สินไซ (ฉบับภาษาไทย)

ส่่วนยัักษ์์กุุมภััณฑ์์ยัังไม่่ยอมตายตะเกีียกตะกายไปจนถึึงปราสาท และได้้สิ้�น
ชีีวิิตัักษััยใกล้้ ๆ ตัักนางสุมุ ณฑา

43

บั้น้� ที่�่ 11
นาคะยุุทธกรรม : ศึึกษาพญานาค ณ ลานสกา


นางสุุมณฑาคิิดถึึงลููกสาวอยู่�เมืืองนาค จึึงให้้สิินไซไปตามจึึงจะยอมกลัับ
นครเป็็งจาล สินิ ไซและสัังข์เ์ ดิินทางไปถึึงเมืืองนาค บอกขุุนนาคว่า่ ต้อ้ งการมาเล่น่ สกา
กัับพญานาค หลัังจากไถ่่ถามวงศ์์ตระกููลชื่�อเสีียงแล้้วพญาวรุุณราชก็็ยอมเล่่นสกา
พญานาคพนัันกัับสิินไซ โดยสิินไซเอาสัังข์์ ศร และพระขรรค์์เป็็นเดิิมพััน ส่่วน
พญาวรุณุ ราชใช้บ้ ้า้ นเมืืองเป็น็ เดิมิ พััน สินิ ไซเล่น่ สกาชนะวรุณุ ราช จึงึ ขอธิดิ าสีีดาจัันทร์์
แทนเดิมิ พัันบ้้านเมืือง

44

พญาวรุณุ ราชถืือว่่าไม่อ่ ยู่�ในข้้อตกลง ยอมไม่ไ่ ด้้ จึงึ เกิิดรบกัันขึ้น� สินิ ไซใช้้ธนูู
ไปเรีียกครุุฑมาช่่วย พวกนาคจึงึ ยอมแพ้้ และยอมยกธิดิ าสีีดาจัันทร์์ให้้ ก่่อนกลัับสินิ ไซ
ได้ส้ั่�งสอนพญาวรุุณราชและบรรดานาคเรื่อ� งจารีีตและการปกครองเมืือง คืือ
1. ให้ร้ ู้้�จัักการให้ท้ าน คืือ สงเคราะห์ป์ ระชาชน
2. พลเมืืองเหมืือนรากไม้้ ข้้าราชการเหมืือนลำำ�ต้น้ นัักปกครองเหมืือนยอดไม้้
แต่ต่ ้อ้ งอาศััยรากยึึดไว้้ ดัังนั้้น� จึงึ ต้้องอาศััยซึ่ง� กัันและกััน
3. เลืือกคนดีีมีีความรู้�ความสามารถมาทำำ�งานแม้้จะไม่เ่ ป็น็ คนใหญ่ค่ นโต
4. ฟังั เสีียงเสนาอำำ�มาตย์์ราชการในการพิิจารณาอรรถคดีีเมืืองอย่า่ ชัักช้า้
5. ให้ป้ กครองพลเมืืองเหมืือนพ่อ่ ปกครองลููก
6. ให้้ระวัังคน 4 ประเภท คืือ

1.ติดิ หรืือเล่น่ การพนััน
2.คนเกีียจคร้า้ น
3.คนไม่ม่ ีีศีีลธรรม
4.คนอัันธพาลหรืือเกเร มารัับราชการงานเมืือง เพราะจะข่ม่ เหงรัังแก
ราษฎร เมื่่�อสั่ง� สอนเสร็็จก็น็ ำ�ำ ธิิดาสีีดาจัันทร์์กลัับเมืืองอโนราช

45

หลัังจากกลัับมาจากเมืืองนาคบาดาล สิินไซได้้จััดพิิธีีศพพญากุุมภััณฑ์์
อย่า่ งสมพระเกีียรติิ เมื่่อ� เสร็จ็ พิธิ ีีสินิ ไซก็แ็ ต่ง่ ตั้ง�้ ยัักษ์ไ์ วยุเุ วทเป็น็ ผู้ค�้ รองเมืืองอโนราช และ
ได้้สั่�งสอนไวยุุเวทเกี่่�ยวกัับจารีีตของกษััตริิย์์และการปกครอง เมื่่�อทุุกอย่่างเรีียบร้้อย
ทั้ง�้ หมดก็็เดินิ ทางออกจากอโนราชนครจรสู่่�เป็ง็ จาล

