ระบบฐานข้อมูลร้านดอกไม้สื่อรัก

ระบบการจัดการร้านดอกไม้สื่อรัก Flower Shop Love Link Database System นางสาวธันญาภัทร์ วงษ์ประเสริฐ นางสาวปนัดดา แซ่ตั้ง นางสาวรัชนีกร บูชา โครงงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของการเรียนตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ สาขาวิชาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ วิทยาลัยเทคโนโลยีอรรถวิทย์พณิชยการ ปีการศึกษา 2565

ก ชื่อโครงการภาษาไทย ระบบการจัดการรานดอกไมสื่อรัก ชื่อโครงการภาษาอังกฤษ Flower Shop Love Link Database System โดย 1. นางสาวธันญาภัทร วงษประเสริฐ รหัสนักศึกษา 42398 ระดับ ปวช. 3/5 เลขที่ 16 2. นางสาวปนัดดา แซตั้ง รหัสนักศึกษา 42775 ระดับ ปวช. 3/5 เลขที่ 39 3. นางสาวรัชนีกร บูชา รหัสนักศึกษา 42895 ระดับ ปวช. 3/5 เลขที่ 43 คณะกรรมการอนุมัติใหเอกสารโครงการฉบับนี้เปนสวนหนึ่งของการศึกษา วิชาโครงการตาม หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) สาขาวิชาคอมพิวเตอรธุรกิจ วิทยาลัยเทคโนโลยี อรรถวิทยพณิชยการ (ATC) ............................................................ (อาจารยสมาภรณ เย็นดี) อาจารยที่ปรึกษาหลัก ............................................................ (อาจารยดิฐประพจนสุวรรณศาสตร) อาจารยที่ปรึกษารวม ............................................................ (อาจารยนราภรณ เจริญชัย) หัวหนาสาขาวิชาเทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล

ข บทคัดยอ หัวขอโครงการ ระบบการจัดการรานดอกไมสื่อรัก Flower Shop Love Link Database System ผูจัดทําโครงการ นางสาวธันญาภัทร วงษประเสริฐ รหัสนักศึกษา 42398 นางสาวปนัดดา แซตั้ง รหัสนักศึกษา 42775 นางสาวรัชนีกร บูชา รหัสนักศึกษา 42895 อาจารยที่ปรึกษาหลัก อาจารยสมาภรณ เย็นดี อาจารยที่ปรึกษารวม อาจารยดิฐประพจน สุวรรณศาสตร สาขาวิชา เทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล สถาบัน วิทยาลัยเทคโนโลยีอรรถวิทยพณิชยการ ปการศึกษา 2565 บทคัดยอ คณะผูจัดทําไดคิดทําโครงการนี้ขึ้นเพื่อสรางระบบเรื่อง การจัดการฐานขอมูลรานดอกไมสื่อ รักวัตถุประสงคของโครงการนี้เพื่อจะสื่อใหเห็นวาระบบฐานขอมูลของเรานั้นสามารถ นําไปใชในการ สั่งซื้อสินคาและจัดการระบบภายในรานได ทางคณะผูจัดทําไดมีการใชโปรแกรม Microsoft Access 2010 ในการสรางฐานขอมูลของ เราเปนขอมูลของจัดการระบบฐานขอมูลรานดอกไมสื่อรัก เพื่ออํานวยความสะดวกในการจัดการ ขอมูลภายในรานดอกไมใหเปนระบบมากยิ่งขึ้น โครงการจัดการระบบรานดอกไมสื่อรักเปนการ ประยุกตสื่ออินเทอรเน็ตมาใชในการดําเนินธุรกิจ ที่นิยมกันมาก ณ ปจจุบัน คอมพิวเตอรไดมีการ ขยายเพิ่มอยางรวดเร็วพรอมกับพัฒนา ดานอินเทอรเน็ตและเว็บ ทําใหหนวยงานและบุคคลตาง ๆ ได ใชพาณิชยอิเล็กทรอนิกสมากขึ้นใน ปจจุบันพาณิชยอิเล็กทรอนิกสไดครอบคลุมธุรกรรมหลาย ประเภท เชน การเก็บขอมูลออนไลนคนหา ขอมูลออนไลนการซื้อหุน การประมูล และการลางาน ออนไลนการเก็บขอมูลออนไลนผานอินเทอรเน็ตทําใหสะดวกสบายตอพนักงานไมวาอยูที่ไหนก็ สามารถลางานไดสามารถเพิ่มหรือดูขอมูล ของพนักงานผานออนไลนไดเพื่ออํานวยความสะดวกใน การเดินทางที่บริษัท ทําใหการบันทึกขอมูล เปนเรื่องที่งาย และสามารถจํากัดขอบเขตใหตรงตาม ความตองการมากยิ่งขึ้น ประโยชนของการจัดการระบบรานดอกไมสื่อรักโครงการนี้เปนประโยชนใหกับ พนักงาน รานคา ที่ตองการจัดเก็บขอมูลแบบออนไลนและปลอดภัยดั้งนั้นเราจึงสรางระบบนี้ขึ้นมา เพื่อที่จะให พนักงานรานดอกไมไดทดลองใช

ค

ค กิตติกรรมประกาศ โครงการระบบการจัดการรานดอกไมสื่อรัก ประเภท Database system ฉบับนี้ไดจัดทํา ขึ้นมาดวยความตั้งใจและความพยายามเปนอยางมากโดยไดรับความรวมมือเปนอยางดีจากทุกทานที่ เกี่ยวของกับ โครงการฉบับนี้ไมวาจะเปนทานอาจารยทุกทานรวมถึงเพื่อน ๆ และผูที่มีสวน รวมใน โครงการฉบับนี้ ขอขอบพระคุณอาจารยสมาภรณ เย็นดีที่ปรึกษาโครงการ และ อาจารยดิฐประพจน สุวรรณศาสตรที่ปรึกษารวมโครงการที่ไดใหการสนับสนุนใหความชวยเหลือรวมทั้งคําปรึกษา และ คําแนะนํา ตลอดการทําโครงการ รวมทั้งทานอาจารยสาขาวิชาเทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัลทุกทานที่คอย ตักเตือนสวนที่ผิดพลาดของโครงการนี้ขอขอบคุณวิทยาลัยเทคโนโลยีอรรถวิทยพณิชยการที่ได เอื้อเฟอตําราจากหองสมุดที่เกี่ยวของกับโครงการพรอมทั้งขอบพระคุณทานคณะกรรมการในการ สอบโครงการที่ใหคําติชมในการสอบวิชาโครงการเพื่อที่คณะผูจัดทําไดนําไปปรับปรุง แกไขในสวนที่ บกพรองใหดีขึ้นเพื่อที่โครงการในครั้งนี้จะไดออกมาสมบูรณ ขอขอบพระคุณพอแม บุคคลภายในครอบครัวทุกทานที่คอยใหกําลังใจและใหโอกาสใน การศึกษาที่วิทยาลัยเทคโนโลยีอรรถวิทยพณิชยการ รวมทั้งเพื่อน ๆ ทุกคนที่คอยชวยใหคําปรึกษา รวมทุกขรวมสุขและอุปสรรคตาง ๆ ไปดวยกันจนทําใหการดําเนินการวิชาโครงการนี้ไดลุลวงและผาน ไปดวยดี ธันญาภัทร วงษประเสริฐ ปนัดดา แซตั้ง รัชนีกร บูชา

ง คํานํา การจัดทําโครงงานนี้เปนสวนหนึ่งของวิชาโครงงาน 1 (20204-8502) และ โครงงาน 2 (20204-8503) หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) สาขาวิชาคอมพิวเตอรธุรกิจ โดยคณะ ผูจัดทําไดจัดทําโครงงานเรื่อง ระบบการจัดการฐานขอมูลรานดอกไมสื่อรัก โดยมีการลงระบบ ฐานขอมูลการจัดการภายในรานขายสินคา โครงงานที่ทางคณะผูจัดทําไดจัดทํานั้น ประกอบไปดวยวัตถุประสงคของโครงการ ความกาวหนาดานเทคโนโลยีโดยการเก็บเปนระบบการเก็บขอมูลลูกคาเพื่อใหผูที่สนใจไดใชระบบ และการศึกษาคนควาโดยคณะผูจัดทําไดมีการประยุกตใชโปรแกรม Microsoft Access 2019 ในการ จัดทําระบบฐานขอมูลและการใชโปรแกรม Canva ในการออกแบบโลโก ทางคณะผูจัดทําหวังเปนอยางยิ่งวาโครงการนี้จะสามารถทําใหไดรับประโยชนกับระบบการ เก็บขอมูลลูกคาที่สมบูรณแบบ และเปนแนวทางในการสรางระบบและหนังสือโครงการนี้จะไดรับ ประโยชนแกผูที่นําไปใชหรือศึกษาไมมากก็นอย หากโครงการนี้มีขอผิดพลาดประการใด ทางคณะผูจัดทํา ขออภัยไวณ ที่นี้และจะ ดําเนินการพัฒนาผลงานทางดานคอมพิวเตอรใหพัฒนาใหดีขึ้นไป คณะผูจัดทํา 28 กุมภาพันธ2566

จ สารบัญ หนา หนาอนุมัติ ก บทคัดยอ ข กิตติกรรมประกาศ ค คํานํา ง สารบัญ จ สารบัญรูป ช สารบัญตาราง ญ บทที่ 1 บทนํา 1.1 ภูมิหลังและความเปนมา 1 1.2 วัตถุประสงคโครงการ 2 1.3 ขอบเขตการศึกษา 2 1.4 ประโยชนที่คาดวาจะไดรับ 2 1.5 แผนการดําเนินงาน 3 1.6 เครื่องมือที่ใชพัฒนาโปรแกรม 4 1.7 งบประมาณการดําเนินงาน 5 บทที่ 2 ระบบงานและทฤษฎีที่เกี่ยวของ 2.1 ระบบงานในปจจุบัน 6 2.2 ปญหาระบบงานในปจจุบัน 7 2.3 ทฤษฎีที่เกี่ยวของ 36 2.4 ระบบงานที่เกี่ยวของ 41 บทที่ 3 การออกแบบระบบงานดวยคอมพิวเตอร 3.1 การออกแบบแผนภาพความสัมพันธของขอมูล (E-R Diagram) 42 3.2 พจนานุกรมขอมูล (Data Dictionary) 42 3.3 การออกแบบแผนภาพแนวความคิด (Story Board Design) 44 3.4 การออกแบบสิ่งนําเขา (Input Design) 46 3.5 การออกแบบสิ่งนําออก (Output Design) 46

ฉ สารบัญ (ตอ) หนา บทที่ 4 การพัฒนาระบบการจัดการฐานขอมูลรานดอกไมสื่อรัก 4.1 เครื่องมือและอุปกรณที่ใช 47 4.2 โปรแกรมที่ใชในการพัฒนา 47 4.3 การติดตั้งโปรแกรมและระบบ 48 4.4 วิธีการนําไปใชงาน 50 บทที่ 5 สรุปผลการทําโครงการ 5.1 สรุปผลโครงการ 54 5.2 ปญหาและอุปสรรคในการดําเนินงาน 54 5.3 สรุปเวลาการทํางานจริง (Gantt Chart) 55 5.4 สรุปคาใชจายในการดําเนินการจริง 57 บรรณานุกรม 58 ภาคผนวก 59 - ใบขอเสนออนุมัติโครงการระบบคอมพิวเตอร (ATC.01) 60 - ใบขอเสนออาจารยที่ปรึกษารวมโครงการ (ATC.02) 61 - ใบขอสอบโครงการระบบคอมพิวเตอรธุรกิจ (ATC.03) 62 - ใบรายงานความคืบหนาโครงการระบบคอมพิวเตอรธุรกิจ (ATC.04) 64 - ใบบันทึกการเขาพบที่ปรึกษาโครงการ (ATC.05) 66 - ใบขออนุญาตอาจารยที่ปรึกษารวมจัดทํา เอกสารบทที่ 4-5 (ATC.06) 73 - ใบรับรองการนําไปใชประโยชนไดจริง (ATC.07) 74 ประวัติผูจัดทําโครงการ 78

ช สารบัญรูป หนา รูปที่ 2.1 โครงสรางของขอมูล 9 รูปที่ 2.2 ฐานขอมูลแบบลําดับชั้น 16 รูปที่ 2.3 ฐานขอมูลแบบเครือขาย 16 รูปที่ 2.4 ฐานขอมูลแบบเชิงสัมพันธ 17 รูปที่ 2.5 แสดงแอททริบิวต รีเลชั่น และทูเพิล 18 รูปที่ 2.6 ตัวอยางขอมูลเลขที่ใบกํากับการเชาหองพัก 21 รูปที่ 2.7 ตัวอยางความสัมพันธแบบหนึ่งตอหนึ่ง 21 รูปที่ 2.8 ตัวอยางความสัมพันธแบบหนึ่งตอกลุม 21 รูปที่ 2.9 ตัวอยางความสัมพันธแบบกลุมตอกลุม 21 รูปที่ 2.10 รูปแบบฐานขอมูลแบบลําดับขั้น 25 รูปที่ 2.11 รูปแบบฐานขอมูลแบบเครือขาย 26 รูปที่ 2.12 รูปแสดงการทํางานของระบบ Process 32 รูปที่ 2.13 แสดงแหลงจัดเก็บขอมูล Data Store 33 รูปที่ 2.14 แสดงเสนตรงที่มีหัวลูกศรตรงปลายเพื่อบอกทิศทางการไหลขอมูล 33 รูปที่ 2.15 รูปแสดงทิศทางการสงเงื่อนไขเพื่อกระตุนกระบวนการใหมีการทํางานเกิดขึ้น 33 รูปที่ 2.16 แสดงชื่อของ External Agent 34 รูปที่ 2.17 รูปแสดง Context Diagram 35 รูปที่ 2.18 โปรแกรม Microsoft access 2010 รูปที่ 3.1 ER Diagram ระบบฐานขอมูลรานดอกไมสื่อรัก 36 42 รูปที่ 3.2 หนาเขาสูระบบ 44 รูปที่ 3.3 หนาเมนู 44 รูปที่ 3.4 ขอมูลลูกคา 45 รูปที่ 3.5 ขอมูลสินคา 45 รูปที่ 3.6 ขอมูลการขาย 46 รูปที่ 4.1 ลิงคเชื่อมโยงเขาสูโปรแกรมใน Google Drive 48 รูปที่ 4.2 โฟลเดอรเพื่อลงโปรแกรม 48 รูปที่ 4.3 โฟลเดอรโปรแกรมฐานขอมูล ระบบจุดการรานดอกไมสื่อรัก 49 รูปที่ 4.4 แสดงหนาไฟลของโปรแกรมรานดอกไมสื่อรัก 50 รูปที่ 4.5 แสดงหนาเขาสูระบบ (Login) 50

ซ สารบัญรูป (ตอ) หนา รูปที่ 4.6 แสดงนา เมนู 51 รูปที่ 4.7 แสดงหนา สินคา 51 รูปที่ 4.8 แสดงหนา ลูกคา 52 รูปที่ 4.9 แสดงหนา รายงานลูกคา 52 รูปที่ 4.10 แสดงหนา การขาย 53

ญ สารบัญตาราง หนา ตารางที่ 1.1 แผนการดําเนินงาน (Gantt Chart) 3 ตารางที่ 1.2 งบประมาณการดําเนินงาน 5 ตารางที่ 2.1 ตารางการเปรียบเทียบคําศัพทที่เรียกใชกับฐานขอมูลเชิงสัมพันธ 19 ตารางที่ 2.2 ตารางแสดงประวัติพนักงาน 27 ตารางที่ 2.3 ตารางแผนก 27 ตารางที่ 2.4 ตารางขอมูลโครงการ 28 ตารางที่ 2.5 ตารางใหม แสดงการสรางตารางรหัสพนักงานวาอยูแผนกไหน 28 ตารางที่ 2.6 สัญลักษณแสดงแผนภาพ E-R Diagram 30 ตารางที่ 2.7 ตารางแสดงสัญลักษณที่ใชในแผนภาพกระแสขอมูล ตารางที่ 3.1 ตารางขอมูลลูกคา ตารางที่ 3.2 ตารางสินคา ตารางที่ 3.3 ตารางการขาย ตารางที่ 3.4 ตารางใบเสร็จ ตารางที่ 5.1 แสดงขนาดของโปรแกรม ตารางที่ 5.2 สรุปเวลาการดําเนินงานจริง ตารางที่ 5.3 สรุปคาใชจายในการดําเนินงานจริง 31 42 43 43 43 54 55 57

