หนังสืออ่านเพิ่มเติม เรื่อง เล่าเรื่องเมืองระแหง

ก

คำนำ

หนังสืออ่านเพ่ิมเติม เรื่อง เมืองตากน่ายล เป็นหนังสืออ่านเพิ่มเติม วิชาสังคมศึกษา ท่ีมีการบูรณา

การเน้อื หาเก่ยี วกบั ท้องถิน่ ของจงั หวัดตากกบั สาระการเรียนรูส้ งั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ในหลักสูตร

แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 โดยใช้ประกอบการจัดการเรียนรู้ ให้นักเรียนได้ศึกษา

เรื่องราวในท้องถิ่นของตนเอง เกี่ยวกับสภาพทั่วไป ประวัติความเป็นมา สังคมเศรษฐกิจ และวัฒนธรรม

ประเพณีของจังหวัดตาก

ผู้จัดทำได้แบ่งเน้ือหาออกเป็น 5 เล่ม โดยบูรณาการตามสาระและมาตรฐานการเรียนรู้ในกลุ่มสาระ

การเรียนรสู้ ังคมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม ไดแ้ ก่

เล่มที่ 1 เชค็ อนิ จงั หวดั ตาก บูรณาการ สาระภมู ศิ าสตร์

เล่มที่ 2 เมืองตากเข้มแข็ง บูรณาการ สาระเศรษฐศาสตร์

เลม่ ท่ี 3 เลา่ เร่ืองเมืองระแหง บูรณาการ สาระประวัตศิ าสตร์

เลม่ ท่ี 4 คนดศี รีเมืองตาก บรู ณาการ สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม

เลม่ ที่ 5 เมืองตากหลากวัฒนธรรม บรู ณาการ สาระหน้าทีพ่ ลเมือง

ผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสืออ่านเพิ่มเติมชุดนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียน ครู และ
สถานศึกษาในการพฒั นาการจดั การศกึ ษาใหส้ อดคลอ้ งกบั ความตอ้ งการของท้องถนิ่ ช่วยส่งเสรมิ ใหน้ ักเรยี นรัก
ความเป็นไทย รักท้องถิ่น สืบสานภูมิปัญญา ประเพณี และวัฒนธรรมท้องถิ่น รวมทั้งช่วยกันสร้างสรรค์ให้
ทอ้ งถนิ่ ของตนเปน็ เมอื งที่น่าอยู่ตลอดไป

นางคุณัญญา จำนงคร์ ตั น์

ข

สารบัญ

หนา้

คำนำ ก

สารบญั ข

1.เลา่ เร่อื งเมอื งระแหง

1) ประวตั คิ วามเป็นมา 1

1.1) การตั้งถน่ิ ฐาน 1

1.2) ลำดับพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ 2-7

- คำถาม ถามนิด สะกดิ ใจ 8

- เกบ็ มาฝาก : สถานทีท่ ่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดตาก 9-12

➢ บรรณานกุ รม 13

1

เลา่ เรื่องเมืองระแหง

จงั หวดั ตาก เป็นจังหวัดหนึง่ ทมี่ ีประวตั ิความเปน็ มาเกา่ แก่ และมีความสำคัญต่อประวัติศาสตรช์ าติ
ไทย โดยสมเดจ็ พระเจา้ ตากสินมหาราชทรงเคยได้รบั พระบรมราชโองการแต่งต้งั ให้เป็นเจ้าเมอื งตาก ซงึ่ ต่อมา
พระองค์ทรงกอบกู้เอกราช หลงั จากเสียกรงุ ศรีครัง้ ท่ี 2 ไวไ้ ด้ จึงไดข้ นึ้ เป็นกษตั ริย์แห่งกรงุ ธนบุรี จังหวัดตาก
จงึ มีคำขวญั ท่กี ลา่ วถงึ พระองค์ท่านวา่ “ พระเจ้าตากเกรียงไกร”

1 ประวตั คิ วามเปน็ มา
1.1) การตงั้ ถน่ิ ฐาน
สภาพทางภมู ศิ าสตร์ของจงั หวัดตากเอ้ืออำนวยต่อการต้ังถน่ิ ฐานของมนุษย์ มาต้ังแตส่ มัยก่อน

ประวตั ศิ าสตร์ จากหลักฐานทางโบราณคดที ี่ขุดพบบนเทือกเขาถนนธงชัย ในเสน้ ทางตาก - แมส่ อด มอี ยู่เป็น
จำนวนมากและหลายชนิด มีแหล่งโบราณคดีไมน่ อ้ ยกวา่ 5 แหง่ คือ

