Charles Brooke

CHARLESBROOKE

[CHARLESBROOKE]
CHARLESBROOKE,RAJAHOFSARAWAK
*RAJAPUTIHSARAWAKKEDUA
*PEMERINTAHAN:3OGOS1867–17MEI1917
*DIDAHULUIOLEH:JAMESBROOKE
*DIIKUTIOLEH:CHARLESVYNERBROOKE
*KEPUTERAAN:3JULAI1829 (BURNHAM-ON-SEA)
*KEMANGKATAN:17MEI1917(UMUR87)
(GLOUCESTERSHIRE,ENGLAND)
*PEMAKAMAN:GEREJASTLEONARD,SHEEPSTORDEKATDARTMOOR
*ANAKANDA:CHARLESVYNERBROOKEDANLAIN-LAIN
*NAMAPENUH:CHARLESANTHONIJOHNSONBROOKE
*KERABAT:RAJAPUTIHSARAWAK
*AYAHANDA:REV.FRANCISJOHNSON
*BONDA:EMMAJOHNSON

[GELARAN]
*SERIPADUKADULIYANGMAHAMULIATUANRAJAHSIRCHARLESBROOKE,RAJAHSARAWAK
YANGKEDUA*
[KURNIAAN]
‘KURNIAANBRITISH’
GCMG:GRANDMASTERANDKNIGHTGRANDCROSSOFSTMICHAELANDSTGEORGE,1888
SEKURANG-KURANGNYADUASPESIESBORNEODINAMAKANSEMPENACHARLESBROOKE:
*TUPAIBROOKE(SUNDASCIURUSBROOKEI),SEEKORTUPAIDINAMAKANOLEHOLDFIELDTHOMAS
CERVUSBROOKEI,SEEKORRUSADINAMAKAN[1]OLEHCHARLESHOSEPADA1893

KISAHRINGKASKEHIDUPAN…..

SIRCHARLESBROOKE-RAJAHKEDUANEGARASARAWAK

SIR CHARLESBROOKEMERUPAKAN RAJAH KEDUA NEGARA SARAWAK YANG MEMERINTAH DARI3
JUN 1829HINGGA 17MEI1917.DIDALAM SEJARAH NEGARA SARAWAK YANG MERDEKA,ERA
PEMERINTAHAN RAJAH CHARLES BROOKE MERUPAKAN ZAMAN KEGEMILANGAN SEBUAH NEGARA
SARAWAKYANG MAJU DAN MODEN KERANA DIERA PEMERINTAHAN BELIAULAH NEGARA SARAWAK

YANG SELAMA INIDILIPUTIOLEH HUTAN TEBALTELAH BERUBAH WAJAH MENJADISEBUAH NEGARA

YANG SETANDING DENGAN NEGARA EROPAH YANG LAIN.DAN KERANA ITULAH RAJAH CHARLES
BROOKEMERUPAKAN TOKOH RAJAH SARAWAKYANG PALING BIJAKMENTADBIRNEGARA SARAWAK
DIANTARAKETIGA-TIGARAJAH SARAWAKYANG MENDUDUKIHIRARKIPEMERINTAHAN RAJAH PUTIH
DINEGARASARAWAK.

DILAHIRKAN DIBERROW VICARAGE,BURNHAM,SOMERSET,ENGLAND DENGAN NAMA ASALNYA
CHARLESANTONIJOHNSON.BELIAUMERUPAKAN ANAKKEPADAREVERENDFRANCISCHARLESDAN
EMMA FRANCES JOHNSON IAITU ADIK KEPADA RAJAH YANG PERTAMA RAJAH JAMES BROOKE.
BELIAU MEMPUNYAIBEBERAPA ORANG ADIK BERADIK YANG LAIN IAITU KAPTEN JOHN BROOKE
JOHNSON ,MARYANNA JOHNSON,HARRIETHELENA JOHNSON,CHARLOTTEFRANCESJOHNSON,
KAPTEN FREDERIC JOHNSON ,EMMA LUCY JOHNSON,MARGARET HENRIETTA JOHNSON,
GEORGIANNABROOKEJOHNSON,JAMESSTUARTJOHNSON DAN HENRYSTUARTJOHNSON.RAJAH
PERTAMA IAITU RAJAH JAMES BROOKE YANG TIDAK MEMPUNYAIANAK PADA ASALNYA TELAH
MENAMAKAN ANAKSAUDARANYA YANG SULUNG IAITU ABANG KEPADA CHARLESANTONIJOHNSON
SEBAGAIRAJAH KE-2NEGARASARAWAKPADATAHUN 1861.ABANGNYABERNAMAKAPTEN JOHN
BROOKE JOHNSON-BROOKE YANG MERUPAKAN SEORANG YANG TERLATIH DI DALAM BIDANG
KETENTERAAN LAUT.NAMUN BEGITU DEK KERANA BERLAKU SALAH FAHAM KELUARGA DIANTARA
RAJAH JAMES BROOKE DAN KAPTEN JOHN BROOKE JOHNSON-BROOKE MAKA RAJAH JAMES
BROOKE TELAH MENUKAR WASIATNYA DENGAN MELANTIK CHARLES ANTONIJOHNSON SEBAGAI
RAJAH KEDUA NEGARA SARAWAK PADA TAHUN 1865.DIKATAKAN PUNCA SALAH FAHAM INI
ADALAH KERANA RAJAH JAMES BROOKE TIDAK DAPAT MENERIMA KRITIKAN DARIPADA KAPTEN
JOHN BROOKE JOHNSON-BROOKE DIDALAM PENTADBIRAN NEGARA SARAWAK PADA WAKTU ITU.
JADISELEPAS MENINGGALNYA RAJAH JAMES BROOKE MAKA DITABALKAN CHARLES ANTONI
JOHNSON SEBAGAIPENGGANTIKEPADARAJAH NEGARASARAWAKDENGAN NAMARAJAH CHARLES
BROOKE.

