หนังสือเรียนม.1 (621011460,621011472)

หนังสือเรียน รายวิชาเพิ่มเติม

๑ภาษาไทย

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่

สื บ ตำ น า น …

เ ล่ า ข า น

“ เ มื อ ง ป า ก พ นั ง ”

กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย
ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑

หนังสือเรียน รายวิชาเพิ่มเติม ภาษาไทย

สืบตำนาน…เล่าขาน “เมืองปากพนัง”

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑

ภาพจาก wwscภccาaพaทcี่a๑cc.blogsภpาoพt.cจoากm chaolay-home stay.com ภpาaพkpทีh่ a๓nang.coภmาพจาก thetrippacker.com
ภาพจาก
ภาพที่ ๒ ภาพที่ ๔

ภาพจากภาTพhภจภaาiาาพกพnทีe่ทไีw่๙ร่๕ภจsั.นาoพทrdจรัeางกrษ.ีgToh.taภhilาaพnภภจdาาาพกพtoททuีี่ไ่rร๖๑i่sจmั๐นทdรiัrงeษcีtภorาภyพา.gพจภoจาภาก.าtากพhพnทีc่ทaีl่u๑e๗bw๑ภ.pnาsaพu.จc.aาocกm.thFaceboภoภkาภi.าscพาพosพทีmuจ่ ทe๑าี/่ศก.ู๒๘cนoย์mมานุษยวิทยาสิรินธร

กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย

ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้ นฐาน
พุทธศักราช ๒๕๕๑

หนังสือเรียน รายวิชาเพิ่มเติม ภาษาไทย

สืบตำนาน…เล่าขาน “เมืองปากพนัง”

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑

กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย

ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้ นฐาน
พุทธศักราช ๒๕๕๑

พิมพ์ครั้งที่ ๑

พ.ศ.๒๕๖๔

ผู้เรียบเรียง

ปรียานุช บุญศรี และ ศศิพิมพ์ เกลี้ยงทอง
นิสิตชั้นปีที่ ๓ หลักสูตรศิลปศาสตร์บัณฑิต
คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ

คำนำ

หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม ภาษาไทย
สืบตำนาน...เล่าขาน "เมืองปากพนัง" ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑
เป็นหนังสือที่จัดขึ้นสำหรับนักเรียนใช้ฝึกทักษะในด้านการอ่าน
การเขียน รวมถึงภาษาเเละหลักภาษาไทย เพื่อสร้างเสริมนิสัย
ในการรักการอ่านเเละการเขียน เเละการใช้ภาษาการปลูกจิต
สำนึกให้รักในท้องถิ่นของตน รวมทั้งสำหรับครูใช้ในการจัด
กิจกรรมการเรียนการสอนรายวิชาเพิ่มเติม ตามหลักสูตรเเกน
กลางขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑
ภาพจาก porpeang.oเrนgื้อหาในหนังสือเรียนเล่มนี้มีทั้งหมด ๓ หน่วยการเรียนรู้
ได้เเก่ บทที่ ๑ เมืองเเห่งวิถี...ชีวีสดใส
บทที่ ๒ ของดี พี่ต้องบอกต่อ เเละบทที่ ๓ ตำนานเมืองปาก
(พ)นัง ซึ่งได้สอดเเทรกประวัติความเป็นมาของสถานที่ต่าง ๆ
ผ่านตัวละครหลักของเรื่อง โดยมียายเเละพ่อคอยเล่าเรื่องราวให้
เเตงโมฟัง ในช่วงเวลาการเดินทางไปเยี่ยมคุณยายที่ต่างจังหวัด
คือเมืองปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช

ผู้จัดทำขอขอบคุณคุณครู อาจารย์ ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องใน
การจัดทำหนังสือเรียนเล่มนี้ให้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี ณ โอกาส
นี้ เเละหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ เเก่การ
จัดการศึกษาตามหลักสูตรเเกนกลางขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช
๒๕๕๑ ต่อไป

คำแแนะนำการใช้หนังสือเรียน

หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม ภาษาไทย ระดับชั้น
มัธยมศึกษาปีที่ ๑ เป็นหนังสือเรียนที่จัดทำขึ้นสำหรับผู้เรียนที่
ต้องการเรียนรู้การอ่าน การเขียน รวมไปถึงหลักการใช้ภาษา
ในการศึกษาหนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมภาษาไทยระดับชั้น
มัธยมศึกษาปีที่ ๑ ผู้เรียนควรปฏิบัติดังนี้

๑. ศึกษาโครงสร้างรายวิชาให้เข้าใจในหัวข้อเเละสาระ
สำคัญของผลการเรียนรู้ที่ คาดหวังเเละขอบข่ายเนื้ อหาของ
รายวิชานั้น ๆ อย่างละเอียด

๒.ศึกษารายละเอียดเนื้ อหาของเเต่ละบทอย่างละเอียด
ทำกิจกรรมเเล้วตรวจสอบกับเเนวตอบกิจกรรม
ถ้าผู้เรียนตอบผิดควรกลับไปฝึกศึกษาเเละทำความเข้าใจใน
เนื้อหานั้นใหม่ให้เข้าใจก่อนที่จะศึกษาเรื่องต่อ ๆ ไป

๓.ปฏิบัติกิจกรรมท้ายเรื่องของเเต่ละเรื่อง เพื่อเป็น
การสรุปความรู้ความเข้าใจของเนื้อหาในเรื่องนั้น ๆ อีกครั้ง เเละ
การปฏิบัติกิจกรรมของเเต่ละเนื้อหาเเต่ละเรื่อง ผู้เรียนสามารถ
นำไปตรวจสอบกับครูเเละเพื่อน ๆ ที่ร่วมเรียน
ในรายวิชาเเละระดับเดียวกันได้

๔.หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม ภาษาไทยเล่มนี้มี
ทั้งหมด ๓ บท

บทที่ ๑ เมืงเเห่งวิถี...ชีวีสดใส
บทที่ ๒ ของดี พี่ต้องบอกต่อ
บทที่ ๓ ตำนานเมืองปาก(พ)นัง

เเผนที่เมืองปากพนัง

ภาพที่ ๑๓ http://๑๔chonnipa๒๔.blogspot.com

สารบัญ

เรื่อง หน้า

บทที่ ๑ : เมืองเเห่งวิถี...ชีวีสดใส ๒
คลังความรู้ ๗
๘
ภาพจาก ไ-รม่จัานรทยรังาษที การอ่าน ๙
๑o
-พระตำหนักประทับเเรมปากพนัง ๑o
อ่านเพิ่ม เสริมความรู้ ๑๔
๑๗
-การอ่านจับใจความ ๑๘
กิจกรรมท้ายบท ๑๙
บทที่ ๒ : ของดี พี่ต้องบอกต่อ ๒o
คลังความรู้ ๒o
๒๓
-มารยาทการเขียน ๒๕
อ่านเพิ่ม เสริมความรู้ ๒๘

-จดหมายส่วนตัว
-จดหมายกิจธุระ
-สืบสานตำนาน ขนมลาบ้านหอยราก
กิจกรรมท้ายบท

สารบัญ(ต่อ)

เรื่อง หน้า

บทที่ ๓ : ตำนานเมืองปาก(พ)นัง ๓o
คลังความรู้ ๓๑
๓๒
ภาพจาก ไร-่จชันนทิดรังขษีองคำมูล ๓๓
๓๖
-คำประสม ๔o
-กาพย์ยานี ๑๑ ๔o
อ่านเพิ่ม เสริมความรู้ ๔๓
-เพลงบอก เมืองปาก(พ)นัง ๔๔
-หนังล้อม สระกำ ๔๖
กิจกรรมท้ายบท
บรรณานุกรม

บทที่ ๑

เมืองแห่งวิถี…ชีวีสดใส

ภาพจาก mylifemytravels.com มาตรฐาน

ท ๑.๑ ใช้กระบวนการอ่านสร้าง
ความรู้และความคิด เพื่อนำไปใช้
ตัดสินใจ แก้ปัญหาในการดำเนินชีวิต
และมีนิสัยรักการอ่าน

ตัวชี้วัด

ท ๑.๑ ม.๑/๒ อ่านออกเสียง

บทร้อยแก้วได้ถูกต้อง เหมาะสมกับ

เรื่องที่อ่าน

ท ๑.๑ ม.๑/๔ จับใจความสำคัญจาก

เรื่องที่อ่าน

ท ๑.๑ ม.๑/๘ มีมารยาทในการอ่าน

ภาพจาก porpeang.org

จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. นักเรียนอ่านออกเสียงบทร้อยแก้ว
ได้ถูกต้อง
๒. นักเรียนสามารถจับใจความ
สำคัญจากเรื่องที่อ่านได้
๓.นักเรียนมีมารยาทในการอ่าน

