บทที่ 4 งานตะไบ

หน่วยท่ี 4 งานตะไบ

หัวข้อเร่ือง
4.1 ความหมายของการตะไบ 4.2 ส่วนประกอบของตะไบ

4.3 คมตดั ของตะไบ 4.4 ชนิดและการใช้งานของตะไบ

4.5 การปฏบิ ัตงิ านตะไบ 4.6 เทคนิคการตะไบผวิ ราบ

4.7 การทาํ ความสะอาดและการบํารุงรักษาตะไบ

4.1.1 ความหมายของการตะไบ

งานตะไบ หมายถึง การใช้คมตะไบขูดผิวของชิ้นงาน โดยมี
จุดมุ่งหมายเพื่อการปรับขนาดความเรียบผิว และรูปร่างของชิ้นงานให้ได้
ตามแบบสง่ั งาน

4.1.2 ส่วนประกอบของตะไบ

ตะไบ (Files) เป็ นเคร่ืองมอื พนื้ ฐาน ผลติ จากเหลก็ ล้าเคร่ืองมือ (Tool Steel) โดย
ผ่านกระบวนการขึ้นรูป จากน้ันทําการชุบแข็งประกอบด้วยส่วนต่างๆ ท่ีสําคัญ 6 ส่วน
ประกอบด้วย

หาง ด้ามตะไบ

ผวิ หน้า โคน

ปลาย ขอบตะไบ

4.1.3. มุมของคมตดั ตะไบ แบ่งออกเป็ น 2 ลกั ษณะ ดงั นี้

ความลกึ ของคมตดั ตะไบ

ความลกึ ของคมตดั ตะไบ คมตดั ตะไบมรี ูปทรงเป็ นพรี ามดิ
สามเหลยี่ ม ความลกึ ของคมตะไบแบ่งเป็ น 2 ลกั ษณะ ดังนี้

1. ความลกึ แนวตดั ตะไบเท่ากนั คมตัดตะไบลกั ษณะนี้ ขณะ
ตะไบคมตดั จะขูดผวิ ชิ้นงาน เป็ นเส้น ทาํ ให้ผวิ ไม่เรียบ เหมาะสําหรับ
การตะไบลดขนาด

2. ความลกึ แนวตดั ตะไบไม่เท่ากนั คมตดั มคี วามกว้าง ขณะ
ตะไบคมตดั จะขูดผวิ ชิ้นงาน ทาํ ให้ผวิ ชิ้นงานผวิ เรียบ เหมาะสําหรับการ
ตะไบผวิ ละเอยี ด

ความลกึ ของคมตดั ตะไบ

ชนิดของคมตดั ตะไบ

1. ตะไบคมตดั เดยี ว (Single cut file) คมตะไบจะเรียงแนวเดยี วทาํ มุม
65-85 องศา กบั ขอบตะไบ ลกั ษณะคมตะไบแบบนี้ คมตดั จะตดั เฉือนเนือ้ วสั ดุ
ได้ทล่ี ะน้อย งานปรับผวิ คร้ังสุดท้ายหรือตะไบวสั ดุอ่อน เช่น อะลมู เิ นียม และ
ทองแดงเป็ นต้น

ชนิดของคมตดั ตะไบ

2. ตะไบคมตดั คู่ (Double cut file) เป็ นตะไบทมี่ คี มตดั 2 แนว
ตดั ขวางซ่ึงกนั และกนั โดยคมตะไบแนวแรกจะทาํ มุม 70-80 องศา กบั ขอบ
ตะไบ ส่วนฟันตะไบอกี แนวหนึ่งจะทาํ มุม 40-45 องศา กบั ขอบตะไบ การ
ตดั ขวางของคมตะไบท้งั 2 แนวทาํ ให้เกดิ จุดคมตดั ขึน้ คมตดั คู่นีส้ ามารถตดั
เฉือนวสั ดุงานได้เร็วกว่าตะไบลายตดั เดย่ี ว แต่จะให้ความเรียบของผวิ งาน
น้อยกว่า เหมาะสําหรับตะไบลดขนาดชิ้นงาน