46

47

บั้น้� ที่�่ 12
มุตุ ะนััง : สิินไซพานางสุุมณฑามาส่ง่ ให้้ท้้าวทั้�ง้ หก


สินิ ไซออกเดินิ ทางไปหาท้า้ วทั้ง�้ หก ซึ่ง� ต้อ้ งเดินิ ทางวัันละร้อ้ ยโยชน์์ แต่พ่ ระอินิ ทร์์
ช่ว่ ยให้เ้ ร็ว็ ขึ้้น� เจ็ด็ วัันก็ม็ าถึงึ ฝั่่ง� น้ำ�ำ�ที่ส่� ีีโหและท้า้ วทั้ง้� หกคอยอยู่� สินิ ไซเล่า่ เรื่อ� งอย่า่ งละเอีียด
ให้้ท้้าวทั้ง�้ หกฟังั และมอบนางทั้�ง้ สองให้้นำำ�เข้า้ เฝ้้าพญากุสุ ราช ส่่วนตนเองจะแยกกลัับ
เมืืองสิินหรืือเมืืองเชีียงศิิลป์์ แต่่ท้้าวทั้�้งหกไม่่ยอม ขอให้้สิินไซพากลัับเมืืองด้้วยเพราะ
กลััวภััยในป่า่

48

เมื่่�อเดิินทางมาถึึงห้้วยตาดที่�่น้ำ��ำ ไหลมาลงที่่�นี่่�ถึึงห้้าสาย และที่่�ห้้วยแห่่งนี้้�มีีเหว
น่่ากลััวเต็็มไปด้้วยหิิน ยามลมพััดมาทำ�ำ ให้้เกิิดคลื่�น ท้้าวทั้้�งหกชวนสิินไซ สีีโห สัังข์์
และนางทั้้ง� สอง พัักผ่่อน ณ ที่น่� ั่่�น

49

บั้้�นที่่� 13
กาละ : สินิ ไซถููกท้้าวทั้�้งหกลวงไปเล่น่ น้ำำ��


ท้้าวทั้้�งหกกลััวตนจะได้้รัับอาญาจากพญากุุสราช จึึงคิิดกำ�ำ จััดสิินไซเสีียก่่อนที่�่
สิินไซจะพานางสุุมณฑาเข้้าไปเฝ้้าพญากุุสราช ท้้าวทั้้�งหกจึึงชวนสิินไซไปเล่่นน้ำ��ำ แล้้ว
ผลัักสิินไซตกเหวไป ร้้อนถึึงพระอินิ ทร์์ต้อ้ งมาช่ว่ ยชุบุ ชีีวิิตให้้สินิ ไซ แล้ว้ พาสินิ ไซ สีีโห
สัังข์์ กลัับมายัังเมืืองสิินหรืือเมืืองเชีียงศิิลป์์

50

ฝ่่ายท้้าวทั้้�งหกแสร้้งทำำ�เศร้้าโศกมาบอกนางสุุมณฑาว่่าสิินไซจมน้ำ�ำ� ตายแล้้ว
แต่่นางไม่่ปัักใจเชื่�อ ก่่อนเดิินทางนางใช้้ สไบ ปิ่่น� ซ้อ้ ง แขวนไว้้บนต้น้ ไม้แ้ ล้ว้ อธิษิ ฐาน
ว่่าถ้า้ สินิ ไซยัังไม่่ตายให้ม้ ีีผู้้�นำ�ำ ของสามสิ่ง� นี้้�เข้า้ ไปถวายในวััง ระหว่า่ งการเดินิ ทางกุมุ าร
บางคนพยายามพููดเกี้้�ยวพาราสีีธิิดาสีีดาจัันทร์์จนทำ�ำ ให้้นางสุุมณฑาคัับแค้้นใจ
โกรธเคืืองมาก

