 99.8% ให้กรอก 0.2 ในชอ่ ง Impurity
3) กรณีเตรยี มสารมาตรฐานจากของแข็ง กรอกนำ้ หนกั สารมาตรฐานทช่ี ่งั
หมายเหตุ โปรแกรมการคำนวณนี้จะใชค้ า่ Uncertainty จากเครอ่ื งช่งั ทใี่ ช้ในการช่ังตัวอยา่ ง

4) กรณีหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารเตรยี มสารละลายมาตรฐานตง้ั ต้น (Stocked standard solution)
มากกวา่ 1 ระดบั ความเขม้ ข้น ให้กรอกความเข้มข้นของสารละลายมาตรฐานต้ังต้น
(Stocked standard solution) No.1 และ No.2 ตามลำดับ

5) กรอกความเข้มข้นของสารละลายมาตรฐานต้ังต้น (Stocked standard solution) ทีใ่ ช้เตรยี ม
6) กรอกปริมาตรสารละลายมาตรฐานที่ปเิ ปตมา
7) กรอกปริมาตรสดุ ทา้ ยของ Volumetric flask ที่ใชเ้ ตรยี ม
8) กรอกข้อมูลที่ได้จากการสอบเทียบ หรือข้อมูล Tolerance และ Repeatability

ของ Volumetric pipette และ Volumetric flask ของปรมิ าตรสดุ ท้าย กรณีไม่กรอกขอ้ มูล
โปรแกรมจะนำข้อมูลพ้นื ฐานไปคำนวณผล

20/45
4.3.4.2 สารมาตรฐานทใ่ี ชใ้ นการสรา้ ง Calibration curve หรือ Working standard

solution

1) กรอกความเขม้ ขน้ สารละลายมาตรฐานท่ตี ้องการเตรียมต้ังแต่ No.1 - No. สุดท้าย ของการ
เตรยี มสารละลายมาตรฐาน

2) กรอกความเขม้ ข้นของสารละลายมาตรฐานต้งั ตน้ (Stocked standard solution) ทใ่ี ชเ้ ตรยี ม
3) กรอกปรมิ าตรสารละลายมาตรฐานท่ีปิเปตมา ครั้งที่ 1
4) กรอกข้อมูลทไ่ี ดจ้ ากการสอบเทียบ หรือขอ้ มลู Tolerance และ Repeatability ของ

Volumetric pipette กรณีไมก่ รอกข้อมูล โปรแกรมจะนำข้อมลู พ้นื ฐานไปคำนวณผล

5) กรณีสารละลายมาตรฐานท่ีความเข้มข้นใดมีการใช้ Volumetric pipette 2 ขนาด หรือ
2 ครั้ง เพอ่ื ปิเปตสารละลายให้ได้ตามที่ต้องการ เช่น ความเข้มข้น 8 mg/L ใช้ Volumetric
pipette 4 ml 2 ครั้ง หรือ ความเข้มข้น 12 mg/L ใช้ Volumetric pipette 10 ml และ
2 ml เป็นตน้ ให้กรอกปริมาตรสารละลายท่ีปิเปตคร้ังที่ 2 ด้วย แต่หากไม่มีข้ันตอนดังกล่าว
ให้ขา้ มไปในข้ันตอนตอ่ ไป โดยไม่ตอ้ งกรอกคา่ ตวั เลขใดในชอ่ งสฟี ้า

6) กรอกปริมาตรของ Volumetric flask ทใี่ ชเ้ ตรียม
7) กรอกขอ้ มลู ทีไ่ ดจ้ ากการสอบเทียบ หรือข้อมูล Tolerance และ Repeatability

ของ Volumetric flask ปรมิ าตรสุดท้ายทใี่ ชเ้ ตรยี ม กรณไี มก่ รอกข้อมลู
โปรแกรมจะนำข้อมลู พน้ื ฐานไปคำนวณผล

8) กรอกขอ้ มลู ของสารละลายมาตรฐาน ให้ครบทกุ ความเข้มขน้

21/45

4.3.5 ความเข้มข้นของตัวอยา่ ง (C0)

1) กรอก Absorbance ของสารละลายมาตรฐานท่อี า่ นไดจ้ ากเคร่ืองมอื ในครง้ั ท่ี 1 (จำเป็นต้องกรอกค่า
อยา่ งนอ้ ย 1 ครั้ง)

2) ในกรณีที่ห้องปฏิบัติการวัดสารละลายมาตรฐานซ้ำมากกว่า 1 คร้ัง ให้กรอกข้อมูล Absorbance
ท่ีอ่านได้จากเคร่ืองมือ ในครั้งท่ี 2 จนครบถ้วนตามจำนวนคร้ังท่ีวัด (หากมีการวัดสารละลาย
มาตรฐานเพยี ง 1 ครัง้ ให้ขา้ มไปในขน้ั ตอนตอ่ ไป โดยไม่ตอ้ งกรอกตัวเลขใดในช่องสีฟา้ )

4.3.6 Factor
โปรแกรมไดท้ ำการคำนวณ Uncertainty ของ Factor (IUPAC, 2013) ที่ใช้ในรายการวเิ คราะห์

ไว้แลว้ ดงั น้ี

22/45

4.3.7 Precision

1) กรอกค่าเฉลี่ยของตัวอยา่ งท่ีไดจ้ ากการวิเคราะห์ซ้ำ เช่น ในการวเิ คราะห์ปกตทิ ม่ี ีการทำ Duplicate
หรือจากการทำ Method validation ท่มี กี ารวิเคราะห์ 10 ซำ้ เป็นต้น