4.1.4 ชนิดและการใช้งานของตะไบ

ชนิดของตะไบหมายถึง รูปร่างหน้าตดั บริเวณส่วนปลายของตะไบ
ตะไบทใ่ี ช้กนั อยู่ทว่ั ไปสามารถแบ่งรูปร่างหน้าตดั ได้หลายชนิด โดยมีลกั ษณะ
การใช้การแตกต่างกนั ดงั นี้

ตะไบแบน

ตะไบแบบขอบเรียว

ชนิดและการใช้งานของตะไบ

ตะไบเหลยี่ ม

ตะไบสามเหลย่ี ม

ชนิดและการใช้งานของตะไบ

ตะไบกลม

ตะไบครึ่งวงกลม หรือตะไบท้องปลงิ

ชนิดและการใช้งานของตะไบ

ตะไบคมมดี

4.1.5. การปฏิบัตงิ านตะไบ

การเลอื กความสูงโต๊ะปากกามีวธิ ีการ คือ ให้ยืนเทียบกับโต๊ะปากกา
โดยให้แขนแนบลําตัว จากน้ันยกแขนขึ้นขนานกับพืน้ ให้ข้อศอกสูงจาก
ปากกว่าประมาณ 50-80 มลิ ลเิ มตร

กรณที ต่ี ํ่ากว่าอาจแก้ไขโดยการใช้ไม้รองทาํ เป็ นพนื้ ให้สูงขนึ้

การจับชิ้นงานกบั ปากกา มหี ลกั การสําคญั ดงั นี้

การยนื ปฏิบตั งิ านตะไบ ผู้ปฏบิ ตั งิ านตะไบยนื ในท่าทางที่
เหมาะสม

แรงในการกดตะไบให้ได้ผวิ งานราบเรียบ

แรงในการกดตะไบ ในข้ันเร่ิมต้นงานตะไบให้ใช้แรงกดด้านหน้า
มากกว่าแรงกดด้านหลัง ข้ันกลางให้แรงกดด้านหน้าและหลังเท่ากัน และ
ข้นั สุดท้ายแรงกดด้านหน้าน้อยกว่าด้านหลงั

4.1.6 เทคนิคการตะไบผวิ ราบ

• การใชป้ ลายตะไบขดู ผวิ ดิบของชิ้นงานออก

• ตรวจสอบความเรียบของผวิ ชิ้นงานดว้ ยฉาก

เทคนิคการตะไบผวิ ราบ

• เม่ือไดต้ ะไบดา้ นแรกเสร็จ ใหต้ ะไบดา้ ยที่ 2 ซ่ึงเป็นดา้ นที่ติดกบั ดา้ นแรก

• การตะไบตามแนวกวา้ งของชิ้นงาน

เทคนิคการตะไบผวิ ราบ

ปัญหาผวิ ชิ้นงานตะไบโคง้ หรือตกขอบดา้ นใดดา้ นหน่ึงและการแกไ้ ข

4.1.7 การทาํ ความสะอาดและการบาํ รุงรักษาตะไบ

• ใช้แปรงลวดปัดตามร่องคมตดั ตะไบโดยทศิ ทางการปัดให้ขนาดกบั
ร่องคมตดั

4.1.7 การทาํ ความสะอาดและการบาํ รุงรักษาตะไบ

ในกรณที เ่ี ศษวสั ดุตดิ แน่น เมื่อใช้แปรงลวดปัดแล้วไม่ออกจากคม
ตดั ตะไบ อาจใช้ปลายลวดแหลมแคะเศษตรงจุดน้ัน หรือใช้โลหะ
อ่อนขูดเศษทอ่ี ดุ แน่นกบั ฟันตะไบออก

การทาํ ความสะอาดและการบํารุงรักษาตะไบ

• ห้ามนําตะไบทไี่ ม่มดี ้ามไปใช้งาน ท้งั นีเ้ พราะอาจจะเป็ นอนั ตรายขณะ
ปฏบิ ัตงิ านได้

• ห้ามใช้นํา้ มันทาทต่ี ะไบ เพราะจําทาํ ให้ตะไบลน่ื
• การเกบ็ รักษาตะไบ ควรแยกออกจากเคร่ืองมอื อน่ื หรือใส่ช้ันวางสําหรับ

เกบ็ ตะไบโดยเฉพาะ