แหล่งโบราณคดดี อยมณฑา อยู่ท่ีบ้านห้วยปลาหลด ตำบลพะวอ พบเศษภาชนะดนิ เผา แหวน
สำรดิ ปลอกสำริด ไหบรรจกุ ระดูกเผาไ,ฟ

แหลง่ โบราณคดีดอยส้มป่อย อยู่ที่บา้ นมูเซอร์ส้มป่อย อำเภอแม่สอด พบเศษภาชนะดินเผา
แบบเคลือบและไม่เคลือบผวิ เครือ่ งมือเหล็ก เคร่ืองประดบั ทำดว้ ยสำรดิ และลกู แกว้ เครื่องมือสกัดหิน

แหลง่ โบราณคดดี อยมะขามป้อม1,2 อยทู่ ่ีบ้านปลากด ในเขตอทุ ยานแห่งชาติตน้ กระบากใหญ่
ตำบลพะวอ พบเศษภาชนะดินเผาลายเชอื กทาบ แบบเคลือบ และแบบไม่เคลอื บผิว เครื่องมอื หนิ รูปขวาน
เศษชามเซลาดอนจีน เวยี ดนาม มลี ายเขียนสี วัตถุสำรดิ และเครื่องมือเหล็กชนดิ ตา่ ง ๆ มีด ดาบ สิ่ว ลมิ่ เสียม
และหอก

แหลง่ โบราณคดีดอนสระกลี อยู่ในตำบลแม่ท้อ อำเภอเมือง ฯ พบเศษภาชนะดินเผา ทงั้ ชนดิ ท่ี
มลี ายขดู ขดี และผวิ เรียบมัน เศษชามเคลือบไทย เคร่ืองเซลาดอนจีน เวยี ดนาม เคร่ืองกะเทาะหนิ เศษภาชนะ
สำรดิ เครอื่ งมือเหลก็

สนั นษิ ฐานวา่ แหลง่ โบราณคดเี หลา่ น้ี เคยมีมนษุ ยส์ มยั ก่อนประวัตศิ าสตรใ์ นยุคหนิ ใหมอ่ าศัยอยู่
โดยมกี ารใชข้ วานหนิ ขัด และภาชนะดนิ เผา และอาจเป็นแหล่งฝงั ศพมีการฝังถ้วยชาม และเคร่ืองเหลก็ ลงไป
ในสมยั ประวัติศาสตร์ นอกจากน้ีแหลง่ โบราณคดีน่าจะเกี่ยวขอ้ งกบั เสน้ ทางเดินทัพของไทย และพมา่ ในสมัย
อยธุ ยา โดยผ่านดา่ นแมล่ ะเมา จากโบราณวตั ถุท่ีขุดพบประเภทอาวุธเหลก็ ใบหอก และมีดดาบ เปน็ ตน้

2

ภาพหลกั ฐานทางโบราณคดที ่ีขดุ พบบนเทอื กเขาถนนธงชัย ในเส้นทางตาก - แมส่ อด
ท่ีมา : http://www.thaiheritage.net/nation/oldcity/tak2.htm
จากเวปไซต์ http://www.thaiheritage.net

1.2) ลำดับพฒั นาการทางประวัตศิ าสตร์
จงั หวัดตาก เปน็ หน่ึงในหวั เมืองทมี่ ีอายุ เกินกวา่ 2,000 ปี และเคยเปน็ ชมุ ชนโบราณ ทม่ี ีการเพาะ
ปลูก และล่าสตั ว์ มกี ารปนั้ เครือ่ งปั้นดนิ เผาและหลอ่ โลหะประเภทสำรดิ จากหลักฐานการคน้ พบซากโบราณ
วัตถุหลายชน้ิ ซงึ่ เปน็ เครอื่ งใช้ไมส้ อย ในยุคโลหะตอนปลายก่อนประวตั ศิ าสตร์ คือ ประมาณ 2,500 - 1,500
ปีมาแล้ว เดมิ ทชี ุมชนตากในอดีต คงเปน็ เมืองท่ชี าวมอญสร้างขึน้ และเปน็ ราชธานีของแคว้นแถบตอนเหนือ ที่
มกี ษัตรยิ ์ปกครอง ต่อเน่ืองกันมาหลายพระองค์ ในรชั สมัย พระเจา้ สักดำ ราวปี พ.ศ.560 เมอื งตาก เป็นเมืองท่ี
ยิ่งใหญ่ มอี าณาเขตแผ่ไปไกลจนจดทะเลอนั ดามันและมกี ารติดต่อค้าขายกับเมืองอนิ เดียดว้ ย ตอ่ มาในพุทธ
ศตวรรษที่ 10 พระยากาฬวรรณดสิ อพยพโยกย้ายผู้คน ไปสรา้ งราชธานใี หม่ ขึน้ ท่ีเมืองละโวท้ างตอนใต้ของ
เมอื งตาก ท้งิ ให้ตากกลายเปน็ เมืองร้างอยหู่ ลายร้อยปี
จนราวปี พ.ศ.1310 - 1311 พระนางจามเทววี งศ์ พระราชธดิ า ในกษัตริย์ เมอื งละโว้ เสดจ็ ตามล่มุ นำ้
ปิง ผ่าน เมืองตาก เพือ่ ไปปกครอง แควน้ หริภุญไชย หรือ ลำพูน ในปัจจุบนั ทรงพบร่องรอยกำแพงเก่า ตาม
รมิ ฝง่ั แมน่ ้ำ จึงโปรดฯ ให้สร้างเมอื งแห่งนีข้ ึน้ เปน็ บ้านเมืองใหม่ เรยี กกันวา่ "บา้ นตาก" ดว้ ยมเี รื่องเล่าว่า เปน็
สถานท่ี ท่พี ่เี ล้ียงของพระนาง ตากผ้า และสงิ่ ของทีเ่ ปยี กชุ่ม ขณะเดินทางมาตามลำน้ำ