2) กรอก SD ทเ่ี กดิ จากการวเิ คราะห์ซ้ำตวั อย่าง
3) กรอกจำนวนซ้ำของการวเิ คราะห์

4.3.8 Bias (กรอกขอ้ มลู เฉพาะกรณีท่มี กี ารวิเคราะห์ CRM เทา่ นนั้ เชน่ จาก Method
validation)

1) กรอกค่ารบั รอง CRM ที่ใช้
2) กรอก Standard uncertainty ของ CRM ทใ่ี ช้
3) กรอกคา่ เฉลี่ยของ CRM
4) กรอก SD ทไ่ี ด้จากการวิเคราะห์ซำ้ ของ CRM
5) จำนวนคร้งั (ซำ้ ) ทวี่ ิเคราะห์ CRM
6) หากไม่มีขอ้ มลู การวิเคราะห์ CRM ใหข้ ้ามไปในข้นั ตอนตอ่ ไป โดยไมต่ อ้ งกรอกตัวเลขใดในช่องสีฟ้า

23/45

4.4 รายการวิเคราะหโ์ พแทสเซยี มที่ละลายนำ้ ได้ (ภาคผนวก 4)
4.4.1 การชัง่ น้ำหนกั ตัวอยา่ ง (msample; Weight of sample)

1) กรอกน้ำหนักตัวอย่างที่ชงั่

2) กรอกขอ้ มลู Linearity, Off center ท่ีได้จากการสอบเทยี บ หรือ

Specification และ Resolution ของเครื่องชั่ง กรณไี มก่ รอกขอ้ มูล

โปรแกรมจะนำข้อมลู พน้ื ฐานไปคำนวณผล

3) กรอกค่า ± ของอุณหภูมิท่ีควบคมุ ภายในหอ้ งปฏิบัตกิ าร เช่น กรอก 5 กรณีห้องปฏิบตั ิการควบคมุ

อณุ หภมู ิเปน็ ช่วง 25±5 °C
กรณีไม่กรอกข้อมลู โปรแกรมจะนำข้อมลู พ้นื ฐานไปคำนวณผล

4.4.2 การเจอื จางสารละลายตวั อย่าง (Dsample ; Dilution of sample solution)

1) กรอกปรมิ าตรของเครอ่ื งแกว้ ทีใ่ ชใ้ นการปรบั ปรมิ าตรเรม่ิ ต้นของสารละลาย เช่น กรอกตวั เลข 500

ในกรณปี รบั ปริมาตรใน volumetric flask 500 ml หรือขอ้ มูล
2) กรอกขอ้ มลู ท่ีไดจ้ ากการสอบเทียบ

Tolerance ของเครือ่ งแกว้ ปรมิ าตร

กรณไี ม่กรอกขอ้ มลู โปรแกรมจะนำข้อมลู พ้ืนฐานไปคำนวณผล

3) กรอกขอ้ มูล Repeatability (SD จากการวิเคราะหซ์ ำ้ )
กรณไี มก่ รอกขอ้ มูล โปรแกรมจะนำขอ้ มลู พื้นฐานไปคำนวณผล

24/45

1) กรณที ่ีห้องปฏบิ ัตกิ ารมีการเจือจางสารละลายตัวอย่าง ให้กรอกปริมาตรเคร่อื งแก้วทใี่ ชใ้ นการปิเปต

ตวั อย่าง หรือข้อมลู
2) กรอกขอ้ มลู ท่ไี ด้จากการสอบเทียบ กรณีไมก่ รอกขอ้ มลู

Tolerance ของเครอ่ื งแกว้ ปริมาตร
โปรแกรมจะนำข้อมูลพ้นื ฐานไปคำนวณผล

3) กรอกข้อมูล Repeatability (SD จากการวิเคราะห์ซำ้ ) กรณีไมก่ รอกข้อมลู
โปรแกรมจะนำข้อมลู พื้นฐานไปคำนวณผล

4) กรอกปริมาตรของ Volumetric flask ที่ใชใ้ นการปรบั ปริมาตร

5) กรอกขอ้ มลู ท่ีไดจ้ ากการสอบเทียบ หรือขอ้ มลู Tolerance ของเคร่ืองแก้วปรมิ าตร และ
Repeatability (SD จากการวเิ คราะหซ์ ้ำ) กรณไี ม่กรอกขอ้ มลู โปรแกรมจะนำขอ้ มลู พ้นื ฐาน

ไปคำนวณผล
6) หากไม่มีการเจอื จางสารละลายตัวอยา่ ง ใหข้ า้ มไปในขน้ั ตอนต่อไป โดยไม่ต้องกรอกตัวเลขใด

ในช่องสฟี ้า)

25/45
4.4.3 เครื่องมือ Flame photometer (Uncertainty ที่ได้จากการสอบเทียบเครือ่ งมือ หรอื การ

Performance)

1) กรอกข้อมลู Resolution (ค่าความละเอยี ดของเคร่อื งมอื )
2) กรอกขอ้ มูล Repeatability จากการทำ Performance เครอื่ ง โดยการกรอกคา่ เฉลี่ยทไ่ี ด้จาก

การวเิ คราะห์ตวั อย่างที่ใชใ้ นการทำ Performance
3) กรอก SD จากการวเิ คราะห์ซำ้ และจำนวนซำ้
4.4.4 Calibration curve