51

บั้น�้ ที่�่ 14
สถาปนา (บาสีีเสวยราช) : แห่ส่ ิินไซเข้้าเมืืองเป็ง็ จาล


เมื่่�อพญากุุสราชทราบความจริิง จึึงเนรเทศมเหสีีและท้้าวทั้�้งหกออกจากเมืือง
แล้้วไปเชิิญสิินไซกลัับและยกเมืืองเป็็งจาลให้้ครอง ตอนที่�่สิินไซเดิินทางกลัับเข้้าเมืือง
ทั้ง�้ ครุุฑ นาคและยัักษ์์ก็ต็ ามมาส่่ง
เมื่่�อได้้เวลาจะอภิิเษกพระอิินทร์์ก็็เนรมิิตปราสาทแก้้ววิิไชยยนต์์สามยอดให้้อยู่�
มีีการทำำ�พิิธีีอภิิเษกทั้�้งสิินไซ สัังข์์ และสีีโห ขณะทำำ�พิิธีีพระอิินทร์์บัันดาลให้้ฝนตก
พญาครุุฑตั้�้งฉายาทั้้�งสามใหม่่ว่่า พระยาสัังศิิลป์์ชััยมหาจัักรพรรดิิราชา สัังขาจัักร
สีีหจัักราชา มีีเมืืองต่า่ ง ๆ นำ�ำ นางสนมมาถวายให้เ้ ป็น็ คู่่�ของสินิ ไซรวมทั้้ง� นางเกีียงคำำ�
ด้ว้ ย สินิ ไซสั่�งสอนประชาชนให้้ตั้้ง� อยู่�ในธรรมรัักษาศีีล เจริญิ ภาวนา

52

บั้น�้ ที่�่ 15
นาคสะดุ้�ง : พญาวรุุณราชยกพลขึ้�นบก


เมื่่�อพญาวรุุณราชเจ้้าเมืืองบาดาล ทรงพรากเว้้นจากพระนางสีีดาจัันทร์์
พระราชนิิเวศน์แ์ ม้ท้ ั้�ง้ หมดของพระองค์์ ก็เ็ งีียบสงััดคล้า้ ยเหมืือนว่า่ งเปล่า่ ท้้าวเธอทรง
รำ�ำ พัันว่่า บััดนี้้� นางคงไปอยู่�เมืืองเป็็งจาลแล้ว้ ดัังนี้้� จึึงได้้ให้้ไพร่่พลเสนาอำ�ำ มาตย์์นำำ�
เครื่อ� งบรรณาการไปทูลู ขอจากสินิ ไซด้ว้ ยความอ่อ่ นน้อ้ มถ่อ่ มตนต่อ่ จารีีตประเพณีี แต่่
นางสุมุ ณฑาไม่่ยอมให้้ธิดิ าของตนกลัับไป แต่ส่ ินิ ไซพููดถึึงหลัักการครองรัักครองเรืือน
ชีีวิิตคู่่�ของปุุถุุชนในการสร้้างรัักครองเรืือน ให้้นางยอมรัับความจริิงว่่าทั้้�งสองนั้้�นเคย
ใช้้ชีีวิติ คู่่�กัันมาก่่อนอย่่าพรากทั้้�งสองจากกััน นางสุมุ ณฑาจึงึ ยอมรัับโดยดุษุ ณีี สิินไซ
จึงึ ได้อ้ บรมสั่ง� สอนพญานาคให้ร้ ัักษาศีีลปฏิบิ ััติธิ รรม รัักษาฮีีตคองประเพณีี วิถิ ีีธรรม
รััตนตรััยอันั อุดุ ม

53

บั้น�้ ที่�่ 16
กุมุ ภััณฑ์์ฟื้้�นคืืนชีีพ : ฉุดุ ลัักนางสุมุ ณฑารอบสอง


พญาเวสสุวุ ััณเมื่่�อไม่เ่ ห็็นกุุมภััณฑ์ข์ึ้น� มาเฝ้า้ จึงึ เสด็จ็ ยัังเมืืองอโนราช ทราบเรื่�อง
ก็็ทรงใช้้น้ำ�ำ�คััณโฑทิิพย์์รด ทำ�ำ ให้้กุุมภััณฑ์์ฟื้้�นคืืนชีีพอีีกครั้้�ง พญาเวสสุุวััณหวัังว่่า
กุมุ ภััณฑ์จ์ ะกลัับตััวได้้

54

ทว่า่ กุมุ ภััณฑ์ไ์ ม่ย่ อมเชื่อ� ฟังั พญาเวสสุวุ ััณ ได้ล้ อบ
เข้้ามาลัักนางสุุมณฑากลัับคืืนพร้้อมด้้วยสิินไซไปขัังไว้้
ที่�่เมืืองอโนราช เพื่่�อจะต้้มกิินเป็็นอาหาร สีีโห สัังข์์
พร้้อมด้้วยกองทหารติิดตามไป สัังข์์แปลงกายเป็็น
เขีียดอีีโม่่ อาศััยตอนที่�ย่ ัักษ์์มาตัักน้ำ�ำ�กระโดดเข้า้ ในคุุน้ำำ��
ที่�่ยัักษ์์หาบไปใส่่หม้้อต้้มสิินไซ ช่่วยสิินไซได้้ พอสิินไซ
เป็็นอิิสระก็็รบกัับกุมุ ภััณฑ์์อีีกครั้ง้�

55

พระอินิ ทร์์ห้้ามทััพ


สิินไซและกุุมภััณฑ์์รบกัันจนพญาเวสสุุวััณต้้องลงมาห้้ามศึึกแต่่ไม่่เป็็นผล
พระอิินทร์์จึึงเสด็็จลงมาห้้ามทััพทั้�้งสองฝ่่ายให้้หยุุดรบกััน ทั้้�งสองฝ่่ายยอมตามที่�่
พระอินิ ทร์ข์ อร้อ้ ง พระอินิ ทร์จ์ ึงึ ได้ส้ั่ง� สอนศีีลธรรมทั้ง้� สินิ ไซและกุมุ ภััณฑ์์ โดยใช้ว้ ิธิ ีีชี้้แ� จง
เหตุผุ ลการตััดสิินแก้ค้ วามขััดแย้้งด้ว้ ยระบบเจ้้าโคตร คืือ
ข้อ้ แรก พระอินิ ทร์ไ์ ม่ก่ ล่า่ วโทษฝ่า่ ยใดว่า่ ผิดิ หรืือถูกู แต่เ่ ตืือนให้ท้ ุกุ ฝ่า่ ยพิจิ ารณา
ตนเองว่่าเป็็นใครมาจากไหนมีีดีีอย่า่ งไร
ข้้อที่่�สอง บอกให้้ต่่างยึึดมั่่�นในศีีลธรรมอย่่าเบีียดเบีียนกััน และชี้�แนะว่่าการมีี
อำำ�นาจวาสนามีีฤทธิ์์เ� ดชนี้้� เป็น็ ดาบสองคมถ้า้ ใช้ด้ ีีมีีประโยชน์์ ใช้้ในทางที่ผ่� ิดิ อำำ�นาจก็็
ทำำ�ลายทั้้ง� ตนเองและคนอื่�นด้้วย แล้้วยัังเตืือนสติิอีีกว่า่ การจองเวรกัันนี้้� ไม่่มีีที่ส�่ิ้น� สุุด
ข้้อที่่�สาม พระอิินทร์์ได้้เสนอทางออกของปััญหาให้้เกิิดความพอใจแก่่ทุุกฝ่่าย
เสนอแนะว่า่ ให้ก้ ุมุ ภััณฑ์ส์ ่ง่ นางสุมุ ณฑาคืืนแก่ฝ่ ่า่ ยสินิ ไซไปก่อ่ นถ้า้ คิดิ อยากจะได้ค้ ืืนจริงิ
จงทำำ�ให้ถ้ ูกู ต้อ้ งตามจารีีตประเพณีี ทุกุ ฝ่า่ ยเห็น็ ด้ว้ ยกัับพระอินิ ทร์์ จึงึ เกิดิ สัันติสิ ุขุ ลงเอย
ด้้วยดีีทุุกประการ

56

กุมุ ภััณฑ์ส์ ู่่�ขอสุุมณฑา


พอทุุกอย่่างสงบแล้้วยัักษ์์กุุมภััณฑ์์ได้้มาขอขมาและสู่่�ขอนางสุุมณฑาตามจารีีต
ประเพณีี พร้้อมด้้วยกล้้วยอ้้อยส้้อยปลีีกัับของหมั้้�นอีีกมากมายบรรดามีี แล้้วรัับนาง
สุมุ ณฑากลัับคืืนเมืืองอโนราช ก่อ่ นกลัับสิินไซได้้สอนศีีลธรรมยัักษ์์กุุมภััณฑ์์

57

บั้้�นที่่� 17
สินิ ไซมอบราชสมบััติิ


สินิ ไซได้อ้ ภิเิ ษกกัับเทพนารีีสองนาง คืือ นางเกีียงคำำ�ต่อ่ มาเรีียกนางศรีีสุพุ รรณ
ธิดิ าเจ้า้ เมืืองเชีียงทอง และนางสีีไวแห่ง่ อุดุ รกุรุ ุทุ วีีปธิดิ าเจ้า้ เมืืองวิเิ ทหะหรืือปุพุ พะวิเิ ทหะ
เมื่่�อมเหสีีทั้้�งสองประสููติิเป็็นพระโอรสและพระธิิดา คืือ ลููกของนางสีีไวเป็็นชาย
ชื่�อสัังขยะราช ลููกของนางศรีีสุุพรรณเป็็นหญิิงชื่�อสรุุสา ทั้้�งสองเมื่่�อโตขึ้้�นก็็ได้้
อภิิเษกสมรสกััน และสัังขยะราชได้ค้ รอบครองเมืืองเป็็งจาลสืืบต่อ่ จากสินิ ไซ

