วารสารกษาปณ์ ฉบับปฐมฤกษ์

วารสารกษาปณ์

ปที ี่ 1 ฉบบั ที่ 1 (ปฐมฤกษ)์ เดอื นกนั ยายน 2563

สารบัญ

ทปี่ รึกษากติ ติมศักด์ิ ผู้อานวยการกองกษาปณ์ บทบรรณาธกิ าร หนา้
นายสาราญ เมอื งนลิ สารจากผอู้ านวยการกองกษาปณ์ 2
3

คณะผจู้ ัดทา ผอู้ านวยการส่วนวางแผนพฒั นา บทความพิเศษ 4
บรรณาธิการ และเทคโนโลยสี ารสนเทศ • ประวัติโรงกษาปณ์จากอดีต - ปัจจบุ ัน 7
นายคงศักด์ิ พรพนาวรรณ • สู่ 160 ปี โรงกระสาปนส์ ิทธิการ
นักวิชาการกษาปณ์ชานาญการ 8
กองบรรณาธกิ าร นายชา่ งศิลปกรรมชานาญงาน งานตามภารกิจกองกษาปณ์ 12
นายนาวิน บญุ เลิศ นกั วิชาการคอมพวิ เตอร์ • เหรียญกษาปณห์ มนุ เวยี น
นายจรญู ผา่ นคา นักจัดการงานทัว่ ไป • เหรียญกษาปณท์ รี่ ะลึก / เหรียญทรี่ ะลึก / 13
นางสาวสพุ รรษา อนิ ทรช์ ู นกั วชิ าการคอมพวิ เตอร์ เครอื่ งราชอิสริยาภรณ์
นายภานพุ งศ์ สวสั ดิวงศ์ พนกั งานตอ้ นรับ • ผลิตภณั ฑส์ ง่ั จ้างต่าง ๆ 14
นางสาวสกุลรัตน์ เดชากร
นางสาวสวิตา สายเสมา กา้ วสู่ “โรงกษาปณ์ 4.0” 16
• การปรบั กระบวนการผลติ ของโรงกษาปณเ์ พ่ือกา้ วสู่
“โรงกษาปณ์ 4.0”
• มุง่ เน้นส่งเสริมบทบาทหลกั ด้านเหรยี ญกษาปณ์

ในเวทรี ะหว่างประเทศ

• ผลติ ภัณฑ์เหรยี ญรปู แบบใหม่ 17

• กิจกรรมการจัดนทิ รรศการแสดงผลงานโรงกษาปณ์ 4.0 18

ในวันตรวจประเมินรางวัลคุณภาพการบรหิ ารจัดการภาครฐั

(PMQA) ประจาปี พ.ศ. 2563

ปกณิ กะ

• เลา่ เรอ่ื งเหรียญ 19

“เหรยี ญกษาปณ์ทรี่ ะลกึ เสด็จนิวตั พระนคร 2504”

• เกร็ดความรเู้ หรียญ “เหรียญกษาปณ์ชาระหนี้” 20

ศนู ย์การเรียนร้วู ิวฒั นาการการผลติ เหรยี ญกษาปณ์ 21

และเคร่อื งราชอสิ ริยาภรณ์

ขา่ วประชาสมั พันธ์

• เหรียญท่รี ะลึก 160 ปี โรงกษาปณ์ไทย 24

• เหรียญกษาปณ์ทีร่ ะลกึ 100 ปี การสาธารณสุขไทย 26

• เหรยี ญทรี่ ะลกึ หลวงพ่อทวด วดั ป่าแสงธรรม 27

บทบรรณาธกิ าร

วารสารกษาปณ์ในรูปแบบหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ตลอดเวลา เพื่อให้ทันต่อยุคเทคโนโลยีท่ีก้าวกระโดด
(E-Book) ฉบับปฐมฤกษ์ ได้จัดทาโดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือ เราจึงนาเทคโนโลยีเข้ามาช่วยปรับกระบวนการผลิตให้ดี
เผยแพร่ข้อมูลท่ัวไปและงานตามภารกิจของกองกษาปณ์ มากย่ิงข้ึน รวมถึงกองกษาปณ์ได้เข้าร่วมการประชุมเวที
บทความพิเศษ เก่ียวกับเหรียญกษาปณ์ เหรียญที่ระลึก ระดับระหว่างประเทศเกี่ยวกับการมุ่งเน้นส่งเสริม
เคร่ืองราชอิสริยาภรณ์ และของสั่งจ้าง ตลอดจนความรู้ บทบาทหลักด้านเหรียญกษาปณ์ เพ่ือนามาพัฒนา
ด้านวิชาการ ข่าวประชาสัมพันธ์ และสารประโยชน์ต่าง ๆ ผลิตภัณฑ์เหรียญรูปแบบใหม่ เช่น เหรียญท่ีระลึกทรง
เผยแพร่ให้บุคคลภายนอก โดยมีสารจากผู้บริหารระดับสูง กลมนูน (Dome Coin) เหรียญรูป 10 เหล่ียม และ
ของกองกษาปณ์ คือ นายสาราญ เมืองนิล ผู้อานวยการ ประเภทชุดเหรียญนามาต่อกันเป็นรูปดอกประจายาม
กองกษาปณ์ ในสารท่านได้แสดงวิสัยทัศน์ บทบาท และ เป็นต้น ไปสู่การนาเสนอให้ประชาชนท่ัวไป ภายใน
ทิศทางของกองกษาปณใ์ นอนาคต บทความจะนาเสนอเก่ียวกับเทคโนโลยีต่าง ๆ ท่ีกอง
กษาปณไ์ ด้นามาใช้ในกระบวนการผลิต และรายละเอียด
นอกจากนวี้ ารสารฉบับนี้ได้เสนอบทความพิเศษ ในกิจกรรมต่าง ๆ อีกท้ังกองกษาปณ์ได้จัดตั้งศูนย์การ
คือ ประวัติโรงกษาปณ์จากอดีต - ปัจจุบัน และก้าวสู่ เรียนรู้วิวัฒนาการการผลิตเหรียญกษาปณ์ และ
160 ปี โรงกระสาปน์สิทธิการ ภายในบทความจะให้ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ข้ึน เพ่ือจัดแสดงและเผยแพร่
ค ว า ม รู้ แ ล ะ ร า ย ล ะ เ อี ย ด ค ว า ม เ ป็ น ม า ต่ า ง ๆ ความรเู้ กี่ยวกับความเป็นมาของเหรียญกษาปณ์ไทยและ
ต่อมาบทความงานตามภารกิจของกองกษาปณ์ต่าง ๆ ต่าง ๆ อกี มากมาย
เช่น การผลิตเหรียญกษาปณ์หมุนเวียน รัชกาลที่ 10
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพ นอกจากนั้นวารสารฉบับนี้มีบทความเกี่ยวกับ
ยวรางกรู ซง่ึ แสดงข้อมูลคุณลักษณะเบื้องต้นของเหรียญ เหรียญกระษาปณ์ท่ีระลึกเหรียญแรกในรัชกาลท่ี 9 และ
กษาปณ์หมุนเวียนแต่ละชนิดราคา การผลิตเหรียญ การชาระหนีด้ ว้ ยเหรยี ญแต่ละชนิดราคาอีกดว้ ย
กษาปณ์ที่ระลึก เหรียญท่ีระลึก เคร่ืองราชอิสริยาภรณ์
รวมถึงผลิตภัณฑ์สั่งจ้างต่าง ๆ ภายในบทความจะให้ คณะผู้จัดทาขอขอบคุณท่านผู้อ่านทุกท่านท่ีให้
ความรเู้ กี่ยวกับความสาคญั และรายละเอียดงานในแต่ละ ความสนใจและสนับสนุนวารสารกษาปณ์ หากมี
ภารกิจ ส่วนต่อมาเป็นการนาเสนอบทความก้าวสู่ ข้อเสนอแนะในบทความวารสารกษาปณ์ สามารถติดต่อ
“โรงกษาปณ์ 4.0” เนื่องจากกองกษาปณ์ได้มีการ แจ้งบรรณาธิการไดค้ รับ
พั ฒ น า ศั ก ย ภ า พ ท า ง ด้ า น ก า ร ผ ลิ ต ใ ห้ ดี ม า ก ย่ิ ง ข้ึ น
ขอบคุณครบั
บรรณาธกิ าร

