Rozdział XXI
WIELKIE DZIEŁO TEOFRASTA SÓLDONOGA
Wspaniała obrona Nasturcji znalazła, jak już
wspomniałem, swojego kronikarza w osobie poety Teo-
frasta Sóldonoga, który bezpośrednio po zwycięstwie
usiadł przy maszynie do pisania marki „Erika" i w cią
gu nocy stworzył bohaterski poemat pod nieco przy
długim tytułem: „Historia wielce cudna o niesławnej
klęsce podłego tyrana Debiliusza Rudobrodego, prag
nącego tanim kosztem zdobyć słynny gród Nasturcję."
Nigdy bym nie wiedział o tym poemacie, gdybym
nie miał zwyczaju grzebania wśród starych ksiąg i cza
sopism, zgromadzonych w szacownej Bibliotece Jagiel
lońskiej w Krakowie. Oto pewnego dnia udało mi się
znaleźć oprawiony w cielęcą skórę rocznik czasopi
sma „Głos Nasturcji", a w nim ów poemat, zamiesz
czony w całości, bez skrótów i poprawek. Możecie mi
wierzyć, że był to najpiękniejszy dzień mojego życia!
Cały utwór przepisałem dokładnie do swego zeszytu,
dzięki czemu mogę was teraz zaznajomić z jego naj
ciekawszymi fragmentami. Była to trudna praca, gdyż
papier „Głosu Nasturcji" bardzo już pożółkł ze sta
rości, a dzień, w którym przepisywałem ów utwór,
był chmurny i deszczowy, jak to zwykle bywa w Kra
kowie... Jeżeli starczy mi czasu, a Wydawnictwu Li
terackiemu papieru, wydam go kiedyś w całości wraz
201
z objaśnieniami, aby w ten sposób uratować od zapo
mnienia jeden z najciekawszych zabytków literatury na-
sturcjańskiej. Zanim to jednak nastąpi, przekazuję
Czytelnikom fragmenty, sądząc iż zaciekawią ich one
tak samo, jak profesora Gąbkę zaciekawiła księga
o mypingach, przetłumaczona przez senatora Stuk-Puk.
„Muzo, prowadź me pióro, bym opisał cudnie
groźny bój o miasto wczoraj przed południem,
gdy obrzydły Debiliusz, drab wielce ponury,
chciał zdobyć gród nasz sławny, niszcząc jego mury!
Oto wczesnym rankiem wyszedł z gęstych lasów
na czele swych zastępów, cicho, bez hałasu,
by podstępem się dostać na sam plac targowy
i okrutnie nam wszystkim poucinać głowy!
Lecz spotkała go przy tym przykra niespodzianka:
zastał bramy zamknięte od samego ranka,
a na murach zobaczył obrońców tysiące
uzbrojone po zęby i głośno zeń drwiące!
Patrzy, oczom nie wierzy, a na murach stoi
Smok wielki i wspaniały w pozłacanej zbroi,
w ręce ma miecz błyszczący, w paszczy ostre zęby,
z oczu lecą mu iskry, a dym bucha z gęby,
przy nim zaś Bartolini, kucharz nad kucharze,
zbrojny w swą rożnoszpadę, hartowaną w żarze!
Na ten widok zły tyran ze zgrozy skamieniał,
zapomniał, że ma język i całkiem oniemiał,
ą cała jego banda w przerażeniu srogim
rzuciła się do ucieczki, gubiąc, swoje nogi...
W dalszym ciągu poeta Sóldonóg opisuje radość,
jaka zapanowała w grodzie po błyskawicznej ucieczce
zbójów. Wszyscy byli przekonani, że niebezpieczeństwo
już minęło i że Debiliusz nie odważy się na nowy atak.
Jak wiemy, była to radość złudna. Nikomu bowiem nie
przyszło na myśl, że niecni łotrzykowie będą się usiło
wali dostać do miasta przy pomocy akweduktu! A oto
jak mistrz Teofrast opisuje ów drugi niespodziewany
atak, zakończony ujęciem wszystkich napastników...
202
Tuż za Piękną Nasturcją sterczą srogie góry,
\ z gór zaś biegnie akwedukt, przeskakuje mury
! i czystą wodę źródeł niesie w środek grodu...
Owym to akweduktem zbóje w miasto płyną,
pełni podłej radości, nie wiedząc, że zginą...
Niesieni prądem wody, z szybkością pociągu,
w zbiornik wielki wpadają tego wodociągu,
chcąc się z niego wydostać na ulice miasta,
Ale nagle nad nimi wielka klatka wzrasta,
srogie belki widnieją u góry, po bokach,
nigdzie nie ma stąd wyjścia, a woda głęboka,
żadna siła nie zdoła przełamać bariery —
„Koniec — woła Debiliusz. — Koniec mej kariery!"
W zakończeniu swego dzieła poeta sławi dzielnych
przybyszów z Grodu Kraka, dzięki którym Nasturcja
uniknęła smutnego, a nawet tragicznego losu.
P.S. Nie gniewajcie się, moi drodzy, że powtórzy
łem wam mniej więcej to samo, o czym czytaliście już
w dwóch poprzednich rozdziałach. Co innego jednak
proza, a co innego poezja. Chciałem bowiem zapoznać
was z utworem Teofrasta Sóldonoga, który był nie
tylko wielkim poetą, ale też niezwykle miłym czło
wiekiem, lubiącym dzieci, zwierzęta i precelki posy
pane makiem.