4.4.4.1 ชงั่ สารมาตรฐาน

1) กรอกความเขม้ ข้นของสารมาตรฐาน เช่น 1000 mg/L
2) กรอก Impurity หรือ Uncertainty เพียง 1 ชอ่ ง เชน่

- กรณสี ารมาตรฐานทรี่ ะบคุ วามเข้มขน้ และความไมแ่ น่นอน 1000 ± 5 mg/L ใหก้ รอก 5
ในชอ่ ง Uncertainty

- กรณีสารมาตรฐานระบุ ความบรสิ ทุ ธิ์ (Purity) 99.8% ใหก้ รอกคา่ 0.2 ในชอ่ ง Impurity

26/45

3) กรณีหอ้ งปฏิบตั กิ ารเตรียมสารละลายมาตรฐานต้งั ตน้ (Stocked standard solution)
มากกวา่ 1 ระดับความเขม้ ขน้ ใหก้ รอกความเข้มขน้ ของสารละลายมาตรฐานตงั้ ต้น
(Stocked standard solution) No.1 และ No.2 ตามลำดบั

4) กรอกความเข้มขน้ ของสารละลายมาตรฐานต้ังต้น (Stocked standard solution) ทใ่ี ช้เตรยี ม
5) กรอกปรมิ าตรสารละลายมาตรฐานท่ีปเิ ปตมา
6) กรอกปริมาตรสุดท้ายของ Volumetric flask ทใี่ ชเ้ ตรียม
7) กรอกขอ้ มูลทีไ่ ด้จากการสอบเทียบ หรือข้อมูล Tolerance และ Repeatability ของ

Volumetric pipette และ Volumetric flask ของปรมิ าตรสุดท้าย กรณไี มก่ รอกขอ้ มลู
โปรแกรมจะนำข้อมูลพน้ื ฐานไปคำนวณผล

4.4.4.2 สารมาตรฐานท่ใี ช้ในการสร้าง Calibration curve หรือ Working standard

1) กรอกความเขม้ ข้นสารละลายมาตรฐานทต่ี อ้ งการเตรียมตั้งแต่ No.1 - No. สดุ ทา้ ย
ของการเตรียมสาระลายมาตรฐาน

2) กรอกความเข้มขน้ ของสารละลายมาตรฐานตัง้ ตน้ (Stocked standard solution)
ทใ่ี ช้เตรียม

27/45

3) กรอกปริมาตรสารละลายมาตรฐานท่ีปิเปตมา ครงั้ ที่ 1

4) กรอกข้อมูลท่ไี ด้จากการสอบเทียบ หรือข้อมูล Tolerance และ Repeatability ของ
Volumetric pipette กรณไี มก่ รอกข้อมลู โปรแกรมจะนำข้อมลู พืน้ ฐานไปคำนวณผล

5) กรณีสารละลายมาตรฐานที่ความเข้มข้นใดมีการใช้ Volumetric pipette 2 ขนาด หรือ
2 คร้ัง เพื่อปิเปตสารละลายให้ได้ตามที่ต้องการ เช่น ความเขม้ ข้น 8 mg/L ใช้ Volumetric
pipette 4 ml 2 คร้ัง หรือ ความเข้มข้น 12 mg/L ใช้ Volumetric pipette 10 ml และ
2 ml เป็นต้น ให้กรอกปริมาตรสารละลายท่ีปิเปตครง้ั ท่ี 2 ด้วย แต่หากไม่มีขั้นตอนดงั กล่าว
ใหข้ า้ มไปในขน้ั ตอนตอ่ ไป โดยไมต่ อ้ งกรอกค่าตัวเลขใดในช่องสฟี ้า

6) กรอกปรมิ าตรของ Volumetric flask ท่ีใช้เตรียม
7) กรอกข้อมูลท่ีได้จากการสอบเทียบ หรือข้อมูล Tolerance และ Repeatability ของ

Volumetric flask ของปริมาตรสุดทา้ ยท่ใี ช้เตรยี ม กรณไี มก่ รอกข้อมลู โปรแกรมจะนำข้อมูล
พนื้ ฐานไปคำนวณผล

8) กรอกข้อมลู ของสารละลายมาตรฐานใหค้ รบทกุ ความเขม้ ขน้

28/45

4.4.5 ความเขม้ ขน้ ของตัวอยา่ ง (C0)

1) กรอก Intensity ของสารละลายมาตรฐานทอ่ี ่านไดจ้ ากเครอ่ื งมือ ในครั้งที่ 1 (จำเปน็ ต้องกรอกค่า
อย่างน้อย 1 ครั้ง)

2) ในกรณีที่ห้องปฏิบัติการวัดสารมาตรฐานซ้ำมากกว่า 1 ครั้ง ให้กรอกข้อมูล Intensity ท่ีอ่านได้จาก
เครื่องมือ ในครงั้ ท่ี 2 จนครบถ้วนตามจำนวนคร้ังท่ีวดั (หากมีการวัดสารละลายมาตรฐาน เพียง 1 ครั้ง
ใหข้ ้ามไปในข้นั ตอนตอ่ ไป โดยไม่ตอ้ งกรอกตัวเลขใดในชอ่ งสฟี ้า)

4.4.6 Factor
โปรแกรมได้ทำการคำนวณ Uncertainty ของ Factor (IUPAC, 2013) ที่ใชใ้ นรายการวเิ คราะห์

ไวแ้ ลว้ ดงั นี้

29/45

4.4.7 Precision

1) กรอกค่าเฉลี่ยของตัวอยา่ งท่ีไดจ้ ากการวิเคราะห์ซ้ำ เช่น ในการวเิ คราะห์ปกตทิ ม่ี ีการทำ Duplicate
หรือจากการทำ Method validation ท่มี กี ารวิเคราะห์ 10 ซำ้ เป็นต้น