บทที่ ๑

เมืองแห่งวิถี…ชีวีสดใส

อรุณสวัสดิ์ยามเช้าที่แสนสดใสในช่วงปิดเทอม ตื่นขึ้นมาได้

กลิ่นกับข้าวจานโปรดโดยฝีมือแม่ทำนั่นก็คือ ข้าวต้มปลากราย
แตงโมคิดในใจว่า สวรรค์ของเด็กอ้วนมาโปรดแล้ว

ทำไมวันนี้ตื่นเช้าจังเลยลูก? แม่ตะโกนถามมาจากในครัว
“ก็กลิ่นข้าวต้มปลากรายของโปรดหนู มันหอมเตะจมูกซะขนาด
นี้ใครมันจะไปทนไหวล่ะคะแม่
เอิ่ม…แล้วแม่เห็นพ่อไหมคะ? หนูจะถามเรื่องเมื่อวันก่อน
แตงโมถามด้วยความขี้สงสัย
“พ่อไปตลาดนู้น… เห็นบ่นว่าลืมของไว้ แต่เนี่ยพ่อไปนานแล้วนะ
ลูกลองโทรไปถามดู” แม่ตอบด้วยสีหน้าเริ่มโมโหว่าทำไมไปนาน
จัง แตงโมพอได้ฟังแม่บอก ก็วิ่งไปหยิบโทรศัพท์แล้วกดโทรหา
พ่อทันที
ฮัลโหลค่ะพ่อ ทำอะไรอยู่คะ พอดีหนูมีเรื่องอยากจะถาม พ่อรีบ
กลับบ้านนะคะ ? แตงโมถามด้วยความรีบร้อนใจ
“เสียงรถพ่อดังมาแต่ไกล” แม่ตอบ
เอิ่ม…พ่อคะ เรื่องที่เราคุยกันเมื่อวันก่อนที่ว่า ปิดเทอมนี้พ่อจะพา
หนูกับแม่ไปเที่ยวบ้านคุณยายที่ใต้ พ่อจะพาไปใช่ไหมคะ ? แตงโม
ถามพ่อด้วยความสงสัย

๒

“ไปแน่นอนลูก เพราะพ่อตั้งใจว่าปิดเทอมนี้พ่อจะพาหนูไปหา
คุณยาย หลังจากที่ไม่ได้เจอกันมานาน
คุณยายคงดีใจมากแน่ ๆ เพราะฉะนั้นแล้วลูกก็เตรียมตัวเก็บ
กระเป๋ารอได้เลยนะ เราจะเริ่มเดินทางกันอาทิตย์หน้าจ๊ะ”
พ่อตอบแตงโมด้วยสีหน้ายิ้มแย้ม

“ดีใจที่สุดเลยค่ะ หนูอยากเจอคุณยายมาก ๆ ค่ะ คิดถึงฝีมือ
แกงส้มสูตรคุณยายแล้ว พ่อจะพาหนูไปตลาด ๑๐๐ ปี ปากพนัง
ด้วยใช่ไหมคะ ที่พ่อเคยบอกว่าจะพาไป ” แตงโมถามด้วยความ
อยากไปใจจะขาด

“ไปจ๊ะ ๆ ที่พ่อไม่บอกก่อนเพราะอยากจะเซอร์ไพรส์ลูกไงจ๊ะ”
พ่อตอบ

“ไหนเห็นว่าของโปรด กินเสร็จหรือยังคะ ข้าวต้มพองหมดล่ะ
นางตัวดี มัวแต่ถามพ่ออยู่นั่นแหละ รีบกินแล้วไปอาบน้ำได้แล้ว”
แม่ดุแตงโม

“ค่ะแม่ เดี๋ยวหมดถ้วยนี้ไปอาบเลยค่ะ” แตงโมยิ้มกว้าง ๆ
ตกตอนเย็น ท้องฟ้าก็เริ่มเปลี่ยนสี นกก็พากันบินกลับรัง
แตงโมที่พึ่งมาจากเล่นกับเพื่อนบ้านข้าง ๆ ก็รีบถามแม่ทันทีว่า
แ​ ม่คะ มีอะไรให้หนูกินบ้างคะ หนูหิว ?
“รอพ่อกลับมาจากที่ทำงานก่อนนะลูก เดี๋ยวแม่ทำกับข้าวให้
กิน” แม่ตอบ
“แต่แม่คะ หนูหิวจนไส้จะขาดอยู่แล้วนะคะ” แตงโมตอบด้วย
สีหน้าโมโหหิว
“งั้นรอแปปนึง เดี๋ยวแม่ไปเอาไอศกรีมในตู้เย็นมาให้กิน

๓ระหว่างรอพ่อนะ” แม่ตอบ

เย้ !!! พ่อกลับมาแล้ว เสียงแตงโมดังสนั่นทั่วทั้งบ้าน
ท​ ำไมลูก ใครเป็นอะไร ทำไมเสียงดังขนานนั้น ? พ่อถามด้วย
สีหน้าตกใจ

“ไม่มีอะไรค่ะพ่อ” แตงโมยิ้มปนหัวเราะแล้วเดินจากไป
“แตงโม แตงโม !!! มาในครัวด่วน มาช่วยแม่ล้างผัก
หยิบจับทำกับข้าวบ้าง เป็นกุลสตรี งานบ้าน งานเรือน ต้องทำ
เป็นทุกอย่าง ให้ไวเลย” แม่บ่นพร้อมชักสีหน้า
“กำลังไปแล้วค่ะแม่” แตงโมวิ่ง
​ระหว่างทานข้าวพร้อมหน้าพร้อมตากัน แตงโมเปิดประเด็นถาม
พ่อไปว่า
“พ่อคะ สรุปว่าเราจะไปเที่ยวบ้านคุณยายกันวันไหนคะ
หนูไม่อยากรอแล้ว หนูเตรียมชุดไว้พร้อมแล้วค่ะ
สำหรับการไปในครั้งนี้ ถ้าจะให้ดีไปพรุ่งนี้เลยได้ไหมคะ ?”
แตงโมตื่ นเต้นพูดจนกว่าจะได้ไป
“จะรีบไปไหนกันลูก เดี๋ยวรอพ่อเคลียร์งานก่อนนะ ยังไงลูก
ก็ได้ไปอยู่แล้วจ้ะ อดใจรออีกนิดนึงนะ พ่อคาดว่าน่าจะไปวัน
อาทิตย์นี้แน่ ๆ สัญญา”
“พ่อพูดแล้วนะคะ งั้นหนูไปอาบน้ำนอนแล้วค่ะ
ฝันดีนะคะทั้งสองคน หนูรักพ่อกับแม่ที่สุดในโลกเลย”
แตงโมอ้อนด้วยเสียงหวาน

๔

เช้าในวันอาทิตย์ แตงโมรีบจัดเตรียมสัมภาระขึ้นรถ
เพราะว่าวันนี้จะไปเที่ยวบ้านคุณยายกัน ซึ่งระหว่างนั้นแตงโมก็ได้
ถามแม่ไปว่า

“แม่คะ ที่ปากพนังนอกจากจะมีที่เที่ยวที่เป็นตลาด ๑๐๐ ปีแล้ว
ยังมีสถานที่ที่สำคัญอื่น ๆ อีกไหมคะ” แตงโมถามด้วยความขี้
สงสัย

“แม่ว่าจะพาลูกไปไหว้พระขอพรที่ วัดนันทาราม ซึ่งเป็นวัดที่ขึ้น
ชื่อของปากพนังเลย และมีตำนานพระผุดที่น่าศึกษาด้วยนะ”
แม่ตอบด้วยสีหน้ายิ้มแย้ม

ในระหว่างทางก่อนจะถึงบ้านคุณยาย
“พ่อคะ พ่อมีเรื่องเล่าอะไรอีกบ้างเกี่ยวกับปากพนัง หนูอยากรู้ว่า
มีที่ไหนน่าสนใจบ้างค่ะ” แตงโมถามพ่อที่กำลังขับรถ
“เดี๋ยวพอถึงบ้านยาย ลูกก็ลองถามท่านเลย เพราะว่าท่านเป็น
คนในพื้นที่ย่อมรู้ดีกว่าพ่อแน่นอน” พ่อตอบด้วยความมั่นใจ
พอทุกคนเดินทางถึง....บ้านคุณยายโดยสวัสดิภาพ
แตงโมก็ไม่รอช้า รีบตรงไปกอดคุณยาย พร้อมกับถามคุณยาย
เกี่ยวกับปากพนัง
“คุณยายคะ เล่าสถานที่ท่องเที่ยวที่ปากพนังให้หนูฟังหน่อยได้
ไหมคะ” แตงโมมีท่าทีและสีหน้าตื่นเต้นสุด ๆ
“ได้เลย เดี๋ยวยายจะเล่าให้ฟังนะลูก แต่หนูต้องไปอาบน้ำกินข้าว
ให้เรียบร้อยก่อนนะ” คุณยายบอก
“ได้เลยค่ะคุณยาย ” แตงโมตอบด้วยสีหน้าดีใจ