วารสารกษาปณ์ 3
ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (ปฐมฤกษ)์ เดอื นกันยายน 2563

สารจากผู้อานวยการกองกษาปณ์

กองกษาปณ์ได้เร่ิมก่อต้ังข้ึนในปี พ.ศ. 2403 โดยในปีงบประมาณหน้าจะมีผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่
ซ่ึงครบรอบ 160 ปี ในปี พ.ศ. 2563 นี้ โดย ออกสู่ตลาด เชน่ เหรียญท่รี ะลกึ 160 ปี โรงกษาปณ์ไทย
กองกษาปณ์ภายใต้สังกัดกรมธนารักษ์มีภารกิจหลัก ซ่ึงมีรูปแบบเป็นเหรียญ 5 ช้ิน แต่ละชิ้นมีความหมายใน
ใ น ก า ร ผ ลิ ต เ ห รี ย ญ ก ษ า ป ณ์ ห มุ น เ วี ย น ใ ห้ ใ ช้ ไ ด้ ตัวเองและสามารถนามาต่อกันเป็นรูปดอกประจายามได้
อย่างพอเพียงในระบบเศรษฐกิจ ตลอดจนจัดทา แ ล ะ เ ห รี ย ญ โ ล ห ะ ส อ ง ช นิ ด ติ ด กั น บ น เ ห รี ย ญ รู ป ท ร ง
เหรียญกษาปณ์ท่ีระลึก เครื่องราชอิสริยาภรณ์ รวมถึง 10 เหลี่ยมที่มีลักษณะพ่นทรายรมดาพิเศษ รวมถึง
รับจ้างจัดทาเหรียญที่ระลึกและของส่ังจ้างทั่วไปตาม ขณะน้ีอยู่ระหว่างจัดทาเหรียญทรงกลมนูนและด้านหลัง
ความต้องการของหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ซึ่งได้รับ เว้าซ่ึงเรียกว่าเหรียญ Dome Coin ซึ่งจะเร่ิมจาหน่ายได้
การรับรองมาตรฐานระบบบริหารคุณภาพ ISO ในปีงบประมาณหน้าเช่นกัน โดยการทางานดังกล่าว
มาต้ังแต่ปี พ.ศ. 2549 โดยปัจจุบันได้รับการรับรอง มีการบูรณาการการทางานร่วมกันระหว่างกองบริหาร
ISO 9001 : 2015 ที่เป็นมาตรฐานฉบับล่าสุด ซ่ึงในปี เงินตรา กองส่งเสริมและพัฒนาทรัพย์สินมีค่าของรัฐ และ
นี้กองกษาปณ์มีความท้าทายหลายประการไม่ว่าจะเป็น กองกษาปณ์ เพ่ือให้สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ท่ีเกิดข้ึน ซ่ึ ง นั บ จ า ก นี้ ก อ ง ก ษ า ป ณ์ จ ะ พั ฒ น า เ ป็ น ห น่ ว ย ง า น
ท่ัวโลก และแนวโน้มสังคมไร้เงินสด (Cashless Society) ที่ทันสมัย มีผลิตภัณฑ์ที่มีเอกลักษณ์ มีมาตรฐาน
ซึ่งส่งผลกระทบต่อแนวโน้มการใช้เงินตราที่ลดลง เป็นที่ยอมรับและทรงคุณค่า เพ่ือตอบสนองความ
ทาให้ต้องมีการปรับเปลี่ยนกลยุทธ์เพื่อเพ่ิมสัดส่วนรายได้ พึงพอใจของลกู คา้ และประชาชนสงู สดุ
จากเหรียญที่ระลึกและของส่ังจ้างมากข้ึน มีการนา
นวัตกรรมต่าง ๆ ทางด้านการผลิตมาใช้ เพื่อเพ่ิมเทคนิค นายสาราญ เมอื งนิล
ที่น่าสนใจบนเหรียญและรักษาคุณค่าทางด้านงานฝีมือ ผู้อานวยการกองกษาปณ์
เพื่อคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์และความมีคุณค่าน่าสะสม

บทความพเิ ศษ

ประวัตโิ รงกษาปณ์จากอดตี - ปัจจุบัน

โรงกระสาปน์สิทธิการ โรงกษาปณ์แห่งแรกของไทย
(พทุ ธศกั ราช ๒๔๐๓ – ๒๔๑๘)

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้า โรงกระสาปนส์ ิทธิการ โรงกษาปณแ์ หง่ ท่ี ๒
เจ้าอยู่หัว รัชกาลท่ี ๔ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง สมยั รัชกาลที่ ๕ (พุทธศกั ราช ๒๔๑๘ - ๒๔๔๕)
โรงกระสาปน์สิทธิการเป็นโรงกษาปณ์แห่งแรกของไทยข้ึน
ในพระบรมมหาราชวัง บริเวณที่เคยเป็นโรงทาเงินพดด้วง ด้านหน้า พุทธศักราช 2418 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
พระคลังมหาสมบัติ บริเวณมุมถนนใกล้กับทางออกประตูสุวรรณ เจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงกษาปณ์แห่งใหม่ภายใน
บริบาลด้านทิศตะวันออก และติดตั้งเครื่องจักรผลิตเหรียญ พระบรมมหาราชวังบริเวณด้านทิศตะวันตกของประตูสุวรรณ
ขับเคล่ือนด้วยแรงดันไอน้าเป็นเครื่องแรก เหรียญกษาปณ์ท่ีผลิตได้ บริบาล ตรงข้ามกับโรงกษาปณ์เดิม พร้อมท้ังติดต้ังเคร่ืองจักรใหม่
เป็นคร้ังแรก เป็นเหรียญตราพระมหามงกุฎช้างในวงจักรมี ๕ ชนิดขับเคล่ือนด้วยแรงดันไอน้าที่มีกาลังผลิตสูงขึ้น ได้เสด็จ
ชนิดราคา คือ บาท ก่ึงบาท สลึง เฟือง และ กึ่งเฟือง ประกาศใช้ พระราชดาเนินทรงเปิดและสมโภชโรงกษาปณ์ใหม่เม่ือวันที่ ๓๑
เมื่อวันท่ี ๑๗ กันยายน ๒๔๐๓ ภายหลังจากที่พระบาทสมเด็จพระ พฤษภาคม ๒๔๑๙ โรงกษาปณฺใหม่นี้ ได้เร่ิมผลิตเหรียญเงินตรา
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงกษาปณ์แห่งใหม่แล้ว พระบรมรูป-ตราแผ่นดิน (ตราอาร์ม) ชนิดราคา บาท สลึง และ
โรงกษาปณ์แห่งนี้ถูกใช้เป็นโรงหมอตอนหนึ่ง และเป็นคลังราชพัสดุ เฟ้ือง ซึ่งเป็นเหรี ยญกษาปณ์ไทยรุ่นแรกท่ีมีพระบรมรู ป
อกี ตอนหนง่ึ ซงึ่ ตอ่ มาในปีพทุ ธศกั ราช 2440 ถูกเพลงิ ไหมท้ ั้งหลัง พระมหากษัตรยิ ์บนหน้าเหรียญตามแบบสากลนิยม อันเป็นรูปแบบ
หน่ึงท่ีถือปฏิบัติต่อมาจวบจนปัจจุบันอาคารโรงกษาปณ์แห่งน้ีใน
ปัจจบุ นั เป็นทตี่ ้ังพพิ ิธภณั ฑว์ ัดพระศรรี ตั นศาสดาราม