Rozdział XXH /
DOBRA NOWINA
Smok i profesor Gąbka wracali z zebrania Rady,
Ministrów, na którym uchwalono wiele doniosłych roz
porządzeń. I tak na wniosek Marcina Lebiody posta
nowiono, że każde dziecko w Nasturcji otrzyma w naj
bliższym czasie drewnianego konia na kółkach, poru
szanego przy pomocy pedałów. Postanowiono też, że na
wszystkich ulicach zostaną ustawione automaty, wy
dające lizaki po wrzuceniu do nich trzech ziarnek gro
chu. Profesor Gąbka zarządził, że od następnego dnia
we wszystkich szkołach zaczną się lekcje krakowiaka,
który dotychczas był tańcem zupełnie w Nasturcji
nie znanym. Uchwalono też, że wszystkich gości, przy
bywających z dalekich krain, będzie się wozić po
mieście bryczkami zaprzężonymi w białe kucyki. Jak
z tego widać, było to zebranie bardzo owocne i praco
wite, toteż nic dziwnego, że nasi przyjaciele postano
wili nieco odpocząć na przechadzce, do której zapra
szały cieniste aleje. Aleje te ciągnęły się wzdłuż brze
gów Wielkiej Rzeki, pełnej żaglówek, kajaków, a na
wet zwyczajnych balii.
— Gdybym nie musiał jechać do Krainy Mypin-
gów — rzekł profesor — chętnie bym tu pozostał na
dłuższy czas. To bardzo miłe miasto.
•— Ja też jestem tego zdania —: odparł Smok. —-
204
Ale nie możemy zapominać o najważniejszym celu na
szej podróży.
— To zupełnie zrozumiałe. Musisz jednak przy
znać, że Nasturcjanie dadzą się lubić.
Smok rozparł się wygodnie na ławce, założył nogę
na nogę i powiedział:
— Drogi Baltazarku. Rozmyślam ciągle o czeka
jącej nas podróży i nie bardzo rozumiem, dlaczego
chcesz jechać lądem. Skoro, jak twierdzisz, Kraina
Mypingów leży w pobliżu Wielkiej Rzeki, to najprościej
byłoby spłynąć rzeką, a nie tłuc się po górach i pusty
niach.
— Myślałem już o tym — uśmiechnął się profe
sor. — Choć jestem uczonym, nie brak mi zmysłu
praktycznego. Trudność polega na tym, że poniżej Na
sturcji Wielka Rzeka tworzy szereg groźnych wodo
spadów, z powodu których żegluga jest zupełnie nie
możliwa. A gdyby ich nawet nie było, to powiedz mi,
w jaki sposób wrócilibyśmy do Nasturcji nie mając ło
dzi motorowych? I w jaki sposób przewieźlibyśmy
sprzęt potrzebny do kopania kanału?
Smok spojrzał na profesora z wyrazem głębokiego
uznania.
— Masz słuszność, mój drogi. Co głowa, to głowa...
Wobec tego pojedziemy lądem. Nie ma innego wyjścia.
Zajęci rozmową nie zauważyli, że zbliża się do nich
senator Ogórkopulos. Pan Hieronim wracał z kąpie
li, o czym świadczył ręcznik przewieszony przez ramię.
— Dobrze, że was widzę — zawołał na ich widok
senator. — Mam dobrą nowinę. Oto wszyscy dorośli
mieszkańcy Nasturcji postanowili wziąć udział w wa
szej wyprawie, aby jak najszybciej wykopać upragnio
ny kanał.
205
— To wspaniała wiadomość — ucieszył się
Smok. — Właśnie martwiłem się, że zbójów jest za
mało dla wykonania tak wielkiej pracy. Jeżeli
wszyscy się do tego zabiorą, kanał będzie gotowy za
kilka miesięcy!
— Zrobiliście tyle dobrego dla nas — dodał pan
Hieronim — że chcemy się w jakiś sposób wywdzię
czyć. Gdyby nie wy, bylibyśmy już niewolnikami De-
biliusza. Strach pomyśleć, co by się teraz w mieście
działo.
Smok z zakłopotaniem podrapał się w głowę.
— No, dobrze — rzekł po chwili — ale w samo
chodzie jest miejsce tylko dla naszej gromadki.
Senator z lekceważeniem machnął ręką.
— To głupstwo. Nasturcjanie pojadą na wozach
drabiniastych, zaprzężonych w dinozaury. Już posła
łem w tej sprawie telegram do Rufinusa. Jutro przy
będzie tu ze swymi wychowankami.
— Brawo! — krzyknął profesor. — Brawo! To mi
się podoba!
Nazajutrz koło południa wkroczyło do Nasturcji
stado dinozaurów, prowadzone przez Rufinusa, który
wygrywał na fujarce melodię piosenki o kotku na płot
ku... Ogromne zwierzęta z trudem przecisnęły się przez
bramę prowadzącą na główną ulicę miasta. Niektóre
z nich były tak wielkie, iż idąc ulicą zaglądały do
mieszkań znajdujących się na drugim piętrze. Jeden
z gadów ujrzał w pewnym mieszkaniu staroświecką
kanapę, pokrytą złocistym jedwabiem. Będąc amato
rem kanapek, wsadził łeb przez okno i pożarł ją błys
kawicznie. Dopiero dziwny smak zardzewiałych sprę
żyn przekonał go, iż padł ofiarą pomyłki. Zawstydził
się więc bardzo i czym prędzej pobiegł za swymi brać
mi. Całe stado ułożyło się wygodnie wokół fontanny
206
i ukołysane łagodnym szmerem wody natychmiast za
snęło.
Ostatnią noc przed odjazdem spędził profesor Gąbka
na zawiłych obliczeniach, z których wynikało, że jazda
do Krainy Mypingów zajmie co najmniej trzy tygod
nie.
— To będzie ciężka podróż — pomyślał uczony. —
Ale trudno. Nie wybraliśmy się na majówkę.
Świtało już, gdy profesor odłożył pióro i zwinąwszy
mapę w wielki rulon, przewiązał go różową wstążką.