2) กรอก SD ทเ่ี กดิ จากการวเิ คราะห์ซ้ำตวั อย่าง
3) กรอกจำนวนซ้ำของการวเิ คราะห์

4.4.8 Bias (กรอกขอ้ มลู เฉพาะกรณีท่มี กี ารวิเคราะห์ CRM เทา่ นนั้ เชน่ จาก Method
validation)

1) กรอกค่ารบั รอง CRM ที่ใช้
2) กรอก Standard uncertainty ของ CRM ทใ่ี ช้
3) กรอกคา่ เฉลี่ยของ CRM
4) กรอก SD ทไ่ี ด้จากการวิเคราะห์ซำ้ ของ CRM
5) จำนวนคร้งั (ซำ้ ) ทวี่ ิเคราะห์ CRM

6) หากไม่มีขอ้ มลู การวิเคราะห์ CRM ใหข้ ้ามไปในข้นั ตอนตอ่ ไป โดยไมต่ อ้ งกรอกตัวเลขใดในช่องสีฟ้า

30/45

5. การรายงานค่าความไมแ่ นน่ อนของการวเิ คราะห์

เมือ่ กรอกขอ้ มูลครบทุกสว่ น โปรแกรมจะปรากฏค่า ดงั นี้

1) ค่าวเิ คราะห์ตวั อยา่ ง
2) ความไมแ่ น่นอนมาตรฐานรวม, uc
3) คา่ ความไม่แน่นอนขยาย, U ท่รี ะดับความเชอ่ื ม่ัน 95%
4) การรายงานผลการวิเคราะห์พรอ้ ม ± คา่ ความไมแ่ น่นอนของการวิเคราะห์

6. แผนภูมแิ สดงแหลง่ ท่ีมาของความไม่แน่นอนของการวเิ คราะห์

โปรแกรมจะปรากฏค่า Relative standard uncertainty ของแต่ละแหล่งความไม่แน่นอนท่ีคำนวณได้
และแผนภูมิแสดงแหล่งที่มาของความไม่แน่นอน และค่าความไม่แน่นอนมาตรฐานของการวิเคราะห์ ทำให้ทราบ
ถงึ ค่าความไม่แนน่ อนในการวิเคราะหจ์ ากแหลง่ ใดท่ีมีค่ามากท่ีสุด

31/45

เอกสารอา้ งองิ

ASTM. 1994. Standard Specification for Glass Graduated Burets. American Society for Testing and
Materails, ASTM E 287.

ASTM. 1994. Standard Specification for Glass Volumetric Flasks. American Society for Testing and
Materails, ASTM E 288.

ASTM. 1995. Standard Specification for Laboratory Glass Volumetric Apparatus. American Society
for Testing and Materails, ASTM E 694.

EURACHEM/CITAC Guide CG 4. 2012. Quantifying Uncertainty in Analytical Measurement, Third Edition.
IUPAC. 2013. Atomic weights of the elements 2013 International Union of Pure and Applied

Chemistry. (IUPAC Technical Report).
ราชกจิ จานุเบกษา. 2559. ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรือ่ ง กำหนดกรรมวิธกี ารตรวจวเิ คราะห์ปยุ๋ เคมี

พ.ศ.2559. 4 มกราคม 2560. ราชกจิ จานุเบกษา. เลม่ ท่ี 134 ตอนพเิ ศษ 2 ง.
พจมาน ทา่ จีน. 2564. การประเมนิ ค่าความไมแ่ น่นอนของการทดสอบเพอ่ื ประโยชนข์ องการประเมนิ สมรรถนะ

หอ้ งปฏบิ ตั ิการ. (ออนไลน)์ . แหลง่ ทมี่ า : https://www.dss.go.th/images/bpt/Valuation-Testing-
Pochaman.pdf. 9 เมษายน 2564
อุมาพร สุขมว่ ง. 2547. การพัฒนาหลักสตู รการสอบเทียบเคร่ืองแก้วปรมิ าตร. (ออนไลน)์ . แหลง่ ที่มา :
http://lib3.dss.go.th/fulltext/Vichakran/vichakran_actd_0002.pdf. 9 เมษายน 2564

32/45

ภาคผนวก

33/45

ภาคผนวก 1

วธิ ีวิเคราะหไ์ นโตรเจนท้งั หมด โดยวธิ ี Combustion

1. ข้นั ตอนการวเิ คราะห์ (ราชกจิ จานเุ บกษา, 2559)
1.1 ช่งั สารมาตรฐาน EDTA 30, 60, 100, 150, 200, 300, 400 มิลลกิ รมั เพ่อื สร้าง Calibration Curve
1.2 ชัง่ ตัวอย่างปยุ๋ น้ำหนัก 0.05xx กรมั ถงึ 0.1xxx กรัม เตมิ sucrose ไม่นอ้ ยกว่า 0.5 เทา่ ของนำ้ หนัก
ใส่ Tin นำไปใสใ่ นช่องใสต่ ัวอยา่ ง
1.3 ดำเนนิ การทดสอบตวั อยา่ งโดยวิธีการเผาตัวอย่างด้วยเครื่องวิเคราะห์ไนโตรเจนโดยวธิ ี Combustion