วารสารกษาปณ์ 5
ปที ี่ 1 ฉบับที่ 1 (ปฐมฤกษ)์ เดือนกันยายน 2563

โรงกระสาปน์สทิ ธิการ ริมคลองหลอด โรงกษาปณ์แห่งที่ ๓
(พทุ ธศกั ราช ๒๔๔๕ - ๒๕๑๕)

เป็นโรงกระสาปน์สทิ ธิการแห่งที่ ๓ ของไทย พระบาทสมเด็จ โรงกษาปณ์ ประดพิ ทั ธ์ โรงกษาปณแ์ หง่ ที่ ๔
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างข้ึนริมคลองหลอด (พทุ ธศักราช ๒๕๑๕ - ๒๕๔๔)
ด้านถนนเจ้าฟ้า ในเดือนเมษายน 2444 เพ่ือขยายกาลังการผลิต
มีการติดต้ังเครื่องจักรผลิตเหรียญกษาปณ์เครื่องใหม่ทางานด้วย ในสมยั พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอ
กาลังไฟฟ้าเป็นคร้ังแรก สามารถผลิตเหรียญได้ประมาณวันละ ดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อปีพุทธศักราช 2511 ได้มี
๘๐,๐๐๐ ถึง ๑๐๐,๐๐๐ เหรียญ การก่อสร้างแล้วเสร็จและ การสร้างโรงกษาปณ์แห่งท่ี ๔ ในบริเวณริมถนนประดิพัทธ์พร้อม
ทาพิธีเปิด เม่ือวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2445 ต่อมาในปีพุทธศักราช ทั้งติดตงั้ เครอื่ งจักรอนั ทนั สมัยได้หลายเครื่องเพื่อรองรับกาลังการ
2504 ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิ ผลิตที่ขยายตัวข้ึน การก่อสร้างแล้วเสร็จและทาพิธีเปิดเมื่อวันท่ี
พลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โรงกษาปณ์แห่งน้ีได้ผลิต ๒๕ สิงหาคม ๒๕๑๕ สามารถผลิตเหรียญกษาปณ์ได้ประมาณ
เหรียญท่ีระลึกเป็นครั้งแรก เนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จ วันละ ๒ ล้านเหรียญ หรือปีละ ๗๕๐ ล้านเหรียญ และ
พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชบรมนาถบพิตร ปีพุทธศักราช 2525 ได้มีการผลิตเหรียญกษาปณ์ที่ระลึก
และสมเดจ็ พระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี ประเภทขัดเงาข้ึนเป็นครั้งแรก เน่ืองในโอกาสสมโภช
พันปีหลวงเสด็จฯ นิวัตพระนคร หลังจากเสด็จพระราชดาเนินเยือน กรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี และได้นาขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย
สหรัฐอเมริกาอังกฤษ และประเทศในภาคพื้นยุโรป กรมศิลปากรได้ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดช
ประกาศข้ึนทะเบียนอาคารโรงกษาปณ์แห่งนี้เป็นโบราณสถาน มหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์
สาคัญของชาติ เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2521 ซึ่งปัจจุบันเป็นท่ีตั้ง พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรม
ของพิพธิ ภณั ฑสถานหอศลิ ป วงศานุวงศ์ โดยไม่ได้นาออกจ่ายแลกแก่ประชาชนท่ัวไป
จนลุถึงวโรกาสที่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเจริญพระชนมพรรษา
50 พรรษา จงึ ไดผ้ ลติ เหรียญประเภทขดั เงา ให้ประชาชนแลกซ้ือ
ได้เปน็ ครัง้ แรก นบั เป็นอีกหน่ึงของความก้าวหน้าของโรงกษาปณ์
ไทย ปัจจุบันโรงกษาปณ์แห่งน้ีเป็นท่ีตั้งของสานักงานเลขาธิการ
สภาผูแ้ ทนราษฎร

6 วารสารกษาปณ์
ปที ่ี 1 ฉบบั ที่ 1 (ปฐมฤกษ)์ เดอื นกันยายน 2563

โรงกษาปณ์ จงั หวดั ปทุมธานี โรงกษาปณ์แห่งที่ ๕ (พุทธศักราช ๒๕๔๕ – ปัจจุบนั )

เป็นโรงกษาปณ์แห่งท่ี 5 ของไทย ต้ังอยู่ที่หลักกิโลเมตร 34-35 ถนนพหลโยธิน ตาบลคลองหนึ่ง อาเภอ
คลองหลวง จังหวัดปทุมธานี บนเน้ือที่ประมาณ ๑๒8 ไร่ เริ่มดาเนินการก่อสร้างในเดือนมีนาคม 2539 การก่อสร้าง
อาคารและติดตั้งระบบต่าง ๆ แล้วเสร็จสมบูรณ์ในปีพุทธศักราช 2544 กรมธนารักษ์ได้ย้ายโรงกษาปณ์จากถนน
ประดิพัทธ์ มายังโรงกษาปณ์แห่งใหม่น้ีเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2544 และดาเนินการผลิตอย่างเต็มรูปแบบตั้งแต่เดือน
มกราคม 2545 เป็นต้นมา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
ทรงพระกรุณาโปรกเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
เสด็จพระราชดาเนินแทนพระองค์ทรงเปิดโรงกษาปณ์แห่งปัจจุบัน เมื่อวันท่ี 2 กรกฎาคม 2546 โดยมีศักยภาพ
ในการผลิตเหรียญกษาปณห์ มุนเวียนปลี ะ 1,000 ลา้ นเหรียญ

สู่ 160 ปี โรงกระสาปน์สิทธิการ

สู่ 160 ปี โรงกระสาปนส์ ิทธกิ าร

สืบเนื่องจากท่ีพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช รัชกาลท่ี 4 ทรงพระกรุณา โปรดเกล้า ฯ ให้สร้างโรงกระสาปน์สิทธิการ
โรงกษาปณแ์ หง่ แรกของไทย ภายในพระบรมมหาราชวังบริเวณท่ีเคยเป็นโรงพดด้วงเดิม ด้านหน้าพระคลังมหาสมบัติ
และติดต้ังเคร่ืองจักรผลิตเหรียญกษาปณ์ขับเคลื่อนด้วยแรงดันไอน้า จากประเทศอังกฤษเป็นเครื่องแรก โดย
เหรียญกษาปณ์ที่ผลิตได้เป็นคร้ังแรกเป็นเหรียญตราพระมหามงกุฎ-ช้างในวงจักรมี 5 ชนิดราคา คือ บาท
ก่ึงบาท สลึง เฟื้อง และก่งึ เฟ้ือง ประกาศใชเ้ ม่ือวันท่ี 17 กันยายน 2403 ซึง่ ครบรอบ 160 ปี ในปี พ.ศ. 2563 น้ี

