หน่วยที่ 6 การใช้งานเทคโนโลยีอย่างมีความรับผิดชอบ

การใชง านเทคโนโลยสี ารสนเทศ
อยางมคี วามรบั ผดิ ชอบ

เทคโนโลยีวทิ ยาการคาํ นวณ บทที่ 6

การใชง านเทคโนโลยสี ารสนเทศอยา งมคี วามรบั ผดิ ชอบ

- แนวทางปฏิบัตเิ ม่ือพบเน้ือหาทไ่ี มเ หมาะสม
- ผลกระทบการเผยแพรข อ มูลทไ่ี มเหมาะสม
- แนวทางการพิจารณาเน้ือหา กอนการเผยแพรข อมูล
- การสรางและแสดงสิทธิ์ความเปน เจาของผลงาน
- มารยาทในการติดตอ สอ่ื สาร

เทคโนโลยสี ารสนเทศ เชือ่ มโยงทกุ สงิ่ รอบตวั ใหส ามารถตดิ ตอ สอื่ สารระหวา งกนั ได

ทําใหผ ใู ชง านสามารถดาํ เนนิ ชวี ติ ประจาํ วนั ไดอ ยา งสะดวกและรวดเรว็

แต หากใชง านไมร ะวงั หรอื ขาดความรอู าจเกดิ ผลกระทบตอ ผใู ชง านได



นกั เรยี นมคี วามคดิ เหน็ อยา งไร ?



นกั เรยี นมคี วามคดิ เหน็ อยา งไร ?

01 แนวทางปฏบิ ตั เิ มอื่ พบเนอ้ื หาทไี่ มเ หมาะสม

1 ปฏเิ สธการรบั ขอ มลู

สามารถทําไดโ ดย ไมเปด ดู ไมบ ันทึกเก็บไว และไมก ดไลค เพราะการ
กระทาํ เหลา นีเ้ ปน แนวทางทีป่ องกันไมใหขอ มลู ดงั กลาวเผยแพรไ ปสผู ูอ่นื

01 แนวทางปฏิบตั เิ มอ่ื พบเนอื้ หาทไี่ มเ หมาะสม

2 ไมส งตอ ไมแ ชร ไมเผยแพร

ในบางกรณีอาจเขา ขายผิดกฎหมาย (พรบ.คอม)

01 แนวทางปฏบิ ตั เิ มอื่ พบเนอื้ หาทไ่ี มเ หมาะสม

3 แจงครหู รอื ผปู กครอง

หากนักเรียนพบปญ หาทไ่ี มส ามารถจัดการหรือแกไ ขเองได ใหแ จง ครู
หรอื ผปู กครองเพือ่ ดําเนนิ การแกไข

01 แนวทางปฏิบตั เิ มอ่ื พบเนอ้ื หาทไี่ มเ หมาะสม

4 แจงผเู กยี่ วขอ ทด่ี แู ลเวบ็ ไซตน น้ั

ซึง่ เวบ็ ไซตเ หลา นี้ไดเปดโอกาสใหผใู ชสามารถรายงานปญ หาเก่ียวกับ
เนื้อหาที่ไมเหมาะสมได

01 แนวทางปฏิบตั เิ มอ่ื พบเนอื้ หาทไี่ มเ หมาะสม

5 แจงเจา หนา ทรี่ ฐั หรอื ตาํ รวจ

หากผดู แู ลระบบไมจัดการกับปญหาทเ่ี กิดข้ึน ใหป ระสานงานกบั หนวยงาน
รัฐทรี่ บั ผดิ ชอบโดยตรง

เชน กระทรวงดิจทิ ลั เพือ่ เศรษฐกิจและสังคม

02 ผลกระทบการเผยแพรข อ มลู ทไ่ี มเ หมาะสม

การไมค ํานึงถงึ ความถกู ตอ งของขอ มูลกอ นการเผยแพรหรอื สง
ตอ อาจจะสง ผลกระทบตอ ตนเองและผอู นื่ ทั้งดานจิตใจ การเรยี นรู การ
เขา สังคม ซง่ึ จะสงผลตอเด็กและวยั รนุ

02 ผลกระทบการเผยแพรข อ มลู ท่ไี มเ หมาะสม

1 ทางดา นจติ ใจ ตอผไู ดร บั ผลกระทบ

ตอ ตนเอง เสียใจ อบั อายไมป ลอดภัย กลวั รสู ึก
ไมม น่ั คง มีบาดแผลในจติ ใจ
รสู ึกผิดจากการกระทําของตนเองหรือ
รูสึกเสียใจ เมอ่ื ผอู นื่ มีพฤติกรรม
เลียนแบบ

02 ผลกระทบการเผยแพรข อ มลู ท่ีไมเ หมาะสม

2 ทางดา นสงั คม ตอ ผไู ดร บั ผลกระทบ

ตอตนเอง ไดผลกระทบดานการใชชีวติ ประจาํ วนั
ครอบครวั เดือดรอน ถูกประณามจาก
ถูกสังคมลงโทษ ไดร ับการประณาม สังคม
หรือเกลียดชงั จากสงั คม