Odsunął od stołu ciężki fotel i powstawszy przeciągnął
się, aby rozprostować kości. Śpiący pod stołem Ares
przebudził się i spojrzał na swego pana. Również Ping,
zwinięty w kłębek na dywanie, otwarł jedno oko
i śmiesznie przekrzywił swój szpiczasty łebek.
— Pójdziemy na spacerek — rzekł do nich Gąb
ka. — A po śniadaniu wyruszymy tam, dokąd wzywa
nas obowiązek.
— Wiązek — powtórzył Ping, zupełnie jak papuga.
Od Autora:
Drodzy Czytelnicy! A teraz muszę się wam przy
znać do czegoś, do czego bardzo niechętnie przyznają
się autorzy książek. Oto postawiwszy kropkę po zda
niu kończącym poprzedni ustęp, sam znalazłem się,
jak to mówią, „w kropce". Po prostu nie wiedziałem,
jak odbyła się ta podróż z Nasturcji do Kraju Mypin
gów. W poszukiwaniu wiarogodnych dokumentów
przewertowałem wiele bibliotek i archiwów, niestety,
nigdzie nie znalazłem oryginalnych zapisków profe
sora Gąbki, o których istnieniu nie wątpiłem, znając
solidność uczonego. Oczywiście, mogłem popuścić wo
dze fantazji i wymyślić szereg niezwykłych zdarzeń,
które by was zainteresowały. Jestem jednak człowie-
207
kiem miłującym prawdę i po prostu nie lubię bujać...
Byłem więc w wielkim kłopocie. Zamiast pisać, cho
dziłem na spacerki z moim psem i zabawiałem się rzu
caniem mu patyków, które przynosił mi z wielkim za
pałem. Zamiast stukać na maszynie, leżałem do góry
brzuchem i liczyłem muchy chodzące po suficie. Pew
nego razu doliczyłem się dwustu trzydziestu trzech
much w ciągu jednego popołudnia! Przyznacie chyba,
że nie było to zbyt budujące zajęcie. Tymczasem czas
leciał, a Wydawnictwo upominało się o książkę, która
wciąż jeszcze nie była gotowa. Pewnego razu zatele
fonował do mnie sam Naczelny Redaktor, grożąc ze
rwaniem umowy, o ile w ciągu najbliższych dwóch mie
sięcy nie oddam mu gotowego maszynopisu. Poprosi
łem go wtedy o cierpliwość i obiecałem, że zrobię
wszystko, co będzie w mej mocy, aby książkę dostar
czyć w umówionym terminie. Zaraz potem wsiadłem
do samolotu i poleciałem do Afryki, ponieważ pamię
tałem z poprzednich podróży, że w Afryce przychodzą
mi do głowy same dobre pomysły... Chciałem się też
znaleźć jak najdalej od Naczelnego Redaktora, którego
(mówię to w wielkim sekrecie) bałem się trochę... Po
wielu godzinach lotu wylądowałem w Trypolisie, sto
licy kraju zwanego Libią. Byłem tu przed kilku laty
i wtedy to wpadłem na pomysł napisania książki o po
rwaniu Baltazara Gąbki. Miałem więc nadzieję, że
i tym razem afrykański wiatr „hamsin" przyniesie mi
do głowy sposób na rozwiązanie tego trudnego prob
lemu. I cóż powiecie? Okazało się, że postąpiłem słusz
nie, gdyż jeszcze tego samego dnia spotkała mtnie wiel
ka i radosna niespodzianka. Przeglądając druki i rę
kopisy w kramie ulicznego antykwariusza, znalazłem
pięknie ilustrowany egzemplarz Baśni z tysiąca i jed
nej nocy, z którego wypadł niepozorny zeszyt, wypeł-
208
niony, o dziwo, notatkami pisanymi w języku polskim.
Okładka zeszytu przypominała do złudzenia okładki
waszych szkolnych zeszytów; było na niej nawet kilka
kleksów z atramentu i duża tłusta plama. Uradowany
z niezwykłego odkrycia kupiłem ów notatnik, oczy
wiście po długim i zaciętym targowaniu się. Trzeba
wam bowiem wiedzieć, iż kupcy arabscy strasznie się
lubią targować. Mając już ów zeszyt w ręce, poszedłem
nad morze, usiadłem na skale i zacząłem czytać. Już
po przeczytaniu kilku zdań zerwałem się z miejsca,
przy czym omal nie wpadłem do wody, rojącej się od
rekinów. Byłem wstrząśnięty! Nie ulegało bowiem
żadnej wątpliwości, że miałem w ręce autentyczne za
piski profesora Baltazara Gąbki, i to zapiski prowadzo
ne przez niego w czasie trwania podróży z Nasturcji
do Krainy Mypingów! Pełen dzikiej radości pobieg
łem do hotelu, trzymając kurczowo swój skarb. Tej
nocy — możecie mi wierzyć — nie zmrużyłem oka.
Fakt, że zeszyt ten zawędrował do kraju zamieszkane
go przez Arabów, nie jest znów tak dziwny, jakby się
na pozór wydawało. Arabscy kupcy podróżujący
w dawnych czasach po bałtycki bursztyn, często od
wiedzali Gród Kraka. Zapewne jeden z nich znalazł
się w posiadaniu notatek profesora i zabrał je do swej
ojczyzny w charakterze miłej pamiątki... Wczesnym
rankiem pobiegłem na pocztę i wysłałem telegram do
Naczelnego Redaktora. Treść jego była następująca:
„Termin zostanie dotrzymany. Serdeczne pozdrowie
nia — Stanisław Pagaczewski". Następnie wróciłem do
hotelu i zabrałem się do przepisywania notatek na ma
szynie. Oto one. Czytajcie je teraz sami. Ja sobie przez
ten czas odpocznę.