กองกษาปณ์พิจารณาแล้วเห็นว่า ในโอกาสอันสาคัญนี้ เห็นสมควรจัดงานในโอกาสครบ 160 ปี
โรงกระสาปน์สิทธิการ เพื่อเป็นการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ภารกิจ จัดแสดงผลงานของโรงกษาปณ์ในรูปแบบต่าง ๆ
ท่ีหลากหลาย เปิดโอกาสให้ผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอกรวมทั้งประชาชนท่ัวไป ได้มีส่วนร่วมและ
แลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ด้านเหรียญกษาปณ์ อีกทั้งการจัดกิจกรรมอันเก่ียวข้องกับเหรียญกษาปณ์ เหรียญ
กษาปณ์ท่ีระลึก และเหรียญท่ีระลึก ท่ีจะเป็นประโยชน์แก่หน่วยงานท้ังภาครัฐ เอกชน นักเรียน นักศึกษา
และประชาชนท่ัวไป โดยกาหนดการจัดงานในโอกาสครบ 160 ปี โรงกระสาปน์สิทธิการ ระหว่างวันท่ี 17 – 19
กันยายน 2563 เวลา 09.00 น. - 15.30 น. ณ กองกษาปณ์ 13/1 หมู่ 2 ถนนพหลโยธิน ตาบลคลองหน่ึง
อาเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี

บทความพิเศษ

งานตามภารกิจ

กองกษาปณ์ มีภารกิจสาคัญด้านหนึ่งของกรมธนารกั ษ์ คือ การผลติ เหรยี ญกษาปณ์หมุนเวียน

ออกใช้ใหเ้ พยี งพอต่อความต้องการของระบบเศรษฐกจิ ประเทศ โดยอาศยั อานาจตามความในพระราชบัญญตั ิ
เงนิ ตรา พ.ศ. 2501 และผลิตเหรียญกษาปณ์ทีร่ ะลึกในโอกาสสาคญั ทางประวตั ศิ าสตรท์ เี่ กยี่ วข้องกับสถาบัน
ชาติ ศาสนา พระมหากษตั รยิ ์ หรือเหตกุ ารณส์ าคญั ระหว่างประเทศ เพ่ือเผยแผ่พระเกียรติคุณ ตลอดจน
ช่ือเสยี ง และวัฒนธรรมอันดีงามของประเทศ

นอกจากนีย้ ังได้รับจดั ทาเครื่องราชอสิ รยิ าภรณ์ เหรยี ญทีร่ ะลึก เครอ่ื งหมายตอบแทน และผลิตภณั ฑ์
ต่าง ๆ ตามความต้องการของหน่วยงานราชการ รฐั วสิ าหกจิ และเอกชน รวมทงั้ งานติดตง้ั ซ่อมแซมบานประตู
ห้องมน่ั คงและตนู้ ริ ภยั ให้สานักงานคลังจงั หวัดและหน่วยงานราชการท่ัวประเทศ

 เหรียญกษาปณ์หมุนเวียน เป็นเหรียญท่ีผลิตเพื่อนาออกใช้หมุนเวียนในระบบเศษฐกิจ

สาหรับเป็นสื่อกลางในการแลกเปล่ียนสินค้า และบริการรายย่อยในชีวิตประจาวัน มี 9 ชนิดราคา คือ 10 บาท
5 บาท 2 บาท 1 บาท และ 50 สตางค์ 25 สตางค์ 10 สตางค์ 5 สตางค์ 1 สตางค์ โดยเหรียญชนิดราคา
10 สตางค์ 5 สตางค์ และ 1 สตางค์ ไม่ได้นาออกใช้ทั่วไปหากแต่ผลิตขึ้นเพ่ือใช้ในระบบบัญชีและจัดทาผลิตภัณฑ์
เพอื่ การสะสมเท่าน้ัน

วารสารกษาปณ์ 9
ปที ี่ 1 ฉบบั ที่ 1 (ปฐมฤกษ์) เดือนกันยายน 2563

เหรยี ญกษาปณ์หมนุ เวียน รชั กาลที่ 10
สมเด็จพระเจา้ อย่หู ัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกรู

เ น่ื อ ง ใ น โ อ ก า ส ส า คั ญ ใ น รั ช ส มั ย ข อ ง ส ม เ ด็ จ สาหรับเหรียญกษาปณ์หมุนเวียนชนิดราคา
พระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร 5 บาท และ 50 สตางค์ ด้านหน้าและด้านหลังขอบ
(รชั กาลที่ 10) กรมธนารักษ์ได้รับพระราชทานพระราชานุญาต เหรียญวงในเป็นรูปสิบเหล่ียม หมายถึง สมเด็จพระ
รูปแบบเหรียญกษาปณ์หมุนเวียนและได้ดาเนินการผลิตเหรียญ เจ้าอยู่หัว รัชกาลท่ี 10 และเหรียญกษาปณ์หมุนเวียน
กษาปณ์หมุนเวียนสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ ชนิดราคา 2 บาท ลวดลายด้านหน้าและด้านหลัง
บดินทรเทพยวรางกรู รวม 9 ชนิดราคา ได้แก่ เหรียญกษาปณ์ ริมขอบเหรียญโดยรอบ ประดับด้วยจดุ ไขป่ ลา นอกจากนี้
หมุนเวียนชนิดราคา 10 บาท 5 บาท 2 บาท 1 บาท แล้วรายละเอียดต่าง ๆ ของเหรียญกษาปณ์หมุนเวียน
50 สตางค์ 25 สตางค์ 10 สตางค์ 5 สตางค์ และ 1 สตางค์ ทุกชนิดราคาได้ถูกออกแบบให้มีความสวยงาม ใช้งาน
โดยกรมธนารักษ์ได้ผลิตเหรียญกษาปณ์หมุนเวียนสมเด็จพระ สะดวกเหมาะสม และป้องกันการปลอมแปลง เช่น
เจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพวรางกูร นาออกจ่าย การออกแบบขอบเหรียญระดับสูงกว่าลวดลายบนหน้า
แลกในระบบเศรษฐกิจตงั้ แตว่ นั ท่ี 6 เมษายน 2561 เป็น เหรียญเลก็ น้อย ช่วยให้ลวดลายบนเหรียญทนทานข้ึน และ
วางเหรียญซ้อนกันเป็นต้ังได้ส่วนเฟืองที่ขอบเหรียญ
ตน้ มา ช่วยให้จบั ถนดั มือป้องกันการปลอมแปลงเหรยี ญ
ลวดลาย ด้านหน้า เหรียญทุกชนิดราคากลาง
เหรยี ญกษาปณ์หมุนเวียนสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
เหรียญมีพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ มหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูรยังคงมีคุณ
บดินทรเทพยวรางกูร ผินพระพักตร์ทางเบื้องขวา ทรงฉลอง ลักษณะเฉพาะในด้านขนาด นา้ หนกั และโลหะเช่นเดียวกับ
พระองค์เคร่ืองแบบเต็มยศทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ เหรยี ญกษาปณห์ มนุ เวียนชดุ เดมิ ซ่ึงสามารถใช้งานได้อย่าง
ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ฉลองพระองค์ มีประสิทธิภาพทั้งการใชห้ มนุ เวยี นตามปกติและการใช้งาน
ครุยมหาจกั รบี รมราชวงศ์ ทรงเครอ่ื งขัตตยิ ราชอิสริยาภรณ์อันมี กบั เครื่องหยอดเหรยี ญทั่วไป
เกียรติคุณรุ่งเรืองย่ิงมหาจักรีบรมราชวงศ์และสายสร้อย
จุลจอมเกล้า ภายในวงขอบเหรียญ เบ้ืองขวามีข้อความว่า
“มหาวชิราลงกรณ” เบอื้ งซ้ายมีข้อความวา่ “รชั กาลท่ี 10”

