การแปรงฟันให้สะอาดและถูกวิธี

ชดุ ใบความรู้ กล่มุ สาระการเรียนรสู้ ุขศกึ ษาและพลศกึ ษา
ระดับชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ 3

แนวทางในการสอน

หนังสอื เล่มนีเ้ ป็นเนอ้ื หาเกีย่ วกับการ
แปรงฟนั ให้สะอาดและถูกวิธี ในระดับชน้ั
ประถมศึกษาปีท่ี 3 โดยผเู้ รยี นสามารถศึกษาหา
ความร้ไู ดด้ ว้ ยตนเอง และปฎบิ ตั ติ ามขั้นตอน
ดังน้ี

1.ใหน้ ักเรยี นทาแบบฝกึ หัดกอ่ นเรียน และสามารถ
สแกน QR Code เพอ่ื ตรวจคาตอบ
2.ให้นกั เรยี นศึกษาเน้ือหา เร่อื งการแปรงฟันให้
สะอาดและถูกวิธี
3.ให้นกั เรียนทบทวนบทเรียนโดยทาแบบฝกึ หดั
หลังเรียน และสามารถสแกน QR Code เพ่อื ตรวจ
คาตอบ
4.ผู้อ่านสามารถอ่านหนงั สือเลม่ นีไ้ ดใ้ นรปู แบบ
E-Book โดยสแกน QR Code ท่ีปกหลังของหนงั สอื

แบบฝกึ หัด
กอ่ นเรียน

คาชีแ้ จง : ให้นกั เรยี นหาคาทซี่ ่อนอยู่ในตารางทก่ี าหนดให้
ครบทุกคาและถูกต้อง

ก ว ด อ ฟั ย ล จ เ
ป า ก ม น ต ท นห
เ บ อ พ จ ร อ ม งื
ห แป ร ง แ ท ผอ
งื ล ก บ ด เ ค้ี ย ว
อ ล้ิ ป น า ย ก น จี
ก น ป ล า ย ล้ิ น ใ

คาศัพท์ 4. แปรง
1.ฟัน 5.ล้ิน
2.ปาก 6.ปลายล้นิ
3.เหงอื ก 7.บดเคย้ี ว

ฟันคืออะไร ?

ฟัน เปน็ อวยั วะทีอ่ ย่ภู ายในช่องปาก มี
ส่วนรากติดอยกู่ บั ขากรรไกรและมีตวั ฟนั
โผลพ่ น้ เหงอื ก ฟันเป็นอวัยวะทีเ่ จรญิ มาจาก
เนื้อเยื้อชัน้ นอก (Ectoderm) ฟันเปน็ อวยั วะ
ส่วนหนึ่งในระบบยอ่ ยอาหาร ฟันมีอยู่ 2 ชดุ
คือฟนั แท้และฟนั น้านม

สว่ นประกอบของฟนั

Enamel
Dentine

Pulp

เคลือบฟนั (Enamel)
เปน็ ส่วนทอ่ี ยู่นอกสดุ และมีความแขง็ ทสี่ ดุ ของฟัน ทาหน้าที่รบั นา้ หนักในการบด

เค้ยี ว
เนือ้ ฟนั (Dentine)

เป็นสว่ นทีแ่ ข็งนอ้ ยกว่าชนั้ เคลอื บฟัน มคี วามแขง็ พอๆกบั กระดกู
โพรงประสาทฟัน (Pulp)

เป็นทอ่ี ย่ขู องเสน้ ประสาท และเส้นเลือดท่ีมาหล่อเลี้ยงตัวฟนั ทาหน้าท่ใี นการรบั
ความรสู้ ึกร้อน เยน็ ปวด เจบ็ กรณที ฟ่ี นั ผมุ าถงึ ชน้ั นี้ จะไมส่ ามารถอดุ ฟนั ได้
ร่องเหงอื ก (Gingival crevice)

ร่องระหวา่ งตวั ฟนั กบั ขอบเหงอื ก ปกติจะมีขอบบาง มคี วามลกึ ประมาณ 2
มลิ ลเิ มตร แตถ่ ้ามโี รคเหงอื กอกั เสบ หรือเป็นรามะนาด อาจมอี าการบวม ทาใหร้ อ่ งนี้
ลึกข้ึน และเกิดการอกั เสบมากขึ้นได้
เหงือก (Gingiva)

สว่ นเนอื้ เยือ่ ทีห่ มุ้ ตวั ฟัน และกระดกู ขากรรไกรไว้
กระดูกเบา้ รากฟนั (alveolar bone)

ส่วนกระดูกที่รองรบั รากฟนั

การแปรงฟนั อย่างถูกวิธี

คือ การแปรงฟันให้สะอาดและทว่ั ถึง แปรงให้
ครบทกุ ๆซ่ีและทัว่ ทุกบริเวณ การแปรงฟนั ในแนว
ขวางร่วมกับการใช้ขนแปรงที่แข็งมากจนเกนิ ไปจะ
ทาให้คอฟนั สกึ เป็นเหตุให้เปน็ แหล่งสะสมของ
คราบจุลนิ ทรีย์(Microorganaism)และเสียวฟันได้
การแปรงฟันมอี ยูห่ ลายวิธี

