คำศัพท์ชีวะ-บท12....

การควบคมุ การเจรญิ เตบิ โตและการตอบสนอง

การตอบสนองของพืช การตอบสนองของพืชตอ่ สง่ิ เรา้ ภายนอก
(plant perception) และสง่ิ เรา้ ภายใน เป็นกลไกทเี่ กิดข้ึนจาก
การทางานของฮอรโ์ มนพืชหรอื กลไกต่าง
ๆ ของเซลลท์ าใหพ้ ืชเกิดการเคล่ือนไหว

สง่ิ ทสี่ ง่ ผลหรอื มีอทิ ธิผลตอ่ การตอบสนอง สง่ิ เรา้
ของพืช (Stimulus)

สง่ิ เรา้ จากภายนอก เชน่ แสง อุณหภมู ิ นา้ และการ
(Outernal Stimulator) สมั ผสั

เชน่ ฮอรโ์ มนพืช สงิ่ เรา้ จากภายใน
(สารควบคมุ การเจรญิ เตบิ โตของพืช) และ (Internal Stimulator)
พนั ธุกรรม

การเบนตามแสง เป็ นการเบนของพืชโดยมีแสงซง่ึ
(Phototropism) เป็ นสงิ่ เรา้ ภายนอก มกั พบไดก้ บั
พืชทป่ี ลกู ในรม่

การเคลอื่ นไหวแบบนี มีสาเหตมุ า การเบนเนื่องจากความโนม้ ถว่ ง
จากการเจรญิ เตบิ โต (Gravitropism)

การเคลือ่ นไหวหนีแรงโนม้ ถ่วงของโลก ลาตน้ ของพืชจะเจรญิ ไปในทศิ ตรงขา้ มกบั แรงโนม้
(Negative gravitropism) ถ่วงของโลกเสมอ เมื่อใหล้ าตน้ พืชทอดนอนไป
ตามพ้ืนจะเหน็ ปลายยอดชสู ูงข้ึน ทง้ั น้ีเนื่องจาก
ทางดา้ นลา่ งของลาตน้ มีออกซนิ สูงกวา่ ดา้ นบนท่ี
ลาตน้ และปลายยอดตอบสนองตอ่ ออกซนิ ใน
ปรมิ าณสงู

การงอกของละอองเรณูบนสว่ นยอดของรงั การเบนเนื่องจากสารเคมี
(Chemotropism)
ไข่เขา้ หาไขโ่ ดยมีสารเคมีบางอยา่ ง เชน่
กลโู คส หรอื กรดมาลกิ (malic
acid) เป็นสงิ่ เรา้ พวกราจะเคลือ่ นไหว

เขา้ หาสารเคมี พวกเพปโทน
(peptone)ตา่ ง ๆ ของเซลลท์ าใหพ้ ืช

เกิดการเคล่อื นไหว

การเบนเน่ืองจากการสมั ผสั เป็ นการเคลอ่ื นไหวของพืชโดยมีการสมั ผสั
(Thigmotropism)
เป็ นสง่ิ เรา้ การเจรญิ ของโครงสรา้ งทย่ี นื่ ไป
พนั หลกั ทเี่ รยี กวา่ มือเกาะ (tendril)

เป็ นการเคลอื่ นไหวของพืชโดยมีอณุ หภูมิเป็ นสงิ่ เรา้ การโนม้ ตอบสนองอุณหภมู ิ
(Thermotropism)

การเบนเขา้ หานา้ เป็ นการเคลือ่ นไหวของพืช
(Hydrotropism) โดยมีอณุ หภูมิเป็ นสงิ่ เรา้ เชน่
รากจะเจรญิ เขา้ หาความช้นื
เสมอ

เกี่ยวขอ้ งกบั การเจรญิ เติบโตเชน่ กนั การเคล่ือนไหวของพืชโดย
โดยมีสงิ่ เรา้ จากภายนอกมากระตุน้
มีทศิ ทางไม่สมั พนั ธก์ บั ทศิ ทางของสง่ิ เรา้
(Nastic movement หรอื Nasty)

การหบุ ใบในตอนพลบคา่้ ของพืชบางชนิด เกิดจากการเปลีย่ นแปลง
(sleep movement) แรงดนั เตง่ ของกลมุ่ เซลลพ์ ลั ไวนสั ท่ี
โคนกา้ นใบและกา้ นใบยอ่ ยเมื่อมีแสง
เป็ นสง่ิ เรา้

เกิดจากการเปล่ยี นแปลงแรงดนั เตง่ การเปิ ดปิ ดของปากใบ
ภายในเซลลค์ มุ โดยการเคลอ่ื นเขา้ และ (guard cell movement)
ออกของนา้ โดยมีแสงเป็นตวั
กระตนุ้

การเคลอ่ื นไหวแบบปลายยอดสน่ั หรอื โยกไปมา เป็ นการเคลอื่ นไหวจากสงิ่ เรา้ ภายใน
(nutation) ของตน้ พืชเอง พบในตนถวั่ เกิดจากดา้ น
ทงั้ สองของลาตน้ เจรญิ เติบโตไดไ้ ม่เทา่
ดนั จงึ ทาใหป้ ลายยอดสนั่ หรอื แกวง่
ยอดไปมา ซง่ึ ทาใหเ้ ล้อื ยและพนั หลกั