ลวดลาย ด้านหลัง เหรียญทุกชนิดราคากลาง
เหรียญมีเลข 10 อุณาโลมและอักษรพระปรมาภิไธย วปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี เบื้องล่างมีข้อความบอก
ชนิดราคา ภายในวงขอบเหรียญเบื้องขวามีข้อความว่า
“ประเทศไทย” เบื้องซ้ายมีคาว่า “พ.ศ.” และเลขของปี พ.ศ.
ท่จี ดั ทาเหรียญ

10 วารสารกษาปณ์ คณุ ลกั ษณะของเหรยี ญกษา
ปีท่ี 1 ฉบับที่ 1 (ปฐมฤกษ์) เดือนกนั ยายน 2563 สมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัวมหาวชิร

1 สตางค์ 5 สตางค์ 10 ส

คุณลักษณะ คุณลกั ษณะ คณุ ลัก
ชนดิ โลหะ : อะลูมเิ นยี ม ชนดิ โลหะ : อะลูมเิ นียม ชนิดโลหะ :
ขนาดเสน้ ผ่าศนู ย์กลาง : 15 มลิ ลิเมตร ขนาดเสน้ ผา่ ศูนยก์ ลาง : 16.50 มิลลิเมตร ขนาดเส้นผา่ ศูนย์กลา

นาหนกั : 0.5 กรมั นาหนกั : 0.6 กรมั นาหนกั :
ลักษณะขอบเหรียญ : เรียบ ลกั ษณะขอบเหรยี ญ : เรียบ ลกั ษณะขอบเ

1 บาท 2 บาท

คณุ ลกั ษณะ คณุ ลกั ษณะ
ชนิดโลหะ : ไส้เหล็กชบุ นิกเกิล ชนิดโลหะ : อะลมู เิ นียมบรอนซ์
ขนาดเสน้ ผา่ ศูนยก์ ลาง : 20 มลิ ลิเมตร ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง : 21.75 มลิ ลิเมตร

นาหนกั : 3.0 กรัม นาหนัก : 4.0 กรัม
ลกั ษณะขอบเหรียญ : มีเฟืองจักร ลักษณะขอบเหรียญ : มีเฟืองจกั รสลับเรยี บ

าปณห์ มุนเวียน รชั กาลที่ 10 วารสารกษาปณ์ 11
ราลงกรณ บดนิ ทรเทพยวรางกูร ปีท่ี 1 ฉบับท่ี 1 (ปฐมฤกษ์) เดอื นกันยายน 2563

ตางค์ 25 สตางค์ 50 สตางค์

กษณะ คณุ ลกั ษณะ คุณลักษณะ
: อะลมู เิ นียม ชนดิ โลหะ : ไส้เหลก็ ชุบทองแดง ชนดิ โลหะ : ไส้เหลก็ ชุบทองแดง
าง : 17.50 มิลลิเมตร ขนาดเส้นผา่ ศนู ย์กลาง : 16.00 มิลลเิ มตร ขนาดเส้นผา่ ศูนย์กลาง : 18.00 มิลลิเมตร
0.8 กรมั
เหรยี ญ : เรียบ นาหนัก : 1.9 กรมั นาหนกั : 2.4 กรัม
ลกั ษณะขอบเหรยี ญ : มีเฟอื งจักร ลกั ษณะขอบเหรียญ : มเี ฟืองจักร

5 บาท 10 บาท

คุณลกั ษณะ คณุ ลักษณะ
ชนดิ โลหะ : คิวโปรนิกเกิลไส้ทองแดง ชนดิ โลหะ : คิวโปรนกิ เกลิ (วงนอก) อะลูมเิ นียมบรอนซ์ (วงใน)
ขนาดเสน้ ผา่ ศนู ย์กลาง : 24 มิลลิเมตร
ขนาดเส้นผา่ ศูนย์กลาง : 26 มลิ ลเิ มตร
นาหนัก : 6.0 กรัม นาหนกั : 8.5 กรมั
ลกั ษณะขอบเหรียญ : มีเฟืองจกั ร
ลักษณะขอบเหรียญ : มีเฟืองจักรสลับเรยี บ

งานตามภารกิจ

 เหรียญกษาปณ์ท่ีระลกึ เป็นเหรยี ญกษาปณท์ ่ีผลติ ข้ึนเป็นพเิ ศษเฉพาะโอกาสสาคัญ ๆ ที่เกี่ยวกับ

สถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ จัดทาข้ึนด้วยโลหะมีค่าทองคา เงิน และโลหะผสมทองแดง มีสถานะเป็น
เงินตรา สามารถใช้ชาระหนี้ได้ตามกฎหมายและตามราคาท่ีปรากฏบนเหรียญ แต่คนส่วนใหญ่นิยมเก็บสะสม
เหรียญกษาปณ์ที่ระลึกไว้เป็นท่ีระลึกมากกว่านาออกใช้หมุนเวียน เน่ืองจากมีรูปแบบเฉพาะผลิตจานวนจากัด
ในโอกาสสาคัญจงึ เปน็ เสมือนบนั ทกึ ทางประวตั ิศาสตร์ที่ควรแก่การเก็บรักษา

เหรยี ญกษาปณ์ท่รี ะลึก
ในโอกาสพระราชพธิ ีบรมราชภเิ ษก 4 พฤษภาคม 2562

ทองคาขัดเงา เงนิ ขดั เงา โลหะสีขาว (ทองแดงผสมนกิ เกิล)
ชนดิ ราคา 19,000 บาท
ชนดิ ราคา 1,000 บาท ชนิดราคา 20 บาท

 เหรยี ญที่ระลึก เป็นเหรยี ญทผ่ี ลิตข้ึนเพอื่ เป็นท่ีระลึกหรือเป็นอนุสรณ์สาหรับเหตุการณ์สาคัญต่าง ๆ

เช่นเดียวกับเหรียญกษาปณ์ที่ระลึก รวมท้ังเหรียญท่ีกองกษาปณ์รับจ้างผลิตให้กับหน่วยงานอ่ืนทั้งภาครัฐ และ
เอกชน เหรียญทีร่ ะลกึ ไมม่ ีสถานะเป็นเงินตราและไม่สามารถชาระหนีไ้ ดต้ ามกฎหมาย

เหรียญทร่ี ะลึก
ในโอกาสพระราชพิธีบรมราชภเิ ษก 4 พฤษภาคม 2562

แพลทนิ ัม เงนิ รมดาพน่ ทรายพิเศษ ทองแดงรมดาพน่ ทรายพิเศษ

วารสารกษาปณ์ 13
ปีที่ 1 ฉบบั ที่ 1 (ปฐมฤกษ)์ เดือนกันยายน 2563

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เป็นเครื่องหมายแสดงเกียรติยศและบาเหน็จความชอบท่ี

พระมหากษัตริย์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานแก่ผู้กระทาความดีความชอบอันเป็นประโยชน์แก่
ประเทศ ศาสนา และประชาชน อกี ทั้งเปน็ ชน้ิ งานทปี่ ระณตี สวยงาม และมคี ุณคา่ ด้วยฝมี อื เชิงชา่ งชั้นสงู

 ผลิตภัณฑ์ส่ังจ้างต่าง ๆ เป็นผลิตภัณฑ์ที่กองกษาปณ์รับจ้างผลิตตามความต้องการของหน่วยงาน

ราชการ รฐั วสิ าหกิจ และเอกชนท่ีส่งั จา้ ง เช่น โล่ เข็มเคร่อื งหมายตอบแทน และพวงกุญแจ เปน็ ตน้

กา้ วสู่ “โรงกษาปณ์ 4.0”