ข้นั ตอนการแปรงฟันอย่างถกู วิธี

1. ฟนั ดา้ นนอก (Outer teeth)

– วางขนแปรงเข้าหาฟันให้ปลายขนแปรงอย่บู ริเวณขอบเหงอื ก
(Gum edge) โดยเอียงทามุม 45 องศา กับตัวฟันและขนานกบั
แนวฟัน
– ขยบั ขนแปรงไปมาในแนวหน้าหลัง เปน็ ระยะสั้นๆ ไมเ่ กนิ

คร่ึงซีฟนั
– ปดั ขนแปรงขึน้ ในฟนั ล่าง(Lower teeth)และปัดลงสาหรบั ฟนั
บน(Upper teeth)
– ในแตล่ ะตาแหน่งควรแปรงประมาณ 10 ครั้ง

2. ฟันดา้ นใน (Inner teeth)

– วางขนแปรงบริเวณขอบเหงือก (Gum edge) และแปรง
ฟัน(Brush teeth) เช่นเดียวกบั การแปรงฟนั ด้านนอก
(Outer teeth)

3. ฟันด้านบดเคีย้ ว

– วางขนแปรงบริเวณด้านบดเค้ียวของฟนั โดยวางแปรงให้
หน้าตัดขนแปรงอยูด่ า้ นบนของฟนั บดเคีย้ ว ถไู ปมาในแนว
หน้าหลังทง้ั ฟันบน(Upper teeth)
และฟนั ลา่ ง(Lower teeth)

4.
ฟันหน้าดา้ นใน (Inner incisors)

– วางแปรงสีฟัน(Toothbrush)ในแนวต้ัง ใชป้ ลายแปรงสี
ฟันแปรงด้านหลงั ของฟันหนา้ แต่ละซี่ โดยขยับและปดั
ปลายขนแปรงมาทางปลายขอบฟัน ทง้ั ฟนั หนา้ บนและฟัน
หน้าลา่ ง

5.
แปรงล้ิน (Tongue brush)

– อยา่ ลมื แปรงทีล่ ิน้ (Tongue)เพ่ือกาจดั คราบจุลินทรยี ์
(Microorganaism) และป้องกนั ไม่ใหเ้ กิดกลิ่นปาก(Halitosis) โดย
การปัดขนแปรงสีฟนั จากโคนล้นิ มาทางปลายล้นิ ประมาณ 10 ครง้ั

เพลง

เดก็ แปรงฟนั ไมอ่ ยากฟันผุฟนั หลอ ก็ตอ้ งแปรงฟนั

มาๆๆ เรา มาแปรงฟันกนั เถอะ ใครอยากฟันขาว
อยากฟันสวยก็ตอ้ งแปรงฟัน ใครไมอ่ ยากฟนั ดา
ใครไม่อยากฟันหลอ ใครไมอ่ ยากฟนั ผุ กต็ ้องแปรงฟัน

เชา้ กแ็ ปรง เยน็ กแ็ ปรง ฟนั สะอาดดดี๊ ี ทุกๆซ่ี ทกุ ๆวนั
ฟนั สะอาดจงั

ฟนั ข้างบน นะ่ เรากแ็ ปรงลงลา่ ง
ฟัน ขา้ งล่าง เราก็แปรงข้ึนบน
น้องๆหนูๆ อย่าลมื แปรงฟันทุกๆคืน
ฟนั เราจะแขง็ แรง ถา้ ไม่ลมื แปรงฟนั
ฟันเราจะแข็งแรง ถา้ ไม่ลืม แปรงฟัน

ประโยชนท์ ีค่ าดวา่ จะได้รบั

1.ทาใหร้ จู้ กั การแปรงฟันทส่ี ะอาดและถกู วิธี
2.รูจ้ กั การรกั ษาความสะอาดฟนั
3.ทาใหร้ ู้จกั ส่วนประกอบของฟัน
4.ช่วยเสริมแรงใหอ้ ยากแปรงฟัน

แบบฝกึ ทบทวนหลงั เรยี น

คาชีแ้ จง : ใหน้ ักเรียนโยงเสน้ จับคู่คากบั ความหมายใหถ้ ูกตอ้ ง

สัมพันธก์ นั ทาหนา้ ทใ่ี นการรบั ความรูส้ กึ ร้อน

เคลือบฟนั เย็น ปวด เจ็บ

กระดูกเบ้ารากฟนั เป็นส่วนทแ่ี ขง็ นอ้ ยกว่าชนั้ เคลือบ
ฟัน มคี วามแข็งพอๆกับกระดกู

เหงอื ก รอ่ งระหว่างตัวฟันกับขอบ

โพรงประสาทฟัน ส่วนเนอื้ เย่อื ทห่ี มุ้ ตัวฟนั และกระดกู
ร่องเหงือก ขากรรไกรไว้
เน้ือฟัน
มคี วามแข็งที่สดุ ของฟัน ทาหน้าที่
รับน้าหนักในการบดเคยี้ ว

สว่ นกระดูกที่รองรับรากฟัน

อยา่ ลืมแปรงฟันให้สะอาด
และถกู วธิ กี นั ด้วยนะครบั

จัดทาโดย
นางสาวพรพมิ ล ทพั ไชย