๕

คุณยายเล่าว่า .......
เมืองปากพนัง เป็นเมืองที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาตั้งแต่อดีต

เพราะสภาพภูมิศาสตร์และท้องถิ่นอำเภอปากพนังเป็นจุดรวม
อำเภอใกล้เคียงถือเป็นแหล่งรวมในการขนส่งสินค้าทางเรือ
การประมง มีเรือเดินทะเลรับ - ส่ง คนโดยสารจากปากพนังไปต่าง
ประเทศถึงรัฐตรังกานู เรือเดินทะเลค้าขายระหว่างปากพนัง กับ
กรุงเทพฯ สินค้าจากอำเภอใกล้เคียงที่จะส่งไปต่างประเทศหรือ
กรุงเทพ จะต้องผ่านปากพนังทั้งสิ้น ดังปรากฏตามพระราชหัต
เลขา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในคราวเสด็จประพาสปากพนัง เมื่อวันที่ ๘ กรกฏาคม ๒๔๔๘
ตอนหนึ่งความว่า

“อำเภอปากพนังนี้ได้ทราบอยู่แล้วว่าเป็นที่สำคัญอย่างไร แต่
เมื่อไปถึงฝั่ งรู้สึกว่าตามที่คาดคะเนนั้นผิดไปเป็นอันมาก ไม่นึกว่า
จะใหญ่โตมั่งมีถึงเพียงนี้” และอีกตอนหนึ่งความว่า” เมื่อจะคิดว่า
ตำบลนี้มีราคาอย่างไรเทียบกับเมืองสงขลาเงินผลประโยชน์แต่
อำเภอเดียวนี้น้อยกว่าเมืองสงขลาอยู่ ๒๐,๐๐๐ บาท เท่านั้น
บรรดาเมืองท่าในแหลมมาลายูฝั่ งตะวันออกเห็นจะไม่มีแห่งใดดี
เท่าปากพนัง”

และที่สำคัญเมืองปากพนังนั้นยังมีสถานที่ท่องเที่ยวเยอะแยะ
มากมาย วันนี้ยายพาลูกไปเที่ยวแหลมตะพุมพุกดีกว่า ตกเย็น
ค่อยเข้าไปซื้อของที่ตลาด ๑๐๐ ปี กันเนอะ

๖

คลังความรู้

การอ่านออกเสียง

การอ่านออกเสียง จะช่วยให้นักเรียนมีทักษะการอ่านที่ดี
ยิ่งขึ้นซึ่งถือเป็นทักษะเบื้องต้น ที่เชื่อมโยงไปสู่การอ่านใน
ใจ เพราะเมื่อนักเรียนมีทักษะในการอ่านที่ดี อ่านได้อย่าง
คล่องแคล่ว ชัดเจน จะส่งผลดีต่อทักษะอื่นๆ ในวิชา
ภาษาไทยและวิชาต่างๆ ด้วย

การอ่านออกเสียงร้อยแก้ว

การอ่านออกเสียงร้อยแก้ว หมายถึง การอ่านถ้อยคำที่มีผู้
เรียบเรียงหรือประพันธ์ไว้ โดยการเปล่งเสียง จังหวะเสียง และ
ลีลาในการอ่านให้เหมาะสมกับเรื่อง เพื่อถ่ายทอดอารมณ์ไปสู่
ผู้ฟัง ให้ผู้ฟังเกิดความคล้อยตามไปกับเรื่องราว

หลักการอ่านออกเสียงร้อยแก้ว

๑.ศึกษาเรื่องที่อ่านให้เข้าใจและอ่านออกเสียงให้ถูกต้องตามอักขรวิธี
๒.อ่านด้วยน้ำเสียงที่เป็นธรรมชาติและสอดคล้องกับเรื่องที่อ่าน
๓.อ่านออกเสียงให้ดังพอประมาณ ไม่ตะโกนหรือเสียงแผ่วเกินไป
๔.อ่านเว้นวรรคตอน และอ่านเครื่องหมายวรรคตอนให้ถูกต้อง

๗

มารยาทการอ่าน

มารยาททั่ว ๆ ไปในการอ่าน มีดังนี้

๑. ไม่ควรอ่านเรื่องที่เป็นส่วนตัวของบุคคลอื่น เช่น
จดหมาย สมุดบันทึก
๒. ในขณะที่มีผู้อ่านหนังสือ ไม่ควรชะโงกไปอ่านข้างหลัง
ให้เป็นที่รำคาญและไม่ควรแย่งอ่าน
๓. ไม่อ่านออกเสียงดัง ในขณะที่ผู้อื่นต้องการความสงบ
๔. ไม่แกล้งอ่านเพื่อล้อเลียนบุคคลอื่น
๕. ไม่ควรถือวิสาสะหยิบหนังสือของบุคคลอื่นมาอ่าน
โดยไม่ได้รับอนุญาต
๖. ไม่อ่านหนังสือเมื่ออยู่ในวงสนทนาหรือมีการประชุม
๗. เมื่ออ่านหนังสือในห้องสมุดหรือสถานที่ซึ่งจัดไว้ให้
อ่านหนังสือโดยเฉพาะ ไม่ส่งเสียงดัง ควรปฏิบัติตาม
ระเบียบกฎเกณฑ์ของสถานที่เหล่านั้นอย่างเคร่งครัด

๘

พระตำหนักประทับแรมปากพนัง

พระตำหนักประทับแรม ถูกสร้างขึ้นในโครงการสร้าง
บ้านให้พ่อซึ่งดำเนินการโดยความร่วมมือของชาวจังหวัด
นครศรีธรรมราชและชาวไทยทั่วประเทศ

โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้เป็นพระตำหนักทรงงานถวาย
แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในคราวเสด็จอยู่ และทรง
งานในจังหวัดนครศรีธรรมราช ภายในพระตำหนัก
ประกอบไปด้วยกลุ่มอาคารพระตำหนักฯ มีลักษณะ
สถาปัตยกรรมภาคใต้ ตั้งอยู่ในพื้นที่โครงการพัฒนาพื้นที่
ลุ่มน้ำปากพนังอันเนื่ องมาจากพระราชดำริ

ในอดีต อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราชและ
ในเขตพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง “พรุควนเคร็ง” ประสบกับ
ปัญหาเดือดร้อนจากความเสื่ อมโทรมของทรัพยากรและ
สิ่งแวดล้อมอย่างหนัก ทั้งอุทกภัยการขาดแคลนน้ำจืด
ปัญหาดินเปรี้ยว ปัญหาน้ำเค็มรุกล้ำพื้นที่เกษตร ผลผลิต
ตกต่ำ ซึ่งก่อให้เกิดความทุกข์ยากแร้นแค้น ส่งผลถึงการ
อพยพแรงงานและการโยกย้ายถิ่นฐาน จากดินแดนซึ่ง
เคยเป็น “อู่ข้าวอู่น้ำ” มีความอุดมสมบูรณ์ทั้งพื้นที่นาและ
ในแม่น้ำ กลับกลายเป็นพื้นที่ที่มีความยากจนมากที่สุด
ของประเทศ

ที่มา https://thailandtourismdirectory.go.th

๙

อ่านเพิ่ม เสริมความรู้

การอ่านจับใจความ

การอ่านจับใจความ หมายถึง การอ่านเพื่อเก็บสาระสำคัญจากเรื่อง
ที่อ่าน เช่น เก็บจุดมุ่งหมายของเรื่องที่อ่าน เก็บเนื้อเรื่องที่สำคัญ
เก็บข้อมูลหรือความรู้ที่น่าสนใจ ตลอดจนแนวคิดหรือทัศนะของผู้
เขียน

ใจความสำคัญ

ใจความสำคัญ หมายถึง ข้อความหรือส่วนที่สำคัญอันเป็นแก่นของ
ย่อหน้าที่สามารถครอบคลุมเนื้อความในย่อหน้านั้นๆ ได้ เป็น
ประโยคที่สามารถเป็นหัวเรื่องของย่อหน้านั้นได้ ถ้าตัดเนื้อความ
ของประโยคอื่ นออกหมดหรือสามารถเป็นใจความหรือประโยคๆ
เดียวได้ โดยไม่ต้องมีประโยคอื่นประกอบ และในแต่ละย่อหน้าจะมี
ประโยคใจความสำคัญเพียงประโยคเดียวหรืออย่างมากไม่เกิน ๒
ประโยค