2. การคำนวณ

% TN = 100

โดยท่ี N
คือ ปรมิ าณไนโตรเจนทวี่ ดั ได้ (มลิ ลิกรัม)
msample คอื น้ำหนักตวั อยา่ ง (มลิ ลิกรมั )
100 คอื ค่าคงท่สี ำหรับแปลงเปอร์เซน็ ต์

แผนผงั การวเิ คราะห์ไนโตรเจนทงั้ หมด โดยวิธี Combustion

Duplicate ช่ังตวั อย่าง 0.1xxx กรมั + CRM (6)
(5) sucrose อย่างนอ้ ย 0.5 เทา่ (1)

blank Standard EDTA (3)

หอ่ ตวั อยา่ งทงั้ หมดใน 30, 60, 100, 150, 200,
tin foil ให้แนน่ 300, 400 มลิ ลิกรมั

ตรวจสอบเครื่องมือ (2)

วิเคราะหด์ ว้ ยเครอ่ื ง Truspec N (4)

คำนวณผล

% TN

34/45

ผังก้างปลาการวเิ คราะห์ไนโตรเจนทงั้ หมด โดยวิธี Combustion

Bias (6) Precision (5) msample (1)
CO(4)
linearity resolution

linearity resolution tare
temp.drift
grooss off center

off center temp.drift

certificate of 0.06 (mg) resolution % TN
combustion 0.10 (mg) linearity
performance tare
Regression line 0.15 (mg) temp.drift

Truspec (2) 0.20 (mg) off center
0.30 (mg) Weight
0.40 (mg)
off center

Calibration curve (3) linearity temp.drift
resolution
grooss

35/45

ภาคผนวก 2

วธิ ีวเิ คราะหไ์ นโตรเจนทั้งหมด โดยวิธี Kjeldahl

1. ขัน้ ตอนการวเิ คราะห์ (ราชกิจจานเุ บกษา, 2559)
1.1 ชั่งตัวอย่างปุ๋ย 0.3xxx ถึง 0.4xxx กรัม ใส่ในกระดาษกรอง
1.2 นำกระดาษกรองท่มี ีตัวอย่างปยุ๋ ใสล่ งใน Kjeldahl Flask ขนาด 800 มลิ ลลิ ติ ร
1.3 เติมสารละลายผสม H2SO4 และ Salicylic acid 40 มลิ ลิลติ ร เขยา่ ใหเ้ ข้ากนั ตัง้ ท้ิงไวป้ ระมาณ 30 นาที
แล้วเติม Sodium thiosulfate ประมาณ 5 กรัม
1.4 ย่อยตัวอย่าง จนกระทัง่ ไดส้ ารละลายสีน้ำตาล ปิดไฟ และต้ังท้ิงไว้ให้เยน็
1.5 เตมิ Mixed catalyst ประมาณ 10 กรัม และทำการย่อยอกี ครง้ั จนไดส้ ารละลายสีเขยี วใส แลว้ ตั้งทิ้งไว้
ให้เย็น
1.6 เตมิ นำ้ กล่นั 350 มิลลลิ ิตร แลว้ เตมิ สารละลาย NaOH 100 มิลลลิ ติ ร และ Zinc granular ประมาณ 5 กรัม
1.7 กลน่ั ตวั อยา่ ง โดยรองรบั ด้วย 4 % Boric ปรมิ าตร 100 มลิ ลิลติ ร กล่นั จนกระทั่งไนโตรเจนใน
สารละลายตัวอยา่ งป๋ยุ ออกหมด หรอื จนกระท่ังสารละลายใน Erlenmeyer Flask ที่รองรับมปี รมิ าตร
ประมาณ 350 มลิ ลิลติ ร
1.8 นำสารละลายทไี่ ด้ไปไตเตรทกับสารละลายมาตรฐาน HCl 0.2 N จนได้สารละลายสีมว่ งแดง แสดงว่าถึง
จดุ ยุติ บันทึกปรมิ าตรสารละลายมาตรฐาน HCl 0.2 N ท่ไี ตเตรท
1.9 ทำ Reagent Blank โดยไมใ่ ส่ตัวอยา่ งปุ๋ย ทำการทดสอบเชน่ เดียวกบั ตัวอยา่ ง

2. การคำนวณ

N (HCl)= น้ำหนักของ Na2CO3 x 1000 x purity ของ Na2CO3
52.99 x ปรมิ าตร HCl x 100

เมอ่ื 52.99 คือ กรัมสมมูลของ Na2CO3

% TN = (ml (HCl) – ml (Blank)) x N (HCl) x 14.0067 x 100
msamplex 1,000
เมื่อ ml (HCl)
ml (Blank) คอื ปรมิ าณของกรดไฮโดรคลอรกิ 0.2 N ท่ีใชใ้ นการไตเตรทตัวอย่าง (มิลลิลิตร)
msample คอื ปรมิ าณของกรดไฮโดรคลอรกิ 0.2 N ท่ีใช้ในการไตเตรท Blank (มลิ ลลิ ิตร)
N (HCl) คือ นำ้ หนักของตัวอยา่ ง (กรมั )
14.0067 คอื ความเข้มขน้ ท่ีแนน่ อนของสารละลายมาตรฐาน HCl (Normality)
1,000 คือ น้ำหนักอะตอมของไนโตรเจน
100 คือ ค่าคงทส่ี ำหรบั แปลงความเข้มขน้
คอื ค่าคงทสี่ ำหรบั แปลงเปอรเ์ ซ็นต์