58

59

ม้้วนชาดก


ฝ่า่ ยพระโพธิสิ ััตว์ป์ ฏิบิ ััติบิ ำำ�รุงุ บิดิ ามารดา ยัังอภิญิ ญาและสมาบััติใิ ห้บ้ ัังเกิดิ พร้อ้ ม
ด้ว้ ยบิิดามารดา มิิได้้เสื่�อมจากฌาน ในที่�ส่ ุุดแห่่งอายุเุ ข้า้ ถึงึ พรหมโลก พร้้อมด้ว้ ยบิดิ า
มารดานั้�้นแล
พระศาสดาทรงนำำ�พระธรรมเทศนานี้้�มาแล้้ว ตรััสว่า่ ดููก่่อนภิกิ ษุทุ ั้�ง้ หลาย ชื่�อ
ว่่าการเลี้ �ยงดููบิิดามารดาการกตััญญููรู้้�คุุณบุุพพการีีชนเป็็นวงศ์์ของบััณฑิิตทั้�้งหลาย
การ ตรััสฉะนี้้แ� ล้ว้ ทรงประกาศอริยิ สััจสี่�่ ในเวลาเทศนาอริยิ สััจสี่จ�่ บลง ภิกิ ษุนุ ั้น�้ บรรลุุ
โสดาปัตั ติิผล แล้ว้ ทรงประชุมุ ชาดกว่่า

พญากุุสราชในกาลนั้น้� ต่่อมาคืือ พระเจ้้าสุุทโธทนะในกาลนี้้�
นางลุุน ต่อ่ มาคืือ พระนางสิิริมิ หามายา

นางจัันทา ต่่อมาคืือ พระนางมหาปชาบดีีโคตมีี
นางอุดุ รกุุรุทุ วีีป ต่อ่ มาคืือ พระนางยโสธรา (พิมิ พา)

นางสุุมณฑา ต่อ่ มาคืือ นางวิิสาขา
สัังข์์ ต่อ่ มาคืือ พระสารีีบุุตร
สีีโห ต่อ่ มาคืือ พระอานนท์์

ยัักษ์์กุมุ ภััณฑ์์ ต่อ่ มาคืือ พระโมคคััลลานะ
ท้้าวทั้้�งหก ต่อ่ มาคืือ พระเทวทััตและสาวก
หััวเมืืองบริวิ ารทั้�ง้ หมด ต่่อมาคืือ เหล่า่ พุุทธสาวกทั้้ง� หมด
และสินิ ไซในกาลนั้น�้ กลัับชาติมิ าเป็น็ พระพุทุ ธเจ้้าในกาลนี้้�แล

60

โยชน์์ เป็น็ หน่ว่ ยวััดความยาวของไทย มีีระยะเท่า่ กัับ 400 เส้น้ แต่เ่ นื่่อ� งจาก
1 เส้้นถูกู กำ�ำ หนดให้้เท่่ากัับ 40 เมตร โดยพระราชบััญญััติมิ าตราชั่�ง
ตวง วััด พระพุทุ ธศัักราช 2466 ดัังนั้น้� ความยาว 1 โยชน์จ์ ึงึ มีีระยะเทีียบเท่า่ กัับ 16,000
เมตร หรืือ 16 กิโิ ลเมตร
โยชน์ท์ ี่�เ่ ป็็นระยะทาง คืือ กิเิ ลสเครื่�องร้อ้ ยรััด กิิเลสที่�่ผูกู มััดใจสััตว์์ ธรรมที่�่มััดสััตว์์
ไว้้กัับทุุกข์์ หรืือกิิเลสเครื่�องร้้อยรััดจิิตใจให้้จมในวััฏฏะ เป็็นอุุปสรรคและปััญหาของผู้�้
ปฏิิบััติิหน้้าที่่�ต่า่ ง ๆ ให้เ้ สีียเวลา มีี 10 อย่า่ ง คืือ

โอรััมภาคิยิ สัังโยชน์์ สัังโยชน์เ์ บื้้�องต่ำ��ำ 5 ได้้แก่่
สัักกายทิฏิ ฐิิ มีีความเห็น็ ว่่าร่่างกายนี้้�เป็น็ ของเรา มีีความยึดึ มั่่�นถืือมั่่น� ในระดัับ