14 Misja..:
Rozdział XXIII
DZIENNIK PROFESORA GĄBKI
15 X Na pierwszym biwaku. Dziś w południe opu
ściliśmy Nasturcję. Na czelá orszaku jedzie nasz sa
mochód, za nim szereg wozów zaprzężonych w dino
zaury i wypełnionych ludźmi oraz sprzętem. Straż tyl
ną tworzy poeta Teofrast, jadący na rowerze. Na ba
gażniku ma zapas papieru i flachę z atramentem.
Siedzimy teraz przy ognisku i wcinamy jajecznicę
z pieczarkami. Bartolini brzdąka na gitarze i nuci wło
skie piosenki. Jesteśmy wszyscy dobrej myśli. Na nie
bie gwiazdy. Czuję się jakbym odmłodniał o dwa
dzieścia lat.
20 X Już sześć dni jesteśmy w drodze. Przeby
liśmy Góry Skaliste, zbudowane z bazaltów i porfirów.
Jesteśmy teraz na wyżynie, pokrytej rzadkim lasem.
Rosną tu drzewa podobne do cyprysów i cedrów. Di
nozaury sprawują się bez zarzutu, ale słuchają tylko
Rufinusa. Przed zaśnięciem musi im grać na fujarce
i opowiadać bajki. Zbóje jadą w dużej klatce na ko
łach i zachowują się spokojnie.
24 X Skończył się dziesiąty dzień wyprawy! Zupeł
ne bezdroża. Spotykamy węże pięciometrowej długości.
Są grube, a ich łuski lśnią tęczowymi barwami, Na
210
nasz widok szybko kryją się między skałami. Dziś
w nocy śnił mi się Gród Kraka. Ach, z jaką rozkoszą
wyciągnąłbym się na swym wygodnym tapczanie!
(Uwaga. Następuje luka w notatkach", spowodowana
zapewne zamoknięciem kilku kartek zeszytu. Można
odczytać tylko poszczególne wyrazy, jak: głęboki po
tok, świerszcze, dzierdzięgi, zapałki... Dopiero pod datą
1 listopada widnieje obszerna, dobrze już czytelna re
lacja.)
1X1 Wczoraj opuściliśmy terytorium należące do
Nasturcji. Na samej granicy napotkaliśmy domek, w
którym mieszka wielkorządca, markiz Mayonez de Sal-
cefiks, potomek słynnej, rycerskiej rodziny. Ma podob
no sto pięćdziesiąt lat> ale wygląda na młodszego ode
mnie. Powiedział nam, że obecnie wjeżdżamy na te
ren zamieszkany przez ludzi chodzących na jednej no
dze i nakrywających się w czasie snu ogromnymi usza
mi. Ludzie ci są ponoć bardzo bojaźliwi i nie pozwalają
się fotografować. Chciałbym koniecznie zobaczyć choć
jednego takiego osobnika...
3 XI Dziś rano udało mi się nareszcie...
(Tu znów brakuje dwóch kartek, wyrwanych za
pewne czyjąś ręką. Dlatego też nigdy nie będziemy
wiedzieć, czy profesorowi udało się sfotografować
dziwnych mieszkańców tej krainy. Wielka to szkoda
dla nauki. Przyp. autora.)
7 XI Zjechaliśmy z wyżyny. Przed nami pustyn
ny kraj, pokryty skalnym gruzem i piaskiem. A płaski
jak stół. Gdzieniegdzie rosną kępy suchej, płowej tra-
212
wy. Tu i ówdzie wysokie na kilka metrów kaktusy.
Czy to już Kraina Mypingów? Koyot wyrwał Bartoli-
niemu chory ząb. Samochód sprawuje się bardzo
dobrze.
10 XI Dziś spotkaliśmy stadko bardzo chudych my
pingów. Było ich około pięćdziesiąt. Na ich widok nasz
Ping zmienił się nie do poznania. Stał się niespokojny
i nieposłuszny. Obawiam się, żeby nie uciekł do swych
towarzyszy. Marcinek radził mi, żebym go trzymał te
raz na smyczy. Ale nie zrobię tego. Niech każdy decy
duje swobodnie o swym losie.
11XI Tak. To już na pewno Kraina Mypingów.
Jaka nędzna i biedna! Rzadko stojące drzewa są suche
i pozbawione kory. Upał coraz większy, na niebie ani
jednej chmurki. Dnie gorące, a noce bardzo chłodne.
Śpimy w ciepłych śpiworach i nakrywamy się kocami.
Kierujemy się teraz ku południowi, bo gdzieś w tej
stronie powinna być Wielka Rzeka, o ile nasza mapa
jest dokładna. Od czasu do czasu mijamy wyschnięte
łożyska potqków, które służą nam za drogowskazy.
Potoki te były niegdyś dopływami Wielkiej Rzeki.
Ludzie są już bardzo zmęczeni i osłabieni. Zaczyna
nam brakować wody do picia. Jeśli na czas nie doj
dziemy do rzeki, może być z nami krucho.
15 XI Połowa listopada! O tej porze u nas pada
już śnieg! Tęsknię do jego widoku. Nie ma nic pięk
niejszego niż pobielone śniegiem wieże Wawelu...
Dziś skończyły się nam zapasy wody. Mamy jeszcze
kilka beczek Coca-Coli na czarną godzinę. Każdy mo
że wypić trzy łyki dziennie. Marzymy o lodach Ca-
213
lypso. W Grodzie Kraka można je kupić o każdej porze
w cukierni pana Walerego Kądziołki. Ach, cóż to były
za lody. Palce lizać...
16 XI Schudłem już bardzo i opaliłem śię „na Mu
rzyna". Smok też zaciska pasa. Dokuczają nam pchły
piaskowe. W ciągu dnia latają nad nami stada sępów.