36/45

แผนผงั การวิเคราะห์ไนโตรเจนทงั้ หมด โดยวิธี Kjeldahl

Duplicate ช่งั ตวั อยา่ ง 0.3xxx กรัม (1) CRM (6)
(5)
ยอ่ ยบนเตา (Step 1)
Std.HCl 1 N

Std.HCl 0.2 N (2) ยอ่ ยบนเตา (Step 2)

ชั่ง Na2CO3 (2) กลนั่ รองรับดว้ ย 4 % Boric Blank (3)
0.44xx กรัม acid 100 มิลลิลติ ร

Standardization (2) ไตเตรทตัวอย่างกบั
Std.HCl 0.2 N (3)

คำนวณผล (4)

% TN

37/45

ผังกา้ งปลาการวเิ คราะห์ไนโตรเจนทงั้ หมด โดยวิธี Kjeldahl

Bias(6) Precision (5) NHcl (2) tolerance resolution msample (1)
Burette
repeatability temp.drift linearity resolution

Vol.flask repeatability temp.drift linearity resolution tare
mass Na2CO3 temp.drift
tolerance Na2CO3 gross off center
Purity of
HCl weight purity Off center temp.drift % TN

tolerance resolution tolerance resolution
Burette (sample) Burette (blank)

repeatability temp.drift repeatability temp.drift

Factor(4)

Volume of titration (3)

38/45

ภาคผนวก 3

วิธีวเิ คราะหฟ์ อสฟอรัสทงั้ หมด
1. ขนั้ ตอนการวิเคราะห์ (ราชกจิ จานุเบกษา, 2559)

1.1 การเตรียมสารละลายมาตรฐาน
1.1.1 สารละลายมาตรฐานฟอสฟอรัส 1000 มิลลกิ รมั /ลติ ร
ช่งั KH2PO4 ซึ่งผ่านการอบท่ีอุณหภูมิ 105 องศาเซลเซียส นาน 2 ช่ัวโมง จำนวน 2.1968 กรัม
ใสใ่ น Volumetric flask ขนาด 500 มิลลิลติ ร ละลายและปรบั ปรมิ าตรด้วยน้ำกลน่ั เขยา่ ใหเ้ ขา้ กัน
1.1.2 สารละลายมาตรฐานฟอสฟอรัส 100 มิลลกิ รัม/ลิตร
ปเิ ปตสารละลายมาตรฐานฟอสฟอรสั 1000 มิลลิกรมั /ลิตร 10 มิลลิลิตร ใส่ใน Volumetric flask
ขนาด 100 มิลลลิ ติ ร ปรับปรมิ าตรด้วยนำ้ กลั่น เขยา่ ใหเ้ ข้ากัน
1.1.3 สารละลายมาตรฐานฟอสฟอรัส 10 มลิ ลกิ รัม/ลติ ร
ปิเปตสารละลายมาตรฐานฟอสฟอรัส 100 มิลลิกรัม/ลิตร 10 มิลลิลิตร ถา่ ยใส่ Volumetric flask
ขนาด 100 มลิ ลลิ ิตร ปรบั ปรมิ าตรด้วยน้ำกลน่ั เขย่าให้เขา้ กัน
1.1.4 การทำ Working standard ความเขม้ ข้น 0.5, 1, 2, 4, 6, 8, 10 และ 12 มลิ ลกิ รมั /ลติ ร
1.1.4.1 สารละลายมาตรฐานฟอสฟอรัส 0.5 มิลลิกรัม/ลิตร
ปิเปตสารละลายมาตรฐานฟอสฟอรสั 10 มลิ ลกิ รมั /ลิตร 5 มิลลิลติ ร ใสใ่ น Volumetric
flask ขนาด 100 มิลลลิ ิตร ปรับปริมาตรดว้ ยนำ้ กล่นั เขยา่ ใหเ้ ขา้ กัน
1.1.4.2 สารละลายมาตรฐานฟอสฟอรสั 1, 2, 4, 6, 8, 10 และ 12 มลิ ลิกรมั /ลติ ร
ปิเปตสารละลายมาตรฐานฟอสฟอรัส 100 มิลลกิ รัม/ลิตร 1, 2, 4, 6, 8, 10 และ 12
มลิ ลิลติ ร ใสใ่ น Volumetric flask ขนาด 100 มลิ ลลิ ิตร ตามลำดบั ปรับปรมิ าตรด้วย
นำ้ กลนั่ เขยา่ ใหเ้ ขา้ กนั

1.2 การเตรยี มสารละลายตวั อย่าง
1.2.1 ช่ังตวั อยา่ งป๋ยุ จำนวน 0.2xxx-1.xxxx กรมั
1.2.2 เตมิ กรดผสม HNO3 : HClO4 ปริมาณ 20 มิลลิลิตร นำไปยอ่ ยบนเตาระเหยไฟฟ้า ยอ่ ยจนมีควนั
สขี าวเกิดข้ึนเหนือสารละลายหรอื สารละลายมลี ักษณะสใี ส ต้ังท้ิงไวใ้ ห้เยน็
1.2.3 ถ่ายสารละลายตัวอยา่ ง และล้างตะกอนด้วยนำ้ กลั่นใส่ใน Volumetric flask ขนาด 250 มิลลลิ ติ ร
ปรบั ปริมาตรด้วยนำ้ กล่ัน เขยา่ ใหเ้ ขา้ กนั ในกรณที เ่ี ป็นสารละลายมีตะกอนขุ่น นำไปกรองผา่ น
กระดาษกรองเบอร์ 1 หรอื 5