ญ

บทที่ 1 บทน ำ 1.1 ภูมิหลังและควำมเป็นมำ โดยทั่วไปแล้วความหมายของฐานข้อมูลจะหมายถึง การเก็บรวบรวมไฟล์ที่เกี่ยวข้อง สัมพันธ์กันมาอยู่รวมกันไว้ด้วยกัน (Integrated) อย่างมีระบบ ไฟล์ในที่นี้จะหมายถึง logical file ข้อความนี้จะเป็นความหมายทั่ว ๆ ไป ซึ่งยังไม่สมบูรณ์แบบ ทั้งนี้ เนื่องจาก logical file จะ ประกอบด้วยกลุ่มของ records แต่ความจริงแล้วอาจจะไม่ใช่ก็ได้ เช่น ฐานข้อมูลใหม่ ๆ ที่เป็น object oriented model จะประกอบด้วยกลุ่มของ objects ดังนั้น ความหมายของฐานข้อมูลที่ ครอบคลุมถึง object oriented โปรแกรมฐานข้อมูลที่อ านวยความสะดวกในเรื่องของการจัดเก็บ ข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กันหลายข้อมูลซึ่งสามารถลบ เพิ่ม และแก้ไข้ข้อมูลได้อย่างงายดาย ช่วยลด ความยุ่งยากที่เกิดขึ้นของเอกสารเพราะมีข้อมูลมากเท่าไหร่ก็ยิ่งมีเอกสารมากขึ้นเรื่อย ๆ จึงน า โปรแกรมฐานข้อมูลเข้ามาช่วยจัดเก็บข้อมูลให้อยู่ภายในคอมพิวเตอร์เครื่องเดียว ทั้งนี้ยังสามารถสร้าง แบบฟอร์ม Application ในการค านวณหาผลลัพธ์ต่าง ๆ จากสมการคณิตศาสตร์ สามารถสร้าง รายงานในแต่ละเดือนและพิมพ์ใบเสร็จสินค้าหรือรายงานออกมาได้อีกด้วย ในปัจจุบันนี้ด้วย เทคโนโลยีที่ทันสมัยหาให้มีโปรแกรมฐานข้อมูลให้เราได้เลือกมากมายแตกต่างกันไปตามความ เหมาะสมกับงาน อุปกรณ์ และ บุคคล ภายในเครื่องคอมพิวเตอร์โดยมีซอฟต์แวร์ที่เปรียบเสมือน สื่อกลางระหว่าผู้ใช้และโปรแกรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ระบบฐานข้อมูลโดยเรียกว่าระบบ ฐานข้อมูล การจัดท าโครงการนี้เป็นโครงการเกี่ยวกับระบบฐานข้อมูลที่มีชื่อเรียกว่า ระบบฐานข้อมูล ร้านดอกไม้สื่อรัก มีระบบในการจัดการตรวจสอบจ านวนสินค้าภายในร้านดอกไม้สื่อรักที่มีรายการ สั่งซื้อมาสินค้าที่จ าหน่ายไปแล้วเท่าไหร่ สินค้าคงเหลือเท่าไหร่ ซึ่งระบบการจัดฐานข้อมูลร้านดอกไม้ จะช่วยท ารายการของร้านโดยที่ข้อมูลลงไปในระบบเพื่อท าการค้นหาและตรวจสอบโดย ไม่ต้องหาเอกสารหรือสมุดบันทึกแล้วไล่ดูข้อความจ านวนมากที่บันทึกไว้หากมีสินค้าที่มาตรงกับ ข้อมูลที่ลงไปสามารถจะตรวจสอบการและจ านวนของสินค้าได้โดยการใส่รหัสสินค้าสามารถป้องกัน ข้อมูลได้โดยระบบ Login ซึ่งจะมีเพียงพนักงานของทางร้านเท่านั้นที่จะสามารถเข้าใช้งาน ปรับปรุง แก้ไข ข้อมูลของสินค้าได้เพื่อรักษาความปลอดภัยของระบบภายในร้านขายดอกไม้ จากที่กล่าวมา คณะผู้จัดท าจึงพัฒนาระบบการจัดการระบบฐานข้อมูลเกี่ยวกับการจัดการ สินค้าภายในร้านดอกไม้สื่อรัก เพื่อเป็นประโยชน์ให้กับธุรกิจการค้า และสร้างความสะดวกในการ ตรวจสอบสินค้าภายในร้าน เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ระบบฐานข้อมูลที่จัดท าขึ้น ทั้งนี้ คณะผู้จัดท าได้ค านึงถึงความสามารถในการตอบสนองความต้องการของผู้ใช้

2 1.2 วัตถุประสงค์โครงกำร 1. เพื่อสร้างระบบขึ้นมาช่วยในการจัดท าระบบของร้านค้าให้เป็นระเบียบ 2. เพื่อสามารถค านวณเงินค่าสินค้าและบริการ 3. เพื่อช่วยลดปริมาณการใช้กระดาษ และ แฟ้มเอกสารให้น้อยลง 4. เพื่ออ านวยความสะดวกและลดขั้นตอนของการท างานด้านเอกสาร 5. เพื่อช่วยในการส ารองข้อมูล ป้องกันเอกสารสูญหาย หรือ เสียหาย 1.3 ขอบเขตกำรศึกษำ การพัฒนาระบบฐานข้อมูลด้วยโปรแกรม Access กลุ่มของผู้ใช้ระบบการจัดการฐานข้อมูล แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ ผู้ดูแลระบบและลูกค้าหรือผู้ใช้งาน ส่วนของผู้ดูแลระบบ • เพิ่ม/ลบ/แก้ไข • เรียกข้อมูล • ดูสรุปรายงาน • รายงานละเอียดของสมาชิก ส่วนของผู้ใช้ระบบ • สมัครสมาชิก • ดูรายละเอียดการใช้งานบริการ • แก้ไขข้อมูลส่วนตัว • การออกแบบหน้าฟอร์มการท างาน 1.4 ประโยชน์ที่คำดว่ำจะได้รับ 1. ได้สร้างระบบขึ้นมาช่วยในการจัดท าระบบร้านค้าให้เป็นระเบียบ 2. ได้ช่วยลดปริมาณการใช้กระดาษ และ แฟ้มเอกสารที่น้อยลง 3. ได้ช่วยในการส ารองข้อมูล ป้องกันเอกสารสูญหาย หรือ เสียหาย 4. ได้ช่วยการค านวณเงินค่าสินค้าและบริการ 5. ได้ช่วยอ านวยความสะดวกและลดขั้นตอนของการท างานด้านเอกสาร

3 1.5แผนกำรด ำเนินงำน (Gantt Chart) รำยกำร ภำคเรียนที่ 1 มิถุนำยน 65 กรกฎำคม 65 สิงหำคม 65 กันยำยน 65 ระยะเวลำ 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 เสนอหัวข้อ ATC.01 5-10 มิ.ย. 65 ประกาศผลรอบที่ 1 13 มิ.ย. 65 เสนอหัวข้อ รอบที่ 2 14-16 มิ.ย 65 ประกาศผล รอบที่ 2 17 มิ.ย. 65 เสนออาจารย์ที่ปรึกษา ร่วม ATC.02 13 -30 มิถุนายน 65 ส่งเอกสารบทที่ 1 สมบูรณ์ 14- มิ.ย. 65 ถึง 8 ก.ค. 65 ส่งเอกสารบทที่ 2 สมบูรณ์ 9-31 ก.ค. 65 ส่งเอกสาร บทที่ 3 สมบูรณ์ 1-31 ส.ค. 65 สอบน าเสนอโครงงาน ATC.03 ครั้งที่ 1 5-23 ก.ย. 65 ส่งเอกสารโครงงาน ปก ,บทที่ 1-3 บรรณานุกรม ATC 01-05 26-30 ก.ย. 65 ติดตำมควำมคืบหน้ำโปรแกรม อำจำรย์ที่ปรึกษำร่วม ตุลำคม 65 รำยละเอียดในกำรเข้ำพบที่ปรึกษำร่วม 1 2 3 4 ส่งความคืบหน้าโปรแกรม 20 % โครงร่างชิ้นงาน ออกแบบโลโก้ ชื่อแบรนด์ 3-9 ต.ค. 65 ส่งความคืบหน้าโปรแกรม 40 % การลงเนื้อหา จัดวางรูปภาพ สีที่ใช้ 10-16 ต.ค. 65 ส่งความคืบหน้าโปรแกรม 60 % การเชื่อมโยง การตั้งชื่อ 17-23 ต.ค. 65 ส่งความคืบหน้าโปรแกรม 80 % ระบบเริ่มใช้งานได้ 24-31 ต.ค. 65 ตำรำงที่ 1.1 แผนการด าเนินงาน

4 รำยกำร ภำคเรียนที่ 2 พฤศจิกำยน 65 ธันวำคม 65 มกรำคม 66 กุมภำพันธ์ 66 ระยะเวลำ 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 ส่งความคืบหน้าโปรแกรม 100 % 1-7 พ.ย. 65 สอบน าเสนอโครงงาน ระดับปวส.2 - ปวช.3 ATC.03 ครั้งที่ 2 26 พ.ย. 65 ส่ง ATC.06 1-16 ธ.ค. 65 ส่ง ATC.07 1-30 ม.ค. 66 ส่งเอกสาร บทที่ 4 สมบูรณ์ 20 ธ.ค. - 23 ม.ค. 66 ส่งเอกสาร บทที่ 5 สมบูรณ์ 31 มกราคม 2566 บทคัดย่อ กิตติกรรมประกาศ ค าน า 1-7 ก.พ.66 สารบัญ สารบัญรูป สารบัญตาราง 8-14 ก.พ.66 ประวัติผู้จัดท า หน้าอนุมัติ 15-19 ก.พ.66 ภาคผนวก ATC.04-05 20-27 ก.พ.66 ส่งเล่มโครงงาน 28 ก.พ.66 ส่งไฟล์เอกสำร Word PDF โปรแกรม ไฟลรวม PDF ไม่เกิน 10 มีนำคม 2566 ตำรำงที่ 1.1 แผนการด าเนินงาน (ต่อ) 1.6 เครื่องมือที่ใช้พัฒนำโปรแกรม 1. โปรแกรม Microsoft Access 2010 ใช้ในการสร้างฐานข้อมูล 2. โปรแกรม Microsoft Word 2010 ใช้ในการจัดท าเอกสาร 3. โปรแกรม Photoshop Cs5 ใช้ในการตกแต่งรูปภาพ

5 1.7 งบประมำณกำรด ำเนินงำน ล ำดับ รำยกำร จ ำนวน รำคำ (บำท) 1 กระดาษ A4 2 รีม 240 2 ตลับหมึกพิมพ์ 1 ตลับ 450 3 ค่าเข้าเล่ม 1 เล่ม 200 4 แฟ้มใส่เอกสาร 1 เล่ม 40 5 แฟลชไดร์ฟ 1 อัน 180 รวมเป็นเงิน 1,110 ตำรำงที่ 1.2 งบประมาณการด าเนินงาน

บทที่ 2 ระบบงานฐานข้อมูลการจัดการร้านดอกไม้สื่อรักและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 2.1 ระบบงานในปัจจุบัน การจัดท าโครงการนี้เป็นโครงการเกี่ยวกับระบบฐานข้อมูลที่มีชื่อเรียกว่า ระบบฐานข้อมูล ร้านดอกไม้มีระบบในการจัดการตรวจสอบจ านวนสินค้าภายในร้านดอกไม้ที่มีรายการสั่งซื้อสินค้าที่ จ าหน่ายไปแล้วเท่าไหร่ สินค้าคงเหลือเท่าไหร่ ซึ่งระบบการจัดฐานข้อมูลร้านดอกไม้จะช่วยท า รายการของร้านโดยที่บันทึกข้อมูลลงไปในระบบเพื่อท าการค้นหาและตรวจสอบโดยไม่ต้องหาเอกสาร หรือสมุดบันทึกแล้วไล่ดูข้อความจ านวนมากที่บันทึกไว้เพื่อลดทรัพยากรธรรมชาติในการงข้อมูลต่าง ๆ บนกระดาษอันมากมาย ถ้าหากมีการจัดระบบนั้นสามารถช่วยลดทรัพยากรต่าง ๆ ได้มากมายเช่นกัน หากมีสินค้าที่มาตรงกับข้อมูลที่บันทึกลงไปจะสามารถตรวจสอบการขายและจ านวนของสินค้าได้โดย การใส่รหัสสินค้าสามารถป้องกันข้อมูลได้โดยระบบ Login ซึ่งจะมีเพียงพนักงานของทางร้านเท่านั้นที่ จะสามารถเข้าใช้งาน ปรับปรุง แก้ไข ข้อมูลของสินค้าได้เพื่อรักษาความปลอดภัยของระบบภายใน ร้านขายดอกไม้ แต่ในปัจจุบันได้มีเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเหลือในการท าฐานข้อมูลร้านดอกไม้ช่วยในการเก็บ ข้อมูลต่างๆของลูกค้าอย่างเป็นระเบียบ แยกข้อมูลตามเภทของสินค้าท าให้ข้อมูลที่เป็นประเภท เดียวกันจัดเก็บอยู่ด้วยกันท าให้ค้นหาและเรียกใช้ได้ง่ายและท าให้ร้านดอกไม้มีประสิทธิภาพอ านวย ความสะดวกให้แก่ลูกค้าร้านดอกไม้ และท าให้พนักงานในร้านดอกไม้ท างานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสะดวกมากยิ่งขึ้น แต่ก็ยังมีส่วนบกพร่องและมีปัญหาเกี่ยวกับเทคโนโลยีมากมาย เช่น ความยุ่งยากจากการประมวลผลกับระบบฐานข้อมูล ระบบฐานข้อมูลมีความซับซ้อน เสี่ยงต่อการเกิด การหยุดชะงักของระบบ เนื่องจากข้อมูลถูกจัดเก็บไว้ในลักษณะเป็นศูนย์รวมซึ่งความล้มเหลวของการ ท างานบางส่วนในระบบอาจท าให้ระบบฐานข้อมูลทั้งระบบหยุดชะงักได้และระบบฐานข้อมูลยังมี ต้นทุนที่สูงอีกด้วย จึงได้สร้างระบบฐานข้อมูลร้านดอกไม้นี้ขึ้นมาเพื่อพัฒนาแก้ไขปัญหาด้านความเป็นอิสระของ ข้อมูล ที่ไม่มีในระบบแฟ้มข้อมูล ให้มีความเป็นอิสระจากทั้งส่วนของฮาร์ดแวร์และส่วนของข้อมูล ภายในฐานข้อมูล รวมถึงการที่จะน ามาปรับปรุงให้ ทันสมัย ใช้งานสะดวกสบายมากยิ่งขึ้นระบบ บริหารจัดการฐานข้อมูลจะท าหน้าที่เป็นเครื่องมือ หรือเป็นตัวกลาง ระหว่างผู้ใช้ชุดค าสั่งต่างๆ ที่ เกี่ยวข้องกับฐานข้อมูลซึ่งความสามารถพื้นฐานที่ระบบฐานข้อมูลทุกตัวจะต้องมี คือ ความสามารถใน การจัดเก็บข้อมูล การเรียกค้น การแก้ไขเปลี่ยนแปลง การลบ และ การเพิ่มเติม เป็นต้น

7 2.2 ปัญหาระบบงานในปัจจุบัน 1. การบันทึกข้อมูลท าได้ล่าช้าเพราะมีข้อมูลเป็นจ านวนมาก 2. การตรวจสอบการแก้ไขอาจท าได้ยากหากมีข้อมูลจ านวนมาก 3. การแก้ไขและค้นข้อมูลท าได้ช้าและอาจเสียเวลาในการท างาน 4. การท างานจะเก็บข้อมูลเป็นแบบเอกสาร ท าให้เกิดความล่าช้าในการบริการ 5. อาจเกิดความผิดพลาดสินค้าไม่พอขายต่อลูกค้า ท าให้ผิดพลาดในการบริการ 2.3 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง หลักการของระบบฐานข้อมูล หลักการของระบบฐานข้อมูลประกอบไปด้วย ระบบสารสนเทศ แนวคิดพื้นฐานของระบบสารสนเทศนั้น เป็นการพัฒนาในด้านเทคโนโลยี การประยุกต์ใช้ งาน การจัดการระบบสารสนเทศ ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับคอมพิวเตอร์ในเรื่องของฮาร์ดแวร์ (Hardware) และซอฟต์แวร์ (Software) ทั้งด้านระบบ ข้อมูล โปรแกรมประยุกต์ และอื่น ๆ โดย ระบบคือกลุ่มขององค์ประกอบที่มีความสัมพันธ์กัน ถูกก าหนดให้ท างานร่วมกัน เพี่อให้บรรลุ เป้าหมายหรือวัตถุประสงค์ร่วมกัน โดยมีข้อมูลน าเข้า (Input) ป้อนผ่านเข้ากระบวนการเพื่อน าไป ประมวลผล (Processing) และสร้างผลลัพธ์ (Output) ในรูปแบบตามที่ต้องการ ซึ่งระบบที่กล่าวถึงนี้เรียกว่า “ระบบสารสนเทศ” (Information System) ถือเป็นระบบของ การประมวลผลข้อมูล เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่เป็นสารสนเทศตามกระบวนการท างานของระบบ คอมพิวเตอร์ที่เรียกกันว่า “วงจรไอพีโอ” ถ้ามองภาพระบบสารสนเทศในลักษณะที่ประกอบด้วย ฐานข้อมูลที่ใช้จัดเก็บข้อมูล และโปรแกรมที่ใช้ในการประมวลผลข้อมูลคือ ทั้งรวบรวม บันทึก จัดเก็บ ด าเนินการ และค้นคืนข้อมูล จากรูปแบบของสารสนเทศนั้น ข้อมูลถือเป็นส่วนส าคัญ ซึ่งข้อมูลนั้นได้มีการจัดเก็บใน รูปแบบต่าง ๆ ตั้งแต่ในอดีตที่ได้มีการพัฒนาจัดเก็บเป็นแฟ้มข้อมูลในสื่อข้อมูลต่าง ๆ มาจนในปัจจุบัน มีการจัดโครงสร้างข้อมูลให้เป็นแบบฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ที่ก าลังเป็นที่นิยมใช้งานกันในหน่วยงานที่มี การใช้งานระบบสารสนเทศด้านคอมพิวเตอร์ เพราะการจัดเก็บข้อมูลแบบแฟ้มข้อมูลจากปริมาณ ข้อมูลที่มีจ านวนมาก จะท าให้มีแฟ้มข้อมูลมีจ านวนมากด้วย ท าให้เกิดข้อมูลที่ซ้ าซ้อนกันข้อมูลที่ ซ้ าซ้อนนี้จะก่อให้เกิดปัญหามากมาย จึงเป็นที่มาของการพัฒนาระบบจัดเก็บข้อมูลเป็นแบบ ฐานข้อมูล ข้อมูล ข้อมูล (Data) ในระบบคอมพิวเตอร์ที่จัดเก็บนั้น ภายในเครื่องจะจัดเก็บแบบเลขฐานสอง เรียกเลขฐานสองแต่ละตัวว่า บิต (Bit) (Binary System) เช่น 0 หรือ 1 สถานะของเลขฐานสองจะมี ค่าเป็น 0 กับ 1 เท่านั้น ส่วนที่ใช้เป็นข้อมูลด้วยการรวมกลุ่มเลขฐานสอง 8 ตัว (01010101) เรียกแต่