3

ภาพอุทยานประวตั ิศาสตร์เมืองตากเกา่
ท่ีมา : http://sadoodta.com/info/อุทยานประวตั ิศาสตรเ์ มอื งตากเก่าศาสตร์

จากเวปไซต์ http://sadoodta.com
สมยั สุโขทัย
ตอ่ มาเมอื่ พ.ศ. 1805 ขุนสามชนเจ้าเมอื งฉอดไดย้ กทัพมาประชิดเมืองตากซึ่งเป็นเมืองชายแดนของ
กรงุ สโุ ขทยั พ่อขุนศรีอินทราทติ ย์ทรงจดั กองทัพออกไปรบโดยมพี ระราชโอรสองค์เล็ก ซ่ึงมพี ระชนมายุได้ 19
พรรษา ตดิ ตามไปดว้ ย กองทัพทั้งสองฝ่ายปะทะกนั ที่บริเวณเชงิ ดอยนอกเมืองตาก ประมาณกิโลเมตรเศษ
ราชโอรสองค์เล็กได้ทรงชนชา้ งกบั ขุนสามชน ขนุ สามชนสู้ไม่ได้แตกพ่ายไป ต่อมาภายหลงั ทรงพระนามว่า
“พ่อขุนรามคำแหงมหาราช” และไดโ้ ปรดสร้างเจดีย์ขน้ึ เป็นที่ระลึกถึงชยั ชนะในการทำยทุ ธหัตถีครั้งนั้น เป็น
ศิลปะแบบสุโขทยั ซ่ึงเจดยี ย์ ุทธหตั ถีน้ีอยู่ทวี่ ดั พระบรมธาตุ อำเภอบา้ นตาก ห่างจากตัวเมอื งไปทางฝ่ังตะวนั ตก
ของแม่น้ำปงิ ราว 31 กโิ ลเมตร
หลงั จาก พ่อขุนรามคำแหง ชนชา้ งชนะ ขนุ สามชน เจา้ เมืองฉอด ในปี พ.ศ.1781 แลว้ พระองค์ไดย้ ก
ทพั ผ่านลงมาทาง แหลมมลายู ปราบเมืองใหญน่ ้อย ที่เคยเป็นอาณาจักรทวารวดแี ละศรีวิชัย รวมเขา้ เปน็
อาณาจักรสโุ ขทัย เปน็ ผลให้มกี ารเปดิ เสน้ ทางคา้ ขายทางบก ไปยังเมอื งเมาะตะมะของมอญ ซึ่งเปน็ เมืองท่า
ผ่านสินคา้ ต่อไปยังอินเดีย เปอรเ์ ซีย และ อาระเบยี โดยพ่อค้าไทย มักนำเครอ่ื งสังคโลกจากสโุ ขทัยผ่านแมส่ อด
ไปยัง เมาะตะมะ เพื่อส่งต่อไปยังประเทศตา่ งๆ โดยทางเรอื ขณะเดียวกนั ก็นำสินค้าจากเมือง เมาะตะมะ
และประเทศทางตะวันตกกลับมาขายดว้ ย