๑ กกาารรปปรรบั บั กกรระะบบววนนกกาารรผผลลิติตขขอองงโโรรงงกกษษาาปปณณ์ เ์ พเพ่ืออื่ กกา้ ้าววสสู่ “ู่ “โโรรงงกกษษาาปปณณ์ 4์ 4.0.0””
. การนาโปรแกรมออกแบบ ๓ มิติ มาประยุกตใ์ ช้กับการออกแบบ ปั้นแบบ เพ่อื ลดระยะเวลาและ
ชว่ ยปรับปรงุ การออกแบบผลติ ภณั ฑ์ ให้มีความหลากหลาย สวยงาม และเกดิ ความสร้างสรรค์ โดยสามารถ
บรู ณาการกบั การทาแมต่ รา ดวงตรา ดว้ ยเครือ่ งแกะลายด้วยระบบคอมพิวเตอร์ (CNC) และเคร่ืองแกะลายด้วย
เลเซอร์ได้ โดยใช้ไฟลท์ ี่ออกแบบจากโปรแกรม ๓ มิติ

๒. การนาเทคโนโลยกี ารแกะแม่ตรา ดวงตรา ด้วยเคร่ืองแกะลายทคี่ วบคุมดว้ ยระบบคอมพิวเตอร์

(CNC) และเครอ่ื งแกะลายดว้ ยเลเซอรเ์ พื่อมาทดแทนการใชเ้ ครื่องยอ่ ลายแบบเดิม ซึ่งจะชว่ ยใหค้ ุณภาพของ

ชิน้ งานดขี ้นึ โดยสามารถกาหนดค่าความแน่นอนของขนาดได้เท่ียงตรง ลดระยะเวลาการทางานลง สามารถเก็บ

ไฟลใ์ นรปู แบบดจิ ทิ ลั และแกไ้ ขไดอ้ ย่างรวดเร็ว โดยสามารถชว่ ยลดข้นั ตอนการปนั้ แบบ หล่อแบบได้ 13 วัน

วิธีการทางานแบบเดิม วิธกี ารทางานแบบใหม่

๓ วารสารกษาปณ์ 15
ปีที่ 1 ฉบับท่ี 1 (ปฐมฤกษ์) เดือนกนั ยายน 2563

. ปรับกระบวนการนับบรรจุเหรยี ญกษาปณห์ มุนเวียนจากเดิมที่ใชแ้ รงงานคน เปน็ การใชร้ ะบบนับ

บรรจุอัตโนมตั ิ ซง่ึ ชว่ ยเพิ่มประสิทธภิ าพการทางาน ลดการใช้แรงงานคน ป้องกันความเม่อื ยล้าและอุบตั เิ หตุกบั

การทางาน ตลอดจนป้องกนั การผดิ พลาดในการนับบรรจทุ ่ีเกิดจากการใชค้ น (Human error)

๔. การนาเคร่ือง 3D Printing มาช่วยในการสร้างต้นแบบชิ้นส่วนเครอ่ื งราชอิสริยาภรณ์ และนาไป

หล่อฉดี สร้างชิ้นงานจรงิ ซึ่งสามารถช่วยลดข้ันตอนการทาดวงตรา ตีตรา ตดั ตัว โกรก ฉลุ ทาใหส้ ามารถลด
ระยะเวลาขน้ั ตอนการทางานลงได้ ประมาณ ๑-๒ เดือน

วิธกี ารแบบเดมิ
วธิ ีการแบบใหม่

16 วารสารกษาปณ์

ข่าวประชาสมั พนั ธ์ปที ี่1ฉบบั ท่ี1(ปฐมฤกษ์)เดอื นกันยายน2563

 มงุ่ เนน้ สง่ เสรมิ บทบาทหลักด้านเหรียญกษาปณ์

ในเวทรี ะหวา่ งประเทศ

ผบู้ รหิ ารและเจ้าหนา้ ท่ขี องกองกษาปณไ์ ด้ส่งตวั แทนเข้าร่วมการ
ประชุม The Technical Meeting Of Mints in ASEAN (TEMAN)
ครงั้ ท่ี 19 วนั ท่ี 4 - 7 พฤศจกิ ายน 2562 และประชุม MDC-TC
คร้งั ท่ี 31 วันที่ 8 - 10 พฤศจกิ ายน 2562 ณ ประเทศสิงคโปร์
ด้านเหรียญกษาปณ์ในเวทีระหว่างประเทศ โดยตัวแทนจากกรมธนา
รักษน์ าเสนอเรือ่ งปรับความเรยี บผิวดวงตราด้วย Aero Lap จากการ
เข้ารว่ มประชุมไดน้ าความรมู้ าประยกุ ตใ์ ชแ้ ละพฒั นาระบบการผลิต
เหรยี ญได้อยา่ งมปี ระสิทธิภาพ

โดยปจั จบุ ันอยรู่ ะหวา่ งพัฒนาผลติ ภณั ฑเ์ หรียญรปู แบบใหม่
(เหรียญทร่ี ะลึกรูปทรงกลมนูน : Dome Coin)

วารสารกษาปณ์ 17
ปที ี่ 1 ฉบบั ที่ 1 (ปฐมฤกษ)์ เดือนกนั ยายน 2563

 ผลิตภัณฑเ์ หรียญรปู แบบใหม่

เหรียญรปู แบบใหมข่ องกองกษาปณ์เปน็ เหรียญทีร่ ะลึกทรงกลมนูน (Dome Coin) ลกั ษณะแบบเหรยี ญ
เทพศาสนาพราหมณ์ – ฮนิ ดู ซึ่งดา้ นหน้าเหรียญประกอบด้วยเทพสามองค์ ได้แก่ พระพิฆเนศ พระศวิ ะ และ
พระพรหม ดา้ นหลังของเหรยี ญประกอบด้วยสัตว์พาหนะ ได้แก่ หนู ววั นกยูง

รูปแบบเหรยี ญทรงกลมนนู (Dome Coin) รูปแบบเหรยี ญทรงกลมนนู (Dome Coin)
แบบภาพรา่ ง แบบปูนปลาสเตอร์

รปู แบบเหรยี ญทรงกลมนนู (Dome Coin) รูปแบบเหรียญทรงกลมนนู (Dome Coin)
แมต่ รา เหรยี ญสาเร็จ

18 วารสารกษาปณ์
ปีท่ี 1 ฉบับท่ี 1 (ปฐมฤกษ)์ เดอื นกันยายน 2563

กิจกรรมการจัดนิทรรศการแสดงผลงาน
วนั ตรวจประเมินรางวัลคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการภาครฐั (PMQA)

เมือ่ วันศกุ ร์ที่ 17 กรกฎาคม 2563 คณะผบู้ รหิ ารกรมธนารักษ์ และนายสาราญ เมืองนลิ
ผู้อานวยการกองกษาปณ์ เข้ารว่ มงานจัดนทิ รรศการแสดงผลงานวนั ตรวจประเมินรางวลั คุณภาพ
การบริหารจดั การภาครัฐ ประจาปี พ.ศ. 2563 ณ กรมธนารักษ์

ปกิณกะ วารสารกษาปณ์ 19
ปที ่ี 1 ฉบับท่ี 1 (ปฐมฤกษ)์ เดือนกนั ยายน 2563

เล่าเรอ่ื งเหรียญ “เหรียญกษาปณท์ รี่ ะลึกเสด็จนวิ ตั พระนคร 2504”