8 ละกลุ่มนี้ว่า ไบต์ (Byte) โดยแต่ละไบต์จะใช้แทนตัวเลข ตัวอักษร และสัญลักษณ์ต่าง ๆ ซึ่งมีชนิดของ ข้อมูลแบ่งได้ดังต่อไปนี้ 1. ชนิดตัวเลข (Numerical Data or Number Data) เป็นข้อมูลเชิงจ านวนที่ประกอบด้วย ตัวเลขต่าง ๆ ที่น าไปใช้ในการค านวณได้ 2. ชนิดตัวอักษร (Alphabetic Data) เป็นข้อมูลที่ประกอบด้วยตัวอักษรต่าง ๆ มารวมกัน ไม่มีตัวเลข หรือสัญลักษณ์อื่นใด หรือข้อมูลเป็นตัวเลข 0-9 ที่น าไปใช้ในการค านวณไม่ได้ 3. ชนิดข้อความ (Text of Character Data) เป็นข้อมูลที่ประกอบด้วยอักขระต่าง ๆ มา รวมกัน น าไปใช้ในการค านวณไม่ได้ ไม่มีรูปแบบที่แน่นอน 4. ชนิดที่เป็นรูปแบบหรือข้อมูลรหัส (Formatted Data or Code Data) เป็นข้อมูลที่ ประกอบด้วยอักขระต่าง ๆ มารวมกัน มีรูปแบบแน่นอน อาจเป็นแบบรหัสที่ต้องมีการแปลงให้เป็น ข้อความเพื่อให้มีความหมายที่ชัดเจน เช่น รหัสสินค้า LCD17AA001 คือ สินค้าที่เป็นจอภาพแบบ แอลซีดี ยี่ห้อ AA ขนาด 17 นิ้ว เป็นต้น 5. ชนิดรูปภาพหรือภาพลักษณ์ (Images Data) เป็นข้อมูลประเภทรูปภาพ เช่น ภาพถ่าย ภาพที่เกิดจากการสแกนภาพ ภาพที่เกิดจากการถ่ายด้วยกล้องดิจิทัล เป็นต้น 6. ชนิดภาพเคลื่อนไหว (Moving Data) เป็นข้อมูลที่ประกอบด้วยภาพนิ่งหลาย ๆ ภาพที่ แตกต่างกันเล็กน้อย แล้วน ามาแสดงต่อเนื่องกันอย่างรวดเร็วจนกลายเป้นภาพเคลื่อนไหว (การแสดง ภาพเคลื่อนไหวควรใช้ความเร็วไม่ต่ ากว่า 30 ภาพต่อวินาที) 7. ชนิดเสียง (Audio/Sound Data) เป็นข้อมูลที่เป็นเสียงพูด มีการใช้อุปกรณ์ช่วยในการ จัดเก็บ เช่น ไมโครโฟน เป็นเครื่องรับเสียงแล้วแปลงข้อมูลเสียงนั้นเก็บไว้ โครงสร้างแฟ้มข้อมูล โครงสร้างแฟ้มข้อมูล (Structure of Data File) ของระบบคอมพิวเตอร์นั้น ประกอบด้วย หน่วยข้อมูลที่เล็กที่สุดไปยังหน่วยที่ใหญ่ที่สุด โดยจัดโครงสร้างพื้นฐานตามล าดับดังนี้ 1. บิต (Bit) คือ เลขฐานสอง ใช้แทนค่าหน่วยที่เล็กที่สุดของข้อมูลในคอมพิวเตอร์ โดยแต่ละ บิตมีค่าเป็น 0 หรือ 1 เพียง 2 ค่าเท่านั้น 2. ไบต์ (Byte) คือ เลขฐานสองจ านวน 8 บิตเรียงต่อกันเป็น 1 ไบต์ สามารถสร้างรหัสแทน ข้อมูล โดยแทนตัวอักษร ตัวเลข หรือตัวอักขระรวมกันได้ถึง 256 ตัว ระบบคอมพิวเตอร์ในปัจจุบันได้ มีการใช้รหัสที่เรียกว่า “ยูนิโค้ด” (Unicode) ซึ่งจะใช้แทนอักขระได้เป็นจ านวนมากกว่ารหัสแบบเดิม การที่ต้องใช้รหัสแบบนี้เนื่องจากปัจจุบันมีการใช้งานกราฟิกหรือแอนิเมชันต่าง ๆ มากมายจึงท าให้ รหัสแบบเดิมมีไม่เพียงพอในการแทนตัวอักขระที่เป็นกราฟิกหรือสัญลักษณ์พิเศษต่าง ๆ 3. เขตข้อมูล (Field) คือ การน าตัวอักขระตั้งแต่ 1 ตัวขึ้นไป มารวมกันเพื่อให้มีความหมาย เช่น EMP_F_Name คือ เขตข้อมูลที่ใช้เก็บชื่อพนักงาน 4. ระเบียน (Record) การน าเขตข้อมูลหลาย ๆ เขตข้อมูลที่สัมพันธ์กันมารวมกัน

9 5. แฟ้มข้อมูล (File) คือ ข้อมูลที่เป็นระเบียนประเภทเดียวกันหลาย ๆ ระเบียนรวมกัน เช่น แฟ้มข้อมูลพนักงาน ประกอบด้วยระเบียนของพนักงานทั้งองค์กร รูปที่2.1 โครงสร้างของข้อมูล การจัดโครงสร้างแฟ้มข้อมูล ข้อมูลต่าง ๆ ที่รวมกันเป็นระเบียนจะถูกจัดเก็บอยู่ในแฟ้มข้อมูล มีการก าหนดวิธีการที่ ระเบียนของแฟ้มข้อมูลเหล่านั้นถูกจัดเก็บ ซึ่งจะอยู่บนอุปกรณ์ที่เป็นสื่อในการเก็บข้อมูล เพื่อให้การ จัดเก็บข้อมูลและการเข้าถึงข้อมูลมีความสะดวกรวดเร็วและถูกต้อง ดังนั้น การจัดโครงสร้างของ แฟ้มข้อมูลที่เป็นพื้นฐานสามารถแบ่งได้เป็น 3 ลักษณะดังนี้ 1. โครงสร้างแฟ้มข้อมูลแบบเรียงล าดับ (Sequential File Organizations) เป็นการจัด แฟ้มข้อมูลในรูปแบบที่ระเบียนภายในแฟ้มข้อมูลจะเรียงตามล าดับที่ข้อมูลถูกบันทึก โดยอาจถูก บันทึกด้วยการเรียงตามล าดับของคีย์ฟิลด์ (Key Field) หรือไม่เรียงตามล าดับของคีย์ฟิลด์ก็ได้ข้อมูล จะถูกบันทึกลงในสื่อบันทึกข้อมูลข้อมูลจะถูกบันทึกในต่ าแหน่งที่อยู่ติด ๆ กันหรือห่างกันก็ได้การน า ข้อมูลมาใช้ของโครงสร้างแฟ้มข้อมูลแบบนี้จะต้องท าการอ่านข้อมูลทีละระเบียนเรื่อย ๆ ไปตามล าดับ จนถึงระเบียนที่เป็นข้อมูลที่ต้องการ จึงจะใช้ข้อมูลในระเบียนนั้นได้โดยจะเข้าถึงข้อมูล โดยตรงไม่ได้ ส าหรับโครงสร้างแฟ้มข้อมูลแบบเรียงล าดับ ประกอบไปด้วยระเบียนที่จัดเรียงตาม ล าดับอย่าง ต่อเนื่อง เมื่อสร้างแฟ้มข้อมูลจะบันทึกระเบียนเรียงตามล าดับ การบันทึกระเบียนจะ ถูกเขียนต่อเนื่อง ไปตามล าดับจากระเบียนที่ 1 ถึงระเบียนที่ N และการอ่านระเบียนภายในแฟ้มข้อมูล จะต้องใช้ วิธีการอ่านแบบต่อเนื่องตามล าดับ คือ อ่านตั้งแต่ต้นแฟ้มข้อมูลไปยังท้ายแฟ้มข้อมูล โดย จะต้องเริ่ม อ่านตั้งแต่ระเบียนที่ 1, 2, 3,.. ไปเรื่อย ๆ จนถึงระเบียนที่ต้องการ ตัวอย่างเช่น ถ้าต้อง การอ่าน

10 ระเบียนที่ 8 ก็ต้องอ่านระเบียนตามล าดับตั้งแต่ระเบียนที่ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ก่อนแล้ว จึงจะอ่าน ระเบียนที่ 8 ไต้ 2. โครงสร้างแฟ้มข้อมูลแบบล าดับตามดัชนี (Index File Organizations) เป็นวิธีการ เก็บ ข้อมูลโดยแต่ละระเบียนในแฟ้มข้อมูลจะมีค่าของคีย์ฟิลด์ที่ใช้เป็นตัวระบุระเบียนนั้น ค่าคีย์ฟิลด์ ของ แต่ละระเบียนจะต้องไม่ซ้ ากับค่าคีย์ฟิลด์ในระบบอื่น ๆ ในแฟ้มข้อมูลเดียวกัน เพราะการ จัด โครงสร้างแฟ้มข้อมูลแบบนี้จะใช้คีย์ฟิลด์เป็นตัวเข้าถึงข้อมูล การเข้าถึงข้อมูลหรือการอ่านระเบียน ใด ๆ จะเข้าถึงได้อย่างสุ่ม การจัดโครงสร้างแฟ้มข้อมูลต้องบันทึกลงสื่ออุปกรณ์ที่เข้าถึงข้อมูลได้ โดยตรง เช่น จานแม่เหล็ก การสร้างแฟ้มข้อมูลประเภทนี้ไม่ว่าจะสร้างครั้งแรกหรือสร้างใหม่ ข้อมูล แต่ละ ระเบียนต้องมีเขตข้อมูลหนึ่งใช้เป็นคีย์ฟิลด์ของข้อมูลระเบียนนั้น นอกจากจะเข้าถึงระเบียน ใด ๆ ได้ เร็วขึ้นแล้ว ยังสามารถเพิ่มระเบียนเข้าในส่วนใด ๆ ของแฟ้มข้อมูลได้ ในแต่ละแฟ้มข้อมูล ที่ถูกบันทึก ลงสื่อข้อมูลจะมีตารางดัชนีท าให้เข้าถึงระเบียนใด ๆ ได้รวดเร็วขึ้น 3. โครงสร้างแฟ้มข้อมูลแบบสัมพัทธ์ (Relative File or Hashed File Organizations) เป็นโครงสร้างที่สามารถเข้าถึงข้อมูลหรืออ่านระเบียนใด ๆ ได้โดยตรง วิธีนี้เป็นการจัดเรียง ข้อมูลเข้า ไปในแฟ้มข้อมูลที่อาศัยเขตข้อมูลเป็นตัวก าหนดต าแหน่งของระเบียนนั้น โดยค่าคีย์ฟิลด์ของข้อมูลใน แต่ละระเบียนของแฟ้มข้อมูลจะมีความสัมพัทธ์กับต าแหน่งที่ระเบียนนั้นถูกจัดเก็บไว้ ใน หน่วยความจ า ค่าความสัมพัทธ์นี้เป็นการก าหนดต าแหน่ง (Mapping Function) ซึ่งเป็นฟังก์ชัน ที่ใช้ ในการเปลี่ยนแปลงคีย์ฟิลด์ของระเบียนนั้นให้เป็นต าแหน่งในหน่วยความจ า การจัดเก็บข้อมูล ลง แฟ้มข้อมูลแบบสัมพัทธ์ (Relative File) จะถูกจัดเก็บอยู่บนสื่อที่สามารถเข้าถึงได้โดยตรง เช่น แผ่น จานแม่เหล็ก ซึ่งการก าหนดต าแหน่งนี้จะท าการค านวณปรับเปลี่ยนค่าคีย์ฟิลด์ของระเบียนให้ เป็น ต าแหน่งในหน่วยความจ า แฟ้มข้อมูลหลักนี้ประกอบด้วยระเบียนที่จัดเรียงตามต าแหน่งใน หน่วยความจ า ซึ่งจะเรียงจากระเบียนที่ 1 จนถึง N แต่จะไม่เรียงล าดับตามค่าของคีย์ฟิลด์ ระบบแฟ้มข้อมูล ระบบการจัดเก็บข้อมูล (Data File System) ที่ใช้ในงานคอมพิวเตอร์นั้น มีวิวัฒนาการมา ตั้งแต่ยุคต้น ๆ ที่จัดเก็บคล้ายกับการจัดเก็บแฟ้มเอกสารต่าง ๆ ด้วยมือที่ด าเนินการอยู่ในส านักงาน ทั่ว ๆ ไป แต่ในการจัดเก็บข้อมูลด้วยคอมพิวเตอร์จะได้ปริมาณที่มากกว่าในเนื้อที่เท่า ๆ กัน โดยที่จะ จัดเก็บเป็นระบบ สืบค้นข้อมูลเรียกใช้ข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว และเรียกได้ตามที่ต้องการทันที หรือใช้ เวลาน้อยกว่า อย่างไรก็ตามการจัดเก็บข้อมูลแบบนี้ยังเกิดปัญหากับข้อมูลเมื่อแฟ้มข้อมูลมีจ านวน มาก ท าให้เกิดความซ้ าซ้อนของข้อมูล ทั้งของโปรแกรมและข้อมูลเชื่อมโยงต่อกัน เมื่อต้องการ เพิ่ม หรือแก้ไขโครงสร้างข้อมูลจึงต้องท าการแก้ไขปรับปรุงโปรแกรมใหม่ โดยใช้ผู้ช านาญการเรื่อง โปรแกรมท าการแก้ไข ซึ่งเป็นการยุ่งยากและเกิดปัญหาบ่อยครั้ง เมื่อมนุษย์เริ่มรู้จักการใช้คอมพิวเตอร์เพื่อการประมวลผล จึงเริ่มมีการพัฒนาภาษาโปรแกรม ส าหรับใช้ในการประมวลผลข้อมูล เช่น ภาษาฟอร์แทรน (Fortran), โคบอล (Cobol), พีแอลวัน

11 (PL/1), เบสิก (Basic), ปาสคาล (Pascal), ภาษาซี (C) เป็นต้น มีการพัฒนาแนวความคิดของ การ จัดเก็บข้อมูลเป็นแฟ้มข้อมูลประเภทต่าง ๆ แต่แฟ้มข้อมูลมีข้อจ ากัดในการใช้งานหลายประการ เนื่องมาจากเหตุผลดังนี้ 1. การประมวลผลกับระบบแฟ้มข้อมูลยุ่งยาก การด าเนินงานกับแฟ้มข้อมูลของระบบ คอมพิวเตอร์นั้น จ าเป็นจะต้องเขียนค าสั่งต่าง ๆ ที่ถูกก าหนดในภาษาคอมพิวเตอร์ในโปรแกรม เพื่อ สร้างแฟ้มข้อมูล ส่วนโปรแกรมต้องพัฒนาขึ้นให้สอดคล้องกับข้อก าหนดของภาษา เช่น หากภาษา คอมพิวเตอร์ที่ใช้นั้นก าหนดว่าจะต้องระบุชื่อแฟ้มข้อมูลในโปรแกรม ก็ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด การใช้แฟ้มข้อมูลแบบนี้มีลักษณะจ ากัดอย่างหนึ่งคือจะต้องระบุรายละเอียดของแฟ้ม วิธีการจัดแฟ้ม ข้อมูล และรายละเอียดของระเบียนที่อยู่ในแฟ้มเอาไว้ในโปรแกรมอย่างครบถ้วน หากผิดพลาดหรือ ก าหนดไม่ครบก็จะท าให้โปรแกรมหางานผิดพลาดได้ 2. แฟ้มข้อมูลไม่มีความเป็นอิสระของข้อมูล ระบบแฟ้มข้อมูล ถ้ามีการแก้ไขโครงสร้าง ข้อมูลจะกระทบถึงโปรแกรมด้วย เนื่องจากในการเรียกใช้ข้อมูลที่เก็บอยู่ในระบบแฟ้มข้อมูลนั้น จะต้องใช้โปรแกรมที่เขียนขึ้นเพื่อเรียกใช้ข้อมูลในแฟ้มข้อมูลนั้น โดยเฉพาะโปรแกรมเมอร์ที่จะต้อง เขียนโปรแกรมเพื่ออ่านข้อมูลจากแฟ้มข้อมูล และพิมพ์รายงานที่แสดงเฉพาะข้อมูลที่ตรงตาม เงื่อนไข ที่ก าหนด กรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของแฟ้มข้อมูล ท าให้ต้องมีการแก้ไขโปรแกรม ตามโครงสร้างของข้อมูลที่เปลี่ยนแปลงไป ลักษณะแบบนี้เรียกว่า “ข้อมูลและโปรแกรมไม่เป็นอิสระ ต่อกัน" 3. แฟ้มข้อมูลมีความซ้ าซ้อนมาก คือ ถ้าเก็บข้อมูลซ้ าซ้อนกันหลายแห่ง เมื่อมีการปรับปรุง ข้อมูลไม่ครบจะท าให้ข้อมูลเกิดความขัดแย้งกัน และยังเปลืองเนื้อที่ในการจัดเก็บข้อมูลด้วย เนื่องจาก ข้อมูลชุดเดียวกันจัดเก็บซ้ ากันหลายแห่งนั่นเอง 4. แฟ้มข้อมูลมีความถูกต้องของข้อมูลน้อย เนื่องจากแฟ้มข้อมูลไม่สามารถตรวจสอบ กฎ ข้อบังคับความถูกต้องของข้อมูลได้ ถ้าต้องการควบคุมข้อมูล ผู้พัฒนาโปรแกรมต้องเขียน โปรแกรม เพื่อควบคุมกฎระเบียบต่าง ๆ เองทั้งหมด ถ้าเขียนโปรแกรมครอบคลุมกฎระเบียบใด ไม่ครบหรือขาด หายไปบางกฎ อาจท าให้ข้อมูลผิดพลาดได้ 5. แฟ้มข้อมูลมีความปลอดภัยน้อย แฟ้มข้อมูลไม่มีระบบการรักษาความปลอดภัยในการ ควบคุมเกี่ยวกับการเข้าใช้ข้อมูล ทุกคนจึงสามารถเรียกดูและเปลี่ยนแปลงข้อมูลได้ ก่อให้เกิดความ เสียหายต่อข้อมูลได้ และข้อมูลบางส่วนอาจเป็นข้อมูลที่ไม่อาจเปิดเผยได้หรือเป็นข้อมูลเฉพาะของ ผู้บริหาร 6. ไม่มีการควบคุมจากศูนย์กลาง ระบบแฟ้มข้อมูลจะไม่มีการควบคุมการใช้ข้อมูลจาก ศูนย์กลาง เนื่องจากข้อมูลที่หน่วยงานย่อยใช้สามารถใช้ข้อมูลได้อย่างเสรีโดยไม่มีศูนย์กลางในการ ควบคุม ท าให้ไม่ทราบว่าหน่วยงานใดใช้ข้อมูลระดับใดบ้าง ใครเป็นผู้น าข้อมูลเข้า และมีสิทธิแก้ไข ข้อมูลหรือเรียกใช้ข้อมูลหรือไม่