พลความ

พลความ หมายถึง ข้อความที่ทำหน้าที่ขยายใจความให้ชัดเจน
เด่นชัดขึ้น ถ้าตัดพลความสารที่ต้องการสื่อก็ยังไม่เปลี่ยนแปลง
มักเป็นการอธิบาย ยกตัวอย่าง เปรียบเทียบ ให้เหตุผล เป็นต้น

๑๐

จุดมุ่งหมายของการอ่านจับใจความ

การอ่านจับใจความแต่ละครั้ง ผู้อ่านควรมีจุดมุ่งหมายในการอ่าน
ซึ่งจุดมุ่งหมายจะแตกต่างกันออกไป ดังนี้
๑. อ่านเพื่อทราบจุดประสงค์ที่ผู้เขียนต้องการจะสื่ อ
๒. อ่านเพื่อเข้าใจสาระสำคัญของเรื่อง
๓. อ่านเพื่อทราบเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเรื่องว่า ใคร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อ
ใด อย่างไร และอาจรวมถึงแนวคิดหรือข้อคิดของเรื่อง
๔. อ่านเพื่อนำใจความที่ได้ไปถ่ายทอดหรือนำเสนอแก่ผู้อื่นต่อ
๕. อ่านเพื่อนำความรู้หรือแนวคิดที่ได้ไปปรับใบ้ในชีวิตประจำวันต่อไป

ประโยชน์ของการอ่านจับใจความสำคัญ

๑. ช่วยประหยัดเวลาในการอ่าน สามารถเข้าใจได้อย่างรวดเร็ว
๒. ช่วยให้ผู้อ่านสามารถประเมินคุณค่าที่ได้จากหนังสือได้
๓. ช่วยให้การอ่านมีความหมายมากยิ่งขึ้น เนื่องจากผู้อ่านสามารถจับใจ
ความหรือสาระของเรื่องได้

๑๑

เราสามารถพบใจความสำคัญได้ที่ไหนบ้าง ?

๑. ตอนต้นของย่อหน้า

ประตูระบายน้ำอุทกวิภาชประสิทธิ เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ
พัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง ตั้งอยู่ในบ้านบางปี้ อำเภอปากพนัง
จังหวัดนครศรีธรรมราช อันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระบาท
สมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เพื่อช่วยเหลือ บรรเทา
ความทุกข์ยากเดือดร้อนของประชาชนในพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง และ
พื้ นที่ ใกล้เคียง

๒. ตอนกลางของย่อหน้า

ตลาด ๑๐๐ ปีปากพนัง ตั้งอยู่ติดกับแม่น้ำปากพนัง ในสมัย
ก่อนจะมีชาวจีนมาตั้งร้านค้าขายของ ต่อมาได้เริ่มมีแม่ค้าไปตั้ง
ร้านขายของมากขึ้นภายในตลาดจะเป็นห้องแถวติดกันเป็นบล็อก
ๆ ส่วนใหญ่ขายขนมพื้นบ้าน ของขึ้นชื่อของอำเภอ เช่น ขนมลา
ซึ่งมีให้เลือกหลากหลายรูปแบบ มีแม่ค้าและพ่อค้ามาขายของกัน
เป็นจำนวนมาก และพ่อค้าแม่ขายจะเป็นคนมีอายุและจากรุ่นสู่รุ่น
ตลาด ๑๐๐ ปี จึงเป็นตลาดที่เก่าแก่ที่สุดของอำเภอปากพนัง
นอกจากนี้ ยังมีของกินแบบบ้าน ๆ รวมถึงอาหารทะเลสดๆ ราคา
ย่อมเยาที่ชาวประมง จะมาส่งแม่ค้าทุกวัน และมีปลากระบอกแห้ง
ของขึ้นชื่อของที่นี่ รวมไปถึงขายผัก
ผลไม้ รวมไปถึง กุ้งแห้ง ปลาหมึกแห้ง และอื่นๆ อีกมากมาย

๑๒

๓. ใจความสำคัญอยู่ทั้งตอนต้นและตอนท้ายย่อหน้า

ส้มโอทับทิมสยามหรืออัญมณีกินได้ เป็นส้มโอที่สร้างชื่อให้
อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ด้วยสีสันที่แดงสด เหมือน
ดังกับอัญมณีที่ชื่อว่า ทับทิมสยาม บวกกับรสชาติที่หวานอร่อย
ทำให้ส้มโอทับทิมสยาม มีการกล่าวถึงกันอย่างมาก ทั้งที่ผู้ที่ชื่น
ชอบการรับประทานผลไม้ชนิดนี้ รวมไปถึงเกษตรกรที่หันมาสนใจ
ปลูกส้มโอสายพันธุ์นี้ เนื่องจากส้มโอทับทิมสยาม เป็นที่ต้องการ
ของตลาดเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้ราคาส้มโอทับทิมสยาม ขยับ
ราคาเพิ่มขึ้นมาทุกปี

๔. ใจความสำคัญไม่ปรากฏในส่วนใดส่วนหนึ่ง
ต้องสรุปเอง

แหลมตะลุมพุก อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีชื่อเสียง
เป็นที่รู้จักกันมายาวนาน เนื่องจากการถูกพายุพัด สร้างความเสียหาย
ครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยเกิดจากพายุ“แฮเรียต”
มีความเร็วลมที่จุดศูนย์กลาง ๙๐ กม./ชม คลื่นทะเล สูงกว่า ๑ เมตร

ใจความสำคัญคือ แหลมตะลุมพุกถูกพายุพัดสร้างความเสียหาย
ครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยเกิดจากพายุ“แฮเรียต”

๑๓

กิจกรรมท้ายบท



คำชี้แจง : ให้นักเรียนอ่านจับใจความสำคัญ เรื่อง

พระตำหนักประทับแรมปากพนัง

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………




๑๔

คำชี้เเจง : ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย (/) หน้าข้อความ
ที่เป็นจริง เเละทำเครื่องหมาย (x) หน้าข้อที่เป็นเท็จ (๑o
คะเเนน)

.........๑. การอ่านจับใจความ เป็นการอ่านเพื่อเก็บสาระสำคัญ
.........๒. มารยาทในการอ่านที่ดีคือ ควรอ่านเสียงดัง
ไม่สนใจผู้อื่ น
.........๓. มารยาทในการอ่านที่ดีคือ ไม่เเกล้งอ่นเพื่อล้อเลียนผู้อื่น
.........๔. ข้อความหรือส่วนที่สำคัญถือเป็นเเก่นของย่อหน้าเรียก
ว่า ใจความสำคัญ
.........๕. พลความ คือข้อความที่ทำหน้าที่ขยายข้อความทั้งหมด
ให้ชัดเจน
.........๖. จุดมุ่งหมายของการอ่านจับใจความคือเพื่อทราบจุด
ประสงค์ที่จะสื่ อ
.........๗. อ่านเพื่อเข้าใจสาระสำคัญของเรื่องถือเป็นประโยชน์การ
อ่านจับใจความ
.........๘. การอ่านออกเสียงถือเป็นทักษะเบื้องต้นของการอ่าน
.........๙. การอ่านออกเสียงร้อยเเก้วที่ดีควรอ่านเว้นวรรคตอน
.........๑o. การอ่านจับใจความมีประโยชน์ในการประหยัดเวลา

๑๕

บทที่ ๒

ของดี พี่ต้องบอกต่อ

ภาพจาก ไร่จันทรังษี มาตรฐาน
ภาพจาก
ท ๒.๑ ใช้กระบวนการเขียน
issue.com เขียนสื่อสาร เขียนเรียงความ
ย่อความและเขียนเรื่องราวในรูปแบบ
ต่าง ๆ เขียนรายงานข้อมูลสารสนเทศ
และรายงานการศึกษาค้นคว้าอย่างมี
ประสิทธิ์ภาพ

ตัวชี้วัด

ท ๒.๑ ม.๑/๑ เขียนย่อความจาก
เรื่องที่อ่าน

ท ๒.๑ ม. ๑/๓ เขียนจดหมายส่วนตัว
และจดหมายกิจธุระ

ท ๒.๑ ม.๑/๕ มีมารยาทในการเขียน

จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. นักเรียนสามารถบอกหลักการ
เขียนย่อความได้
๒. นักเรียนสามารถเขียนจดหมาย
ส่วนตัวและจดหมายกิจธุระได้
๓. นักเรียนมีมารยาทในการเขียน