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมด้วย
สมเดจ็ พระนางเจ้าสริ กิ ิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จกลับจากเยือนประเทศต่าง ๆ
ในยุโรปและอเมรกิ า ในปีพุทธศักราช 2504 ทั้ง 2 พระองค์ทรงประกอบพระราชกรณีนกิจอันย่ิงใหญ่ ได้ทรง
นาเกียรติยศและช่ือเสียงมาสู่ประเทศไทย รัฐบาลได้ผลิตเหรียญกระษาปณ์นิกเกิลราคา 1 บาท เป็นท่ีระลึก
เพ่ือแสดงความกตัญญูกตเวทิตาคุณแด่พระองค์ท่าน และเพื่อเฉลิมฉลองในโอกาสที่กองกษาปณ์
กรมธนารักษ์ ได้ตั้งมาครบ 100 ปี (นับต้ังแต่เปิด “โรงกระสาปน์สิทธิการ” เมื่อ พ.ศ. 2403 เป็น
เหรียญกระษาปณ์ท่รี ะลกึ เหรียญแรกในรัชกาลท่ี 9) กฎกระทรวงฉบับที่ 2 ลงวันท่ี 11 มกราคม 2504

ลวดลายดา้ นหน้ามีพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรม
นาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มีอักษรว่า
“เสดจ็ นิวตั ิพระนคร” ดา้ นหลังมรี ปู ตราแผ่นดิน มีอักษรรอบขอบ “รัฐบาลไทย พ.ศ. 2504” และเลขไทย ๑
และเลขอราบิก 1 และอักษร “บาท” วงขอบนอกมีเฟือง ส่วนผสมทองแดงต่อนิกเกิล 75 : 25
นา้ หนัก 9 กรัม ขนาด 27 ม.ม. ผลติ จานวน 4,430,000 เหรยี ญ ประกาศใชว้ ันที่ 17 มกราคม 2504

ที่มา : หนังสอื กษาปณ์ไทย ผูแ้ ต่ง สถาพร บญุ เกตุ

ปกณิ กะ

เกร็ดความรเู้ หรียญ “เหรียญกษาปณช์ าระหนี้”

เหรียญกษาปณ์เป็นเงินหน่วยย่อยท่ีชาระหนี้ได้ตามกฎหมาย
แต่การชาระหน้ีด้วยเหรียญแต่ละชนิดราคามีข้อกาหนดตามกฎกระทรวง
ออกตามความในพระราชบัญญตั ิเงินตรา พ.ศ.2501 ดงั ตอ่ ไปน้ี

10 5 2 1
บาท บาท บาท บาท

ครั้งละไมเ่ กิน 1,000 บาท คร้ังละไม่เกนิ 500 บาท

50 25 10 5 1
สตางค์ สตางค์ สตางค์ สตางค์ สตางค์

ครั้งละไม่เกิน 10 บาท ครัง้ ละไม่เกนิ 5 บาท

วารสารกษาปณ์ 21
ปีท่ี 1 ฉบับท่ี 1 (ปฐมฤกษ์) เดือนกนั ยายน 2563

ศูนย์การเรยี นรวู้ ิวฒั นาการการผลติ เหรยี ญกษาปณ์
และเครอื่ งราชอสิ ริยาภรณ์

ติดตอ่ เข้าเยี่ยมชม

กองกษาปณ์เปิดให้บริการเข้าเย่ียมชมวันจันทร์ถึงวันศุกร์
ระหว่างเวลา 09.00 - 16.30 น. (เว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์)
โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โปรดติดต่อสอบถามจองวันเวลาล่วงหน้า
อยา่ งน้อย 3 วนั

สถานท่ตี ัง

กองกษาปณ์ 13/1 หมู่ 2 ถนนพหลโยธิน ตาบลคลองหน่ึง
อาเภอคลองหลวง จังหวดั ปทมุ ธานี
โทรศัพท์ 0 2834 8300 – 50 ตอ่ 1201 , 1203
ขอ้ มลู เพ่ิมเติม www.royalthaimint.net

ศูนย์การเรยี นรูว้ ิวฒั นาการการผลติ

(The Royal Thai Mint

กองกษาปณ์ กรมธนารักษ์ ได้จดั ต้งั ศนู ย์การเรยี นรวู้ ิวฒั นาการการผลิตเหรยี ญกษาปณ์ และเคร่ืองราชอสิ ริยาภรณข์ ้ึนภา
โดยภายในศนู ย์การเรียนรู้ได้มีการจัดแสดงและเผยแพร่ความรเู้ ก่ียวกบั ความเป็นมาของเหรยี ญกษาปณ์ไทย ววิ ฒั นาการการผลิต
สปู่ ระชาชนและนานาชาติ โดยเนน้ ให้ผูเ้ ขา้ ชมได้ศึกษาเรยี นร้ดู ้วยตนเองผ่านเนือ้ หาและวัตถุจัดแสดง รวมทง้ั สังเกตการณ์จากกร

โซน 1 หอ้ งโหมโรง โซน 2 กาเนิดของเหรยี ญ

เป็นการเกริ่นให้เห็นความเป็นมาของเงินตรา จัดแสดงให้เห็นพัฒนาการของการใช้เงินตรา
และความสาคัญของเหรียญผ่านจอ Magic screen เริ่มตั้งแต่การใช้ของแลกของ จนเป็นเงินพดด้วง และ
ขนาดใหญ่ ดว้ ยเทคนิค Multi-vision เหรียญกษาปณ์เช่นปัจจุบัน โดยมีแบบจาลอง
การซ้ือของ แลกเปลี่ยนสินค้าในสมัยโบราณและการใช้
โซน 5 เหรียญกษาปณ์และ เทคนิค Hologram แสดงการใชพ้ ดด้วงแบบต่าง ๆ
เหรียญทีร่ ะลกึ ในรชั กาลปจั จบุ นั
โซน 6 เหรียญกษาปณ์ต่างประเทศ

และเหรยี ญทร่ี ะลึก

จั ด แ ส ด ง เ ห รี ย ญ เ น่ื อ ง ใ น โ อ ก า ส ส า คั ญ จั ด แ ส ด ง เ ห รี ย ญ ก ษ า ป ณ์ ห มุ น เ วี ย น ที่ ใ ช้ ใ น
อันเก่ียวเน่ืองในองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและ ประเทศต่าง ๆ กว่า 20 ประเทศทั่วโลก และเหรียญ
พระบรมวงศานุวงศ์ ซ่ึงผลิตด้วยโลหะมีค่า และมีความ ที่ระลึกเนื่องในโอกาสต่าง ๆ ของไทยท่ีมีความโดดเด่น
สวยงามเปน็ พิเศษทห่ี าชมยาก รวมทงั้ เกมถ่ายภาพใบหนา้ ลงบนเหรยี ญ

วารสารกษาปณ์ 23
ปที ่ี 1 ฉบับที่ 1 (ปฐมฤกษ์) เดอื นกนั ยายน 2563

ตเหรียญกษาปณ์และเครอื่ งราชอสิ ริยาภรณ์

Learning Centre)

ายในบรเิ วณโรงกษาปณร์ งั สิต ตั้งอยทู่ ี่ถนนพหลโยธนิ กิโลเมตรท่ี 34-35 ตาบลคลองหนึ่ง อาเภอคลองหลวง จังหวัดปทมุ ธานี
ต และเผยแพร่ผลงาน กิจกรรม รวมทง้ั ขีดความสามารถในการแข่งขนั ดา้ นกระบวนการผลิตเหรยี ญ และเคร่ืองราชอสิ รยิ าภรณ์
ระบวนการผลิตจรงิ ผู้เขา้ ชมจะได้รับทั้งความรู้ และความสนุกสนานเพลิดเพลินไปพรอ้ มกนั โดยมีพื้นทจี่ ัดแสดง 8 โซน ไดแ้ ก่