20 XI Hurra! Na horyzoncie widać już (przez lor
netkę) Wielką Rzekę. Pędzimy ku niej na złamanie
karku. Dinozaury galopują jak konie. Jesteśmy ura
towani!
22 XI Od dwóch dni mieszkamy w obozie nad
rzeką. Co za rozkosz! Wszyscy, nie wyłączając zbójów,
używamy na kąpieli. Pozwoliłem też Deszczowcom wejść
do wody. Byli mi potem bardzo wdzięczni. Okazuje się
więc, że nie wygasły u nich ludzkie uczucia....
25 XI Nie mamy już Pinga! Dziś przed południem
opuścił nas i przyłączył się do stada, które nadeszło
od strony północnej. Gdy o tym piszę, chce mi się
wprost płakać. A było to tak: na widok gromadki
swych wynędzniałych towarzyszy Ping zerwał się
z miejsca i nie słuchając mych nawoływań pognał ku
nim. Po chwili jednak ruszył w moją stronę, ale za
trzymał się w połowie drogi. Odniosłem wrażenie, że
nie wie, co robić. Wołałem do niego: „Ping, Ping, chodź
do mnie, maleńki, nie bój się". Postąpił kilka kroków,
ale znów się zatrzymał i spojrzał żałośnie na swoich.
Mypingi, zbite w gromadkę, zachowywały się spokoj
nie, jakby czekając na rozwój wypadków. Wyjąłem
z kieszeni marchewkę i pokazując mu ją wołałem na
dal: „Ping, Ping, chodź do mnie". Wahał się, ale po
214
chwili zawrócił ku swoim.. Wtedy podbiegł ku niemu
Ares. Psisko zaczęło skakać koło Pinga, jakby w za
miarze zapędzenia go do obozu. Przez kilka chwil Ping
baraszkował z nim jak dawniej, obejmował go ramio
nami za szyję i przewracał na ziemię. Stałem bez ru
chu i czekałem, co z tego wyniknie. Po pewnym cza
sie Ping odskoczył od Aresa i nie oglądając się za sie
bie pobiegł ku swoim. Całe stadko ruszyło galopem po
piasku i wkrótce zniknęło za wydmami. Zrozumiałem
wtedy, że nigdy Pinga nie zobaczę. I poczułem, że
mam łzy w oczach...
30 XI Kanał wydłuża się. Używamy dinozaurów
w charakterze spychaczy, co bardzo przyśpiesza robotę.
Jest to pomysł Największego Deszczowca! Zbóje, stra-
.ciwszy już dawno nadzieję na ucieczkę, pogodzili się
z losem i pracują wytrwale. To jedyna szansa dla
nich. Nawet Debiliusz chętnie macha łopatą. Prawdą
jest, że praca uszlachetnia...
2 XII Nadszedł dzień naszego odjazdu. NasturcJa
nie będą już teraz pracować bez nas. Musimy wracać,
bo zbliża się zima, a droga daleka. Nasza misja zakoń
czona. Żal się nam rozstawać z przyjaciółmi, ale cóż
robić... Najważniejsze jest, że kanał rośnie. Według
moich obliczeń (które dałem do sprawdzenia Lebiodzie
i Smokowi) za dwa lub trzy miesiące kanał dojdzie do
Wielkiej Rzeki. Wtedy zbuduje się tamę, która skie
ruje wodę do kanału. Przez sam środek Krainy My-
pingów popłynie nowa, tym razem sztuczna rzeka.
Woda wprowadzi tu nowe życie. A za kilka lat węd
rówki mypingów powinny ustać raz na zawsze. Gdy
żegnałem się z Największym Deszczowcem, uścisnął
mocną mą rękę i powiedział: „Chciałbym się jeszcze
215
I
z panem spotkać. Ale jako przyjaciel, a nie wróg". No,
no, kto by się tego spodziewał. Byłem praw...
[Na tym urwanym zdaniu kończą się odnalezione
przeze mnie zapiski profesora Gąbki. Czyżby uczony
chciał napisać, że był prawdziwie wzruszony? Bardzo
możliwe... A teraz, skoro już skończyliście czytać, po
zwólcie, że zabiorę się do ostatniego rozdziału tej książ
ki. Odpocząłem już sobie i mogę zasiąść do maszyny...
(przyp. autora).]
Rozdział XXIV
NIESPODZIANKA NA PRZELICZY
Książę Krak przebudził się i ziewnąwszy głęboko
spojrzał na okno pokryte lodowymi kwiatami.
— Oho, mróz rośnie — stwierdził. — Nic dziwne
go, to już styczeń...
Nałożył na stopy futrzane pantofle i poczłapał do
kominka, gdzie tliły się jeszcze na wpół zwęglone bu
kowe polana.
— Zabrała się do nas zima na dobre — pomyślał. —
Jestem pewny, że Wisła pokryła się lodem.
Szarpnął za sznur od dzwonka. W drzwiach stanął
młody paź, Wojtek Wrona, pełniący służbę w przy
ległej komnacie.
— Czy przyszły w nocy jakieś wiadomości od
Smoka?
— Niestety nie. Radiostacja milczy jak zaklęta. Na
czelny Inżynier twierdzi, że fale musiały w drodze za
marznąć. Dopiero z wiosną odtają, będzie można coś
usłyszeć.
— Martwi mnie ich los — rzekł książę.
•— Przecież falom to nic nie zaszkodzi...
— Głupiś, bracie, myślę o naszych podróżnikach...
No cóż, trzeba się uzbroić w cierpliwość. A ponieważ
217
w komorze zaczyna już brakować mięsiwa, wybiorę się
dziś na polowanie. Pojedziemy do zameczku w górach,
aby zapolować na dziki. Ale powiedz mi, mój kochany,
kiedy sobie zetniesz włosy? 'Wyglądasz zupełnie jak
białogłowa.
— Panie, co też gadacie — przestraszył się chło
piec. — Długie, włosy są teraz modne.
