คำศัพท์สำคัญเกี่ยวกับพหุวัฒนธรรมศึกษา

นางสาวอารยา บุญชู

หมี 620210091
100315 SEC.004

คำศัพท์สำคัญเกี่ยวกับ
พหุวัฒนธรรมศึกษา

ผู้สอน
ผศ.ดร.พิสิษฎ์ นาสี

ตัวอย่างมีอะไรบ้าง

สำรวจคำศัพท์ 30 คำ

วัฒนธรรม (Culture)

สิ่ งที่ทำความเจริญ
งอกงามให้แก่หมู่คณะ เช่น
วัฒนธรรมในการแต่งกาย
หรือวิถีชีวิต
ของหมู่คณะ เช่น
วัฒนธรรมชาวเขา

พหุวัฒนธรรมนิ ยม
(Multiculturalism)
กลุ่มวัฒนธรรม
รองในรัฐมีสิ ทธิที่จะ

ได้รับการยอมรับและดำรงรักษาให้
คงอยู่ไปโดยไม่ต้องถูกลืนเข้ากับ
วัฒนธรรมหลัก ทั้งนี้ รัฐมีหน้ าที่ใน
การสนั บสนุน ส่งเสริมวัฒนธรรม
รองกลุ่มต่างๆ เพื่อรักษาความหลาก
หลายทางวัฒนธรรม

(Kymlicka, 1995; Taylor, 1994)

ความหลากหลายทางวัฒนธรรม
(Cultural diversity)

สังคมที่แยกจากห่างกันที่เกิดขึ้นในที่ต่างๆ ของโลก
มีความแตกต่างกันชัดเจน และความแตกต่างกันระหว่าง
วัฒนธรรมยังคงมีความต่อเนื่ องสืบมาถึงปัจจุบัน

อนุรักษ์นิยม (Conservatism)

แนวคิดที่มุ่งรักษา
ความเชื่อและคุณค่า
แบบเก่า เช่น ศาสนา
วัฒนธรรม ประเพณี
อุดมการณ์ ทางการ
เมืองที่สื บทอดมา
ยาวนาน

การปฏิรูประบบการปกครองตนเองให้เป็นประชาธิปไตย

กฎหมาย และระเบียบปฏิบัติ ระหว่างประเทศ รวมทั้งความ

เสรีนิ ยม ปรองดองของผลประโยชน์ ระหว่างประเทศ โดยการสร้าง

(Liberalism) ระบบ ความมั่นคงปลอดภัยร่วมกันและสร้างองค์กร
ระหว่างประเทศเพื่อท าหน้ าที่แก้ไขปัญหาความขัดแย้ง

ระหว่างประเทศ สันติภาพเป็นสิ่งที่แบ่งแยกไม่ได้ และ

สามารถสร้างขึ้นโดยใช้กฎหมายระหว่างประเทศ องค์กร

ระหว่างประเทศ หลักคุณธรรม และการเมืองระบบ

ประชาธิปไตย

หลังสมัยใหม่นิ ยม
(Postmodernism)

เป็นยุคที่ปฏิเสธสิ่ งเดิมๆในยุคmodern
โดยเน้ นเสรีภาพและอิสระของบุคคล
ไม่เชื่อในโลกของ ความจริง ไม่เชื่อเรื่อง
ความเป็นสากล เพราะเชื่อว่าแต่ละคน
แต่ละวัฒนธรรมนั้ นมีเหตุผลของตัวเอง

อุดมการณ์
(Ideology)

ลัทธิทางการเมืองที่อธิบายถึงความเป็นมา
ของระบบสั งคมมนุษย์ในอดีตสภาพ
ความเป็นอยู่ในปัจจุบัน และแนวโน้ มอนาคต
วางแนวทางประพฤติปฏิบัติสำหรับสมาชิก
ในปัจจุบัน
ลิขิต ธีรเวคิน

การกลืนกลาย
(Assimilation)

กระบวนการเปลี่ยนแปลงทาง
วัฒนธรรม เนื่ องจากกลุ่มบุคคล
ต่างวัฒนธรรมกัน มีการติดต่อ
โดยตรงต่อเนื่ องกัน ยังผลให้เกิด
การเปลี่ยนแปลงในแบบอย่าง
วัฒนธรรม ดั้งเดิมของกลุ่มใด
กลุ่มหนึ่ งหรือทั้งสองกลุ่ม
พจนานุกรมทางสั งคมวิทยาฉบับ
ราชบัณฑิตยสถาน(2532)

วาทกรรม (Discourse)