12 ระบบแฟ้มข้อมูลเมื่อมีการใช้งานจนเกิดปัญหาต่าง ๆ ดังกล่าว จึงท าให้เกิดแนวคิดใน การ จัดการข้อมูลรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า “ระบบฐานข้อมูล” เพื่อแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นและท าให้มี ประสิทธิภาพดีกว่าเดิม ซึ่งมีวิธีและรูปแบบของการจัดเก็บและการใช้งานที่แตกต่างจากกัน ลักษณะของฐานข้อมูล ลักษณะของฐานข้อมูล (Database) หมายถึง แฟ้มข้อมูลหลาย ๆ แฟ้มที่เก็บรวบรวมไว้ ด้วยกันทั้งในสถานที่เดียวกันหรือต่างสถานที่ แต่มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน โดยมีการก าหนด รูปแบบของระเบียนที่ต้องการไว้ยังจุดศูนย์กลางเพียงที่เดียว เพื่อจะได้ควบคุมการแสดงผล การเก็บ รักษา และการดูแลแก้ไขให้เป็นรูปแบบเดียวกัน และจะต้องก าหนดสิทธิของผู้ใช้ที่จะสามารถดึงข้อมูล ออกมาเท่าที่จ าเป็นในแต่ละหน่วยงานนั้น ๆ เพื่อป้องกันข้อมูลรั่วไหลไปยังภายนอกองค์กร ตัวอย่างเช่น แฟ้มข้อมูลของนักศึกษาในวิทยาลัยแห่งหนึ่งที่จัดเก็บข้อมูลไว้แต่ละหน่วยงาน เช่น ฝ่ายธุรการจะจัดเก็บแฟ้มประวัติของนักศึกษา ฝ่ายทะเบียนและวัดจะจัดเก็บแฟ้มข้อมูลของ รายวิชาที่นักศึกษาได้ลงทะเบียนไว้ อาจารย์ประจ าวิชาจะดึงข้อมูลจากฝ่ายทะเบียนที่นักศึกษาได้ ลงทะเบียนไว้มากรอกผลการเรียนในแต่ละรายวิชา เมื่อได้สอบวัดผลการเรียนเป็นที่เรียบร้อยแล้วฝ่าย ปกครองจะบันทึกพฤติกรรมของนักศึกษาที่กระท าผิดกฎระเบียบของวิทยาลัยโดยหักคะแนนความ ประพฤติ ซึ่งจะเห็นได้ว่าแต่ละฝ่ายจะท างานในแต่ละด้านต่างกันแต่ใช้ฐานข้อมูลเดียวกัน โดยจะต้อง มีการจ ากัดสิทธิ์ของผู้เช่าใช้งานในแต่ละด้านให้สามารถดู/แก้ไข/เพิ่มเติมในส่วนของฝ่ายนั้น ๆ โดยไม่ ทับซ้อนกัน จากตัวอย่างดังกล่าวจะเห็นได้ว่าข้อมูลมีความสันพันธ์กันและเรียกใช้งานได้อย่างมี ประสิทธิภาพแต่กว่าจะมาเป็นฐานข้อมูลที่ดีได้นั้นจะต้องเกิดจากการร่วมกันพัฒนาทั้งด้านฮาร์ดแวร์ และซอฟต์แวร์ที่ดี และมีระบบการจัดการฐานข้อมูลที่ดีหรือเรียกว่า “DBMS” อีกด้วย ระบบฐานข้อมูล (Database System) ฐานข้อมูล (Database) หมายถึงกลุ่มของข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กัน มาเก็บ รวบรวม เข้าไว้ ด้วยกันอย่างมีระบบและข้อมูลที่ประกอบกัน เป็นฐานข้อ มูลนั้น ต้องตรงตาม วัตถุประสงค์ การใช้ งานขององค์กรด้วยเช่นกัน เช่น ในส านักงานก็รวบรวมข้อมูล ตั้งแต่หมายเลขโทรศัพท์ของผู้ ที่มา ติดต่อจนถึงการเก็บเอกสารทุกอย่างของส านักงาน ซึ่งข้อมูลส่วนนี้จะมีส่วนที่ สัมพันธ์กันและ เป็นที่ ต้องการน าออกมาใช้ประโยชน์ต่อไปภายหลังข้อมูลนั้นอาจจะเกี่ยวกับบุคคล สิ่งของสถานที่ หรือ เหตุการณ์ใด ๆ ก็ได้ที่สนใจศึกษา หรืออาจได้มาจากการสังเกต การนับหรือการวัดก็เป็นได้รวมทั้งข้อ มูลที่เป็นตัวเลขข้อความ และรูปภาพต่าง ๆ ก็สามารถน ามาจัดเก็บ เป็นฐานข้อมูลได้และที่ส าคัญ ข้อ มูลทุกอย่างต้องมีความสัมพันธ์กัน เพราะต้องการนามาใช้ประโยชน์ต่อไปในอนาคต ระบบการจัดการฐานข้อมูล (Database Management System : DBMS) หมายถึง โปรแกรมหนึ่งที่ถูกสร้างขึ้นมาให้สามารถเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างผู้ใช้กับโปรแกรมจัดการข้อมูลที่

13 แต่ละหน่วยงานจัดเก็บลงในแฟ้มข้อมูล โดยให้มีความเกี่ยวข้องกันกับการใช้ฐานข้อมูล ซึ่งจะท าให้ ผู้ใช้ได้รับความสะดวกในการน าข้อมูลมาใบ้ได้โดยง่าย และเกิดผลสัมฤทธิ์ตามจุดประสงค์ของแต่ละ หน่วยงาน ซึ่งการเข้าถึงข้อมูลอาจจะมีการก าหนดเงื่อนไขต่าง ๆ ตามที่ผู้ใช้ต้องการ อาจไม่จ าเป็นต้อง รู้เรื่องโครงสร้างของฐานข้อมูลเลยก็ได้ ดังนั้น ระบบการจัดการฐานข้อมูลจึงเป็นเครื่องมือตัวหนึ่งที่ ช่วยอ านายความสะดวกให้กับผู้ใช้ที่สามารถสื่อสารกับโปรแกรมต่าง ๆ ได้ ระบบการจัดการฐานข้อมูล ที่ดีจะต้องประกอบไปด้วย 1. การก าหนดหน้าที่ของฟังก์ชันต่าง ๆ ในการจัดการกับข้อมูลได้อย่างหลากหลาย 2. ภาษาที่ใช้ในการเขียนโปรแกรม DBMS จะต้องเป็นภาษาที่เข้าใจง่ายและเป็นกลางที่นัก โปรแกรมทุกเชื้อชาติสามารถเข้าใจได้ ส่วนใหญ่แล้วจะใช้ภาษา SQL 3. สามารถปรับเปลี่ยนรูปแบบหรือบ ารุงรักษาได้โดยง่าย และต้องไม่ยึดติดกับนักเขียน โปรแกรมคนใดคนหนึ่ง 4. ต้องมีการก าหนดสิทธิ์ของผู้ใช้ในแต่ละคนได้ เพื่อป้องกันการละเมิดสิทธิ์และท าให้เกิด ความปลอดภัยของข้อมูลที่อาจจะมีผู้น าไปใช้ในทางที่ไม่เหมาะสม 5. สามารถรักษาความมั่นคงและความปลอดภัยของข้อมูล โดยการส ารองข้อมูล (Backup) ได้ตลอดเวลา ซึ่งอาจจะไม่รู้ว่าเหตุการณ์อะไรจะเกิดขึ้นบ้าง เช่น ไฟฟ้าดับ ข้อมูลเกิดการเสียหาย ฮาร์ดดิสก์เสีย เป็นต้น 6. สามารถเรียกคืนข้อมูล (Recover) ในกรณีที่ข้อมูลเกิดความเสียหายได้ 7. ต้องจัดการบริหารและเรียกแฟ้มข้อมูลต่าง ๆ จากหน่วยความจ าส ารองมาไว้ยัง หน่วยความจ าหลักและน าเสนอตามความต้องการของผู้ใช้ ซึ่งจะเป็นตัวประสานงานระหว่างผู้ใช้กับ แฟ้มข้อมูล 8. จัดการบริหารฐานข้อมูลและควบคุมให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน เมื่อมีผู้ใช้หลาย ๆ คน เข้ามาใช้ฐานข้อมูลพร้อม ๆ กัน องค์ประกอบของระบบฐานข้อมูล ระบบฐานข้อมูลจะสมบูรณ์ได้นั้นต้องประกอบด้วยองค์ประกอบหลัก 4 ประการดังนี้ 1. ฮาร์ดแวร์ (Hardware) เป็นองค์ประกอบที่เกี่ยวกับอุปกรณ์ต่าง ๆ ทางด้านคอมพิวเตอร์ ตั้งแต่ระดับเมนเฟรมคอมพิวเตอร์ มินิคอมพิวเตอร์ หรือไมโครคอมพิวเตอร์ ใช้ในการประมวลผล ข้อมูลของฐานข้อมูล หน่วยจัดเก็บข้อมูล หน่วยน าเข้าข้อมูล หน่วยแสดงผล รวมทั้งอุปกรณ์สื่อสาร โทรคมนาคมที่ใช้เชื่อมโยงคอมพิวเตอร์ด้วย 2. ซอฟต์แวร์(Software) เป็นองค์ประกอบที่เกี่ยวกับซอฟต์แวร์ประยุกต์และซอฟต์แวร์ ด้านฐานข้อมูล โดยซอฟต์แวร์ประยุกต์เป็นโปรแกรมที่เขียนด้วยภาษาระดับสูงเพื่อใช้ท างานด้านใด ด้านหนึ่ง เช่น โปรแกรมระบบเงินเดือน โปรแกรมระบบบัญชีลูกหนี้ เป็นต้น ส่วนซอฟต์แวร์ด้าน

14 ฐานข้อมูลจะเป็นระบบจัดการฐานข้อมูล (DBMS) ท าหน้าที่ในการจัดการฐานข้อมูลให้กับผู้ใช้และ ผู้เขียนโปรแกรม 3. ข้อมูล (Data) เป็นองค์ประกอบที่เกี่ยวกับข้อมูลที่จัดเก็บในฐานข้อมูล ซึ่งข้อมูลจะมี คุณสมบัติด้านความถูกต้อง ทันสมัย ซ้ าซ้อนน้อย และสามารถใช้ร่วมกันได้ 4. บุคลากร (Peopleware) เป็นองค์ประกอบที่เกี่ยวกับบุคลากรซึ่งเกี่ยวข้องกับฐานข้อมูล บุคลากรที่เกี่ยวข้องกับระบบฐานข้อมูล บุคลากรที่เกี่ยวข้องกับระบบฐานข้อมูล สามารถแบ่งประเภทตามลักษณะหน้าที่ได้ดังนี้ 1. ผู้ใช้ทั่วไป (Naïve User) คือ บุคคลที่ใช้คอมพิวเตอร์ทั่วไป โดยมีพื้นฐานด้านการใช้ คอมพิวเตอร์มาบ้าง ไม่จ าเป็นต้องรู้จักรายละเอียดโครงสร้างของฐานข้อมูลหรือภาษาทาง คอมพิวเตอร์แต่สามารถเรียกใช้ข้อมูลได้โดยผ่านทางโปรแกรมส าเร็จรูป 2. ผู้ใช้ฐานข้อมูล (Sophisticated User) คือ บุคคลที่สามารถดึงข้อมูลขึ้นมาใช้โดยผ่าน ภาษาที่เกี่ยวข้องกับการเรียกใช้ข้อมูล (Query Language) มีความรู้พื้นฐานในการเรียกและแสดงผล ข้อมูลในรูปแบบที่ต้องการได้อย่างหลากหลาย ซึ่งไม่จ าเปก็นต้องมีความรู้ด้านการเขียนโปรแกรม ภาษาระดับสูง 3. นักวิเคราะห์และออกแบบระบบ (System Analysis and Designer) คือ บุคคลที่ท า หน้าที่ออกแบบระบบฐานข้อมูลให้ตรงกับการใช้งานของผู้ใช้ โดยสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม ดังนี้ 3.1 นักออกแบบในระดับแนวคิด (Logical Database Designer)คือ บุคคลที่ท า หน้าที่ออกแบบระบบโดยประยุกต์กับงานในปัจจุบันที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจะเขียนข้อก าหนดของการใช้ ฐานข้อมูลในรูปแบบของเอนทิตี้ (Entity), แอททริบิวต์ (Attribute) และการเชื่อมความสัมพันธ์ (Relationship) กับงานและข้อก าหนดของธุรกิจนั้น ๆ เช่น นักศึกษา 1 คน จะต้องสังกัดอยู่เพียง คณะเดียว ถ้านักศึกษาได้ไปลงทะเบียนกับอีกคณะหนึ่งก็จะท าให้เกิดข้อผิดพลาดของการลงทะเบียน ในคณะที่ 2 ดังนั้น การออกแบบจึงต้องออกแบบให้มีกฎเกณฑ์ที่เหมือนกัน และในทางกลับกันคณะ หนึ่งคณะสามารถมีนักศึกษาได้มากกว่า 1 คน ซึ่งแต่ละคณะก็จะมีนักศึกษาได้ในจ านวนที่เท่ากันหรือ แตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับความชอบของนักศึกษา 3.2 นักออกแบบระบบในระดับปฏิบัติ (Physical Database Designer) คือ บุคคล ที่ท าหน้าที่ในการน าเอาโครงสร้างและข้อก าหนดต่าง ๆ ของนักออกแบบในระดับแนวคิดไปท าการ ออกแบบตัวโปรแกรมเพื่อให้ใช้งานได้กับระบบจัดการฐานข้อมูล (DBMS) และเป็นคนที่จะคัดสรร อุปกรณ์ต่าง ๆ ในการจัดเก็บข้อมูล การเข้าถึงข้อมูล การป้องกันและรักษาข้อมูลเมื่อเกิดเหตุต่าง ๆ การแสดงผลข้อมูลให้ตรงกับความต้องการของผู้ใช้ รวมถึงข้อก าหนดของตัวโปรแกรมกับ ความสามารถพื้นฐานของผู้ใช้อีกด้วย 4. เขียนโปรแกรม (Application Programmer) คือ บุคคลที่เขียนโปรแกรมประยุกต์จาก ข้อก าหนดต่าง ๆ ที่รับมาจากนักวิเคราะห์และออกแบบระบบ โดยจะเขียนโปรแกรมประยุกต์ด้วย

15 ชุดค าสั่งที่สามารถจัดการกับระบบจัดการฐานข้อมูล (DBMS) ให้ปฏิบัติการในฐานข้อมูลได้ เช่น การ เรียกดูข้อมูล (View หรือ Retrieving), การเพิ่ม (Adding), การปรับปรุง (Updating), การลบข้อมูล (Deleting) เป็นต้น 5. ผู้บริหารฐานข้อมูล (Database Administrator : DBA) คือ กลุ่มบุคคลที่ท าหน้าที่ในการ ออกแบบ จัดการ และบริหารฐานข้อมูลที่อยู่ภายในคอมพิวเตอร์ ซึ่งมีพื้นฐานในการบริหารข้อมูลมา ก่อน กล่าวคือ ผู้บริหารข้อมูลจะท าหน้าที่คอยดูแลและรับผิดชอบข้อมูลต่าง ๆ ที่ตัวเองท าอยู่ ซึ่งท า หน้าที่กันเป็นทีม โดยมีหน้าที่ดังนี้ 5.1 ก าหนดโครงสร้างหรือรูปแบบของฐานข้อมูล ได้แก่ โครงสร้างของอุปกรณ์เก็บ ข้อมูลและวิธีการเข้าถึงข้อมูล โดยท าการวิเคราะห์ว่าข้อมูลใดจะอยู่ในระบบฐานข้อมูล จัดเก็บข้อมูล ด้วยวิธีใด และใช้เทคนิคใดเรียกใช้ข้อมูล ก าหนดโครงสร้างของอุปกรณ์เก็บข้อมูลและวิธีการเข้าถึง ข้อมูล 5.2 ก าหนดสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูลของผู้ใช้ โดยการประสานงานกับผู้ใช้ ให้ค าปรึกษา ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ใช้ และตรวจความต้องการของผู้ใช้ 5.3 ก าหนดกฎเกณฑ์ความปลอดภัยและบูรณาการภาพของข้อมูล กล่าวคือ แฟ้มข้อมูลที่แต่ละฝ่ายได้สร้างขึ้นมาจะมีรูปแบบที่แตกต่างกันหรือซ้ าซ้อนกัน ตัวอย่างเช่นบาง หน่วยงานอาจจะพิมพ์ชื่อกับนามสกุลลงในช่องเดียวกัน อีกหน่วยงานอาจจะพิมพ์แยกกันคนละช่อง หรือบางหน่วยงานอาจจะมีค าน าหน้าร่วมกับชื่อด้วย เป็นต้น ฉะนั้นการบูรณาการภาพ คือ การ ผสมผสานแฟ้มข้อมูลของแต่ละหน่วยงานให้สามารถใช้งานร่วมกันได้โดยไม่ขัดแย้งหรือซ้ าซ้อนกันและ ยังจ ากัดของเขตการเข้าถึงของแต่ละหน่วยงานให้สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย 5.4 ก าหนดขั้นตอนการส ารองข้อมูลและการฟื้นสภาพข้อมูล ก าหนดแผนการสร้าง ระบบข้อมูลส ารองและการฟื้นสภาพ ในกรณีที่อาจเกิดความเสียหายกับฐานข้อมูลด้วยสาเหตุจาก ความผิดพลาดของบุคคล ฮาร์ดแวร์ ดิสก์ที่เก็บข้อมูล หรือการเกิดไฟฟ้าดับกะทันหัน ชนิดของฐานข้อมูล ฐานข้อมูลที่ใช้กันอยู่มีโครงสร้าง 3 แบบ ดังนี้ 1.ฐานข้อมูลแบบล าดับชั้น (Hierarchical Database) ฐานข้อมูลแบบนี้จะมีระเบียนที่อยู่ แถวบนเรียกว่า “ระเบียนพ่อแม่” (Parent Record) และระเบียนแถวถัดลงมาเรียกว่า “ระเบียนลูก” (Child Record) โดยระเบียนพ่อแม่สามารถมีระเบียนลูกได้มากกว่า 1 ระเบียนแต่ระเบียนลูกจะมี ระเบียนพ่อแม่ได้เพียง 1 ระเบียนเท่านั้น ซึ่งโครงสร้างแบบนี้คล้ายโครงสร้างแบบต้นไม้หัวคว่ าลง ดังนั้น บางครั้งอาจเรียกโครงสร้างฐานข้อมูลแบบนี้ได้ว่า “โครงสร้างแบบต้นไม้” (Tree Structure) ฐานข้อมูลแบบนี้จะมีความสัมพันธ์ของข้อมูลได้ 2 แบบ คือความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อหนึ่งและแบบ หนึ่งต่อกลุ่มเท่านั้น