บทที่ ๒

ของดี พี่ต้องบอกต่อ

เมืองเสน่ห์ล้ำค่าน่าติดตาม ที่งดงามถิ่นฐานบ้านเกิดฉัน

ปากพนังเมืองท่าเขารู้กัน ประมงนั้นอาชีพที่นิยม

เอกลักษณ์เรียบง่ายมากมายมี ภูมิปัญญาเป็นที่อันสร้างสม

ริมชายหาดมีทั้งกังหันลม มาเยี่ยมชมเมืองวิถีชีวีใต้

การประกอบอาชีพที่หลากหลาย อีกหญิงชายค้าขายกันสุขสันต์

ช่วยกันช็อปช่วยกันชิมช่วยแบ่งปัน อดีตนั้นศูนย์การค้าน่าสนใจ

ขนมลาของขึ้นชื่อเลื่องลือมาก คนหอยรากทำขนมเอาไปให้

จันทรังษีวิถีของของชาวไทย ต้นจากไร่ผลผลิตติดโอท็อป

ตะลุมพุกวาตภัยได้ถามหา ปีสองห้าศูนย์หน้าพาโศกศัลย์

พัดบ้านเรือนพัดพี่น้องมารวมกัน ในวันนี้ฝันร้ายได้มาเยือน

ผ่านมาแล้วประมาณหกสิบปี ทุกวันนี้ตราตึงไม่แม้นเหมือน

ธรรมชาติงดงามคอยย้ำเตือน เปรียบเสมือนวาตภัยได้พัดพา

๑๗

คลังความรู้

การเขียนย่อความ

การเขียนย่อความ คือ การที่ผู้อ่านต้องจับใจความสำคัญ
ของเรื่อง เเต่ละย่อหน้า เเล้วนำมาเรียงใหม่ ให้สั้น กระชับ
เเต่ยังคงมีเนื้ อเรื่องเดิมอยู่

ส่วนประกอบของย่อความ

ประกอบด้วยส่วนสำคัญ ๒ ส่วน ได้เเก่
๑. ส่วนนำ เป็นเเบบขึ้นต้นย่อความเพื่อบอกที่มาของ
เรื่องให้ผู้อ่านทราบ
๒. ส่วนเนื้อเรื่อง เป็นส่วนเนื้อหาที่เรียบเรียงเเล้วมี
ย่อหน้าเดียว

หลักการเขียนย่อความ

๑. อ่านเนื้อเรื่องที่จะย่อให้เข้าใจ อ่านมากว่า ๑ รอบ จับใจความ
ให้ได้ว่าเรื่องอะไร หรือ ใคร ทำอะไร ที่ไหน อย่างไร
๒. เมื่อเข้าใจเรื่อง ก็จับใจความสำคัญทีละย่อหน้า
๓. นำใจความสำคัญเเต่ละย่อหน้ามาเขียนใหม่ด้วยภาษาของ
ตนเอง โดยต้องมีคำนำย่อความตามรูปแบบ เปลี่ยนสรรพนาม
ให้เป็นสรรพนามบุรุษที่ ๓ เขียนเรียบเรียงเนื้อเรื่องที่ย่อเเล้วเป็น
ย่อหน้าเดียว มีความยาวประมาณ ๑ ใน ๔ ของเนื้อเรื่องเดิม

๑๘

มารยาทการเขียน

มารยาทในการเขียนควรปฏิบัติดังนี้

๑. ใช้ถ้อยคำสุภาพไพเราะ หลีกเลี่ยงคำหยาบ ไม่ใช้อารมณ์
ความรู้สึกส่วนตนหรืออคติ วิจารณ์ผู้อื่นอย่างปราศจากเหตุผล
จนทำให้เกิดความเดือดร้อนเสียหายและสังคมแตกแยก
๒. เขียนข้อความหรืองานเขียนที่เป็นจริง ได้ศึกษา ค้นคว้าและ
ตรวจสอบว่าถูกต้องแล้ว ถ้าเป็นเรื่องส่วนตัวต้องได้รับอนุญาต
จากเจ้าของเสียก่อน
๓. เขียนให้ถูกต้องตามอักขรวิธี ใช้สระ พยัญชนะ และ
วรรณยุกต์ให้ถูกต้อง ใช้ถ้อยคำที่เหมาะสมกับเนื้อหากาลเทศะ
และสถานะบุคคล
๔. เขียนสิ่งที่มีคุณค่าอันจะก่อให้เกิดความสุขให้เกิดความสงบ
สุขแก่คนในสังคมและประเทศชาติ ทำให้เกิดองค์ความรู้ใหม่ที่
มีต่อผลการพัฒนาประเทศชาติ
๕. การไม่คัดลอกงานเขียนของผู้อื่น โดยอ้างว่าเป็นผลงาน
ของตนเอง เมื่อยกข้อความหรืองานเขียนของผู้อื่นมาประกอบ
จะต้องให้เกียรติเจ้าของงานโดยการเขียนอ้างอิงที่มาของเรื่อง
และชื่อผู้เขียนทุกครั้ง

๑๙

อ่านเพิ่ม เสริมความรู้

จดหมายส่วนตัว

จดหมายส่วนตัว เป็นจดหมายที่เขียนถึงผู้ที่เรารู้จัก คุ้นเคย

เพื่อส่งข่าวคราว เล่าเรื่อง ไต่ถามทุกข์สุข แสดงความรัก

ความระลึกถึง ความหวังดี ความห่วงใย หรือข้อความช่วย

เหลือ กันในระหว่างญาติ มิตร พ่อแม่ ครูอาจารย์ ภาษาที่ใช้จึง

เป็น ภาษาระดับกันเอง หรือที่เรียกว่า ภาษาปาก แต่ต้องเหมาะ

สมกับสถานะบุคคล

การเขียนจดหมายส่วนตัว
มีวัตถุประสงค์ ดังนี้

๑. เล่าเรื่องราวต่าง ๆ หรือสอบถามเรื่องราว
๒. ไต่ถามสารทุกข์สุขดิบ หรือทุกข์สุขส่วนตัว
๓. เพื่อส่งข่าวคราว
๔. เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลที่สนใจ
๕. เพื่อแสดงไมตรีจิต หรือเพื่อขอบคุณ เป็นต้น

๒๐

ตัวอย่างจดหมายส่วนตัว

๑. บริษัท เกษตร จำกัด
๔/๒๑ สุขุมวิท กรุงเทพฯ ๑๐๑๑๐

๒. ๑๒ เมษายน ๒๕๓๘

๓.
กราบเท้า คุณพ่อคุณแม่ที่เคารพอย่างสูง
๔. ผม ได้มารายงานตัวเข้าทำงานที่บริษัทนี้เรียบร้อยแล้วตั้งแต่วันที่
๑๐ บริษัทนี้มีสำนักงานใหญ่อยู่ตามที่อยู่ข้างบนนี้ แต่มีเรือนเพาะชำและสวน
กล้าไม้ขนาดใหญ่มากอยู่ที่เขตมีนบุรี ทุกเช้าพนักงานทุกคนจะต้องมาลง
เวลาปฏิบัติงานและรับทราบคำสั่ง หรือรับมอบหมายงาน จากนั้นจึงแยกย้าย
กันไปปฏิบัติงาน

ผมได้รับมอบหมายให้ดูแลสวนกล้าไม้ที่มีนบุรี ผมรับผิดชอบพื้นที่
เขต ๙ ซึ่งเป็นเขตเพาะเลี้ยงดูแลกล้าไม้ไผ่ มีคนงานช่วยผมทำงาน ๓ คน
ทุกคนเป็นคนดีและขยัน งานที่ทำจึงเป็นไปด้วยดี

ผมสุขสบายดี เพราะที่พักซึ่งอยู่ชั้นบนของสำนักงานบริษัท ซึ่งบริษัท
จัดให้มีความสะอาดดี และมีความกว้างขวางพอสมควร ทั้งอยู่ไม่ไกลย่าน
ขายอาหาร ผมจึงไปซื้อหามารับประทานได้สะดวก นับได้ว่าผมได้ทำงานที่ดี
และมีที่พักที่สะดวกสบายทุกประการ

หวังว่า คุณพ่อและคุณแม่และน้องทั้งสองคงสบายเช่นกัน ผมจะกลับ
มาเยี่ยมบ้านถ้ามีวันหยุดติดต่อกันหลายวัน และจะเขียนจดหมายมาอีกในไม่
ช้านี้

๕. ด้วยความเคารพอย่างสูง

๖. เสมา ธรรมจักรทอง

๒๑

จดหมายกิจธุระ

จดหมายกิจธุระ หมายถึง จดหมายที่ใช้ติดต่อกันเกี่ยวกับ
เรื่องงาน กิจธุระต่าง ๆ ที่เป็นส่วนหนึ่งของ การดาเนินชีวิตและ
เพื่อประโยชน์ในการดำเนินงาน รวมทั้งแสดงไมตรีจิตที่มีต่อกัน