เป็นเรื่องที่มากกว่าการเขียน และการพูด ยังรวมถึงระบบและ
กระบวนการในการสร้าง การผลิต(Constitute) เอกลักษณ์(Identity)
และความหมาย(Significant) ให้กับสรรพสิ่งในสังคมที่อยู่รอบตัวเรา
ไม่ว่าจะเป็นอำนาจ ความรู้ ความจริง หรือแม้กระทั่งตัวตนของเรา
และนอกจากวาทกรรมจะทำหน้ าที่ดังกล่าวแล้ว ยังทำหน้ าที่ในการ
ยึดตรึง สิ่งที่สร้างขึ้นให้ดำรงอยู่และเป็นที่ยอมรับของสังคมต่อไป

กระบวนทัศน์ (Paradigm)

กรอบความคิดหรือแนวทางทั่วไปที่ใช้ใน
การมองโลก
หรือหมายถึง ระบบคิด วิธีคิด หรือแบบ
ของการคิดที่ใช้เป็นแนวในการศึกษาวิจัย
เรื่องใดเรื่องหนึ่ ง หรือเป็นแนวในการจัด
ระบบในสังคม

ความเท่าเทียม (Equality)

ความเป็นธรรมและความยุติธรรมได้
ก็ต่อเมื่อทุกคนเริ่มจากจุดเดียวกัน

ความเสมอภาค
(Equity)

เความเท่าเทียมในสิทธิหน้าที่ และ
โอกาสทางสังคม เศรษฐกิจ
การเมือง
ทุกคนจะได้ “การเข้าถึงโอกาส
เหมือนกัน”

คนชายขอบ (Marginal
people)

กลุ่มคนที่มีชีวิตอยู่กึ่งกลาง หรือห่างไกลจาก
ความเป็นสังคมหลัก ไม่ว่าจะเป็นความห่างไกล
ทางภูมิศาสตร์หรือวัฒนธรรม (Samutkhup
and Kitti-Asa, 1999) การยกตัวอย่าง
ประชากรชายขอบ เช่น ชนกลุ่มน้อย กลุ่มชน
เผ่า (ethnic) คนพิการ บุคคลที่มีความหลาก
หลายทางเพศ

ความเป็นธรรมทางสังคม (Social
justice)

การปฏิบัติต่อกันอย่างเป็นธรรม หรือการแบ่งปันกันอย่าง
เป็นธรรมก็ได้ ประเด็นเรื่องความเป็นธรรมทางสังคมนั้น
เป็นทั้งปัญหาทางปรัชญาและมีความสำคัญในมิติต่าง ๆ เช่น
การเมือง ศาสนา และสังคม ปัจเจกบุคคลอาจต้องการอยู่ใน
สังคมที่มีความเป็นธรรมทั้งนั้น อย่างไรก็ดีแต่ละคนอาจมี
อุดมการณ์เกี่ยวกับ “ความเป็นธรรมในสังคม” ที่แตกต่างกัน

อำนาจนำ (Hegemony)

กระบวนการที่ชนชั้นปกครองหรือชนชั้น อื่น
สร้างความยอมรับเหนือชนชั้นอื่นๆ ผ่านกลุ่ม
ปัญญาชน ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีบทบาทในการเผย

แพร่ แนวคิดหรืออุดมการณ์ในสังคม
ชนิดา ชิตบัณฑิตย์ (2550)

การเหมารวม (Stereotype)

คตินิยม หรือ ทัศนคติ ของสังคมทั่วไปที่มีต่อกลุ่ม
คนอื่น ชาติอื่น หรือลักษณะของบุคคลบางประเภท

จนกลายเป็นมาตรฐาน

การสร้างภาพตัวแทน (Representation)

ฮอลล์ (Stuart Hall,1997,4) กล่าวว่าภาษาเป็นสิ่งหนึ่งที่
สามารถบอกได้ถึงความหมายของสิ่งต่าง ๆ สามารถจะเป็นตัว

กำหนดและจัดการความ ประพฤติ และการปฏิบัติต่าง ๆ
ความหมายของภาษาจะช่วยในการตั้งกฎ บรรทัดฐาน และ

ขนบธรรมเนียมต่าง ๆ ที่สั่งการและควบคุมชีวิตคน

ความสั มพันธ์เชิงอำนาจ
(Power relations)

การเปลี่ยนความต้องการตั้งแต่แรกเริ่ม เป็นการใช้อำนาจที่
มองไม่เห็นและเนี ยบเนี ยนที่สุด เป็นการเข้าครอบงำ เพื่อ
เปลี่ยนความต้องการตั้งแต่แรก เช่น การเผยแพร่วัฒนธรรม
การทานอาหารแบบอเมริกา การเผยแพร่รูปแบบการแต่งกาย