16 รูปที่ 2.2 ฐานข้อมูลแบบล าดับชั้น 2. ฐานข้อมูลแบบเครือข่าย (Network Database) ฐานข้อมูลแบบนี้เป็นการปรับปรุง เพิ่มเติมจากระบบฐานข้อมุลแบบล าดับชั้น แต่จะต่างกันที่โหนดลูกจะสามารถมีโหนดพ่อแม่ได้ มากกว่า 1 โหนด และโหนดพ่อแม่ก็สามารถมีโหนดลูกได้มากกว่า 1 โหนดเช่นเดียวกัน รูปที่ 2.3 ฐานข้อมูลแบบเครือข่าย 3. ฐานข้อมูลแบบเชิงสัมพันธ์ (Relational Database) ฐานข้อมูลแบบนี้จะมีระเบียนเก็บอยู่ใน รูปแบบตาราง (Table) ซึ่งภายใต้ตารางจะแบ่งเป็นแถว (Row) และคอลัมน์ (Column) โดยแถว สามารถมีได้หลายแถว แต่ละแถวเรียกว่า “ระเบียน” ส่วนคอลัมน์ก็มีได้หลายคอลัมน์แต่ละคอลัมน์ เรียกว่า “เขตข้อมูล” ซึ่งในรูปแบบของระบบฐานข้อมูลนี้อาจเรียกตารางเป็นอีกแบบหนึ่งว่า “รีเลชัน” (Relation) ส่วนแถวเรียกว่า “ทูเพิล (Tuple) และคอลัมน์เรียกว่า “แอทริบิวต์” (Attribute) ฐานข้อมูลแบบนี้จะมีความสัมพันธ์ของข้อมูลได้ 3 แบบ ได้แก่ ความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อ หนึ่ง แบบหนึ่งต่อกลุ่ม และแบบกลุ่มต่อกลุ่ม

17 รูปที่ 2.4 ฐานข้อมูลแบบเชิงสัมพันธ์ ความส าคัญของฐานข้อมูล การเก็บข้อมูลในรูปของแฟ้มข้อมูลเป็นรูปแบบเดิมที่ใช้กัน แต่ด้วยเทคโนโลยีของระบบการ จัดเก็บข้อมูลที่มีการพัฒนาตามวิวัฒนาการของเทคโนโลยีอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น เทคโนโลยีด้าน คอมพิวเตอร์ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ ท าให้มีการเปลี่ยนวิธีจัดเก็บข้อมูลจากระบบแฟ้มข้อมูลให้เป็น รูปแบบที่เรียกว่า “ระบบฐานข้อมูล” ซึ่งการจัดเก็บข้อมูลในระบบฐานข้อมูลมีส่วนที่ส าคัญกว่าการ จัดเก็บข้อมูลในรูปของแฟ้มข้อมูล ประโยชน์ของระบบฐานข้อมูล 1. ลดความซ้ าซ้อน 2. รักษาความถูกต้องของข้อมูล 3. ป้องกันและรักษาความปลอดภัยของข้อมูล 4. สามารถใช้ข้อมูลร่วมกันได้ 5. มีความเป็นอิสระของข้อมูล 6. สามารถขยายงานได้ง่าย 7. ข้อมูลบูรณะกลับสู่สภาพปกติได้เร็วและมีมาตรฐาน

18 ข้อเสียของระบบฐานข้อมูล แต่ทั้งนี้ระบบฐานข้อมูลยังอาจส่งผลเสียได้เช่นกันดังนี้ 1. มีค่าใช้จ่ายสูง เนื่องจากระบบฐานข้อมูลมีราคาค่อนข้างแพง ทั้งในส่วนของซอฟต์แวร์ และฮาร์ดแวร์ที่ต้องใช้เครื่องที่มีความสามารถในการประมวลผลค่อนข้างสูงและมีประสิทธิภาพดี 2. ระบบมีความซับซ้อน การใช้ระบบฐานข้อมูลซึ่งมีความซับซ้อน ต้องใช้ผู้มีความเชี่ยวชาญ ในการสร้าง ดูแล และบ ารุงรักษา การออกแบบระบบฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ ค าศัพท์ที่ใช้ในระบบฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ รีเลชั่น (Relation) หรือจะเข้าใจกันดีในชื่อ ตางราง (Table) ที่จะเก็บรวบรวมข้อมูลในรูป ของ 2 มิติ ที่ประกอบไปด้วยแถว (Row) และคอลัมน์ (Column) โดยแถวของรีเลชั่น (Relation) คือ 1 รายการข้อมูล หรือ 1 ระเบียน (Record) ในระบบแฟ้มข้อมูล ส่วนคอลัมน์ คือ คุณลักษณะที่ บ่งบอกถึงข้อมูลในแต่ละแถวหรือฟิลด์ (เขตข้อมูล) ในระบบแฟ้มข้อมูล ส าหรับความหมายในรีเลชั่น (Relation) จะเรียกว่า ทูเพิล (Tuple) และ แอททริบิวต์ (Attribute) รูปที่ 2.5 แสดงแอททริบิวต์ รีเลชั่น และทูเพิล คาดินัลลิตี้ (Cardinality) หมายถึง จ านวนทูเพิล (Tuple) หรือระเบียน (Record) ทั้งหมด ของตาราง (Table) ข้อมูลนั้น ๆ ดีกรี(Degree) หมายถึงจ านวนแอททริบิวต์(Attribute)หรือฟิลด์ทั้งหมดของตาราง (Table) ข้อมูลนั้น ๆ Relationships (ความสัมพันธ์) หมายถึง การรวบรวมตาราง (Table) ต่าง ๆ ที่มี ความสัมพันธ์ระหว่างกันเข้าไว้ด้วยกัน โดยมีโครงสร้างข้อมูล เช่น แอททริบิวต์ (Attribute) และทูเพิล (Tuple) คล้าย ๆ กัน ซึ่งจะมีคีย์ (Key) เป็นตัวก าหนดให้ตาราง (Table) ใดเป็นคีย์หลัก (Primary ทูเพิล

19 Key) และตาราง (Table) ใดเป็นคีย์นอก (Foreign Key) โดยมีคุณสมบัติของการเชื่อมความสัมพันธ์ (Relationships) ดังนี้ 1. แต่ละแอททริบิวต์(Attribute)ของตารางจะบรรจุข้อมูลได้เพียง1 ค่าเท่านั้น 2. ชื่อของแอททริบิวต์(Attribute)ในตารางจะต้องตั้งชื่อที่แตกต่างกันจะซ้ ากันไม่ได้ซึ่งส่วน ใหญ่แล้วจะตั้งชื่อที่สื่อความหมายเดียวกับกลุ่มของข้อมูลในคอลัมน์นั้น ๆ 3. การก าหนดชนิดของแอททริบิวต์(Attribute)จะเกี่ยวข้องกับข้อมูลที่อยู่ในคอลัมน์นั้น ๆ และมีขอบเขตที่จ ากัดโดยกลุ่มของข้อมูล 4. ข้อมูลในแต่ละทูเพิล (Tuple) ของตารางจะต้องแตกต่างกัน จะไม่มีทูเพิล (Tuple) ใดที่ ซ้ ากัน 5. การเรียงล าดับข้อมูลของทั้งแอททริบิวต์ (Attribute) และทูเพิล (Tuple) ไม่มีผลส าคัญ กับตาราง 6. รีเลชั่น (Relation) หรือตารางทุกตารางจะต้องมีชื่อก ากับและซ้ ากันไม่ได้ ซึ่งโดยส่วน ใหญ่แล้วก็จะตั้งชื่อที่สื่อความหมายเดียวกับกลุ่มของข้อมูล ค าศัพท์ในฐานข้อมูล ค าศัพท์ที่เรียกใช้ในโปรแกรม Access ค าศัพท์ที่เรียกใช้ในโปรแกรม Excel ทูเพิล(Tuple) ระเบียน(Record) แถว(Row) แอททริบิวต์ (Attribute) เขตข้อมูล(Field) คอลัมน์(Column) รีเลชั่น(Relation) ตาราง(Table) แผ่นงาน(sheet) คาดินัลลิตี้เ (Cardinality) จ านวนระเบียนทั้งหมดของตาราง จ านวนแถวทั้งหมดของแผ่นงาน ดีกรี(Degree) จ านวนเขตข้อมูลทั้งหมดของตาราง จ านวนคอลัมน์ทั้งหมดของแผ่น งาน โดเมน(Domain) ชนิดของข้อมูล(Data Type) ชนิดของรูปแบบ (Format Type) ตารางที่ 2.1 ตารางการเปรียบเทียบค าศัพท์ที่เรียกใช้กับฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ ค าศัพท์ที่ใช้ในฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ ในการออกแบบฐานข้อมูลเขิงสัพมพันธ์ (Relational Database) จะน าข้อมูลในตาราง (Table) ของแต่ละตาราง โดยที่ตารางจะมีลักษณะเป็น 2 มิติ ซึ่งประกอบไปด้วยทูเพิล (Table) และ

20 แอททริบิวต์ (Attribute) โดยที่ข้อมูลของแต่ละตารางจะแตกต่างกันออกไป แต่จะมีเพียงแอททริบิวต์ ใดแอททริบิวต์หนึ่งของตารางหนึ่ง ต้องเหมือนกับแอททริบวิต์หนึ่งของอีกรารางหนึ่ง เพื่อเป็นจุดที่จะ ท าการเชื่อมโยงให้ข้อมูลเกิดความสัมพันธ์กัน ซึ่งการจะเชื่อมโยงได้จะต้องอยู่ภายใต้การก าหนดของ คีย์(Key) ดังนี้ 1. คีย์หลัก (Primary Key : PK) หมายถึงข้อมูลที่จ าก าหนดให้แอททริบิวต์ใดแอททริบิวต์ หนึ่งมีคุณสมบัติให้เป็นคีย์หลัก โดยมีวิธีการก าหนดอยู่ 4 ประการคือ 1.1 ค่าที่ก าหนดในแอททริบิวต์นั้นจะต้องมีค่าที่ไม่ซ้ ากัน 1.2 ทุกตารางที่มีการเชื่อความสัมพันธ์กันจะต้องมีคีย์หลัก 1.3 ในแต่ละตารางจะต้องมีแอททริบิวต์ใดแอททริบิวต์หนึ่งที่มีข้องมูลน้อยที่สุดใน ทูเพิลนั้น ๆ เป็นคีย์หลัก ซึ่งไม่สามารถที่จะปรับเปลี่ยนให้แอททริบิวต์อื่น ๆ เป็นคีย์หลัก 1.4 ได้ค่าที่ก าหนดในแอททริบิวต์นั้นจะต้องไม่มีค่าว่าง (Not Null) 2. คีย์คู่แข่ง (Condidate Key : CK) หมายถึง ข้อมูลในแอททริบิวต์ใดแอททริบิวต์หนึ่งที่มี ลักษณะและคุณสมบัติเดียวกับคีย์หลัก ซึ่งสามารถทดแทนกันได้ 3. คีย์นอก (Foreign Key : FK) หมายถึง แอททริบิวต์ของจารางหนึ่งที่จะต้องไปอ้างอิงกับ แอททริบิวต์คีย์หลักของอีกตารางหนึ่ง โดยทั้ง2 ตารางจะต้องเชื่อมความสัมพันธ์กันซึ่งมีคุณสมบัติดังนี้ 1.1 ค่าที่ก าหนดจะต้องมีค่าที่เหมือนกับแอททริบิวต์คีย์หลักของตารางที่เชื่อม ความสัมพันธ์กัน 1.2 สามารถมีค่าที่ซ้ ากันได้ 1.3 สามารถมีค่าเป็นว่างได้(Null) 4. คีย์รวมหรือคีย์ผสม (Composite Key : CK) หมายถึง การรวมเอาหลายแอททริบิวต์ของ แต่ละตารางมาสร้างเป็นคีย์ใหม่ เนื่องจากไม่สามารถใช้เพียงแอททริบิวต์เดียวมาสร้างเป็นข้อมูลใหม่ ได้ ซึ่งคีย์รวมนี้มีคุณสมบัติเดียวกับคีย์หลัก คือจะต้องไม่มีข้อมูลที่ซ้ ากันและไม่มีค่าว่าง (Not Null) เช่น ใบก ากับการเช่าห้องกักของผู้เช่าซึ่งจะต้องมีอย่างน้อย 2 แอททริบิวต์ที่จะน ามาสร้างเป็น คีย์ คือ เลขที่ใบก ากับกับรหัสผู้เช่า เพราะว่าใบก ากับการเช่าห้องพัก 1ใบ จะออกให้กับผู้เช่าห้องพัก 1 คน หรือ 1 ครั้งเท่านั้น จนกว่าผู้เช่านั้นจะย้ายออกไปและจะไม่สามารถออกซ้ าได้ เลขที่ใบก ากับ รหัสผู้เช่า 1 1182 2 2556 3 3883 รูปที่ 2.6 ตัวอย่างข้อมูลเลขที่ใบก ากับการเช่าห้องพัก

21 ชนิดของความสัมพันธ์ระหว่างแอททริบิวต์ ในการเชื่อมความสัมพันธ์ของเขตข้อมูลแต่ละตารางจะมีข้อมูลของแอททริบิวต์ในตารางหนึ่ง มีความสัมพันธ์กับข้อมูลในแอททริบิวต์ของอีกตารางหนึ่งจึงต้องค านึงถึงว่ามีความสัมพันธ์กันแบบใด โดยจะอธิบายถึงชนิดของความสัมพันธ์กับแอททริบิวต์ได้ 3 ประการ ดังนี้ 1. ความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อหนึ่ง (One-to-one Relationships)(1:1) เป็นความสัมพันธ์ที่ เข้าใจง่าย ๆ คือ ในแอททริบิวต์หนึ่งของตารางจะมีความสัมพันธ์กับอีกแอททริบิวต์หนึ่งในตารางหนึ่ง เท่านั้น จะไม่สามารถมีมากกว่า 1 ได้ ตัวอย่างเช่น ใบก ากับการเช่าห้องพักมีเพียงใบเดียว และ ผู้เช่า ห้องจะมีใบก ากับการเช่าห้องพักได้เพียงใบเดียวเช่นกัน หรือเขียนเป็นรูปสัญลักษณ์ดังนี้ รูปที่ 2.7 ตัวอย่างความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อหนึ่ง 2. ความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อกลุ่ม (One-to-Many Relationships) (1:M) หรือ (1:N) เป็น ความสัมพันธ์ที่พบเห็นบ่อย ๆ ในฐานข้อมูลทั่วไป ซึ่งมีความสัมพันธ์ของแอททริบิวต์หนึ่งในตาราง กับ ความสัมพันธ์ของแอททริบิวต์ตั้งแต่ 2 แอททริบิวต์ขึ้นไปในอีกตารางหนึ่ง ตัวอย่างเช่น ผู้เช่าห้อง 1 คน สามารถเช่าพักได้หลายห้อง แต่ใบก ากับการเช่าห้องพัก 1 ใบบจะมีเพียงผู้เช่าห้อง คนเดียว เท่านั้นที่ทางอพาร์ทเม้นท์ออกให้ รูปที่ 2.8 ตัวอย่างความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อกลุ่ม 3. ความสัมพันธ์แบบกลุ่มต่อกลุ่ม (Many-to-Many Relationships) (M : N) หรือ (N : M) เป็นความสัมพันธ์ที่หลายแอททริบิวต์ในตารางหนึ่งมีความสัมพันธ์กับหลายแอททริวบิวต์อีกตาราง หนึ่ง ตัวอย่างเช่น ผู้เช่าห้อง 1 คน สามารถเช่าห้องพักได้หลายห้อง และห้องพัก 1 ห้อง ผู้เช่า ห้อง สามารถน าครอบครัวหรือเพื่อนมาอยู่ร่วมกันได้ รูปที่ 2.9 ตัวอย่างความสัมพันธ์แบบกลุ่มต่อกลุ่ม ใบก ากับการเช่าห้องพัก ผู้เช่าห้อง 1 : 1 ผู้เช่าห้อง ใบก ากับการเช่าห้องพัก 1 : N ผู้เช่าห้อง ห้องเช่า M : N