02 ผลกระทบการเผยแพรข อ มลู ที่ไมเ หมาะสม

3 ทางดา นกฎหมาย การงานและธรุ กจิ

ตอ ตนเอง ตอผไู ดร บั ผลกระทบ

ไดร บั โทษ เน่ืองจากขอ มูลเหลานนั้ อาจ อาจถกู ใหออกจากงานเพราะบริษทั เกดิ
ผดิ ระเบียบ กฎเกณฑ หรือกฎหมาย ทาํ ความเขาใจผิดจากขอมูลท่ไี ดรบั เสีย
ใหเ สยี เวลา และเสียคา ใชจ าย ผลประโยชนทางธุรกจิ เชน ผูแสวงหา
ผลประโยชน หรอื คูแขงทางธรุ กิจ อาจ
สรา งขาวลวง โฆษณาชวนเชื่อเพอื่ สราง
ความเสียหายใหก บั ธรุ กจิ คแู ขง

03 แนวทางการพจิ ารณาเนอื้ หา กอ นการเผยแพรข อ มลู

กอ นที่นักเรยี นจะเผยแพรขอมลู ใดลงในอนิ เทอรเ นต็ ควร
พิจารณาถงึ จรยิ ธรรมทเ่ี ก่ยี วของกับขอ มูลและการติดตอสอ่ื สาร ซ่ึง
ประกอบดว ย

ความเปน สวนตวั (privacy)
ความถูกตอ ง (accuracy)
ทรพั ยสิน(property)
และ การเขาถึง (access)
หรอื ยอ วา พาพา(PAPA) ซึง่ มีรายละเอยี ดดังน้ี

1. ความเปน สวนตวั (privacy)

ขอ มูลวาขอมูลนน้ั เกยี่ วกบั ใครหรอื องคการใด สามารถ
เปด เผยตอ ผูอ่ืนไดหรือไม ภายใตเ ง่อื นไขใดและดวยมาตรการ
ปอ งกันอยา งไร

2. ความถกู ตอ ง(accuracy)

ขอ มลู ทีใ่ ชหรือนาํ เสนอตอ งมีความถูกตอง มคี วามนาเช่อื ถอื
และตอ งรับผดิ ชอบตอ ความผิดพลาดของขอ มูล ดังนน้ั ตอ งมีการ
ตรวจสอบความถกู ตองของขอ มูลกอนท่ีจะนําไปใชห รือเผยแพร

3. ทรพั ยสินหรือความเปนเจา ของ(property)

ตองรวู าใครเปน เจาของขอ มลู มคี วามสาํ คญั หรอื มลู คา มาก
นอ ยเพียงใดเพื่อใหการจดั การมีความเหมาะสม รวมทั้งการเคารพ
สิทธ์ขิ องผอู ่ืนเพอ่ื ใหปญ หาการละเมดิ ลิขสทิ ธ์ลิ ดนอ ยลง

4. การเขาถึง (access)

เปน การกําหนดหรือระบุใหบ ุคคลหรอื องคก รใดมีสทิ ธิ์หรือ
สิทธิพิเศษในการเขาถึงหรอื ไดรบั สิทธิ์ภายใตเ งอื นไขและมีมาตรการ
ปองกนั อยางไร

ทดลองทําใบงาน

04 การสรา งและแสดงสทิ ธคิ์ วามเปน เจา ของผลงาน

ขอ มลู และสารสนเทศในรปู แบบเอกสาร รปู ภาพ หรอื วดี ิทัศน
นบั วา เปน ทรพั ยสนิ ประเภทหนึง่ ทีเ่ จาของสามารถแสดงสิทธิ์ความ
เปน เจา ของไดหลายรปู แบบ

04 การสรา งและแสดงสทิ ธค์ิ วามเปน เจา ของผลงาน

ท้งั แบบท่ีชัดเจนหรือซอนไว เชน การใสชอ่ื การระบุ
สัญลักษณ การใสลายน้ํา นอกจากนย้ี งั สามารถระบุเงือ่ นไขการ
อนญุ าตใหผอู ืน่ นาํ ไปใชง านได

04 การสรา งและแสดงสิทธค์ิ วามเปน เจา ของผลงาน

ตัวอยา งการระบเุ งอื่ นไขการใชงานขอ มลู

• สามารถนําขอมูลไปใชเพื่อการศกึ ษาได แตตอ งอา งองิ แหลงทม่ี า
• หากบนั ทึกภาพไปใช จะตอ งทาํ การบันทกึ ใหเ ห็นสว นที่แสดงถงึ โลโกข อง

เจา ของผลงาน
• นาํ ภาพไปใชใ นสอ่ื สอื่ พิมพได แตตอ งสาํ เนาไมเ กนิ 5000 ฉบับ

มารยาทในการตดิ ตอ สอื่ สาร

การตดิ ตอส่ือสารผานบริการบนอนิ เทอรเน็ตมคี วามหลากหลายและมผี ูใชงาน
จํานวนมาก มที ้งั แบบผูใชส ื่อสารสว นตวั ส่ือสารในกลมุ หรอื สอื่ สาธารณะ จงึ ควรมี
มารยาทและปฏิบตั ติ นอยางเหมาะสม มกี ารจาํ กัดกลุมสนทนาใหอยูในกลุมสมาชกิ ที่
เก่ยี วของและใชในชวงเวลาที่เหมาะสม