แบบโลกตะวันตกสู่ ประเทศในโลกตะวันออก



ความเป็นอื่น
(Otherness)

คนอีกคนหนึ่ งหรือกลุ่มหนึ่ ง
ซึ่งได้ถูกนิ ยามในฐานะที่เป็น

คนที่แตกต่าง

อคติ (Bias/prejudice)

การจัดประเภทของผู้คนหรือมนุษย์ออกเป็นกลุ่มต่าง ๆ
บนพื้นฐานของความชอบและหรือไม่ชอบ ซึ่งบางกรณี
รุนแรงถึงขั้นเป็นความเกลียดชัง เหยียดหยาม ดูถูก
รังเกียจ ขยะแขยง ทั้งนี้ เกิดจากลักษณะทางสังคม-
วัฒนธรรม ที่อาจมีจริง และ ที่จินตนาการเอาว่ามีจริง
ลักษณะเช่นนี้ มักเกี่ยวพันกับเชื้อชาติ (สีผิว) ศาสนา ความ
เชื่อ กลุ่มชาติพันธุ์ ความเป็นหญิง-ชาย ความพิการ ความ
แตกต่างทางวัย อาชีพและหรือฐานะทางเศรษฐกิจเป็นต้น
กล่าวอย่างย่อ ๆ อคติคือทัศนคติทางลบที่มีต่อผู้อื่น

การเลือกปฏิบัติ (Discrimination)

การปฏิบัติที่แตกต่างกัน การกีดกัน การหน่ วง
เหนี่ ยว หรือการลำเอียงซึ่งมีพื้นฐานมาจากเพศ ผิว
เชื้อชาติ ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมือง สัญชาติ
หรือฐานะ สถานะของแหล่งกำเนิ ด

เพศสภาวะ หรือเพศสภาพ (Gender)

ภาวะแห่งเพศที่ถูกประกอบสร้างทางสังคม เพศภาวะที่เรา
คุ้นเคยคือความเป็นหญิงและความเป็นชาย เพศภาวะจึง
เป็นเรื่องของบทบาท ที่สังคมกำหนดให้กับสถานะทางเพศ
ซึ่งดูจากเพศสรีระ

พจนานุกรม ศัพท์สังคมวิทยา อังกฤษ-ไทย ฉบับบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2549

ทวิ/พหุภาษา (Bi/Multilingual education)



กระบวนการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ภาษาแม่และ
วัฒนธรรมของผู้เรียนเป็นพื้นฐานและสื่ อการเรียนรู้
เพื่อพัฒนาทักษะการคิด และเชื่อมโยงสู่ภาษาและ
วัฒนธรรมไทยอย่างเป็นระบบ

ความสามารถที่แตกต่าง (Differently abled)

วิธีที่สุภาพในการอธิบายคนที่มีความทุพพลภาพ (การเจ็บป่วย การ
บาดเจ็บ หรือสภาพที่ทำให้คนทำบางสิ่งที่คนอื่นทำได้ยาก)

หลักสูตรทางการ
(Official curriculum)

ประมวลวิชาและกิจกรรมต่างๆที่กำหนดไว้ในสถานศึกษา
เพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ ง

ราชบัณฑิตยสถาน (2546 : 1272)

หลักสูตรแฝง
(Hidden curriculum)

หลักสูตรที่แฝงซ่อนเร้น ไม่เปิดเผย และไม่ได้มุ่งศึกษา
โดยตรงเพราะถือว่าเป็นหลักสูตรที่ไม่เป็นทางการ

การสอนที่สอดคล้องกับวัฒนธรรม
ของผู้เรียน (Culturally responsive
teaching)

วิธีการสอนตามการวิจัย เชื่อมโยงวัฒนธรรม ภาษา และประสบการณ์ชีวิตของ
นั กเรียนกับสิ่ งที่พวกเขาเรียนรู้ในโรงเรียน การเชื่อมต่อเหล่านี้ ช่วยให้นั กเรียน
เข้าถึงหลักสูตรที่เข้มงวดและพัฒนาทักษะทางวิชาการในระดับที่สูงขึ้น

ทฤษฎีเชิงวิพากษ์ (Critical Theory)

เป็นทฤษฎีที่สนใจปรากฎการณ์ ในสั งคมเกี่ยวกับการต่อรองและ
การครอบงำทางอำนาจระหว่างกลุ่มต่างๆในสั งคมในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับ
ผลประโยชน์ บางอย่าง เช่น การเมือง เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม
ซึ่งสื่อมวลชนนั้ น ได้เข้ามามีบทบาทในการทำหน้ าที่เป็นเครื่องมือและ
เป็นช่องทางเผยแพร่ ครอบงำหรือต่อรองอำนาจเกี่ยวกับผลประโยชน์
เหล่านั้ น โดยการนำเสนออุดมการณ์เพื่อตอกย้ำ ครอบงำหรือสกัด
อุดมการณ์ ฝ่ายตรงข้ามหรือเสี ยเปรียบในสั งคม