22 ขั้นตอนการออกแบบฐานข้อมูล ในการออกแบบฐานข้อมูลจะต้องมีขั้นตอนต่าง ๆ ที่จะท าให้สามารถถออกแบบและพัฒนา โปรแกรมขึ้นใช้งานได้อย่างเหมาะสมและถูกวิธี เพื่อในอนาคตภายหน้าเมื่อมีปัญหาในการน าไปใช้จะ สามารถแก้ปัญหาได้ตรงจุดและมีประสิทธิภาพ ดังนั้นในหัวข้อนี้จะอธิบายวิธีการและขั้นตอนในการ ออกแบบฐานข้อมูลไว้ดังนี้ 1. การวิเคราะห์ถึงปัญหาของระบบงานเดิม โดยพิจารณาถึงจุดอ่อน จุดบกพร่อง และ อุปสรรคต่าง ๆ ที่จะท าให้รบบงานเดิมล้าช้า ซ้ าซ้อน และไม่เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจในปัจจุบัน เช่น ในระบบงานเดิมของอพาร์ทเม้นท์เป็นแบบจัดเก็บข้อมูลโดยการบันทึกข้อมูลเช่าห้องพักด้วยมือ ลงในสมุดบันทึก ซึ่งการจัดเก็บลักษณะนี้ทางเจ้าของอพาร์ทเม้นท์จะไม่ทราบเลยว่าผู้เช่าห้องพักเข้า มาเช่าเมื่อไร วางเงินประกันไว้เท่าไร เข้ามาอยู่กี่คน จนกว่าผู้เช่าจะคืนห้อง ถึงจะหยิบสมุดบันทึก ขึ้นมาดูเป็นต้น 2. พิจารณาความต้องการขั้นพื้นฐานและความเป็นไปได้ เมื่อได้ทราบถึงปัญหาของการ ท างานในระบบเดิมแล้ว ขั้นต่อมาคือการพิจารณาถึงความต้องการว่าสมควรน ามาใช้ในองค์กรหรือไม่ โดยดูจากปัจจัยด้านต่าง ๆ ดังนี้ 2.1 ด้านเทคโนโลยี พิจารณาถึงเทคโนโลยีในปัจจุบันที่มีในองค์กรว่าเหมาะสมและ เพียงพอกับปริมาณการใช้หรือไม่ รวมถึงขีดความสามารถและประสิทธิภาพของเทคโนโลยีนั้น ๆ และ ต้องจัดซื้อจัดหาอุปกรณ์ต่าง ๆ จ านวนมากเท่าไรเพื่อมาสนับสนุนต่อระบบงานที่จะปรับปรุงใหม่ 2.2 ด้านการเงิน พิจารณาถึงความคุ้มค่ากับค่าใช้จ่ายที่จ่ายออกไปกับประสิทธิภาพ ของงานที่จะได้มาทั้งค่าใช้จ่ายในด้าน ฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ และบุคลากราที่จะต้องจัดอบรมหรือส่งไป ศึกษาดูงานให้กลับมาพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2.3 ด้านความต้องการของผู้ใช้พิจารณาถึงความต้องการของผู้ใช้ระบบปฏิบัติการ และผู้บริหารว่ามีความต้องการใช้งานมากเพียงไร โดยมุ้งเน้นถึงการแก้ปัญหาและผลที่ได้สามารถ น าไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวดเร็ว และตรงตามความต้องการหรือไม่ 3. การออกแบบฐานข้อมูล เมื่อได้ทราบถึงผลกระทบต่าง ๆ แล้ว และวิเคราะห์ถึงผลดี มากกว่าผลเสีย ขั้นต่อไปคือ การออกแบบฐานข้อมูลให้ตรงกับความต้องการขององค์กรให้มากที่สุด โดยการออกแบบฐานข้อมูลจะแบ่งออกเป็น 3 ระดับด้วยกันคือ 3.1 การก าหนดค่าแอททริบิวต์ให้กับระบบฐานข้อมูลที่จะท าการสร้าง เช่น แอททริบิวต์ ของผู้เช่าห้อง,แอททริบิวต์ของใบก ากับการเช่าห้องพัก แอททริบิวต์ของจ านวนห้องพักทั้งหมดของอ พาร์ทเม้นท์ เป็นต้น 3.2 ก าหนดคีย์หลักของแอททริบิวต์ในตารางที่สร้างทุกตาราง 3.3 ก าหนดความสัมพันธ์ของแอททริบิวต์ต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับการใช้งาน

23 3.4 ตรวจสอบหรือแก้ไขในแอททริบิวต์แต่ละตัวถ้ามีข้อมูลที่ซ้ าซ้อนกันหลังจาก เชื่อมความสัมพันธ์แล้ว 4. การพัฒนาโปรแกรมให้ตรงกับความต้องการและการติดตั้ง โดยการพิจารณาถึงหน้าที่ การใช้งาน และความเกี่ยวข้องกันระหว่างฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ รวมถึงผลที่ออกมาจากทาง เครื่องพิมพ์หรือในรูปของรายงานต่าง ๆ ต้องให้ตรงกับความต้องการของผู้ใช้ให้มากที่สุด และทาง ด้านความปลอดภัยของระบบ ข้อจ ากัดของผู้ใช้ การก าหนดาสิทธิของผู้ใช้ การส ารองข้อมูลก็ถือเป็น สิ่งส าคัญที่ผู้พัฒนาจะต้องค านึงถึง โดยมีขั้นตอนของการพัฒนาดดังนี้ 4.1 พัฒนาโปรแกรมให้ตรงกับความต้องการและที่ออกแบบไว้ 4.2 เมื่อพัฒนาเสร็จแล้วต้องท าการทดสอบระบบโดยรวมทั้งหมด พร้อมทั้งจด บันทึกว่ามีข้อผิดพลาของโปรแกรมที่ใดและท าการแก้ไข 4.3 ติดตั้งระบบฐานข้อมูลยังเครื่องที่ใช้งานจริงและตรวจสอบถึงอุปกรณ์ต่าง ๆ ว่าได้ผลของระบบตรงตามความต้องการหรือไม่ 4.4 จัดฝึกอบรมบุคคลากรที่เกี่ยวข้องภายในองค์กรให้สามารถใช้งานในระบบ ฐานข้อมูลให้ตรงตาความต้องการของแต่ละฝ่าย 4.5 จัดท าเอกสารประกอบการใช้งานของโปรแกรมทุกขั้นตอน พร้อมทั้งอธิบาย รายละเอียดการใช้กับผู้ที่เกี่ยวข้อง 4.6 จัดตารางการบ ารุงรักษาทั้งเรื่องของฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ และรบบฐานข้อมูล ให้เหมาสมกับความต้องการของผู้ใช้และองค์กรเมื่อมีการปรับเปลี่ยนระบบต่าง ๆ ตามกาลเวลาหรือ เมื่อมีปัญหาต่าง ๆ ในอนาคต หลักการออกแบบฐานข้อมูล พื้นฐานการออกแบบฐานข้อมูล ฐานข้อมูลที่ได้รับการออกแบบอย่างถูกต้องจะท าให้สามารถเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องและเป็น ข้อมูลล่าสุด เนื่องจากการออกแบบที่ถูกต้องเป็นสิ่งจ าเป็นที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ในการท างานกับ ฐานข้อมูล ดังนั้นจึงจ าเป็นที่ต้องใช้เวลาในการเรียนรู้เกี่ยวกับหลักการการออกแบบที่ดี เพื่อใน ท้ายที่สุด จะได้ฐานข้อมูลที่ตรงตามความต้องการของคุณ และสามารถแก้ไขได้โดยง่าย การออกแบบฐานข้อมูลเพื่อใช้งานฐานข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ออกแบบต้องสามารถ จ าแนกกลุ่มข้อมูลหรือเอนทิตี้ได้อย่างชัดเจนและครบถ้วน โดยก าหนดคุณลักษณะหรือแอตทริบิวต์ ของแต่ละเอนทิตี้ได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม รวมทั้งจะต้องสามารถสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่ม ข้อมูลได้ จะมีขั้นตอนดังนี้ ขั้นที่ 1 เก็บรวบรวมข้อมูลรายละเอียดทั้งหมด การเก็บรวบรวมข้อมูลและรายละเอียดต่าง ๆ ของงาน รวมทั้งความต้องการของผู้ใช้ เช่น - มีข้อมูลใดบ้างที่เป็นเรื่องเดียวกัน ให้จัดกลุ่มข้อมูลนั้นเป็นเอนทิตี้

24 - ชนิดของข้อมูลแบบใด (ตัวอักษร ตัวเลข หรืออื่น ๆ) มีเงื่อนไขหรือข้อก าหนด อย่างไร - มีข้อมูลอะไรบ้างที่จะต้องน ามาค้นหาหรือประมวลผล ผลที่ได้ต้องสง่ออกระบบ ภายนอกหรือไม่ - มีใครบ้างที่เป็นผู้ใช้ฐานข้อมูลนี้ ความถี่ในการใช้มีมากเท่าไหร่ มีความส าคัญอย่างไร - ลักษณะของรายงาน ประกอบด้วยรายงานใดบ้าง ระยะเวลาในการออกรายงาน - ข้อมูลอื่น ๆ ที่สามารถรวบรวมได้ โดยพยายามเก็บรายละเอียดให้มากที่สุด ขั้นที่ 2 ก าหนดโครงสร้างของ Table จากกลุ่มข้อมูลหรือเอนทิตี้ที่รวบรวมได้จากเอกสารต่าง ๆ ในขั้นที่ 1 จะน ามาก าหนดแอตทริ บิวต์ของข้อมูล เพื่อจะได้ทราบว่าในเอนทิตี้นั้นจะน าข้อมูลอะไรมาใช้บ้าง หลังจากนั้นให้น าแอตทริ บิวต์มาก าหนดโครงสร้างเบื้องต้นของ Table โดยแปลงแอตทริบิวต์เป็นฟิลด์ พร้อมก าหนดชนิดและ ขนาดของข้อมูลในแต่ละขนาดข้อมูลในแต่ละฟิลด์ รวมทั้งเงื่อนไขหรือกฎเกณฑ์ที่ใช้ก าหนดลักษณะ ของข้อมูล ขั้นที่ 3 ก าหนดคีย์ ขั้นตอนนี้จะพิจารณาว่าฟิลด์ใดบ้างใน Table นั้นที่มีคุณสมบัติเหมาะสมจะใช้เป็นคีย์ ถ้าไม่มี ฟิลด์ใดเลยที่เหมาะสม ก็จะต้องก าหนดฟิลด์ใหม่เพื่อใช้เป็นคีย์โดยเฉพาะ ขั้นที่ 4 การท า Normalization ถ้า Table ที่ได้จากขั้นที่ 2 ยังมีความซ้ าซ้อนกันของข้อมูล หรือข้อมูลบางฟิลด์ไม่เกี่ยวข้อง โดยตรงกับเนื้อหาใน Table นั้นจะต้องน ามาปรับปรุงแก้ไขให้มีโครงสร้างหรือรูปแบบที่เหมาะสมก่อน น าไปประมวลผล ถ้าน าโครงสร้างไปใช้เลยโดยไม่ท า Normalization ก่อนอาจเกิดปัญหาได เช่น ปัญหาสิ้นเปลืองเนื้อที่จัดเก็บข้อมูลที่ซ้ าซ้อนกัน ปัญหาความผิดปกติ (Anomaly) ของข้อมูลเมื่อมีการ แก้ไขเพิ่ม หรือลบเรคอร์ด รวมทั้งปัญหาในการก าหนดความสัมพันธ์ในขั้นที่ 5 จะท าได้ยาก ขั้นที่ 5 ก าหนดความสัมพันธ์ น า Table ทั้งหมดที่ได้หลังจากท า Normalization มาสร้างความสัมพันธ์โดยใช้คีย์ก าหนด ในขั้นที่ 3 หรือคีย์ที่เกิดขึ้นใหม่จากการท า Normalization เป็นตัวเชื่อม ซึ่งอาจเป็นแบบ One – to – One , One – to – Many หรือ Many – to – Many ขึ้นกับลักษณะของข้อมูลการก าหนด ความสัมพันธ์ระหว่าง Table นี้มีความส าคัญมาก ผู้ออกแบบจะต้องมีการวิเคราะห์ให้ได้ว่าข้อมูลใน Table ต่าง ๆ นั้นมีความสัมพันธ์กันในลักษณะใด การออกแบบฐานข้อมูลที่ดี ในกระบวนการออกแบบฐานข้อมูลนั้นจะมีหลักการบางอย่างเป็นแนวทางในการด าเนินการ หลักการแรกคือข้อมูลซ้ า (หรือที่เรียกว่าข้อมูลซ้ าซ้อน) ไม่ใช่สิ่งที่ดี เนื่องจากเปลืองพื้นที่และอาจท า ให้มีข้อผิดพลาดเกิดขึ้นรวมถึงเกิดความไม่สอดคล้องกัน หลักการที่สองคือความถูกต้องและความ

25 สมบูรณ์ของข้อมูลเป็นสิ่งส าคัญ ถ้าฐานข้อมูลของคุณมีข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง รายงานต่าง ๆ ที่ดึงข้อมูล จากฐานข้อมูลจะมีข้อมูลที่ไม่ถูกต้องตามไปด้วย ส่งผลให้การตัดสินใจต่างๆ ที่ได้กระท าโดยยึดตาม รายงานเหล่านั้นจะไม่ถูกต้องด้วยเช่นกัน การออกแบบฐานข้อมูลที่ดี คือ 1. แบ่งข้อมูลของคุณลงในตารางต่าง ๆ ตามหัวเรื่องเพื่อลดความซ้ าซ้อนกันของข้อมูล 2. ใส่ข้อมูลที่จ าเป็นลงใน Access เพื่อรวมข้อมูลในตารางต่าง ๆ เข้าด้วยกันตามต้องการ 3. ช่วยสนับสนุนและรับประกันความถูกต้องและความสมบูรณ์ของข้อมูล 4. ตอบสนองต่อความต้องการในการประมวลผลข้อมูลและการรายงาน การออกแบบฐานข้อมูล การออกแบบฐานข้อมูล (Designing Databases) มีความส าคัญต่อการจัดการระบบ ฐานข้อมูล (DBMS) ทั้งนี้เนื่องจากข้อมูลที่อยู่ภายในฐานข้อมูลจะต้องศึกษาถึงความสัมพันธ์ของข้อมูล โครงสร้างของข้อมูลการเข้าถึงข้อมูลและกระบวนการที่โปรแกรมประยุกต์จะเรียกใช้ฐานข้อมูล ดังนั้น เราจึงสามารถแบ่งวิธีการสร้างฐานข้อมูลได้3 ประเภท 1. รูปแบบของฐานข้อมูลแบบล าดับขั้น หรือโครงสร้างแบบล าดับขั้น (Hierarchical data model) วิธีการสร้างฐาน ข้อมูลแบบล าดับขั้นถูกพัฒนาโดยบริษัท ไอบีเอ็ม จ ากัด ในปี1980 ได้รับ ความนิยมมาก ในการพัฒนาฐานข้อมูลบนเครื่องคอมพิวเตอร์ขนาดใหญ่และขนาดกลาง โดยที่ โครงสร้างข้อมูลจะสร้างรูปแบบเหมือนต้นไม้ โดยความสัมพันธ์เป็นแบบหนึ่งต่อหลาย (One- to - Many) ดังรูป แสดงโครงสร้างล าดับขั้นของผู้สอนทักษะผู้สอน หลักสูตรที่สอน รูปที่ 2.10 รูปแบบฐานข้อมูลแบบล าดับขั้น

26 แสดงส่วนประกอบของระบบจัดการฐานข้อมูล (Elements of a database management systems) ข้อดีและข้อเสียของระบบการจัดการฐานข้อมูลระบบการจัดการฐานข้อมูลจะมีทั้งข้อดีและ ข้อเสียในการที่องค์การจะน าระบบนี้มาใช้กับหน่วยงาของตนโดยเฉพาะหน่วยงานที่เคยใช้ คอมพิวเตอร์แล้วแต่ได้จัดแฟ้มแบบดั้งเดิม (Convention File) การที่จะแปลงระบบเดิมให้เป็นระบบ ใหม่จะท าได้ยากและไม่สมบูรณ์ ไม่คุ้มกับการลงทุน ทั้งนี้เนื่องจากค่าใช้จ่าในการพัฒนาฐานข้อมูล จะต้องประกอบด้วย วิธีการจัดแบบล าดับขั้นเป็นการจัดกลุ่มของข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กันและก าหนดให้เป็น เซ็กเมนต์ (Segment) โดยมีการแยกประเภทของเซ็กเมนต์ว่าเป็นเซ็กเมนต์ราก (Root segment) หรือ เซ็กเมนต์ที่เป็นตัวพึ่ง(Dependent segment) แสดงถึงฐานข้อมูลของฝ่ายที่มีการเปิดอบรมของ บริษัทหนึ่งซึ่งจัดอยู่ในรูปแบบล าดับขั้น เซ็กเมนต์ที่เป็นราก คือ ชื่อฝ่าย (Department name) โดยมี เซ็กเมนต์ที่เป็นตัวพึ่ง 2 เซ็กเมนต์คือ เซ็กเม็นผู้สอน(Instructor) และหลักสูตร (Course) ส าหรับ เซ็กเมนต์ผู้สอนก็จะมีตัวพึ่งอีก 1 เซ็กเมนต์ คือ เซ็กเมนต์ความช านาญ(Skill) ส่วนเซ็กเมนต์หลักสูตรก็ จะมีตัวพึ่งเป็นเซ็กเมนต์เปิดสอนโดยและเข้าเซ็กเมนต์สุดท้ายก็คือเซ็กเมนต์ผู้เรียนซึ่งเป็นตัวพึ่งของ เซ็กเมนต์เปิดสอนโดย 2. รูปแบบข้อมูลแบบเครือข่าย (Network data Model) ฐานข้อมูลแบบเครือข่ายมี ความคล้ายคลึงกับฐาน ข้อมูลแบบล าดับชั้น ต่างกันที่โครงสร้างแบบเครือข่าย อาจจะมีการติดต่อ หลายต่อหนึ่ง (Many-to-one) หรือ หลายต่อหลาย (Many-to-many) กล่าวคือลูก (Child) อาจมี พ่อแม่ (Parent) มากกว่าหนึ่ง ส าหรับตัวอย่างฐานข้อมูลแบบเครือข่ายให้ลองพิจารณาการจัดการ ข้อมูลของห้องสมุด ซึ่งรายการจะประกอบด้วย ชื่อเรื่อง ผู้แต่ง ส านักพิมพ์ ที่อยู่ ประเภทหนังสือ และ ปีที่พิมพ์ ดังนั้นการจัดข้อมูลแบบเก่าจะท าให้ข้อมูลซ้ าซ้อนกันมาก ดังรูป รูปที่ 2.11 รูปแบบฐานข้อมูลแบบเครือข่าย เรื่องต่างก็มีรายการแยกต่างหาก ดังนั้นบรรดาผู้แต่งที่แต่งหนังสือมากกว่าหนึ่งเล่มจะปรากฏ มากว่าหนึ่งครั้งในไฟล์นอกจากนั้นส านักพิมพ์แต่ละแห่งพิมพ์หนังสือหลายเล่มดังนั้นชื่อของ ส านักพิมพ์ ที่อยู่ก็จะปรากฏซ้ า ๆ กันในไฟล์ข้อมูลรวม ดังนั้นผู้วางระบบฐานข้อมูลจึงแนะน าให้สร้าง ฐานข้อมูลลักษณะเครือข่าย