ส่วนประกอบของจดหมายกิจธุระ

๑. หัวจดหมาย ถ้าเป็นบุคคลธรรมดา ก็ใช้ที่อยู่ของผู้เขียน
แต่ถ้าเป็นหน่วยงาน ก็จะเป็นชื่อองค์กร หรือหน่วยงานที่ออก
จดหมาย มีที่อยู่หน่วยงาน เหมือนจดหมายธรรมดา
๒. ลำดับของจดหมาย เช่น ที่ ศธ๕/๒๕๖๒ โดย ศธ เป็นอักษรย่อ
หน่วยงาน ในที่นี้คือ กระทรวงศึกษาธิการ แต่ถ้าผู้เขียนจดหมาย
เป็นบุคลธรรมดา ก็ไม่ต้องมีในส่วนนี้
๓. วัน เดือน ปี ที่ออกจดหมาย เหมือนจดหมายธรรมดา
๔. เรื่อง เป็นการเขียนระบุจุดประสงค์ของการเขียนจดหมาย เช่น
ขอเชิญให้มาเป็นวิทยากร




๒๒

๕. คำขึ้นต้นจดหมาย ใช้คำว่า “เรียน” ตามด้วยชื่อ นามสกุล
รวมถึงยศ และตำแหน่งของผู้รับ หรือถ้าผู้รับเป็นผู้ที่มียศฐา
บรรดาศักดิ์สูง เช่น รัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี ก็ต้องใช้คำขึ้นต้นที่
แตกต่างไปจากคำว่า “เรียน” คำขึ้นต้นจดหมายต้องคำนึงถึงเรื่องนี้
ด้วย
๖. สิ่งที่ส่งมาด้วย เป็นสิ่งที่ผู้ส่งจดหมายส่งให้ผู้รับพร้อมจดหมาย
เช่นรายละเอียดโครงการ เอกสารประกอบการประชุม หนังสือ
(อาจจะมีหรือไม่มีก็ได้) นั่นคือสิ่งที่ส่งมาด้วย จะต้องระบุว่าเป็นอะไร
๗. ข้อความหรือเนื้อหาของจดหมาย เป็นเนื้อหาสาระหลักของ
จดหมาย มักมี ๓ ย่อหน้า หากเนื้อหาจดหมายมีความยาวก็สามารถ
มีมากกว่านั้นได้ เป็นภาษาเขียน ภาษาราชการ เป็นข้อเท็จจริง
เท่านั้น ไม่มีข้อคิดเห็นเจือปน




๒๓

ตัวอย่างจดหมายกิจธุระ

๑.โรงเรียนลำปางกัลยาณี

ถนนพหลโยธิน

อ.เมือง จ.ลำปาง ๕๒๐๐๐

๒. ๒๔ กันยายน ๒๕๓๘

๓. เรียน ผู้จัดการวัสดุการศึกษา (๑๙๗๙) จำกัด

๔. ด้วยทางโรงเรียนลำปางกัลยาณี มีความประสงค์จะซื้อสไลด์

ประกอบการสอนวิชาภาษาไทย ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ตามรายการต่อ

ไปนี้

๑. ชุดความสนุกในวัดเบญจมบพิตร จำนวน ๑ ชุด

๒. รามเกียรติ์ตอนศึกไมยราพ จำนวน ๑ ชุด

๓. แม่ศรีเรือน จำนวน ๑ ชุด

๔. ข้อคิดจากการบวช จำนวน ๑ ชุด

๕. หนังตะลุง จำนวน ๑ ชุด

ตามรายการที่สั่งซื้อมาข้างต้น ดิฉันอยากทราบว่า รวมเป็นเงินเท่าไร

จะลดได้กี่เปอร์เซ็นต์ และถ้าตกลงซื้อจะจัดส่งทางไปรษณีย์ได้หรือไม่

๕. หวังว่าท่านคงจะแจ้งเกี่ยวกับรายละเอียดให้ทราบโดยด่วน

จึงขอขอบคุณมาในโอกาสนี้

๖. ขอแสดงความนับถือ

๗. สมใจ หยิ่งศักดิ์

๘. (น.ส. สมใจ หยิ่งศักดิ์)

๙. ผู้ช่วยพัสดุหมวดวิชาภาษาไทย




๒๔

สืบสานตำนาน
ขนมลาบ้านหอยราก

ขนมลา เป็นขนมพื้นบ้านภาคใต้ ซึ่งแหลงที่มีการผลิตและมีชื่อ
เสียงมากที่สุดอยู่ในพื้นที่อําเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
ขนมลาเป็นขนมพื้นบ้านที่นิยมทํากันมากในช่วงเทศกาลเดือนสิบ ซึ่ง
เป็นประเพณีประจํา ภาคใต้เพื่อทําบุญให้แก่ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว โดย
ในวันดังกล่าวจะใช้ขนม ๕ ชนิด ได้แก่ ขนมลา ขนมพอง ขนมบ้า
ขนม เจาะหูและขนมไข่ปลาเป็นสัญลักษณ์แทนสิ่งของที่จะส่งไปให้
แก่บรรพบุรุษ เช่น ขนมลา ใช้แทนเสื้อผ้า และใช้เป็น อาหาร ขนมบ้า
ใช้เป็นลูกสะบ้าไว้สําหรับเล่น ขนมเจาะหูไว้สําหรับเป็นเงินใช้จ่าย
ขนมพองใช้เป็นพาหนะแทนเรือ และแพ เป็นต้น ในส่วนของขนมลา
ของภาคใต้มี ๒ ชนิด คือ ลาเช็ด และลาลอยมัน ซึ่งขนมลาทั้งสอง
ชนิดนี้มีวิธีการ ทําแตกต่างเพียงเล็กน้อยตรงวิธีการทอด

จังหวัดนครศรีธรรมราช หมู่บ้านขนมลา “บ้านหอยราก” หนึ่ง
เดียวของนครศรีธรรมราช ได้ขึ้นชื่อทำขนมลาอร่อยที่สุด เร่งผลิต
ตามออเดอร์รับเทศกาลบุญสารทเดือนสิบที่จะมีขึ้นในทุก ๆ ปี ซึ่ง
ราคาขายขยับขึ้นตามวัตถุดิบ

๒๕

บรรยากาศที่ชุมชนวัดศรีสมบูรณ์หรือบ้านหอยราก ต.หูล่อง
อ.ปากพนัง จ.นครศรีธรรมราช กว่า ๑๐๐ ครัวเรือน ซึ่งเป็นหมู่บ้าน
ผลิตขนมลาหนึ่งในขนมเดือนสิบ ชาวบ้านต่างทำขนมลาเพื่อ
เตรียมรับเทศกาลบุญสารทเดือนสิบ ถือเป็นประเพณีเก่าแก่ที่
สืบทอดกันมาของภาคใต้ ปกติขนมลาจะเริ่มทำก่อนงานบุญเดือน
สิบ ๓ เดือน และสิ้นสุดวันทำบุญใหญ่ส่งตายายคือแรม ๑๕ ค่ำ
เดือนสิบของทุกปี

เเละเนื่ องจากตลาดมีความต้องการขนมลาจำนวนมาก
ชาวบ้านบ้านหอยรากทำขนมลากันทุกครัวเรือน และอร่อยที่สุดใน
เมืงปากพนัง จนได้รับการขนานนามว่าเป็น “หมู่บ้านขนมลา” หนึ่ง
เดียวในจังหวัดนครศรีธรรมราช หากเป็นขนมลาของแท้ต้องจาก
หมู่บ้านหอยรากเท่านั้น ทำให้ที่ผ่านมาขนมลาบ้านหอยรากนี้ได้มี
การส่งออกไปต่างประเทศ สร้างรายได้เพิ่มมากยิ่งขึ้นเเละยังได้
เป็นที่รู้จักในวงกว้าง

ขนมลาบ้านหอยราก

ภาพที่ ๑ ๔ https://tna.mcot.net/tna-๕๒๐๕๘๖

๒๖

ภาพที่ ๑๕ https://tna.mcot.net/tna-๕๒๐๕๘๖

ภาพที่ ๑๖ https://tna.mcot.net/tna-๕๒๐๕๘๖

ภาพที่ ๑๗ https://tna.mcot.net/tna-๕๒๐๕๘๖

๒๗

กิจกรรมท้ายบท

คำชี้เเจง : ให้นักเรียนเขียนย่อความจากเรื่อง
"สืบสาน ขนมลาบ้านหอยราก" ให้ถูกต้อง

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………




๒๘

คำชี้เเจง : ให้นักเรียนเขียนจดหมายส่วนตัวเเละ
จดหมายกิจธุระ อย่างละ ๑ ฉบับ (๑o คะเเนน )

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………….