การศึ กษาเชิงวิพากษ์ (Critical pedagogy)

ทฤษฎีการศึกษาเชิงวิพากษ์เป็นเครื่องมือของครูและ
นั กการศึกษาเชิงวิพากษ์ให้สามารถปรับเปลี่ยนบทบาท
ของตนเองจากครูและนั กการศึกษาที่ผลิตซ้ำการสอน

ระบบฝากธนาคาร

เพศหลากหลาย
(LGBTQ- Lesbian, Gay, Bisexual,
Transgender and Queer)

“L” Lesbian เลสเบี้ยน คือ ผู้หญิงที่ชอบผู้หญิงด้วยกัน และมักใช้คำว่าหญิงรักหญิง
“G” Gay เกย์ คือ ผู้ชายที่ชอบผู้ชาย แต่บางคนกล่าวรวมว่าคือคนที่ชอบเพศเดียวกัน (homosexual)
“B” Bisexual คือ คนที่ชอบทั้งผู้ชายและผู้หญิง
“Q” Queer เควียร์ คือ คนที่ยังไม่แน่ใจในเพศ หมายถึง กลุ่มคนที่ไม่ได้มีเพศตามที่สังคมกำหนด ไม่
จำกัดกรอบ โดยเน้ นว่าเพศเป็ นสภาวะที่เลื่อนไหลไปมา เปลี่ยนแปลงได้ และไร้กรอบ ไร้ขีดจำกัด
“T” Transgender คนข้ามเพศ หรือ ทีจี คือ ผู้หญิงที่มีจิตใจเป็ นผู้ชาย ผู้ชายที่มีจิตใจเป็ นผู้หญิง
เรียกสั้นๆว่า ทรานส์ โดยแบ่งเป็ น หญิงข้ามเพศ transwoman ใช้เรียกคนข้ามเพศ จากหญิงเป็ นชายที่
กำลังอยู่ในขั้นตอนการแปลงเพศหรือได้แปลงเพศเป็ นหญิงแล้ว และชายข้ามเพศ ใช้เรียกคนข้ามเพศ
จากหญิงเป็ นชายที่กำลังอยู่ในขั้นตอนการแปลงเพศหรือได้แปลงเพศเป็ นชายแล้ว

ที่มา:

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (2542). วัฒนธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 1). บริษัทนานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์ จำกัด.
กฤติธี ศรีเกตุ. พหุวัฒนธรรมนิยม. หน้า18 บรรทัด5 จากhttps://www.stou.ac.th/Schoolnew/polsci/UploadedFile/81713-12.pdf
สุรพศ ทวีศักดิ์. (2562). อนุรักษ์นิยม. วรรค9 จาก https://prachatai.com/journal/2019/04/81980
เสรีนิยม หน้า 8 วรรค 3 จาก http://www.dsdw2016.dsdw.go.th/doc_pr/ndc_2559-2560/PDF.pdf
จันทนี เจริญศรี. (2544). โพสต์โมเดิร์น & สังคมวิทยา (Postmodern & Sociology). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์วิภาษา.
พจนานุกรมทางสังคมวิทยาฉบับราชบัณฑิตยสถาน.(2532). การกลืนกลาย.
มิเชล ฟูโก (Michael Foucault) วาทะกรรม. จาก https://prachatai.com/journal/2010/12/32341
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2550). กระบวนทัศน์.
กาแฟดำ. (2559). ความเท่าเทียมไม่ใช่ความเสมอภาคในสังคม. จากhttps://www.bangkokbiznews.com/blogs/columnist/113670
Salforest. (2013). Social Justice
บล็อกเกอร์สายยุโรป. (2556). ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ จาก http://studyinternationalaffairs.blogspot.com/2013/04/power.html
Aom Chayasinee. (2563). ปรัชญาการศึกษาวิพากษ์. จาก https://prezi.com/p/d_srzq1gb_nk/presentation/
ออนไลน์
http://suwanan21a.blogspot.com/2018/09/blog-post_52.html
https://issuu.com/introsociobuu/docs/intro_sociology_week6_--_14.9.58
https://kritsada141242.blogspot.com/2019/07/blog-post.html
https://minimore.com/b/y0SZ8/11
https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/differently-abled
Educators Team at Understood From; https://www.understood.org/en/articles/what-is-culturally-responsive-teaching