27 เพื่อลดความซ้ าซ้อน โดยการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างรายการเข้าด้วยกัน จะเห็นว่า ความสัมพันธ์แบบหนึ่งต่อหลายรายการ (Record) ระหว่างรายการชื่อส านักพิมพ์และชื่อเรื่อง ซึ่ง แสดงโดยมีรูปลูกศรซ้อนกัน 2 หัวเราเรียกรวมชื่อส านักพิมพ์และชื่อเรื่องซึ่งมีความสัมพันธ์กันว่าเซต และเรียกว่าสกีมา (Schema) ดังนั้นชื่อผู้แต่งแต่ละคนจะปรากฏเพียงหนึ่งครั้งและเชื่อมโยงกับชื่อ หนังสือที่เป็นผู้แต่ง ขณะที่ชื่อส านักพิมพ์ก็เชื่อมโยงกับหนังสือที่ตนเป็นผู้พิมพ์ เมื่อต้องการเข้าถึง รายการจะสามารถเข้าถึงผ่านทางชื่อเรื่อง ชื่อผู้แต่ง หรือชื่อส านักพิมพ์ ก็ได้ โดยอาศัยเส้นทาง เชื่อมต่อระหว่าง รายการ ท าให้ข้อมูลทุกรายการสามารถติดต่อถึงกันได้อย่างถูกต้อง รายการหรือเร คอร์ดสมาชิก (Member) เช่น เรียก เรคอร์ดของผู้แต่งก่อนก็เป็นเรคอร์ดน าและหาตัวเชื่อมเพื่อไป ค้นหารายชื่อหนังสือที่แต่งซึ่งเป็นเรคอร์ดสมาชิกก็จะปรากฏขึ้น 3. รูปแบบความสัมพันธ์ข้อมูล (Relation data model) เป็นลักษณะการออกแบบ ฐานข้อมูลโดยจัดข้อมูลให้อยู่ในรูปของตารางที่มีระบบคล้ายแฟ้ม โดยที่ข้อมูลแต่ละแถว (Row) ของ ตารางจะแทนเรคอร์ด (Record) ส่วน ข้อมูลนแนวดิ่งจะแทนคอลัมน์ (Column) ซึ่งเป็นขอบเขตของ ข้อมูล (Field) โดยที่ตารางแต่ละตารางที่สร้างขึ้นจะเป็นอิสระ ดังนั้นผู้ออกแบบฐานข้อมูลจะต้องมี การวางแผนถึงตารางข้อมูลที่จ าเป็นต้องใช้ เช่นระบบฐานข้อมูลบริษัทแห่งหนึ่ง ประกอบด้วย ตาราง ประวัติพนักงาน ตารางแผนกและตารางข้อมูลโครงการ แสดงประวัติ รหัส ชื่อ วันเข้าท างาน เงินเดือน ต าแหน่ง แผนก 001 นายแดง 1/1/32 30000 ผู้จัดการ วิศวกรรม 002 นายเขียว 30/6/34 20000 หัวหน้าช่าง วิศวกรรม 003 นายด า 16/4/36 18000 สมุห์บัญชี บัญชี ตารางที่ 2.2 ตารางแสดงประวัติพนักงาน รหัสแผนก ชื่อแผนก 10 บัญชี 20 วิศวกรรม 30 การตลาด 40 คอมพิวเตอร์ ตารางที่ 2.3 ตารางแผนก

28 ตารางที่ 2.4 ตารางข้อมูลโครงการ ในกรณีที่ผู้ใช้ต้องการเรียกข้อมูลจากตารางทั้ง 3 มาใช้ก็สามารถท าได้โดยการสร้างตารางใหม่ ดังแสดงการสร้างตารางรหัสพนักงานว่าอยู่แผนกไหน ท างานโครงการอะไรและระยะเวลาในการท า รหัสพนักงาน รหัสแผนก รหัสโครงการ ระยะเวลา(วัน) 001 20 03 30 004 10 03 60 002 20 02 180 ตารางที่ 2.5 ตารางใหม่ แสดงการสร้างตารางรหัสพนักงานว่าอยู่แผนกไหน ข้อดีและข้อเสียของโครงสร้างแบบสัมพันธ์ คือ สามารถสร้างตารางข้นมาใหม่โดยอาศัย หลักการทางคณิตศาสตร์และค้นหาว่าข้อมูลในฐานข้อมูลมีข้อมูลร่วมกับตารางที่สร้างขึ้นมาใหม่ หรือไม่ ถ้ามีก็ให้ประมวลผลโดยการอ่านเพิ่มเติมปรับปรุงหรือยกเลิกรายการ ข้อเสีย คือ การศึกษา วิธีการเขียนโปรแกรมและใช้ฐานข้อมูลจะต้องอิงหลักทฤษฎีทางคณิตสาศตร์จึงท าให้การศึกษา เพิ่มเติมของผู้ใช้ ยากแก่การเข้าใจ แต่ในปัจจุบันมีโปรแกรมการสร้างฐานข้อมูลหลายโปรแกรมที่ พยายามท าให้การเรียนรู้และการใช้ง่ายขึ้น เช่น โปรแกรมการสร้างฐานข้อมูลโดยใช้ภาษา SQL (Structured Query Language) เป็นต้น ระดับของฐานข้อมูล 1. การออกแบบฐานข้อมูลในระดับแนวคิด (Conceptual Database Design) การ ออกแบบ ฐานข้อมูลในระดับนี้ เป็นการก าหนดโครงร่าง (Schema) โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่ออธิบาย โครงสร้าง หลักๆ ของข้อมูลภายในระบบฐานข้อมูล โดยไม่ค านึงว่าฐานข้อมูลที่จะน า มาใช้มี โครงสร้างข้อมูล แบบไหนการออกแบบในระดับแนวคิดจะสามารถ20แนวทางการพัฒนาระบบ ฐานข้อมูล อธิบายได้ว่า ฐานข้อมูลที่สร้างขึ้นประกอบด้วยข้อมูล (Entities) ใดบ้าง ทั้งที่เป็นรูปธรรม เช่น ชื่อคน ชื่อสถานที่ ชื่อสิ่งของ และที่เป็นนามธรรม เช่น ความช านาญ การกระท าต่างๆ เป็นต้น รหัสโครงการ ชื่อโครงการ วันเริ่ม วันสิ้นสุด งบประมาณ 01 ทางด่วนชั้นที่ 3 1/1/38 31/12/41 500000000 02 สร้างเขื่อนเก็บน้ า 1/5/39 30/4/40 20000000

29 โดยมีการจัดเก็บ รายละเอียด ข้อมูล (Attributes)ที่แสดงลักษณะและคุณสมบัติของข้อมูลนั้นๆ และมี ความสัมพันธ์ (Relations) ระหว่างข้อมูลเหล่านั้นอย่างไร ดังนั้น ผลของ การออกแบบในระดับนี้จึง เป็นรูป แบบจ าลองของข้อมูลที่จะประกอบด้วย โครงสร้างที่อยู่ในแนวคิดที่ยังไม่สามารถน าไปใช้งาน ได้จริง 2. การออกแบบฐานข้อมูลในเชิงตรรกะ (Logical Database Design) การออกแบบ ฐานข้อมูลในระดับนี้ เป็นระดับที่ต่อเนื่องมาจาก การออกแบบฐานข้อมูลในระดับแนวคิด โดยอาศัย โครงสร้างที่ได้จาก ระดับแนวคิดมาตรวจสอบความถูกต้องของโครงร่างที่ออกแบบขึ้นกับ ส่วน ประมวลผลต่างๆ ที่ออกแบบไว้และปรับปรุงให้เป็นไปตามโครงสร้างข้อมูลของฐานข้อมูลที่จะน าไปใช้ งานว่าเป็นโครงสร้างแบบล าดับชั้น (Hierarchical) แบบเครือข่าย (Network) แบบเชิงสัมพันธ์ (Relational) หรือแบบเชิงวัตถุ (Object Oriented) ตัวอย่างเช่น ข้อมูลที่ 1 ก าหนดให้เป็นข้อมูล (Entity) ของข้าราชการสังกัด ส านักงานปลัดกระทรวง มหาดไทยมีรายละเอียดของข้อมูล (Attributes) ประกอบด้วย รหัสประจ าตัวข้าราชการ ชื่อ ข้าราชการ ที่อยู่ข้าราชการ ข้อมูลที่ 2 ข้อมูลของหน่วยงานในสังกัดส านักงานปลัดกระทรวงมหาดไทยประกอบด้วย รหัสหน่วยงาน ชื่อหน่วยงาน ซึ่งข้อมูลทั้งสอง มีความสัมพันธ์ (Relationship) ระหว่างข้อมูล ข้าราชการและข้อมูลหน่วยงาน ในลักษณะว่า ข้าราชการแต่ละคนปฏิบัติงานอยู่ในสังกัดหน่วยงานใด หรือแนวทางการพัฒนาระบบฐานข้อมูล 21 กองคลังมีจ านวนข้าราชการในสังกัดเท่าไหร่ ชื่อ -สกุล ใดบ้าง และ ข้าราชการเหล่านั้นด ารงต าแหน่งใด เป็นต้น ขั้นตอนการออกแบบฐานข้อมูลในเชิงตรรกะ นี้จะเน้นความส าคัญ ในส่วนของการจัดกลุ่มข้อมูลโดยไม่เกิดความซ้ าซ้อน ด้วยวิธีการท าให้ เป็น รูปแบบที่เป็นบรรทัดฐาน (Normalization) เพื่อการปรับการออกแบบ ฐานข้อมูลให้เหมาะสม กล่าวคือ ด าเนินการให้ข้อมูลอยู่ในรูปที่เป็นหน่วย เล็กที่สุดที่ไม่สามารถแตกออกเป็นส่วนย่อย ๆ ได้ อีก ตัวอย่างเช่น ข้อมูล ข้าราชการประกอบด้วย - รหัสประจ าตัวข้าราชการ ไม่สามารถก าหนดเป็น หน่วย ย่อย ได้อีกแล้ว - ชื่อข้าราชการ ก าหนดเป็นหน่วยย่อย คือ ค าน าหน้าชื่อตัว ชื่อสกุล - ที่อยู่ ข้าราชการ ก าหนดเป็นหน่วยย่อย คือ บ้านเลขที่ หมู่บ้าน ถนน ต าบล อ าเภอจังหวัด รหัสไปรษณีย์ เป็นต้น ข้อมูลที่3. การออกแบบฐานข้อมูลในระดับกายภาพ (Physical Database Design) เป็น ขั้นตอน สุดท้ายของการออกแบบฐานข้อมูล โดยจะก าหนด ข้อมูลที่จะจัดเก็บลงฐานข้อมูลจริงมีการ ก าหนดวิธี ในการเข้าถึงข้อมูล (Access Method) ประเภทของข้อมูล (Data Type) โครงสร้างข้อมูล (Data Structure) การจัดระเบียนแฟ้ม (File Organization) เป็นต้น ซึ่งผลจาก การออกแบบ ฐานข้อมูลใน ระดับกายภาพนี้จะสามารถน าไปใช้ในการสร้าง ฐานข้อมูลจริง ทั้งนี้ก่อนที่จะออกแบบ ฐานข้อมูลใน ระดับนี้ผู้ออกแบบ จะต้องเลือกว่าจะใช้โปรแกรมหรือซอฟแวร์ใดเพื่อช่วยจัดการข้อมูล หรือ22แนว ทางการพัฒนาระบบฐานข้อมูล รายการต่างๆ ที่อยู่ในฐานข้อมูล ทั้งการจัดเก็บ การเรียกใช้และการ ปรับปรุงข้อมูล ซึ่งโปรแกรมฐานข้อมูลจะช่วยให้ผู้ใช้สามารถค้นหาข้อมูลได้

30 อย่างรวดเร็ว โปรแกรมฐานข้อมูลที่นิยมใช้มีอยู่ด้วยกันหลายตัว โดยแต่ละโปรแกรม จะมี ความสามารถต่างกัน บางโปรแกรม ใช้ง่าย ราคาไม่แพง แต่จะจ ากัด ขอบเขตการใช้งาน เช่น Access, dBase, FoxPro, Clipper, FoxBase เป็นต้น บางโปรแกรมมีความสามารถในการท างานมากกว่า แต่ใช้งานยากกว่า และต้อง เสียค่าใช้จ่ายเป็นจ านวนมากเพื่อให้ มีสิทธิ์ในการใช้งานตามกฎหมาย เช่น Oracle, SAP, DB2 เป็น ต้น อย่างไรก็ตาม โปรแกรมจัดการระบบฐานข้อมูล บางโปรแกรมได้อนุญาต ให้ใช้งานได้โดยไม่ต้อง เสียค่าใช้จ่าย ในการใช้งาน ซึ่งเรียกกันทั่วไปว่าซอฟต์แวร์รหัสเปิด (Opensource Software) เช่น Base (OpenOffice.org), MySqL เป็นต้น เมื่อมีผลิตภัณฑ์ให้ เลือกใช้งาน มากมายเช่นนี้ผู้พัฒนา ระบบจึงต้องมีการพิจารณาผลิตภัณฑ์ต่างๆดังนี้ - คุณลักษณะและ เครื่องมือของระบบจัดการ ฐานข้อมูลซึ่งผลิตภัณฑ์ บางตัวจะรวมเอาเครื่องมือต่างๆ ที่ให้ความสะดวก ในการพัฒนาโปรแกรม ประยุกต์ เช่น การออกแบบหน้าจอ การสร้างรายงาน การสร้างโปรแกรม ประยุกต์พจนานุกรมข้อมูล และอื่นๆ ค่าใช้จ่าย เช่น ค่าลิขสิทธิ์การซ่อมบ ารุง การฝึกอบรม ค่าใช้จ่าย ในการเปลี่ยนไปใช้ ผลิตภัณฑ์ใหม่กรณีที่มีฐานข้อมูลเดิมอยู่แล้ว การออกแบบฐานข้อมูลด้วย E-R Diagram เป็นเพียงวิธีหนึ่งที่ช่วยในการออกแบบฐานข้อมูล และวิธีนี้ได้รับความนิยมอย่างมาก น าเสนอ โดย Peter ซึ่งวิธีการนี้อยู่ในระดับ Conceptual level และมีหลักการคล้ายกับ Relational model เพียงแต่ E-R model แสดงในรูปแบบกราฟิก บางระบบจะใช้ E-R model ได้เหมาะสมกว่า แต่บาง ระบบจะใช้ Relational model ได้เหมาะสมกว่าเป็นต้น ซึ่งแล้วแต่การพิจารณาของผู้ออกแบบว่าจะ เลือกใช้แบบใด (Relational model) ได้เหมาะสมกว่าเป็นต้น ซึ่งแล้วแต่การพิจารณาของผู้ออกแบบ ว่าจะเลือกใช้แบบใด (Relational model คือตารางข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กัน) สัญลักษณ์ที่ใช้แสดงแผนภาพ E-R Diagram (Symbols in E-R Diagram) ตารางที่ 2.6 สัญลักษณ์แสดงแผนภาพ E-R Diagram สัญลักษณ์ ความหมาย Entity Attribute Key Attribute Relationship set Connection Attribute

31 ความหมายแบบผังงาน ผังงาน (Flowchart) คือ แผนภาพล าดับขั้นตอนการท างาน เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการวางแผน ขั้นแรกมาหลายปี โดยใช้สัญลักษณ์ต่าง ๆ ในการเขียนผังงาน เพื่อช่วยล าดับแนวความคิดในการเขียน โปรแกรม เป็นวิธีที่นิยมใช้เพราะท าให้เห็นภาพในการท างานของโปรแกรมง่ายกว่าใช้ข้อความ หากมี ข้อผิดพลาด สามารถดูจากผังงานจะท าให้การแก้ไขหรือปรับปรุงโปรแกรมท าได้ง่าย ผังงานแบ่งได้ 2 ประเภท 1. ผังงานระบบ (System Flowchart) คือ ผังงานที่แสดงขั้นตอนแสดงขั้นตอนการท างาน ในระบบอย่างกว่าง ๆ แต่ไม่เจาะลงในระบบงานย่อย 2. ผังงานโปรแกรม (Program Flowchart) คือ ผังงานที่แสดงถึงขั้นตอนในการท างาน โปรแกรม ตั้งแต่รับข้อมูล ค านวณ จนถึงแสดงผลลัพธ์ การเขียนแผนภาพกระแสข้อมูล Data Flow Diagram : DFD (Context Diagram) เป็นแบบจ าลองขั้นตอนการท างานของระบบ เพื่ออธิบายขั้นตอนการท างานของระบบที่ได้ จากการศึกษาในขั้นตอนก่อนหน้านี้ แผนภาพจะแสดงทิศทางการไหลของข้อมูลและอธิบายความสัมพันธ์ในการด าเนินงานของ ระบบซึ่งจะท าให้ทราบว่า 1. ข้อมูลมาจากไหน 2. ข้อมูลไปที่ไหน 3. เกิดกิจกรรมใดกับข้อมูลบ้าง ในแต่ละขั้นตอนของระบบ 4. จัดเก็บข้อมูลที่ไหนหรือส่งข้อมูลไปให้ที่ใด ชื่อสัญลักษณ์ DeMarco & Yourdon symbois Gane & Sarson symbols การประมวลผล (Process) แหล่งเก็บข้อมูล (Data Store) กระแสข้อมูล (Data Flow) สิ่งที่อยู่ภายนอก (External Entity) ตารางที่ 2.7 ตารางแสดงสัญลักษณ์ที่ใช้ในแผนภาพกระแสข้อมูล

32 หลักการใช้สัญลักษณ์ฝนแผนภาพกระแสข้อมูล สัญลักษณ์ประกอบด้วย 1. Process – กระบวนการท างานของระบบ 2. Data Store – แหล่งจัดเก็บข้อมูล 3. Data Flow - เส้นทางการไหลของข้อมูล 4. External Entity – ตัวแทนที่เกี่ยวข้องกับข้อมูล Process – กระบวนการท างานของระบบ Process คือ กระบวนการท างานของระบบ หรือขั้นตอนการด าเนินงาน เป็นงานที่ ด าเนินการเพื่อตอบสนองข้อมูลที่รับเข้าหรือต่อเงื่อนไขที่เกิดขึ้น อาจด าเนินการท างานจากบุคคล หน่วยงาน หุ่นยนต์ เครื่องจักรหรือเครื่องคอมพิวเตอร์ รูปที่ 2.12 รูปแสดงการท างานของระบบ Process สัญลักษณ์ที่ใช้แสดงแทน Process 1. หมายเลขของ Process 2. ชื่อของ Process กฎของ Process 1. ต้องไม่มีข้อมูลรับเข้าเพียงอย่างเดียว 2. ต้องไม่มีข้อมูลออกเพียงอย่างเดียว 3. ข้อมูลรับเข้าต้องเพียงพอในการสร้างข้อมูลส่งออก 4. การตั้งชื่อ Process ต้องใช้ค ากริยา Data Store – แหล่งจัดเก็บข้อมูล 1. เป็นแหล่งจัดเก็บหรือบันทึกข้อมูล 2. เทียบเท่าได้กับไฟล์หรือแฟ้มในฐานข้อมูล 3. สัญลักษณ์ของ Data Store ประกอบด้วย 3.1 ส่วนแสดงรหัสของ Data Store 3.2 ส่วนแสดงชื่อ Data Store หรือชื่อไฟล์ Input Output ขั้นตอนการท างาน