1.3 การวเิ คราะห์
1.3.1 นำ Working standard 0.5, 1, 2, 4, 6, 8, 10 และ 12 มิลลกิ รมั /ลติ ร เติม Molybdovanadate
reagent ปรมิ าณ 10 มิลลลิ ติ ร ปรบั ปริมาตรด้วยนำ้ กลน่ั เขย่าให้เข้ากนั และทง้ิ ไว้ 30 นาที
1.3.2 ปิเปตสารละลายตวั อยา่ ง 4 มิลลลิ ติ ร ลงใน Volumetric flask ขนาด 100 มลิ ลลิ ติ ร แลว้ เตมิ
Molybdovanadate reagent ในอัตราส่วน 1 : 10 ของปริมาตร Volumetric flask ปรับ
ปริมาตร ด้วยน้ำกลนั่ เขย่าให้เขา้ กนั และท้งิ ไว้ 30 นาที
1.3.3 วัดความเข้มของสีด้วยเครอ่ื ง UV-Vis Spectrophotometer ทีค่ วามยาวคลน่ื 420 นาโนเมตร

39/45

2. การคำนวณ

%TP2O5 = C0 . Dsample . 100 . 2.2914
msample .106

เมื่อ C0 คือ ความเข้มข้นของตัวอยา่ งที่วัดได้ (มิลลิกรมั /ลติ ร)
Dsample คือ Dilution factor ของการเจอื จางสารละลายตวั อยา่ ง
msample คอื น้ำหนกั ตัวอยา่ ง (กรมั )
2.2914 คือ ค่าคงทีท่ ่ีใช้ในการแปลง P เปน็ P2O5
106 คือ ค่าคงทสี่ ำหรบั แปลงความเข้มข้น
100 คอื คา่ คงทีส่ ำหรับแปลงเปอร์เซน็ ต์

40/45

แผนผงั การทดสอบฟอสฟอรสั ท้ังหมด

Duplicate (7) ชงั่ ตัวอยา่ ง CRM (8) ช่งั สารมาตรฐาน
0.2xxx-1.xxxx กรัม
ปรับปรมิ าตร (ความเขม้ ข้น 1000 มิลลกิ รัม/ลิตร)
(1)

ย่อยตวั อย่าง

ปรับปรมิ าตร (2) เตรียมสารละลายมาตรฐาน 100 มลิ ลกิ รัม/ลติ ร

เจอื จางสารละลาย (2) เตรียมสารละลายมาตรฐาน 10 มิลลกิ รัม/ลิตร

เตรยี มสารละลายมาตรฐาน 0.5 มิลลิกรัม/ลิตร
เตรยี มสารละลายมาตรฐาน

1,2,4,6,8,10,12 มลิ ลิกรัม/ลิตร (4)

เตมิ สารละลาย
Molybdovanadate reagent

สอบเทยี บเครอ่ื งมือ (3)

วัดดว้ ย UV-Vis Spectrophotometer (5)

คำนวณผล (6)
%TP2O5

41/45

ผังกา้ งปลาการวเิ คราะหฟ์ อสฟอรัสท้ังหมด

Bias (8) Precision (7) Dsample(2) temp.drift repeatability msample (1)
Factor (6) temp.drift
repeatability Volumetric linearity resolution
pipette 4 ml tare
Vol.flask tolerance
250 ml linearity resolution temp.drift
off center
tolerance gross

Vol.flask Off center temp.drift
100 ml

cal std 1 mg/L std 10 mg/L % TP2O5
Vol. pipette 10 ml Vol.flask 100 ml
Regression std 2 mg/L
line std 4 mg/L Vol.flask 100 Vol. pipette 5 ml
std 6 mg/L ml
Std 0.5 mg/L
std 8 mg/L Vol. pipette 10 Vol. flask 500 ml
std 10 mg/L ml
stock std. 1000 mg/L
UV-Vis (3) std 12 mg/L Vol.flask 100
CO (5) ml

Calibration curve (4) purity gros weight

std 100 mg/L

42/45

ภาคผนวก 4

วิธวี ิเคราะหโ์ พแทสเซยี มทีล่ ะลายน้ำได้
1. ข้ันตอนการวิเคราะห์ (ราชกิจจานเุ บกษา, 2559)

1.1 การเตรียมสารละลายมาตรฐาน
1.1.1 สารละลายมาตรฐานโพแทสเซยี ม 100 มลิ ลกิ รัม/ลติ ร
ปเิ ปตสารละลายมาตรฐานโพแทสเซียม 1000 มลิ ลิกรมั /ลติ ร 50 มลิ ลิลิตร ถา่ ยใส่ Volumetric flask
ขนาด 500 มลิ ลิลิตร ปรบั ปริมาตรดว้ ยนำ้ กล่นั เขยา่ ใหเ้ ข้ากัน
1.1.2 สารละลายมาตรฐานโพแทสเซียม 10 มลิ ลิกรัม/ลิตร
ปิเปตสารละลายมาตรฐานโพแทสเซียม 100 มลิ ลกิ รมั /ลติ ร 10 มิลลลิ ติ ร ถ่ายใส่ Volumetric flask
ขนาด 100 มลิ ลลิ ติ ร ปรบั ปริมาตรด้วยนำ้ กลน่ั เขย่าใหเ้ ขา้ กนั
1.1.3 การทำ Working standard ความเข้มขน้ 0.5, 3, 6, 9, 12 และ 15 มิลลกิ รมั /ลติ ร
1.1.3.1 สารละลายมาตรฐานโพแทสเซยี ม 0.5 มิลลกิ รัม/ลิตร
ปิเปตสารละลายมาตรฐานโพแทสเซยี ม 10 มลิ ลิกรัม/ลิตร 5 มิลลิลิตร ถ่ายใส่ Volumetric
flask ขนาด 100 มิลลิลิตร เตมิ สารละลาย Suppressor 10 มลิ ลลิ ิตร ปรับปริมาตรด้วยน้ำ
กล่ัน เขยา่ ให้เขา้ กนั
1.1.3.2 สารละลายมาตรฐานโพแทสเซยี ม 3, 6, 9, 12 และ 15 มิลลกิ รมั /ลติ ร
ปิเปตสารละลายมาตรฐานโพแทสเซยี ม 100 มลิ ลิกรมั /ลติ ร 3, 6, 9, 12 และ 15 มิลลลิ ติ ร ใส่ใน
Volumetric flask ขนาด 100 มลิ ลลิ ิตร ตามลำดบั เติมสารละลาย Suppressor 10 มลิ ลลิ ิตร
ปรบั ปรมิ าตรดว้ ยน้ำกลนั่ เขยา่ ให้เข้ากัน