โซน 3 วิวฒั นาการโรงกษาปณไ์ ทย โซน 4 เหรียญกษาปณ์ไทยในปจั จุบนั

จัดแสดงให้เห็นต้ังแต่การผลิตที่โรงกระสาปน์ จัดแสดงเหรียญกษาปณ์ชนิดต่าง ๆ และเหรียญ
สิทธิการโรงท่ี 1 ในพระบรมมหาราชวัง เมื่อปีพ.ศ. กษาปณ์หมุนเวียนชุดปัจจุบัน เรียนรู้กระบวนการผลิต
2503 จนถึงโรงกษาปณ์โรงท่ี 5 ท่ีจังหวัดปทุมธานี เหรียญผ่านเกมชุดทดลองกระบวนการผลิต รวมท้ัง
ในปัจจุบัน โดยใช้แบบจาลองของโรงกษาปณ์ พร้อม จัดแสดงผลิตภัณฑ์สั่งจ้างต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
Magic vision ประกอบความเข้าใจ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ซึ่งเป็นงานฝีมือที่ต้องใช้ทักษะ
และความประณีตสงู
โซน 7 นทิ รรศการเชงิ สาธิตการผลติ
โซน 8 นิทรรศการหมนุ เวียน

จั ด แ ส ด ง ก ร ะ บ ว น ก า ร ผ ลิ ต ทุ ก ขั้ น ต อ น ด้ ว ย สาหรับจัดแสดงนิทรรศการตามวาระหรือโอกาส
กราฟฟิกบอร์ด และวีดีทัศน์ 2 ภาษา รวมทั้งสามารถ ท่เี หมาะสม
สงั เกตการณ์กระบวนการผลิตจากระเบียงรอบโรงงาน

ขา่ วประชาสัมพนั ธ์

เหรียญกษาปณ์ท่ีระลึก 1

ประเภทเหรยี ญรูป 10 เหล่ียม
ขนาดความสูงประมาณ 10 เซนตเิ มตร

รอรูปเหรยี ญสาเร็จ

1. เหรียญเงินรมดาพน่ ทรายพเิ ศษ 2. เหรยี ญทองแดงรมดาพน่ ทรายพิเศษ
นา้ หนกั ประมาณ 760 กรัม น้าหนักประมาณ 653 กรัม

(ชบุ ทองเฉพาะเคร่อื งจกั ร) นา้ หนกั ประมาณ 1.8 กรัม (ชุบทองเฉพาะเคร่ืองจกั ร) นา้ หนกั ประมาณ 1.8 กรัม

วารสารกษาปณ์ 25
ปที ี่ 1 ฉบบั ท่ี 1 (ปฐมฤกษ)์ เดือนกันยายน 2563

160 ปี โรงกษาปณไ์ ทย

ประเภทเหรยี ญรปู 5 โรงกษาปณ์
( 1 ชดุ มี 5 แบบ/เหรยี ญ)

แบบท่ี 1 - 4 (สามเหลย่ี ม) ความกวา้ งประมาณ 6 เซนตเิ มตร ความสงู ประมาณ 3.9 เซนติเมตร
แบบที่ 5 (ส่เี หล่ยี ม) ความกว้างประมาณ 6 เซนตเิ มตร ความสงู ประมาณ 6 เซนตเิ มตร

1. เหรียญเงนิ รมดาพ่นทรายพเิ ศษ 2. เหรียญทองแดงรมดาพน่ ทรายพิเศษ
แบบท่ี 1 - 4 น้าหนกั ประมาณ 75 กรมั แบบท่ี 1 - 4 นา้ หนักประมาณ 60 กรมั
แบบที่ 5 น้าหนักประมาณ 100 กรัม
แบบท่ี 5 น้าหนักประมาณ 80 กรัม

ข่าวประชาสมั พันธ์

เหรยี ญกษาปณ์ท่ีระลึก 100 ปี การสาธารณสุขไทย

กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง ได้จัดทาเหรียญกษาปณ์ที่ระลึก 100 ปี การสาธารณสุขไทยข้ึนเพ่ือเป็น
ที่ระลกึ และนอ้ มราลกึ ในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
และเพื่อเผยแพรป่ ระชาสมั พันธค์ วามสาเรจ็ พัฒนาการทางการแพทย์และผลการดาเนินงานของกระทรวงสาธารณสุข
ท่ที าหนา้ ทดี่ ูแลสขุ ภาพอนามยั ใหแ้ ก่ประชาชนทวั่ ไป

เหรยี ญกษาปณโ์ ลหะสีขาว

ทองแดงผสมนิกเกลิ
เสน้ ผา่ ศนู ย์กลาง 32 มิลลเิ มตร นาหนกั 15 กรมั

จ่ายแลกราคาเหรียญละ 20 บาท

จ่ายแลกตังแต่วนั ท่ี 29 กรกฎาคม 2563 เปน็ ต้นไป ติดตอ่ ได้ท่ี

• ณ หน่วยรับและจ่ายแรกเหรียญกษาปณ์ กองบรหิ ารเงินตรา ถนนพหลโยธนิ จังหวัดปทมุ ธานี 0 2565 7944
• ณ หน่วยรับและจา่ ยแรกเหรียญกษาปณ์ กองบริหารเงินตรา ถนนจักรพงษ์ กรุงเทพมหานคร 0 2282 4109
• ณ หน่วยรับและจ่ายแรกเหรียญกษาปณ์ กรมธนารักษ์ ถนนพระรามที่ 6 กรงุ เทพมหานคร 0 2618 6340

วารสารกษาปณ์ 27
ปีท่ี 1 ฉบับท่ี 1 (ปฐมฤกษ์) เดือนกันยายน 2563

เหรียญทรี่ ะลกึ หลวงพ่อทวด วัดปา่ แสงธรรม
ตาบลปรใุ หญ่ อาเภอเมือง จังหวดั นครราชสมี า (2562)

(ผลิตโดยกองกษาปณ)์

มกี ารสงั่ จา้ งผลติ ทังหมด 10 รายการ ดงั นี

1. เหรียญทองคาธรรมดา ขนาดความสงู 20 มลิ ลเิ มตร น้าหนกั ประมาณ 10 กรมั จานวน 15 เหรยี ญ
2. เหรยี ญเงนิ รมดาพน่ ทรายพิเศษ ขนาดความสูงประมาณ 32 มิลลิเมตร จานวน 25 เหรยี ญ
3. เหรยี ญทองแดงรมดาพ่นทรายพิเศษ ขนาดความสงู ประมาณ 32 มลิ ลเิ มตร จานวน 199 เหรียญ
4. เหรยี ญทองแดงรมดา (มนั ปู) ขนาดความสูงประมาณ 32 มิลลิเมตร จานวน 999 เหรยี ญ
5. เหรียญโลหะสเี หลือง ขนาดความสูงประมาณ 32 มลิ ลิเมตร จานวน 199 เหรยี ญ
6. เหรียญเงินธรรมดา (ไมต่ ดั ตัว) ขนาดความสูงประมาณ 40 มิลลเิ มตร จานวน 25 เหรียญ
7. เหรียญทองแดงรมดามนั ปู (ไมต่ ดั ตวั ) ขนาดความสูงประมาณ 40 มลิ ลเิ มตร จานวน 199 เหรยี ญ
8. เหรยี ญเงินรมดาพ่นทรายพิเศษ ขนาดความสูงประมาณ 90 มิลลเิ มตร จานวน 12 เหรียญ
9. เหรียญทองแดงรมดาพน่ ทรายพิเศษ ขนาดความสูงประมาณ 90 มลิ ลเิ มตร จานวน 79 เหรียญ
10. เหรียญทองแดงชุบทอง ขนาดความสงู ประมาณ 90 มลิ ลเิ มตร จานวน 20 เหรียญ

ผูว้ า่ จ้าง คอื ชมรมคนรกั เหรียญ ติดต่อโทร. 08 8954 5498