๒๙

บทที่ ๓

ตำนานเมืองปาก(พ)นัง

ภาพจาก club.psu.ac.th มาตรฐาน

ท ๔.๑ เข้าใจธรรมชาติของภาษา
และหลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลง
ของภาษาและพลังของภาษา
ภูมิปัญญาทางภาษา และรักษาภาษา
ไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ

ตัวชี้วัด

ท ๔.๑ ม.๑/๒ สร้างคำในภาษาไทย
ท ๔.๑ ม.๑/๘ แต่งบทร้อยกรอง

ภาพจาก Facebook.com/ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. นักเรียนสามารถสร้างคำในภาษา
ไทยได้อย่างถูกต้อง
๒. นักเรียนสามารถเเต่งคำประพันธ์
ประเภทกาพย์ยานี ๑๑ ได้

คลังความรู้

การสร้างคําในภาษาไทย

คําที่ใช้ในภาษาไทยดั้งเดิม ส่วนมากจะเป็นคําพยางค์
เดียว เช่น ดํา แดง พ่อ แม่ พี่ น้อง กิน นอน เมื่อมีการ
สื่ อสารที่มากขึ้นภาษาไทยก็จะต้องพัฒนาทั้งรูปคําและการ
เพิ่มจํานวนคํา เพื่อให้คําเพียงพอต่อการใช้ สื่อสาร คําไทย
ที่ใช้อยู่ปัจจุบันมีทั้งคําที่เป็นคําไทยดั้งเดิม คําที่มาจาก
ภาษาต่างประเทศ คําศัพท์เฉพาะทาง วิชาการคําที่ใช้
เฉพาะในภาษาพูด คําชนิดต่าง ๆ เหล่านี้มีชื่อเรียกตาม
ลักษณะและแบบสร้างของคํา โดย รูปแบบของการสร้างคํา
นั้น เช่น
คํามูล คําประสม คําซ้ํา คําซ้อน คําพ้อง เป็นต้น

คำมูล

คํามูล คือ คําพื้นฐานที่มีความหมายสมบูรณ์ในตัวเอง
เป็นคําที่สร้างขึ้นโดยเฉพาะ อาจเป็นคําไทยแท้ หรือเป็นคํา
ที่มาจากภาษาอื่นก็ได้ และจะเป็นคําพยางค์เดียวหรือหลาย
พยางค์ก็ได้

๓๑

๑. ชนิดของคํามูล

๑.๑ คํามูลพยางค์เดียว คือ คําพยางค์เดียวที่มีความหมายชัด
อยู่ในตัว จะเป็นคําที่มาจาก ภาษาใดก็ได้ และเป็นคําชนิดใด
ก็ได้ เช่น พ่อ แม่ นก แดง บาส บอล ฟรี เกี๊ยว โต๊ะ ตรวจ
เพลิง เพ็ญ เป็นต้น

๑.๒ คํามูลหลายพยางค์ เป็นคําหลายพยางค์ เมื่อแยก
แต่ละพยางค์แล้ว อาจมีความหมายหรือไม่มีความหมายก็ได้
แต่ความหมายของแต่ละพยางค์ไม่เกี่ยวข้องกับความหมาย
ของคํามูลนั้นเลย เช่น กระดาษ ศิลปะ กํามะลอ
หรือกล่าวได้ว่า คํามูล คือคําที่มีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่ง
เช่น คำมูลที่ประกอบด้วยพยางค์ที่มีความหมายเพียงบาง
พยางค์ เช่น “นาฬิกา”
นา พื้นที่ลักษณะคล้ายนาสําหรับทําการเกษตรอื่น ๆ
ฬิ ไม่มีความหมาย
กา นกชนิดหนึ่ง , ภาชนะสําหรับใส่น้ําหรือต้มน้ํา
นาฬิกา เครื่องบอกเวลา

ข้อสังเกตคํามูลหลายพยางค์

เปล่งเสียงหลายครั้ง
มีความหมาย
เมื่ อแยกพยางค์แล้วจะมีบางพยางค์ที่ ไม่มีความหมาย
หรือทุกพยางค์ไม่มีความหมาย

๓๒

คำประสม

คําประสม เป็นคําที่สร้างขึ้นใหม่จากการนําคํามูล ๒ คําขึ้นไป
มารวมกัน เกิดเป็นคําใหม่มีความหมาย ใหม่ ทําให้มีคําใช้ใน
ภาษาไทยมากขึ้น

ลักษณะของคําประสม

๑. คําประสมเกิดจากคํามูลตั้งแต่สองคําขึ้นไปมาประสมกัน
แล้วเกิดความหมายใหม่ แต่ยังมีเค้า ความหมายเดิมอยู่ เช่น

พ่อ หมายถึง สามีของแม่
ตา หมายถึง พ่อของแม่ พ่อตา หมายถึง พ่อของภรรยา

๒. คําประสมสามารถแยกเป็นคํา ๆ ได้ และคําที่แยกได้
แต่ละคํามีความหมายต่างกัน เมื่อนํามา รวมกันความหมายต่าง
จากคําเดิม เช่น

ปาก หมายถึง อวัยวะของคนและสัตว์สำหรับกินอาหาร และ
ใช้ออกเสียง

กา หมายถึง นกชนิดหนึ่ง หรือภาชนะสําหรับใส่น้ําหรือต้มน้ํา
ปากกา หมายถึง เครื่องสําหรับขีดเขียน

๓๓

๓. คําที่มาประสมกันจะเป็นคํามูลในภาษาใดก็ได้ เช่น
เข็มทิศ (ไทย + สันสกฤต)
รถเก๋ง (บาลี + จีน)
ตู้โชว์ (จีน + อังกฤษ)

๔. คําประสมที่เกิดจากคํามูล ซึ่งมีลักษณะเป็นการย่อคํา
หลาย ๆ คํา ส่วนมากมักจะขึ้นต้นด้วยคําว่า นัก ชาว ช่าง หมอ
ของ ที่ เครื่อง เป็นต้น
เช่น

นัก นักร้อง นักเขียน นักดนตรี
ชาว ชาวนา ชาวประมง ชาวไทย
ช่าง ช่างไม้ ช่างทอง ช่างฝีมือ
หมอ หมอดู หมอผี หมอนวด
ของ ของใช้ ของเล่น ของชําร่วย
ที่ ที่พัก ที่เที่ยว ที่นอน
เครื่อง เครื่องบิน เครื่องหมาย เครื่องมือ

๓๔

คำประสม

๕. คําประสม เป็นคําชนิดใดประสมกันก็ได้ เช่น

นาม + นาม แม่น้ํา พ่อบ้าน แปรงสีฟัน

นาม + กริยา แบบเรียน เข็มกลัด ยาดม

กริยา + นาม กินใจ เล่นตัว เข้าใจ

นาม + วิเศษณ์ น้ําแข็ง ถั่วเขียว หัวหอม

กริยา + กริยา ต้มยํา พิมพ์ดีด จดจํา

บุพบท + นาม ข้างถนน นอกคอก ต่อหน้า

วิเศษณ์ + วิเศษณ์ อ่อนหวาน หวานเย็น

วิเศษณ์ + คำนาม สองหัว อ่อนข้อ

ข้อสังเกตคําประสม

คํามูลตั้งแต่สองคําขึ้นไปรวมกัน เกิดคําใหม่ มีความ
หมายใหม่ เป็นคําประสม เช่น

พัดลม หมายถึง เคื่องพัดให้เย็นด้วยแรงไฟฟ้า
ลูกน้อง หมายถึง ผู้ที่คอยติดสอยห้อยตาม
คํามูลตั้งแต่สองคําขึ้นไปรวมกัน ไม่เกิดความหมายใหม่
ไม่ใช่คําประสม เช่น
ลมพัด หมายถึง ลมโชยมา
คอเจ็บ หมายถึง คออักเสบ
เสื้อเปื้ อน หมายถึง เสื้อติดสิ่งที่ทําให้เกิดความสกปรก

๓๕

กาพย์ยานี ๑๑

กาพย์ยานีคืออะไร ?