33 รูปที่ 2.13 แสดงแหล่งจัดเก็บข้อมูล Data Store กฎของ Data Store 1. ข้อมูลจาก Data Store หนึ่งจะวิ่งสู่ Data Store หนึ่งโดยตรงไม่ได้ 2. การตั้งชื่อ Data Store ต้องเป็นค านาม Data Flow – เส้นทางการไหลของข้อมูล 1. ใช้แทนการสื่อสารระหว่างขั้นตอนการท างานต่าง ๆ 2. แสดงถึงข้อมูลน าเข้าและส่งออก 3. สัญลักษณ์ของ Data Flow 3.1 ใช้เส้นตรงที่มีหัวลูกศรตรงปลายเพื่อบอกทิศทางการไหลของข้อมูล รูปที่ 2.14 แสดงเส้นตรงที่มีหัวลูกศรตรงปลายเพื่อบอกทิศทางการไหลข้อมูล 4. ชนิดของ data flow 4.1 Composite Data Flow ใช้แสดงการไหลของข้อมูล 4.2 Control Flow ใช้แสดงทิศทางการส่งเงื่อนไขเพื่อกระตุ้นกระบวนการให้มีการ ท างานเกิดขึ้น รูปที่ 2.15 รูปแสดงทิศทางการส่งเงื่อนไข้เพื่อกระตุ้นกระบวนการให้มีการท างานเกิดขึ้น 4.3 Diverging Data Flow เส้นทางการไหลของข้อมูล 1 เส้นมีข้อมูลบางส่วนหรือ ทั้งหมดเดินทางไปยังปลายทางที่ต่างกัน 4.4 Converging Data Flow เส้นทางการไหลของข้อมูงจากหลายแหล่งมารวมเป็น ข้อมูลชุดเดียวกันไปยังที่เดียวกัน 4.5 Data Attribute ส่วนประกอบย่อยของชุดข้อมูลที่ปรากฏบนแหล่งข้อมูลเป็น เอกสารและรายงานต่าง ๆ รหัส ชื่อ Data Store

34 กฎของ Data Flow 1. ชื่อของ Data Flow ควรเป็นชื่อของข้อมูลที่ส่งไปโดยไม่ต้องอธิบายว่าส่งอย่างไร 2. Data Flow ต้องมีจุดเริ่มต้นและสิ้นสุดที่ Process 3. Data Flow จะเดินทางจาก External Agent กับ External Agent ไม่ได้ 4. Data Flow จะเดินทางจาก External Agent ไป Date Store ไม่ได้ 5. Data Flow จะเดินทางจาก Data Store ไป External Agent ไม่ได้ 6. Data Flow จะเดินทางจาก Data Store กับ Data Store ไม่ได้ 7. การตั้งชื่อ Data Flow จะต้องใช้ค านาม External Entity - ตัวแทนข้อมูล External Entity หรือ External Agent หม่นถึงบุคคลหรือหน่วยงานในองค์กร องค์กรอื่น หรือระบบงานอื่นที่อยู่ภายนอกขอบเขตของระบบงานแต่มีความสัมพันธ์กับระบบ 1. มีการส่งข้อมูลเข้าระบบเพื่อด าเนินงาน 2. รับข้อมูลที่ผ่านการด าเนินงานจากระบบ 3. สัญลักษณ์ของ External Agent 3.1 ใช้รูปสี่เหลี่ยม ภายในแสดงชื่อของ External Agent รูปที่ 2.16 แสดงชื่อของ External Agent กฎของ External Agent 1. ข้อมูลจาก External Agent จะวิ่งไปยัง External Agent หนึ่งโดยตรงไม่ได้ ต้องผ่าน Process ก่อน 2. การตั้งชื่อ External Agent ต้องใช้ค านาม วิธีการสร้างแผนภาพกระแสข้อมูล แผนภาพ DFD ประกอบด้วยแผนภาพ 3 ระดับ คือ 1. สร้างแผนภาพบริบท (Context Diagram / Level-0 Diagram) 2. สร้างแผนภาพระดับ 1 (Parent Diagram / Level-1 Diagram) 3. แบ่งย่อยแผนภาพ (Child Diagram / Decomposition of DFD) หลังจากสร้างแผนภาพเสร็จทั้ง 3 ระดับแล้วต้องท าการตรวจสอบความสมดุลของแผนภาพ เรียกว่า Balancing DFD ชื่อ External Agent

35 แผนภาพบริบท (Context Diagram / Level-0 Diagram) Context Diagram คือ แผนภาพกระแสข้อมูลระดับบนสุด แสดงภาพการท างานของระบบที่ มีความสัมพันธ์กับภายนอกระบบ แสดงถึงขอบเขตของระบบที่ศึกษาและพัฒนา มีแนวทางในการก าหนดขอบเขตดังนี้ 1. แบ่งแยกสิ่งที่อยู่ภายในและภายนอกระบบ 2. ศึกษาระบบโดยสอบถามถึงเหตุการณ์หรือกิจกรรมการด าเนินงานประจ าวันว่ามีการ ติดต่อ จัดการหรือด าเนินการอย่างไร และระบบมีการตอบสนองอย่างไร มี input คืออะไร จากใคร และ output คืออะไร ส่งถึงใคร 3. ต้องการรูปแบบรายงาน การสอบถามแบบข้อมูลใด 4. จ าแนกแหล่งข้อมูลภายนอกระบบ ข้อมูลจากไฟล์หรือฐานข้อมูลที่ระบบต้องการใช้ การวาด Context Diagram 1. ประกอบด้วย Process ที่ใช้แทนการท างานของระบบทั้งหมดเพียง 1 Process เท่านั้น 2. แสดงหมายเลข Process เป็นหมายเลข 0 3. แสดงรายละเอียดของ External Entity รอง ๆ Process 4. มี Data Flow แสดงทิศทางการติดต่อระหว่างระบบกับสิ่งที่อยู่ภายนอกระบบ รูปที่ 2.17 รูปแสดง Context Diagram

36 ทฤษฏีโปรแกรม 1. โปรแกรม Microsoft Access Microsoft Access 2010 เป็นโปรแกรมฐานข้อมูลที่นิยมใช้กันอ่างแพร่หลายเนื่องจาก Access เป็นโปรแกรมฐานข้อมูลที่มีความสามารถในหลาย ๆ ด้านใช้งานง่ายซึ่งผู้ใช้สามารถเริ่มท าได้ ตั้งแต่การ ออกแบบฐานข้อมูลจัดเก็บข้อมูลเขียนโปรแกรมควบคุมตลอดจนการท ารายงานแสดงผล ของข้อมูล Access เป็นโปรแกรมฐานข้อมูลที่ใช้ง่ายโดยที่ผู้ใช้ไม่จ าเป็นต้องมีความเข้าใจในการเขียน โปรแกรมก็ สามารถใช้งานได้ไม่จ าเป็นต้องศึกษารายละเอียดในการเขียนโปรแกรมให้ยุ่งยากและ ส าหรับ นักพัฒนาโปรแกรมมืออาชีพนั้น Access ยังตอบสนองความต้องการในระดับที่สูงขึ้นไปอีก เช่น การ เชื่อมต่อระบบฐานข้อมูลกับฐานข้อมูลอื่นๆเช่น SQL SERVER , ORACLE หรือแม้แต่การน า ข้อมูล ออกสู่ระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ต Microsoft Access 2010 จะจัดระเบียบข้อมูลลงในตาราง ซึ่งเป็น รายการของแถวและคอลัมน์ที่มีลักษณะคล้ายกับกระดาษบันทึกของนักบัญชีหรือแผ่นงาน Microsoft Excel รูปที่ 2.18 โปรแกรม Microsoft access 2010 ความสามารถของ Microsoft Access 1. สามารถสร้างระบบฐานข้อมูลใช้งานต่าง ๆ ได้โดยง่าย เช่น โปรแกรมบัญชีรายรับ รายจ่าย โปรแกรมควบคุมสินค้า โปรแกรมฐานข้อมูลอื่นๆ เป็นต้น ซึ่งสามารถท าได้โดยง่ายเพราะ Access มีเครื่องมือต่างๆให้ใช้ในการสร้างโปรแกรมได้โดยง่ายและรวดเร็ว โปรแกรมที่สร้างขึ้น สามารถตอบสนองผู้ใช้ได้ตามต้องการ เช่น การสอบถามยอดสินค้า การเพิ่มสินค้าการลบสินค้าการ แก้ไขข้อมูลสินค้า เป็นต้น 2. สามารถสร้างรายงานเพื่อแสดงข้อมูลที่ต้องการตามที่ผู้ใช้งานต้องการ 3. สามารถสร้างระบบฐานข้อมูลเพื่อน าไปใช้ร่วมกับฐานข้อมูลอื่นๆได้โดยง่ายเช่น SQL SERVER ORACLE ได้ 4. สามารถน าเสนอข้อมูลออกสู่ระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ต สามารถท าได้โดยง่ายและ อีกหลายอย่างในระบบฐานข้อมูลที่ผู้ใช้งานต้องการ

37 ข้อมูลและฐานข้อมูล ข้อมูล (Data) หมายถึง ข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องกับสิ่งต่าง ๆ ทั่วไป เช่น ราคาสินค้า คะแนน ของนักเรียนแต่ละคน ซึ่งปกติถือว่าเป็นข้อมูลดิบ (Raw Data) ที่ยังไม่ได้ผ่านการประมวลผล ข้อมูลที่ผ่านการประมวลผลแล้วเรียกว่า สารสนเทศ (Information) เช่น เมื่อน าคะแนนของ นักเรียนทั้งหมดมาประมวลผลก็จะได้คะแนนสูงสุดและคะแนนต่ าสุดของนักเรียนทั้งหมด ข้อมูลที่น ามาจัดเก็บในฐานข้อมูลอาจอยู่ในรูปของตัวเลข ตัวอักษรข้อความ รูปภาพ เสียง หรือ ฐานข้อมูล (Database) หมายถึง แหล่งเก็บรวบรวมข้อมูลกลุ่มหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อหรือ จุดประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ง มีโครงการและการจัดการอย่างเป็นระบบข้อมูลที่บันทึกเก็บไว้สามารถ ปรับปรุงแก้ไข สืบค้น และน ามาใช้ในการจัดการสารสนเทศได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ฐานข้อมูลในที่นี้หมายถึง ฐานข้อมูลที่ใช้ระบบคอมพิวเตอร์ส่วนอุปกรณ์ที่เก็บข้อมูลคือจาน แม่เหล็กหรือฮาร์ดดิสก์ตัวอย่างฐานข้อมูลที่ใช้กันทั่วไป ได้แก่ ฐานข้อมูลบุคลากร ฐานข้อมูล นักศึกษาฐานข้อมูลสินค้า ฐานข้อมูลโรงพยาบาล ฯลฯ ปกติฐานข้อมูลจะถูกจัดเก็บไว้ที่ส่วนกลางของหน่วยงานหรือองค์กร เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถ เรียกใช้ข้อมูลร่วมกันได้โดยอาจใช้ข้อมูลได้บางส่วนหรือทั้งหมดขึ้นอยู่กับการก าหนดสิทธิในการใช้งาน ฐานข้อมูลอาจเก็บข้อมูลไว้ในแฟ้มเดียวกันหรือแยกเก็บหลายๆแฟ้ม ที่มีความสัมพันธ์กัน โดยแต่ละแฟ้มเรียกว่า ตาราง (Table) ระบบฐานข้อมูล (Database System) ระบบที่รวบรวมข้อมูลต่างๆที่เกี่ยวข้องกันเข้าไว้ด้วยกันอย่างมีระบบมีความสัมพันธ์ระหว่าง ข้อมูลต่างๆที่ชัดเจน ในระบบฐานข้อมูลจะประกอบด้วยแฟ้มข้อมูลหลายแฟ้มที่มีข้อมูลเกี่ยวข้อง สัมพันธ์กันเข้าไว้ด้วยกันอย่างเป็นระบบ และเปิดโอกาสให้ผู้ใช้สามารถใช้งานและดูแลรักษาป้องกัน ข้อมูลเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีซอฟต์แวร์ที่เปรียบเสมือนสื่อกลางระหว่างผู้ใช้และ โปรแกรมต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการใช้ฐานข้อมูล เรียกว่า ระบบจัดการฐานข้อมูล หรือ DBMS (Data Base Management System) มีหน้าที่ช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงข้อมูลได้ง่ายสะดวกและมีประสิทธิภาพการ เข้าถึงข้อมูลของผู้ใช้อาจเป็นการสร้างฐานข้อมูล การแก้ไขฐานข้อมูลหรือการตั้งค าถามเพื่อให้ได้ ข้อมูลมา โดยผู้ใช้ไม่จ าเป็นต้องรับรูปเกี่ยวกับรายละเอียดภายในโครงสร้างของฐานข้อมูล ประโยชน์ของระบบฐานข้อมูล 1. ข้อมูลในระบบฐานข้อมูลสามารถใช้ร่วมกันได้ (The Data Can Be Shared) เช่น โปรแกรมระบบเงินเดือน สามารถเรียกใช้ข้อมูลรหัสพนักงานจากฐานข้อมูลเดียวกับโปรแกรมระบบ การขายเป็นต้น 2. ระบบฐานข้อมูลสามารถช่วยให้มีความซ้ าซ้อนน้อยลง (Redundancy Can Be Reduced) ที่ลดความซ้ าซ้อนได้ เพราะเก็บแบบรวม (Integrated) 3. ระบบฐานข้อมูลช่วยหลีกเลี่ยงหรือลดความไม่คงที่ของข้อมูล (Inconsistency Can Be Avoided To Some Extent)

38 4. ระบบฐานข้อมูลสนับสนุนการท าธุรกรรม (Transaction Support Can Be Provided) ธุรกรรม คือ ขั้นตอนการท างานหลายกิจกรรมย่อยมารวมกัน 5. ระบบฐานข้อมูลสามารถช่วยรักษาความคงสภาพหรือความถูกต้องของข้อมูลได้ (Integrity Can Be Maintained) โดยผู้บริหารฐานข้อมูลเป็นผู้ก าหนดข้อบังคับความคงสภาพ (DBA Implement Integrity Constraints Or Business Rules.) ตามที่ผู้บริหารข้อมูล (DA) มอบหมาย เพื่อ ป้องกันไม่ให้ผู้ใช้เปลี่ยนแปลงข้อมูลในฐานข้อมูลโดยไม่ถูกต้อง ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจก็ ตาม 6. สามารถบังคับใช้มาตรการรักษาความปลอดภัย (Security Can Be Enforced) กล่าวคือ ผู้บริหารฐานข้อมูลสามารถก าหนดข้อบังคับ เรื่องความปลอดภัย (Security Constraints) 7. ความต้องการที่เกิดข้อโต้แย้งระหว่างฝ่าย สามารถประนีประนอมได้ (Conflicting Requirements Can Be Balanced.) 8. สามารถบังคับให้เกิดมาตรฐานได้ (Standards Can Be Enforced) 9. ระบบฐานข้อมูลให้เกิดความเป็นอิสระของข้อมูล (Data Independence) เป็นประโยชน์ ข้อส าคัญที่สุดเพราะท าให้ข้อมูลไม่ขึ้นอยู่กับการแทนค่าข้อมูลเชิงกายภาพ (Physical Data Independence) ข้อดีของระบบฐานข้อมูล การจัดเก็บข้อมูลเป็นฐานข้อมูลได้เปรียบกว่าการจัดเก็บข้อมูลแบบแฟ้มข้อมูล ดังนี้ 1. หลีกเลี่ยงความขัดแย้งของข้อมูล การจัดเก็บข้อมูลแบบแฟ้มข้อมูล โดยข้อมูลเรื่อง เดียวกันอาจมีอยู่หลายแฟ้มข้อมูล ซึ่งก่อให้เกิดความขัดแย้งของข้อมูลได้ (Inconsistency) 2. สามารถใช้ข้อมูลร่วมกันได้ ฐานข้อมูลเป็นการจัดเก็บข้อมูลรวมไว้ด้วยกัน เมื่อผู้ใช้ ต้องการข้อมูลจากฐานข้อมูล ซึ่งเป็นข้อมูลที่มาจากแฟ้มข้อมูลที่แตกต่างกันจะท าได้ง่าย 3. สามารถลดความซ้ าซ้อนของข้อมูล การจัดเก็บข้อมูลในลักษณะแฟ้มข้อมูลอาจท าให้ ข้อมูลประเภทเดียวกันถูกเก็บไว้หลายๆแห่งท าให้เกิดความซ้ าซ้อน (Reclundancy)การน าข้อมูลมา รวมเก็บไว้ในฐานข้อมูลจะช่วยลดปัญหาความซ้ าซ้อนได้ 4. รักษาความถูกต้องฐานข้อมูลบางครั้งอาจมีข้อผิดพลาดขึ้น เช่น การป้อนข้อมูลผิดซึ่ง ระบบการจัดการฐานข้อมูลสามารถระบุกฎเกณฑ์เพื่อควบคุมความผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นได้ 5. สามารถก าหนดความเป็นมาตรฐานเดียวกันได้เพราะในระบบฐานข้อมูลจะมีกลุ่มบุคคล ที่คอยบริหารฐานข้อมูลก าหนดมาตรฐานต่าง ๆ ในการจัดเก็บข้อมูลในลักษณะเดียวกัน 6. สามารถ ก าหนดระบบความปลอดภัยของข้อมูลได้ผู้บริหารระบบฐานข้อมูลสามารถ ก าหนดการเรียกใช้ข้อมูล ของผู้ใช้แต่ละคน ให้เกิดความแตกต่างกันตามหน้าที่ความรับผิดชอบได้ง่าย 7. ความเป็นอิสระของข้อมูลและโปรแกรม โปรแกรมที่ใช้ในแต่ละแฟ้มข้อมูลจะมี ความสัมพันธ์กับแฟ้มข้อมูลโดยตรง ถ้าหากมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงโครงสร้างข้อมูลก็ท าการแก้ไข โปรแกรมนั้น ๆ