4

ภาพเจดยี ย์ ุทธหัตถที ่ีพ่อขุนรามคำแหงฯ ไดส้ ร้างไวใ้ นคราวทำสงครามยุทธหตั ถีชนะขนุ สามชน เจา้ เมอื งฉอด
ที่มา : http://www.m-culture.go.th/tak/ewt_news.php?nid=779&filename=index
จากเวปไซต์ http://www.m-culture.go.th
สมยั อยุธยา
สมัยอยุธยาบ้านตาก เป็นเมืองหน้าด่านทีส่ ำคัญ สำหรับป้องกนั กองทัพ พม่า ท่ยี กทัพเข้ามาทางด่าน

แม่ละเมามีแม่ทพั นายกองและไพร่พล จากกรงุ ศรอี ยุธยามาประจำการและยังเปน็ ทชี่ ุมนมุ ไพร่พล ทหารกล้า
สำหรับการเดินทัพครง้ั สำคัญ เพอ่ื เข้าตเี มอื งเชียงใหม่อกี หลายคร้งั ต่อมาในชว่ งที่กรุงศรอี ยธุ ยาเป็นประเทศ
ราชข้ึนกับพมา่ สมัยพระเจา้ หงสาวดี สมเด็จพระมหาธรรมราชาธริ าช ไดย้ ้ายเมืองจากบา้ นตากลงมาทางใต้
ตามลำน้ำปงิ ไปตัง้ อยู่ทป่ี ่ามะมว่ ง เรยี กว่า "เมืองตากระแหง" ตัง้ อยู่ รมิ แมน่ ้ำปิงฝ่งั ตะวันตก ซ่งึ อยู่ในเขตตำบล
ปา่ มะม่วง อำเภอเมอื งตากในปัจจุบันดว้ ยเหตุท่ีการคมนาคมตดิ ต่อระหว่างเมืองนี้กบั เมืองมอญใกล้กว่าที่เก่า

เมืองตากท่ยี า้ ยมาต้งั ท่บี ้านป่ามะม่วง มใิ ช่เมืองหน้าด่าน สำหรบั ป้องกนั กองทัพพม่าท่ีจะยกเขา้ มาทาง
ด่านแมล่ ะเมาเทา่ น้นั แต่ยังเป็นเมอื งที่กองทัพไทยใชเ้ ป็นที่ชมุ นมุ พลในเวลา ทจี่ ะยกทัพไปตเี มืองเชียงใหม่อีก
ดว้ ย ในรัชสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช สมเด็จพระนารายณม์ หาราช และสมเดจ็ พระเจา้ ตากสนิ มหาราชได้
เสดจ็ มาชุมนุมกองทัพท่เี มืองตากนี้ทุกพระองค์

5

ภาพศาลหลักเมืองสี่มหาราช
ท่มี า : http://image.mcot.net/media//images/2014-03-21/%201.jpg

จากเวปไซต์ http://image.mcot.net

โดยเฉพาะสมเด็จพระเจ้าตากสนิ มหาราช ก่อนท่พี ระองคจ์ ะข้ึนครองราชสมบัตนิ ้ัน พระองค์ได้รับแต่ง
ตั้งจากสมเด็จพระทน่ี ่ังสุรยิ าอมรนิ ทร ใหเ้ ป็นขา้ หลวงเชิญท้องตราราชสีห์ ไปชำระความหัวเมืองฝา่ ยเหนือและ
ตอ่ มาได้รับการแต่งต้งั เป็นหลวงยกกระบัตรเมืองตาก ปลดั เมืองตาก พระยาวชริ ปราการแล้วปราบดาภิเษกข้ึน
เป็นพระเจา้ แผ่นดินโดยลำดบั

เมื่อครง้ั สมเดจ็ พระเจา้ ตากสินมหาราช ดำรงตำแหนง่ เป็นเจ้าเมอื งตาก ราษฎรนิยมเรียกชื่อว่า พระยา
ตาก ซึ่งเป็นท่ีมาของพระนามทีเ่ รยี กกนั เป็นสามญั ว่า พระเจ้าตาก พระองค์ได้ทรงสร้างตำหนักเรียกว่า ตำหนัก
สวนมะม่วง ซง่ึ ในปัจจบุ ันนยี้ ังคงอยู่ในตำบลป่ามะม่วง อำเภอเมืองฯ อยู่ทางฝง่ั ตะวันตก (ฝ่ังขวา) ของแม่นำ้ ปิง
ตรงขา้ มศาลากลางจังหวัดตากในปจั จบุ ัน

หลังรัชสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ไทยว่างเว้นการทำสงครามกับพม่าประมาณ ๑๕๐ ปี จนถึง
พ.ศ.๒๓๐๘ ก่อนเสียกรุงครั้งที่ 2 กองทัพพม่ายกมาทางเมืองเชียงใหม่ได้เข้าตีเมืองตากด้วย เมืองตากได้ต่อสู้
ตา้ นทานพมา่ เพยี งเมืองเดียวจากในบรรดาหวั เมอื งเหนืออนื่ ๆ เชน่ เมอื งสุโขทยั เมอื งสวรรคโลก เมืองพชิ ัย
เมืองกำแพงเพชรและเมืองนครสวรรค์ ผลจากการสู้รบในครั้งน้ันพม่าตีเมืองได้ บ้านเมืองถูกเผาผลาญทำลาย
ไปหมดสนิ้ เมอื งตากจึงกลายเป็นเมอื งรา้ งจนถึงสมยั กรงุ ธนบุรี

สมัยธนบุรี
ในปี พ.ศ.2313 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เสด็จไปตีได้เมืองพิษณุโลกและเมืองฝาง แล้วทรงจัด
การปกครองหัวเมืองเหนือทั้งปวง โดยทรงตั้งเจ้าเมืองไปปกครองเมืองเหนือใหม่ทุกเมือง เมืองตากจึงมีเจ้า
เมอื งมาปกครองโดยขึ้นกับเมอื งเชยี งใหม่ ครง้ั นั้นพลเมืองตากเหลืออยู่ไมม่ ากนัก

6

ในปี พ.ศ.2318 อะแซหวุ่นกี้ ยกกองทัพมาตีหัวเมืองฝ่ายเหนือของไทย กองทัพพม่าเดินทัพผ่านด่าน
แม่ละเมา แขวงเมืองตาก เจ้าเมืองตากเห็นว่ากำลังไพร่พลมีน้อย ไม่สามารถต่อสู้กับกองทัพใหญ่ของพม่าได้
จงึ ได้อพยพครอบครัวราษฎรหลบหนอี อกจากเมืองจากไป กองทัพพม่าจึงยกจากเมอื งตากไปทางบ้านดา่ นลาน
หอย ตรงไปยงั เมอื งสโุ ขทัยและพิษณุโลก

สมัยรัตนโกสนิ ทร์
จนถึงสมยั ตน้ รตั นโกสินทร์ พระเจ้ากาวิละ ได้รวบรวมชาวเมืองตากเดมิ ที่บา้ นตากและเมืองตาก
ระแหง มาตง้ั เมืองใหม่ โดยย้ายเมืองมาอยูฝ่ ่ังตะวนั ออกของแมน่ ้ำปิงเพ่ือใหล้ ำน้ำเป็นปราการธรรมชาติทช่ี ่วย
กั้นทัพพมา่
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรง
พระราชดำริเห็นว่าตัวเมืองเดิมเอาแม่น้ำไว้ข้างหลัง ในเวลาถอยทัพย่อมได้รับความลำบาก เน่ืองจากแม่น้ำ
กว้างใหญ่ขวางกั้นอยู่ สู้ยา้ ยเมอื งข้ามฟากมาต้ังอยอู่ ีกฝั่งหนึ่งไม่ได้ เพราะการท่ียา้ ยมาตั้งฟากนี้จะทำให้มีแม่น้ำ
ขวางหน้า เป็นเสมือนคูเมืองขนาดใหญ่ ทำให้ข้าศึกเข้าตีลำบาก ทั้งการที่จะส่งกองทัพไปช่วยหรือถอยทัพหนี
ข้าศึกก็จะทำได้สะดวก เพราะฉะนั้นจึงทรงพระกรุณาโปรดให้ย้ายตัวเมืองตากจากท่ีเดิม มาต้ังใหม่ที่บ้าน
ระแหง ซ่ึงอยู่ตรงกันข้ามกับเมืองตากที่บ้านป่ามะม่วง ตัวเมืองที่ย้ายมาใหม่น้ี ต้ังอยู่ตำบลน้ีเร่ือยมาจนกระทั่ง
ถึงทกุ วันนี้
เมื่อพมา่ เปน็ เมืองขึ้นของอังกฤษบา้ นเมืองสงบปลอดศึกสงคราม ตากเร่มิ มีการค้าขายกับพม่าและ
เมอื งทางภาคเหนือ โดยอาศัยลำน้ำปงิ เป็นเสน้ ทางคมนาคมสำคญั ชมุ ชนจึงขยายตวั ใหญ่ขึน้ เรื่อยๆ ในที่สุด
ตากก็กลายเป็นศูนย์กลางการคา้ ทางเรือระหว่าง เชยี งใหม่ นครสวรรค์ และ กรงุ เทพฯ

ภาพการลอ่ งซงุ ในแมน่ ำ้ ปิง
ทมี่ า : https://www.facebook.com/laoruengmuengtak/photos/a.666206586802885