กาพย์ยานีเป็นคำประพันธ์ประเภทกาพย์ที่
กวีนิยมเเต่งมากที่สุด มีทั้งเเต่งสลับกับคำประพันธ์
ประเภทอื่นเเละเเต่งเพียงลำพัง โดยกาพย์ยานีบท
หนึ่งสองบท บาทละ ๑๑ คำ คนทั่วไปจึงนิยมเรียกว่า
กาพย์ยานี ๑๑

ลักษณะทั่วไป

เป็นคำประพันธ์ชนิดหนึ่ง ในบาทหนึ่งมี ๑๑ คำ
จึงเป็นที่มาของเลข ๑๑ ท้ายชื่อกาพย์ เหมาะสำหรับเนื้อหา ที่
ต้องการเล่าเรื่อง อธิบายความทั่วไป สามารถทำให้ดำเนิน
เรื่องเป็นไปได้ทั้งเร็วและช้า ขึ้นอยู่กับผู้แต่ง

๓๖

แผนผังกาพย์ยานี ๑๑

หนึ่งบทมี ๔ วรรค
วรรคหน้า ๕ พยางค์ วรรคหลัง ๖ พยางค์

วรรคที่หนึ่งเรียก วรรคสดับ
วรรคที่สองเรียก วรรครับ
วรรคที่สามเรียก วรรครอง
วรรคที่สี่เรียก วรรคส่ง

๓๗

คณะ

เเต่ละบาทมี ๒ วรรค คือ วรรคหน้า เเละวรรคหลัง
ประกอบด้วยจำนวนพยางค์ในเเต่ละบาท ๑๑ พยางค์
หรือ ๑๑ คำ

วรรคหน้ามี ๕ พยางค์
วรรคหลังมี ๖ พยางค์

รวมเป็น ๑๑ คำ จึงเขียนเลข ๑๑ กำกับไว้หลังกาพย์ยานี

สัมผัส

สัมผัสระหว่างวรรค

คำสุดท้ายของวรรคเเรก (วรรคสดับ) สัมผัสกับคำที่ ๓
ของวรรคที่สอง (วรรครับ)

คำสุดท้ายของวรรคที่ ๒ (วรรครับ) สัมผัสกับคำสุดท้าย
ของวรรคที่ ๓ (วรรครอง)

คำสุดท้ายของวรรค ๔ (วรรคส่ง) เป็นคำสั่งสัมผัสบังคับ
ให้บทต่อไปต้องรับสัมผัสที่คำสุดท้ายของวรรค ๒
(วรรครับ)

๓๘

การอ่านกาพย์ยานี ๑๑

การอ่านกาพย์ยานี ๑๑ จะต้องเเบ่งจังหวะการอ่านคำ
ในเเต่ละวรรคดังนี้

วรรคเเรกมี ๕ คำ วรรคหลังมี ๖ คำ การอ่านจึงเว้นเป็น
จังหวะตามวรรค คือวรรคหน้าเว้นจังหวะ ๒/๓ คำ ส่วนวรรค
หลังเว้นจังหวะ ๓/๓

สิบเอ็ดบอกความนัย หนึ่งบาทไซร้ของพยางค์
วรรคหน้าอย่าเลือนราง จำนวนห้าพาจดจำ
หกพยางค์ในวรรคหลัง ตามแบบตั้งเจ้าลองทำ
สัมผัสตามชี้นำ โยงเส้นหมายให้เจ้าดู
สุดท้ายของวรรคหนึ่ง สัมผัสตรึงสามนะหนู
หกห้าโยงเป็นคู่ เร่งเรียนรู้สร้างผลงาน

อ.ภาทิพ ศรีสุทธิ์



๓๙

อ่านเพิ่ม เสริมความรู้

เพลงบอก
เมืองปาก(พ)นัง

ภาพที่ ๑๙ club.psu.ac.th

สมใจ ศรีอู่ทอง หรือครูสมใจ อู่ทอง เป็นนักเลงเพลงบอกชาว
ปากพนัง ที่มีชื่อเสียงคณะหนึ่งในนครศรีธรรมราช เป็นที่ยอมรับกัน
ถึงความแตกฉานในกลอนแบบด้นสดที่เรียกกันว่า “มุตโต” เขียน
กระทู้ข้อความอะไรครูสมใจร้องด้นได้ดังใจนึก และยังได้รับรางวัล
ศิลปินพื้นบ้านยอดเยี่ยมประจำภาคใต้ รางวัลพระพิฆเนศทองราช
ทานอีกด้วย สมใจ อู่ทอง เกิดเมื่อวันที่ ๔ พฤศจิกายน พ.ศ.
๒๔๘๙ ที่บ้านเลขที่ ๕ หมู่ ๔ ตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง
จังหวัดนครศรีธรรมราช สมรสกับนางหมัดแป้ง อู่ทอง
มีบุตรธิดารวมทั้งสิ้น ๘ คน ได้รับศึกษาจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒
ตัดสินใจลาออกมาประกอบอาชีพทำประมงกับบิดาเหตุด้วยเพราะ
จิตใจใฝ่ไปในด้านศิลปะการแสดงหนังตะลุง

๔๐

ต่อมาได้ฝากตัวเป็นศิษย์กับหนังจันทร์แก้ว บัวขวัญ
โดยไปอาศัยกินนอนอยู่ที่บ้านหนังจันทร์แก้ว พร้อม
ฝึกหัดหนังตะลุงไปด้วย ตลอดถึงทำงานและปฏิบัติรับใช้
ครูสุดแต่ครูจะใช้งาน

ท่านมีความขยันหมั่นเพียรและอดทนอย่างยิ่งยวด
หวังเพื่อแลกกับวิชาหนังตะลุง ด้านหนังจันทร์แก้วก็มีวิธี
การฝึกฝนศิษย์โดยฝึกให้ศิษย์รู้จักคิด รู้จักสังเกต ไม่
จำเป็นต้องจับรูปหนังตะลุงก็ได้ เมื่อหนังจันทร์แก้วไป
แสดงที่ไหน สมใจ ศรีอู่ทองก็จะตามไปดูวิธีการแสดง
คอยดู คอยฟัง ทั้งด้านการเชิดรูป การพูด การขับบท
ต้องสังเกตทุก ๆ อย่าง มีการบอกคาถาอาคมบ้างเป็น
ครั้งคราว ท่านเป็นคนอ่อนน้อมถ่อมตน ใช้ง่ายว่าง่าย
เป็นที่รักของลูกคู่ในโรงหนัง จึงทำได้วิชาเครื่องดนตรี
หนังตะลุง ไม่ว่าจะเป็นโหม่ง ทับ ฉิ่ง กลอง ซออู้ ซอด้วง
ซึ่งสามารถบรรเลงจนเกิดความชำนาญ หากคณะขาดคน
บรรเลงเครื่องดนตรีชิ้นใด ก็จะลงไปแทนที่ได้ทันที เหตุนี้
จึงทำให้หนัง จันทร์แก้ว เห็นแววศิลปิน จึงเรียกมาพบ
แล้วกล่าวว่า “ไปต่ะลูก มึงพร้อมแล้ว” ใช้เวลาเพียง ๘
เดือนเท่านั้น สมใจ ศรีอู่ทอง ออกมาตั้งโรงหนังเป็นของ
ตัวเอง โดยตั้งชื่อคณะว่า “หนังสมใจ ศรีอู่ทอง”

๔๑

ต่อมาก็ได้แสดงหนังตะลุงเรื่อยมาแต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จ
หรือโด่งดังเท่าที่ควร ต่อมาก็ได้หยุดการแสดงหนังตะลุง
แต่ด้วยนิสัยชอบในบทกลอน จึงคิดหาหนทางต่าง ๆ ที่จะได้กลับ
มาสู่การขับบทกลอนอีก มีข้อแม้ว่าต้องลงทุนน้อยมีค่าใช้จ่ายที่
น้อยและ ไม่กระทบกับวิถีการดำเนินชีวิตและรายได้ของ
ครอบครัวมากนัก จึงตัดสินใจฝึกหัดว่าเพลงบอกเอง แบบครูพัก
ลักจำไปก่อน โดยไม่ได้เป็นลูกศิษย์ของใคร จดจำจากเพลงบอก
รุ่นเก่า ตามงานต่าง ๆ เช่น เพลงบอกเผียน เพ็ชรคงทอง เพลง
บอกสังข์ บางพร้าว เพลงบอกเนตร ชลารัตน์ เพลงบอกสร้อย
เสียงเสนาะ เพลงบอกแย้ม สงขลา เป็นต้น ครั้งหนึ่งสมใจ ศรี
อู่ทอง ได้รับเชิญให้ขับกลอนเพลงบอกงานศพที่บ้านบางบูชา
ตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ร่วม
กับเพลงบอกสังข์ บางพร้าว ซี่งท่านเป็นเพลงบอกรุ่นครูที่มีความ
สามารถสูง สมใจ ศรีอู่ทอง ตื่นเต้นมากในการขับด้วย เพราะ
กลัวจะว่าผิดหลักการเพลงบอกต่อหน้าครูผู้ใหญ่ แต่การแสดง
ครั้งนี้ก็ผ่านไปได้ด้วยดี เป็นที่ยอมรับของผู้ฟัง เพลงบอกสังข์
บางพร้าว ได้อุทานต่อหน้าประชาชนในงานว่า
“กูไม่ได้ลูกเองสืบสาย ก็ได้ลูกเกลอสืบสายแล้ว”

๔๒