มารยาทในการตดิ ตอ สอื่ สาร

มารยาทในการใชอ เี มล

• ใชภาษาสภุ าพ ชดั เจน ตรงประเด็น เหมาะสมกบั กาลเทศะหรือผทู ี่จะสื่อสารดว ย

• ใชอ ักษรตวั หนาเฉพาะขอ ความทต่ี อ งการเนนเทานน้ั

มารยาทในการตดิ ตอ สอ่ื สาร

มารยาทในการใชอเี มล

• ระบุหวั เรอ่ื ง ชื่อผูท จี่ ะสอ่ื สารดว ย และระบุตัวตนของผสู ง อเี มลใหชดั เจน
• เหมอื นกบั การเขียนจดหมายดว ยกระดาษ

• ระบุช่อื หรือตําแหนงของผูท่จี ะสอื่ สารใหถูกตองและเหมาะสม

มารยาทในการตดิ ตอ สอ่ื สาร

มารยาทในการใชอเี มล

• เน้ือหาในอีเมลไมควรมีขอความแสดงถงึ เจตนาไปในทางเส่อื มเสีย ไมใ ชขอ ความ
ทกี่ าํ กวม ขอ ความทีแ่ สดงการตําหนิ ดถู กู ใสร า ยผูอ่นื ใหไ ดร บั ความเสยี หาย

• หลกี เล่ียงการสงอเี มลและการแนบไฟลท่มี ขี นาดใหญใหใ ชการสง ลิ้งกหรอื
โปรแกรมในการโอนถายไฟลแ ทน

• ไมล ักลอบสงอเี มลโดยการปลอมแปลงชอ่ื ผูสง ท่ที ําใหผ ูร บั เขา ใจผิด

มารยาทในการตดิ ตอ สอื่ สาร

มารยาทในการใชอเี มล

• ไมสงตอ อีเมลลูกโซ (chain e-mail) เชน อเี มลลวงใหสง ตอ ไปหลายๆคนแลว จะ
ไดรับผลประโยชน

• ไมสงอเี มลขายสินคา โฆษณาหรอื ขอความทีร่ บกวนผรู ับ

มารยาทในการตดิ ตอ สอื่ สาร

มารยาทในการใชแชทและเครอื ขายสังคม

• ไมสง ขอ ความทเี่ ปน ชนวนกอ ใหเกดิ ปญ หาระหวา งบคุ คลและกลุม
• หลกี เลีย่ งการใชอารมณหรอื ความรสู กึ ทมี่ ากเกินไปทง้ั ในการอานหรอื แสดงความ

คดิ เห็น

มารยาทในการตดิ ตอ สอ่ื สาร

มารยาทในการใชแ ชทและเครือขายสังคม

• ไมสวมรอยหรือแอบอางโดยใชชือ่ บุคคลอืน่ ในการแชท แสดงความคดิ เห็น หรอื
ทําใหผูอ นื่ ไดรับความเสียหาย เพราะเปน การกระทําท่ผี ิดกฎหมาย

• ไมใชถ อ ยคําย่วั ยุหรือทา ทาย เพอื่ แสดงความเห็น หรอื ความคิดที่ขัดแยงกบั ผอู น่ื

ขอ ควรระวงั

การใชง านหอ งสนทนาควรใชภาษาสภุ าพเพื่อปอ งกันปญ หาตา งๆ ที่
อาจจะตามมา เพราะผูใชอ าจไมท ราบวา คนทร่ี บั ขอ ความตางๆ น้ันเปนใคร
อาชพี ใดหรืออยใู นชว งอายุใด

นอกจากนยี้ ังตอ งตระหนักวา การใชหองสนทนาอาจมมี จิ ฉาชีพแฝงอยู
และอาจมกี ารส่ือสารลอ ลวงทําใหเ กิดการหลงเชอ่ื และนาํ ไปสูปญหา
อาชญากรรมได ดงั นัน้ ผูใชห อ งสนทนาจําเปน ตองระมัดระวงั และมคี วาม
รอบคอบในการใชง าน

กิจกรรมทา ยบท บทท่ี 6

ใหนกั เรยี นยกตวั อยางมารยาททีด่ แี ละไมด ใี นการตดิ ตอส่อื สาร

ตวั อยา ง

ไมส งตออีเมลลูกโซ (chain e-mail)

ตวั อยา งทดี่ ี ตวั อยา งทไ่ี มด ี

ไมสงตออเี มลลกู โซ (chain e-mail) สงตอ อเี มลลกู โซ (chain e-mail)
ลบ หรอื บลอ็ กผใู ชง านทสี่ ง มา ไปหาเพื่อนจนครบ 20 คน
แลว รอรบั ครสิ ตัล