— Dobrze, dobrze, ja tylko tak żartowałem... No, to
leć duchem do Wielkiego Łowczego, żeby wydał odpo
wiednie rozkazy. Dość się już wyleżał pod pierzyną.
Wyruszymy zaraz po śniadaniu.
— Tak jest! — krzyknął paź i pobiegł, aby wypeł
nić książęce polecenie.
Tymczasem książę ubrał się i podszedłszy do okna
otwarł je szeroko. Mroźne powietrze buchnęło do sy
pialni. Nisko nad ziemią wisiało wielkie, pomarańczo
we słońce. Zgodnie z przewidywaniami księcia Wisła
zniknęła pod lodem. Ośnieżone wieże zamczyska odci
nały się wyraźnie od bezchmurnego nieba.
— Piękny czas na polowanie — pomyślał Krak. —
Na świeżym śniegu tropy będą dobrze widoczne...
W trzasku biczów, w szczekaniu ogarów, w rżeniu
koni i srebrzystym brzęku dzwoneczków ruszył orszak
myśliwych za wawelską bramę. Spłoszone zgiełkiem
wrony długo kołowały nad wieżami zamku. Na czele je
chał konno książę Krak w towarzystwie Wielkiego
Łowczego, który był w prostej linii potomkiem legen
darnego Wyrwidęba.
Przejechawszy przez most na Wiśle, myśliwi skie
rowali się ku południowi, wprost ku górom, które
wznosiły się na horyzoncie jak wyszczerbiony i śnież
nobiały mur, strzegący granic księstwa. Mróz zaczer-
218
wienił policzki jeźdźców i pokrył ich wąsy kryształ
kami lodu. Blask słońca był tak silny, że jadący mu
sieli mrużyć oczy. Na gałęziach jodeł i świerków le
żała puszysta okiść, strząsana od czasu do czasu przez
spłoszone wiewiórki.
Tuż za miastem zaczynała się ogromna puszcza, się
gająca aż do granicy księstwa. Tkwiły w niej ludz
kie osady, rzadkie jak rodzynki w cieście. Ich nazwy
mówiły o zajęciach, wykonywanych przez mieszkań
ców: Bartniki, Kołodzieje, Smolarnia, Drwale... Każda
z nich składała się z kilku lub kilkunastu drewnianych
domów, nakrytych stromymi dachami. Na podwórzach
widniały studnie z żurawiami, z obór dolatywało po
rykiwanie bydła. Przejazd książęcego orszaku był dla
osadników nie byle jakim wydarzeniem. Wychodzili
z domów i z podziwem przyglądali się mieszkańcom
wawelskiego grodu. Książę odpowiadał serdecznie na
wszystkie pozdrowienia, wypytywał swych poddanych
o zdrowie i życzył im szczęśliwego doczekania wiosny.
W Myślimicach zatrzymał się na krótki odpoczynek
w domu sołtysa, aby ogrzać się nieco i dać koniom po
pasać.
Wczesna noc zastała myśliwych w Owczarach.
Wznosiło się tu drewniane dworzyszcze, w którym
rezydował starosta Janko Powała, znany łowca, zielarz
i znachor. W obszernych, pachnących żywicą izbach
znaleźli wygodne pomieszczenie wszyscy członkowie
orszaku. Książę legł w zacisznej komnatce na stosie
skór niedźwiedzich. Blask ognia z kominka pełzał po
ścianach obwieszonych rogami jeleni i głowami dzików.
Przez małe okienko zaglądały do wnętrza wielkie i ja
sne gwiazdy, wiszące nad skostniałym z mrozu świa
tem.
Mimo znużenia wywołanego jazdą Krak długo nie
219
mógł usnąć. Coraz bardziej niepokoił go brak wiado
mości od Smoka. Z ostatniej relacji przysłanej na go
łębich skrzydłach dowiedział się o wyjeździe ekspedy
cji z Nasturcji do kraju mypingów. Było to jednak
w połowie października, od tego czasu minęły już pra
wie cztery miesiące. Dwa mogły być powody tego mil
czenia: albo zabrakło gołębi, albo podróżnikom wyda
rzyło się jakieś nieszczęście. O tej drugiej ewentualno
ści książę nawet myśleć nie chciał, ale coraz bardziej
niepokoiły go złe przeczucia. Wyrzucał sobie teraz, że
zbyt lekkomyślnie naraził swych przyjaciół, wysyłając
ich w tak daleką i niebezpieczną podróż. Nigdy by so
bie nie darował, gdyby spotkało ich co złego.
Cała nadzieja w Smoku — myślał wpatrzony w do
gasające na kominku płomienie. — Jest sprytny, od
ważny i mocny. Innym członkom wyprawy też nie bra
kuje odwagi ani wytrwałości. Ale świat jest wielki i pe
łen niespodzianek... A może sam powinienem był wziąć
udział w wyprawie? Któż by jednak wówczas sprawo
wał rządy w księstwie?
Było już bardzo późno, gdy wreszcie zasnął, zmę
czony natłokiem smutnych i niepokojących myśli. Spał
nawet tak mocno, że nie słyszał wycia wilków, których
stado krążyło na skraju puszczy, nie śmiejąc podejść do
zasypanej świeżym śniegiem osady...
Jazda z Owczar do zameczku zajęła myśliwym kilka
godzin. Góry wokoło rosły, a wraz z nimi rosła grubość
śniegu pokrywającego ziemię. Chwilami konie zapada
ły się po brzuchy. Na ulizanych przez wiatr graniach
czaiły się jęzory lawin.
Koło południa mróz zelżał, a wkrótce potem oczom
jadących ukazał się zamek, osadzony na stromym wzgó-
221
rzu, panującym nad przełęczą. Była to ta sama przełęcz
między Roztrzepańcem a Mandragorą Wielką, na której
dziesięć miesięcy temu Smok i jego towarzysze żegnali
ojczystą ziemię.