จากเวปไซต์ https://www.facebook.com

7

กล่าวโดยสรปุ จงั หวดั ตากเปน็ จังหวดั ทีม่ คี วามเปน็ มาในประวัตศิ าสตร์ ควรคา่ แกก่ ารสนใจ เป็นเมอื ง
ท่ีพระมหากษตั รยิ ใ์ นอดตี ได้เสดจ็ มาชุมนุมกองทพั ท่ีเมอื งตากนีแ้ ลว้ ถงึ 4 พระองค์ คือ พ่อขุนรามคำแหง
มหาราชทรงชนช้างกับขนุ สามชนเจ้าเมืองฉอด สมเดจ็ พระนเรศวรมหาราชทรงประกาศอิสรภาพ ณ เมือง
แครง และทรงยกทัพกลับราชอาณาจักรไทยโดยผา่ นดินแดนเมืองตากเป็นแหง่ แรก สมเด็จพระนารายณ์
มหาราชทรงนำทัพไปตีหวั เมืองฝ่ายเหนอื และได้สรา้ งวดั พระนารายณ์ที่เชงิ สะพานกติ ตขิ จรปัจจุบนั และ
สมเดจ็ พระเจ้าตากสนิ มหาราชเคยไดร้ ับพระบรมราชโองการแต่งตงั้ เป็นเจ้าเมืองตาก และเปน็ ผูก้ อบกูเ้ อกราช
ของชาติไทยจากพมา่ ครง้ั ที่ 2

ในปัจจบุ ันจังหวดั ตากก็ยังคงเปน็ พนื้ ทยี่ ุทธศาสตรท์ สี่ ำคัญของประเทศ ทัง้ ในเชิงความมั่นคง
เศรษฐกิจ แหล่งทรัพยากร และจดุ เชื่อมโยงไปยงั ภมู ิภาคอ่ืน มศี ักยภาพสูงตอ่ การสง่ เสริมใหเ้ กิดการพัฒนาไปสู่
ความเป็นศนู ย์กลางทางการค้าและเศรษฐกิจชายแดนฝงั่ ตะวนั ตกของประเทศ จงึ ได้รบั ความสนับสนุนจาก
รัฐบาลให้ 3 อำเภอในจังหวัดตาก คือ อำเภอแมส่ อด อำเภอแมร่ ะมาด และอำเภอพบพระ เปน็ เขตพฒั นา
เศรษฐกจิ พิเศษ ในการเป็นศนู ย์เปล่ียนถ่ายสินค้าระหว่างประเทศและเครือข่ายอุตสาหกรรมที่ใชแ้ รงงาน
เขม้ ข้น เพอื่ ยกระดับการพฒั นาด้านเศรษฐกิจของประเทศ

ภาพแสดงเขตพฒั นาเศรษฐกิจพิเศษตาก ครอบคลุมพ้นื ท่ี 3 อำเภอ (อ.แมส่ อด อ.พบพระ อ.แม่ระมาด)
ที่มา : http://www.taksez.com

8

ถามนดิ .. สะกิดใจ

1) จากประวตั คิ วามเปน็ มาของจงั หวดั ตาก นักเรียนคิดว่าจังหวดั ตากมบี ทบาทที่สำคญั ตอ่
ประเทศไทยหรือไม่ เพราะเหตุใด
2) นกั เรยี นคดิ วา่ ประวตั ศิ าสตรข์ องจังหวัดตากมีส่วนเกีย่ วขอ้ งกบั ประวัติศาสตร์ไทยหรอื ไม่
อย่างไร
3) นักเรยี นมีความรู้สึกอยา่ งไรท่ไี ดเ้ กดิ มาเป็นคนจงั หวดั ตาก

9

เก็บมาฝาก : สถานท่ีทอ่ งเท่ียวทางประวัตศิ าสตรข์ องจังหวดั ตาก

(1) อุทยานประวตั ศิ าสตรเ์ มืองตากเกา่ ดนิ แดนล้านนาตะวันตก อายุกวา่ 2,000 ปี ท่ตี ้งั ของเมืองซ่ึง
เป็นยุทธศาสตร์สำคัญเป็นที่หมายปองของ 2 อาณาจักรที่ย่ิงใหญ่ในอดีต คือ ล้านนา และสุโขทัยต้ังอยบู่ ริเวณ
ตำบลเกาะตะเภา ลักษณะเดิมของเมืองตากเก่าต้ังอยู่บนเนินดินสูงราว 20 เมตร มีกำแพงเมืองและคูน้ำ
ลอ้ มรอบด้านละ 2-3 ช้ัน ร่องรอยของแนวกำแพงเมือง ซ่ึงสรา้ งเป็นดินเหลอื ให้เห็นอยู่เป็นจำนวนมาก มีพื้นที่
ภายในกำแพงเมอื งประมาณ 172 ไร่ ปัจจบุ นั เปน็ ป่าไผ่ และเนนิ เขาสภาพทว่ั ไป