1.2 การเตรยี มสารละลายตวั อยา่ ง
1.2.1 ชั่งตวั อย่างปุย๋ 0.2xxx - 1.xxxx กรมั ใส่ Volumetric flask ขนาด 500 มลิ ลลิ ติ ร
1.2.2 เติมนำ้ กลั่นประมาณ 200 มิลลลิ ิตร เขยา่ ด้วยเครอื่ งเขยา่ ให้เข้ากัน เป็นเวลา 1 ชัว่ โมง ปรับปริมาตร
ด้วยน้ำกล่ัน เขย่าใหเ้ ข้ากัน กรณีทส่ี ารละลายมตี ะกอน กรองผ่านกระดาษกรอง

1.3 การวิเคราะห์
1.3.1 นำ Working standard 0.5, 3, 6, 9, 12 และ 15 มลิ ลกิ รมั /ลติ ร เตมิ Suppressor reagent
10 มิลลิลิตร ปรับปริมาตรด้วยนำ้ กลน่ั เขยา่ ให้เขา้ กนั
1.3.2 ปิเปตสารละลายตัวอย่าง 5 มิลลิลิตร หรือตามความเหมาะสมให้ความเข้มข้นอยู่ในช่วงการวัด
ลงใน Volumetric flask ขนาด 100 มิลลิลิตร เติม Suppressor reagent 10 มิลลิลิตรปรับ
ปรมิ าตรด้วยน้ำกลัน่ เขยา่ ให้เข้ากนั
1.3.3 วัดดว้ ยเครอื่ ง Flame photometer

43/45

2. การคำนวณ % K2O = C0 . Dsample . 100 . 1.2046
เมือ่ msample .106

C0 คือ ความเขม้ ข้นของตวั อยา่ งทว่ี ดั ได้ (มิลลิกรัม/ลิตร)

Dsample คือ Dilution factor ของการเจือจางสารละลายตวั อยา่ ง

msample คอื นำ้ หนกั ตวั อยา่ ง

1.2046 คือ คา่ คงทท่ี ใ่ี ช้ในการแปลง K เปน็ K2O
106 คือ คา่ คงที่สำหรับแปลงความเข้มข้น

100 คอื คา่ คงท่ีสำหรับแปลงเปอร์เซน็ ต์

44/45

แผนผังการวเิ คราะห์โพแทสเซียมท่ลี ะลายน้ำได้

Duplicate (7) ช่งั ตวั อยา่ ง CRM (8)
0.2xxx-1.xxxx กรมั สารมาตรฐาน 1000 มลิ ลกิ รัม/ลติ ร

(1)

เตมิ นำ้ และเขยา่ ตวั อย่าง

ปรบั ปรมิ าตร เตรียมสารละลายมาตรฐาน 100 มลิ ลกิ รมั /ลติ ร

เจือจางสารละลาย (2) เตรยี มสารละลายมาตรฐาน 10 มิลลกิ รมั /ลติ ร

เตรียมสารละลายมาตรฐาน 0.5 มิลลกิ รัม/ลติ ร
เตรยี มสารละลายมาตรฐาน 3, 6, 9, 12
และ 15 มิลลิกรัม/ลิตร (4)

เตมิ สารละลาย Suppressor
ตรวจสอบเครื่องมอื (3)

วัดดว้ ย Flame photometer (5)

คำนวณผล (6)
%K2O

45/45

ผงั กา้ งปลาการวิเคราะห์โพแทสเซียมทีล่ ะลายนำ้ ได้

Bias(8) Precision (7) Dsample(2) msample (1)

repeatability temp. drift temp. drift repeatability resolution linearity resolution
tare
Vol.flask tolerance Volumetric
500 ml pipette 5 ml temp.drift
off center
tolerance linearity

Vol.flask gross
100 ml
off center temp.drift

resolution Volumetric Std 10 mg/L % K2O
Vol.flask 100 ml
performance std 3 mg/L pipette 100 ml Volumetric
regression std 6 mg/L
line std 9 mg/L Vol.flask 100 ml pipette 5 ml

Std 0.5 mg/L

std 12 mg/L Volumetric stock std. 1000 mg/L
pipette 50 ml
Factor (6) C0(5) std 15 mg/L
Vol.flask 500 ml
Flame (3)

Calibration (4) purity
curve
std 100 mg/L