Posiliwszy się obiadem, przygotowanym przez za
rządcę zamku, i odpocząwszy nieco, książę Krak wydo
stał z szopy saneczki, schowane tu w czasie zeszłorocz
nej zimy. Ucieszył się bardzo na ich widok, obiecując
sobie wspaniały zjazd z zamku na przełęcz. Kręta i spa
dzista droga stanowiła bowiem znakomity tor sanecz
kowy. Zamiłowanie do jazdy na sankach pozostało księ
ciu z czasów dzieciństwa, kiedy to wraz ze swym ojcem
szalał na zboczach wawelskiego wzgórza.
Jazda była wyśmienita! Umiejętnie prowadzone sa
neczki nabrały od razu wielkiej szybkości i rwały ku
przełęczy jak chart spuszczony ze smyczy *. Nie zwa
żając na mroźny wiatr, który wyciskał łzy z oczu, ksią
żę sunął po dobrze ubitym śniegu, szczęśliwy i roze
śmiany. Zdawało się mu, że znów jest małym chłopcem,
zapomniał o swej książęcej godności i o wszystkich kło
potach związanych z prowadzeniem spraw państwo
wych. Już było widać przełęcz i stojącą przy drodze ta
blicę, obwieszczającą podróżnym, iż od tego miejsca
zaczyna się terytorium Krakostanu. W chwili gdy san
ki wpadły na szeroki trakt, spoza zakrętu wysunęła się
czyjaś postać. Książę zahamował gwałtownie, ale mimo
to podciął nogi idącemu i wraz z nim gruchnął w wy-
* Każdy psiak spuszczony ze smyczy rwie ile sił w nogach.
Wcale się nie upieram przy charcie. Dlatego też, jeśli wolicie,
zamiast charta może być wyżeł, legawiec, spaniel, szkocki te
rier czy nawet jamnik. A jeżeli macie kundelka, to niech bę
dzie kundelek. Mieszańce w niczym nie ustępują psom raso
wym, a pod wieloma względami nawet je przewyższają, bo nie
są tak zarozumiałe... (przyp. autora).
222
soką zaspę tonąc w śniegu po uszy. Zderzenie było tak
niespodziewane, że oszołomiony nim Krak nie mógł się
przez kilka chwil połapać w sytuacji. Śnieg nie tylko
zasypał mu oczy, uszy i usta, ale dostał się nawet za
koszulę, co — jak wiedzą wszyscy saneczkarze — wcale
nie należy do przyjemności. Książę na oślep wydostał
się ze śnieżnej pierzyny i stanął chwiejnie na twardym
gruncie.
— Co to ma znaczyć? — usłyszał czyjś jakby zna
jomy głos.
Rozejrzał się dokoła, ale nikogo nie spostrzegł. Do
piero po chwili zorientował się, że głos dochodzi spod
śniegu.
— Bardzo pana przepraszam... Ale gdzie pan jest,
u licha?
—-Tu — odparł głos. — Już idę...
Z głębokiego dołu uniosło się coś, co na pierwszy
rzut oka przypominało śnieżnego bałwana.
— Smok!
— Krak!
Oba te okrzyki zabrzmiały jednocześnie. W na
stępnej sekundzie przyjaciele padli sobie w ramiona.
— Skąd się tu wziąłeś? — krzyknął książę.
— A ty skąd?
— Zjechałem spod zamku na sankach.
— A ja właśnie szedłem do zamku po pomoc.
Utknęliśmy w zaspie, niedaleko, będzie stąd trzy ty
siące kocich kroków. Potrzebne nam są konie do wy
ciągnięcia maszyny na przełęcz.
— Jesteście zdrowi? — zapytał książę.
— Gdybym nie był smokiem, powiedziałbym, że je
stem zdrów jak ryba.
— A reszta?
223
— Tak samo. Jesteśmy nawet zdrowsi niż przed
wyjazdem.
— A ja tak bardzo martwiłem się brakiem wiado
mości.
— Radio nam zamarzło — wyjaśnił Smok. — I nie
mamy już ani jednego gołębia... A co ty tu robisz?
— Przyjechałem na polowanie. Za dwa dni wróci
my razem do domu.
— Świetnie! Wytrząsłem się już tak w tym samo
chodzie, że marzę o wygodnym tapczanie.
— Chodźmy więc szybko po konie. Opowiecie nam
wszystko podczas wieczerzy...
O zmroku wszystkie okna zamku na Roztrzepańcu
rozjarzyły się światłami. A najjaśniej było w sali ry
cerskiej, którą zamieniono na jadalnię. Jej środek zaj
mował ogromny stół, wokół którego zgromadzili się
mieszkańcy warowni. Nie będziemy jednak pisać o tym,
co na nim było, nie chcąc, by Czytelnicy posądzili nas
o zamiłowanie do obżarstwa. Wspomnimy tylko — i to
wyłącznie z obowiązku kronikarskiego —, że potraw
było tyle, ile mj^ięcy w roku, a liczba nakryć równa
ła się ilości tygodnijĎziwjjym bowiem zbiegiem oko
liczności biesiadników było pięćdziesięciu trzech (nie
licząc psów!).
Na honorowym miejscu siedział książę Krak, mając
po bokach Smoka i profesora Gąbkę. Sąsiednie miejsca
zajmowali doktor Koyot, Bartłomiej i Marcinek. Pło
nące na stole świeczniki rzucały na biesiadników drżą
ce, migotliwe blaski. W pucharach czerwieniło się wę
gierskie wino. Na kryształowych tacach złociły się ster
ty pomarańcz, przywiezionych z Nasturcji. Był to dar
senatora Stuk-Puk dla księcia. Prócz nich pyszniły się
na stole banany, ananasy i soczyste owoce mango. Sko
ro mowa o darach, trzeba wspomnieć, iż książę otrzy-
224
mał figurkę dinozaura, wykonaną misternie z kości sło
niowej. Twórcą tego pięknego dzieła sztuki był oczy
wiście sam dyrektor Rufinus...