(2) ศาลหลักเมืองส่ีมหาราช เมืองตากเป็นเมืองเก่ามีมาก่อนสมัยกรุงสุโขทัย เป็นเมืองท่ีมีพระ
มหาราชเจ้าในอดีตได้เสด็จมาชุมนุมกองทัพที่เมืองตากถึง 4 พระองค์ คือ พ่อขุนรามคำแหงมหาราช ทรงชน
ช้างกับขุนสามชนเจ้าเมืองฉอด สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงประกาศอิสรภาพ ณ เมืองแกลง แล้วยกทัพ

10

กลับราชอาณาจักรไทย โดยเสด็จผ่านดินแดนเมืองตากเป็นแห่งแรก สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงนำทัพ
ไปตีหัวเมืองฝ่ายเหนือ และได้สร้างวัดพระนารายณ์ และ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เคยได้รับพระบรม
ราชโองการแต่งตั้ง เป็นเจ้าเมืองตาก เพ่ือเป็นการรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของอดีตมหาราช ท้ังสี่พระองค์
และเปน็ ศนู ยร์ วมจิตใจของชาวจังหวดั ตาก จงึ ได้จัดสรา้ งศาลหลักเมอื งสี่มหาราชขึ้น เมอ่ื พ.ศ. 2535

(3) สะพานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี หรือที่เรียกว่า "สะพานแขวน" สร้างเมื่อ พุทธศักราช
2525 โดยองคก์ ารบรหิ ารส่วนจังหวัดตาก เพื่อสมโภชน์กรงุ รัตนโกสนิ ทร์ 200 ปี ในอดีตสามารถใช้รถจักรยาน
และรถจกั รยานยนตส์ ัญจรไปมาไดแ้ ตป่ ัจจุบนั เปน็ สะพาน สำหรับเดินชมทิวทัศน์แมน่ ้ำปิง และมีการประดับไฟ
สวยงามในยามค่ำคนื

11

(4) ตรอกบ้านจีน "ตรอกบ้านจีน" ต้ังอยู่ท่ีถนนตากสิน ใกล้วัดสีตลาราม ตำบลระแหง เป็นชุมชน
การค้าขายที่รุ่งเรืองมากในอดีต โดยมีชาวจีนชื่อ "จีนเตง็ " ซ่ึงอพยพเข้ามาอยู่ กรุงเทพฯ มาทำการค้าขายไปถึง
เชียงใหม่ และได้ขยายกิจการลงมาถึงเมืองตาก ปัจจุบันบ้านจีนจึงเหลือแต่บ้านเก่าๆ ซึ่งยังคงลักษณะของ
สถาปัตยกรรมเดิมไว้ค่อนข้างสมบูรณ์ เหมาะสำหรับเดินทางเท่ียวชมสภาพบ้านเรือนโดยรอบและวิถีชีวิตอัน
เรียบงา่ ยของชมุ ชนตรอกบ้านจีน

(5) เจดีย์ยุทธหัตถี หรือเจดีย์เฉลิมพระเกียรติพระเจ้ารามคำแหงมหาราช หรือ ชาวบ้านเรียกอีกชื่อ
หนึง่ ว่า เจดีย์ชนชา้ ง ตั้งอยู่บนดอยช้าง ตำบลเกาะตะเภา ดอยช้างเป็นเนินดินเล็ก ๆ อย่ทู างเหนอื ของดอยพระ
ธาตุไปเล็กน้อย เจดียน์ ้ีเป็นโบราณสถาน สร้างในสมัยสุโขทัยมีอายุราว 700 ปีเศษ องค์เจดีย์ยุทธหัตถีอยู่เยื้อง
กับวัดพระบรมธาตุประมาณ 200 เมตร