หนึ่่�ง
วิจิ ิกิ ิจิ ฉา มีีความสงสััยในคุณุ ของพระรััตนตรััย คืือพระพุทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์์
สีลี ัพั พตปรามาส ความถืือมั่่น� ศีีลพรต โดยสัักว่า่ ทำ�ำ ตาม ๆ กัันไปอย่า่ งงมงาย

เห็็นว่่าจะบริิสุุทธิ์์�หลุุดพ้้นได้้เพีียงด้้วยศีีลและวััตร หรืือนำ�ำ ศีีลและพรตไปใช้้เพื่่�อเหตุุผลอื่�น
ไม่ใ่ ช่เ่ พื่่อ� เป็น็ ปัจั จััยแก่ก่ ารสิ้้น� กิเิ ลส เช่น่ การถืือศีีลเพื่่อ� เอาไว้ข้ ่ม่ ไว้ด้ ่า่ คนอื่น� การถืือศีีลเพราะ
อยากได้้ลาภสัักการะ เป็น็ ต้น้ ซึ่�งรวมถึงึ การหมดความเชื่อ� ถืือในพิธิ ีีกรรมที่�่งมงายด้ว้ ย

กามราคะ มีีความติดิ ใจในกามคุุณ
ปฏิฆิ ะ มีีความกระทบกระทั่่ง� ในใจ

อุทุ ธััมภาคิยิ สัังโยชน์์ สัังโยชน์์เบื้�้องสูงู 5 ได้แ้ ก่่
รููปราคะ มีีความติิดใจในวััตถุุหรืือรููปฌาน
อรูปู ราคะ มีีความติิดใจในอรููปฌานหรืือความพอใจในนามธรรมทั้ง�้ หลาย
มานะ มีีความยึดึ มั่่�นถืือมั่่�นในตััวตนหรืือคุุณสมบััติิของตน
อุทุ ธััจจะ มีีความฟุ้�งซ่า่ น
อวิชิ ชา มีีความไม่่รู้�จริงิ

พระโสดาบััน ละสัังโยชน์์ 3 ข้อ้ ต้น้ ได้้ คืือ หมดสัักกายทิฏิ ฐิิ วิจิ ิกิ ิจิ ฉาและสีีลััพพตปรามาส
พระสกทาคามีี ทำำ�สัังโยชน์์ข้้อ 4 และ 5 คืือ กามราคะและปฏิฆิ ะ ให้้เบาบางลงด้้วย
พระอนาคามีี ละสัังโยชน์์ 5 ข้้อต้้นได้ห้ มด
พระอรหัันต์์ ละสัังโยชน์์ทั้ง�้ 10 ข้้อ

61

ศััพทานุกุ รมภาษาท้อ้ งถิ่่�น-อีีสาน


เขีียดอีีโม่่ ชื่่อ� เรีียกเขีียดชนิิดหนึ่่�งทางอีีสาน ตััวจะมีีลาย
ขนาดใหญ่่ อยู่่�ตามทุ่�งนา ใหญ่ก่ ว่า่ เขีียดจะนา
เขีียดขาคำ�ำ เขีียดอีีแอะ เล็็กกว่า่ เขีียดอีีจิกิ (ปาด)
คุุน้ำ�ำ� ถัังน้ำำ��
ซ้้อง เครื่�องประดัับผม วิิกผม
ดัังโม จมููกใหญ่่
ท้้าว 1. ผู้�เ้ ป็็นใหญ่่ พระเจ้า้ แผ่น่ ดินิ
“ท้า้ วมาลีีวราช ท้า้ วกุเุ วร”
2.ตำำ�แหน่่งบรรดาศัักดิ์์ข� ้้าราชการฝ่า่ ยใน ใช้้นำำ�หน้้า
ราชทิินนาม “ท้า้ วสุรุ นารีี”
ในเรื่อ� งนี้้ห� มายถึึงคำำ�ร้้องเรีียกสรรพนามบุรุ ุษุ ที่�่ 2-3
ที่เ�่ ป็น็ เพศชาย
บาปฮ้้าย บาปร้้ายแรง
บ่า่ ว ชายหนุ่�ม
เฟียี คลอเคลีีย
ฟ้้าว รีีบ
ลุุน ทีีหลััง
เล็ว็ รบ
หมอหููฮา หมอโหร
ฮีีตคอง จารีีตประเพณีี