Opowiadaniom nie było końca. Słuchał więc książę
relacji o dinozaurach, o nieudanym ataku Debiliusza
na miasto, o pracach przy kopaniu kanału i w ogóle
o wszystkim, co przydarzyło się w ciągu ostatnich mie
sięcy. Śmiał się serdecznie, słuchając opowieści o fi
glach, jakie sobie wyrządzali podróżni w dniu pierw
szego kwietnia, i dziwował się wielce przygodzie z po
łudnikiem, która omal nie skończyła się poważną kata
strofą. Wyraził też żywe zadowolenie na wieść o za
trudnieniu obu Deszczowców przy kopaniu kanału:
— Mam nadzieję — rzekł — że ta praca nauczy
ich wreszcie rozumu. Martwiłem się bardzo ich uciecz
ką z Wawelu, ale teraz widzę, że stało się dobrze. To
jednak świetni fachowcy od prac wodnych...
Następnie na prośbę Smoka opowiedział, co zaszło
w tym czasie w kraju. Okazało się, że Don Pedro spę
dził swój "urlop w Grodzie Kraka. W ostatnich miesią
cach zbudowano nowy teatr lalek i przystąpiono wre
szcie do regulacji Wisły. Na samym zaś środku rynku
wzniesiono piękny gmach Sukiennic, tylko w tym ce
lu, żeby przybywający do miasta turyści mieli co foto
grafować.
W chwili, gdy biesiadnicy zabierali się do lodów,
stanął w drzwiach dowódca straży zamkowej i zawołał
głośno, by przekrzyczeć gwar panujący w sali:
— Pan Bartolini proszony do telefonu!
Kucharz zerwał się z ławy.
— Przepraszam was, zaraz wrócę. Zamówiłem roz
mowę z żoną. Tylko nie zjedzcie mojej porcji...
Nieobecność Bartoliniego nie trwała zbyt długo. Już
po kilku minutach zacny kucharz zjawił się w gronie
15 Misja... 225
przyjaciół. Jego okrągłe i rumiane oblicze jaśniało w tej
chwili jak słońce.
— Smoku! — zawołał. — Uszczypnij mnie, bo zdaje
mi się, że śnię.
Smok dźwignął się ze swego miejsca i spełnił proś
bę kucharza tak solidnie, że Bartłomiej kwiknął jak
prosię.
— W porządku — zawołał grubasek —f w porządku!
A więc jestem przy zdrowych zmysłach^Przed^miesią-
cem urodziła się nam córeczka!
O kamienne mury?«sali ^dbił *się giňzmdfc oklasków.
Bartolini, dumriy jak paw', ukłonami dawkował ssa owa
cję.
— Jak ma na jmię? — zapytał profesor Gąbka. —
To ważne, bo mastiffy wypić toast za jej pomyślność.
— Jeszcze nil? rfta*! imienia — odparł kuchatz. —
Żona nie chciała beze mnie decydować. — Ale już
wiem, jak się będzie sazywać moja córa! ;>
W sali zapś&EiEała cisza. Wszystkie spojrzenia zbie
gły się na pośłj^Btóżę^iwego ojca. -*
A wtedy Tłafiffl^ĘfSBfiekl tylko jedno; jedyne sło
wo. Zabrzmiałd nieżff!P|l#J^kniejsza muzyka. Zapach
niało świeżym chlebem, żywicą i sianem. Zalśniło jak
skropiony wodą bukiet kwiatów. Była w nim bowiem
muzyka, zapach i blask, czyli to wszystko, co jest
w uśmiechu małego dziecka:
— NASTURCJA!
Kraków, październik 1974 r.
SPIS ROZDZIAŁÓW
1. Przerwane zebranie
2. Luna nad nojwstem
3. Uśmiech losu . . .
4. Przykra niespodzianka,
5. Szdjfekający mypMg-|T
6. W ^ t a ł n l ą , Kwjtoilce "
7* N a w y k ł e odjMfcle
8.:^i»tolini pisze?Testami
9. W starej kopalni
JLO. Wspaniali sprzymierzeńcy
11. Prima Aprilis .
-12. Wśród dinozaurów .
13. W Nasturcji . .
14. Ważne wydarzenie .
15. Pan Mżawka w 8akcji
16. Dobry czyn profesora Gąblri
17. Nasturcją w niebezpiecz&i!^
18. Fortuna kołem się toczy
19. Rewelacje profesora Gąblz
20. Nowy pdrhysł pana Mżawki
21. Wielkie dzieło Teofrasta Sóldonoga
22. Dobra nowina
23. Dziennik profesora Gąbki
24. Niespodzianka na przełęczy
Obwolutą 1 tłoczenie (z wykorżfstWem, r y s u n k ó w ' A . Ledwfga)
projektował: Janusz Wysocki
Ilustracje: Alfred Ledwig
Hedaktor: Wiesława OttoWeissowa
Redaktor techniczny: Bożena Korbut
Printed In Poland
Wydawnictwo Literackie, Kraków 1975 *
Wyd. I. Nakład 50 000+283 egz...
Ark. wyd. 9,7. Ark. druk. 14.25
Papier druk. sat. imp., kl. V, 82X104 cm, 70 g
Oddano do składania U U 1975
Podpisano do druku 12 XI 1975
Druk ukończono w listopadzie 1975
Zam. nr. 912/75. Z-21-128. Cena zl 30.—
Drukarnia Wydawnicza, Kraków, Wadowicka 8
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search