12

(6) คอกช้างเผือก ประวัติตามตำนานเล่าว่าเมอื่ คร้ังกรุงสุโขทัยเป็นราชธานีรัชสมัยพ่อขุนรามคำแหง
มหาราช พงศาวดารกลา่ วว่า มะกะโท (คนเลยี้ งช้าง) เป็นชาวมอญได้เข้ารับราชการเป็นขนุ วัง ได้ลักพาตัวพระ
ราชธิดาของพ่อขุนรามคำแห่งหนีไปอยู่กรุงหงสาวดี ต่อมาได้รับสถาปนาเป็นพระเจ้าแผ่นดินทรงพระนามว่า
พระเจ้าฟ้าร่ัว เมืองตากเป็นชานเมืองของกรุงสุโขทัย ได้มีช้างเผือกอาละวาดพ่อขุนรามคำแหงทรงทราบ
พระองค์ทรงประกอบพิธีเส่ียงทายและทรงเสี่ยงสัตย์อธิษฐานว่า หากช้างเผือกเชือกนี้เป็นช้างคู่บุญบารมี
กษัตริย์นครใดก็ขอให้บ่ายหน้าไปทางทิศน้ัน ส้ินคำอธิษฐาน ช้างเผือกเปล่งเสียงร้องกึกก้องพร้อมบ่ายหน้าไป
ทางทิศตะวันตก พ่อขุนรามคำแหงทราบทันทีว่าเป็นช้างเผือกคุ่บุญบารมีของพระเจ้าฟ้าร่ัว จึงให้ทหารนำ
สาส์นไปแจ้งว่าจะนำช้างมามอบให้ ทหารที่ติดตามช้างเผือกมาจนถึงบริเวณเชิงเขาจึงนำเพนียดล้อมเอาไว้
และไดท้ ำพธิ มี อบช้างให้กับพระเจา้ ฟา้ รั่ว ณ ทีแ่ หง่ น้ี

(7) พระธาตุเมืองเก่าห้วยลึก ตั้งอยู่บริเวณห้วยลึก ห้วยธาตุริมฝ่ังแม่น้ำเมยทางทิศใต้ของชุมชนแม่
ต้าน สันนิษฐานว่าเป็นท่ีตั้งของเมืองฉอดเก่า จากการสำรวจของกรมศิลปากร เม่ือวันที่ 12 ธันวาคม 2502
พบซากเมืองโบราณอย่ใู นป่าด้านทิศใต้บ้านแมต่ ้านริมฝั่งแมน่ ้ำเมย ภายในเมืองโบราณมีแนวเทนิ ดินมีคูค่ันเป็น
กำแพงเมอื งโบราณ
** หมายเหตุ : ภาพสถานที่ท่องเท่ยี ว จาก http:// www.tak.go.th/

13

บรรณานุกรม

เทียม ไชยนนั ทน.์ อนุสรณพ์ ิธีพระราชทานเพลงิ ศพ นายเทยี ม ไชยนนั ท์. ไม่ปรากฏสถานที่พิมพ,์ 2540.
เปลือ้ ง ณ นคร. พอ่ ขุนรามคำแหงมหาราชและพระนารายณม์ หาราช. พิมพ์ครง้ั ที่ 1. กรงุ เทพมหานคร :

บรษิ ทั สำนักพมิ พไ์ ทยวฒั นาพานิช จำกดั , 2537.
วภิ าดา ตะ๊ วงศ์.(2554). ผลการสอนดว้ ยวิธีการทางประวัตศิ าสตร์ เร่ือง ประวตั ิศาสตรเ์ มอื งสี่มหาราชท่มี ตี ่อ

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรยี นและการพัฒนาการคดิ วเิ คราะห์ของนกั เรยี น ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีที่ 2
โรงเรยี นเทศบาลเพชรวิทย์ จงั หวดั ตาก. วทิ ยานิพนธป์ รญิ ญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑติ แขนงวชิ า
หลกั สูตรและการสอน สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลยั สุโขทยั ธรรมาธิราช.
สำราญ แดงประเสริฐ. (2542). สมเด็จพระเจา้ ตากสนิ มหาราช จังหวัดตาก. ตาก : องค์การบริหารสว่ น
จงั หวดั ตาก.

สารสนเทศจากสอ่ื อิเลก็ ทรอนิกส.์
สำนกั งานคณะกรรมการวฒั นธรรมแหง่ ชาติ.กระทรวงวัฒนธรรม. “ตาก” [ออนไลน]์ . เข้าถึงได้จาก :

http://kanchanapisek.or.th/kp8/culture/tak/tak230.html สบื ค้น 14 ธนั วาคม 2558.
สำนกั งานจงั หวัดตาก. “จังหวัดตาก” [ออนไลน์]. เข้าถงึ ไดจ้ าก : www.tak.go.th.สบื คน้ 1 ตลุ าคม 2558

“ธรรมชาตินา่ ยล ภมู ิพลเขือ่ นใหญ่ พระเจ้าตากเกรยี งไกร เมืองไม้และป่างาม”
“ธรรมชาตนิ า่ ยล ภมู ิพลเขือ่ นใหญ่ พระเจ้าตากเกรียงไกร เมอื งไมแ้ ละป่างาม”