CHARLES BROOKE YANG MENDAPAT PENDIDIKAN DIAT CREWKERNE GRAMMAR SCHOOL TELAH
MENGANGGOTAIANGKATAN LAUT DIRAJA DAN KERANA ITULAH DENGAN PENGALAMAN BELIAU DI
DALAM KETENTERAAN LAUT SERTA BERPENGALAMAN DIDALAM PENTADBIRAN NEGARA SARAWAK
KERANAPADATAHUN 1852,BELIAUPERNAH MENJAWATJAWATAN RESIDEN BAGIDAERAH LUNDU.
DENGAN PENGALAMANNYA YANG LUAS DI DALAM PENTADBIRAN INI MEMBOLEHKAN BELIAU
MENGURUSKAN KEWANGAN PERBENDAHARAAN NEGARA SARAWAK PADA WAKTU ITU.SEMASA

BELIAU MENGAMBIL ALIH TAMPUK TAKHTA SEBAGAIRAJAH KEDUA SARAWAK,BELIAU TELAH
MEWARISINEGARASARAWAKYANG HAMPIRBANKRAP.INIKERANASEMASAPEMERINTAHAN RAJAH
JAMES BROOKE,BANYAK WANG PERBENDAHARAAN NEGARA SARAWAK DIGUNAKAN UNTUK
MELENGKAP ARMADA PERANG RAJAH JAMES BROOKE BAGIMEMBANTERAS PEMBERONTAKAN
TEMPATAN DIDALAM NEGARA SARAWAKKERANA RAMAINYA MASYARAKATTEMPATAN YANG TIDAK
BERPUASHATIDENGAN SISTEM PENTADBIRAN YANG BARU.DENGAN AMALAN SIFATJIMATCERMAT
BELIAU DAN JUGA DENGAN KEBIJAKSANAAN BELIAU TABUNG PERBENDAHARAAN NEGARA SARAWAK
KEMBALIBERSINAR.RAJAH CHARLES BROOKE TELAH MENYUSUN SEMULA KUCHING DENGAN
MEMBINA BEBERAPA BANGUNAN ALA ARKITEKTUR EROPAH SEPERTI BANGUNAN MAHKAMAH
SARAWAK,MUZIUM SARAWAK,ASTANA SARAWAK DAN BANYAK LAGIBANGUNAN YANG MENJADI
MERCU TANDA SEJARAH SARAWAK SEKARANG.RAJAH CHARLES BROOKE TELAH MENGGALAKKAN
KEMASUKAN IMIGRAN CINA KE SARAWAK BAGIMEMBUKA LADANG-LADANG SEPERTIGETAH DAN

LADA HITAM YANG MERUPAKAN KOMODITIYANG AMAT BERHARGA DIPASARAN ANTARABANGSA

SEWAKTU ITU.RAJAH CHARLESBROOKEJUGA YANG TELAH MENGGALAKKAN EKSPLORASIMINYAK
PERTAMA DIMIRI,SARAWAK KERANA EMAS HITAM INIJUGA ANTARA KEKAYAAN BAGINEGARA
SARAWAK PADA WAKTU ITU.MELIHAT KEPADA PENTINGNYA PENDIDIKAN KEPADA MASYARAKAT
SARAWAKPADAMASA ITU,RAJAH BROOKEJUGA TELAH MEMBUKA SEBUAH SEKOLAH LELAKIPADA
TAHUN 1903DENGAN NAMA“GOVERNMENTLAYSCHOOLS”.DISEKOLAH INIMASYARAKATMELAYU
SARAWAK DIAJAR DENGAN MENGGUNAKAN BAHASA MELAYU SEBAGAI BAHASA PENGANTARA.
“GOVERNMENT LAY SCHOOLS”INILAH MENJADIASAS KEPADA SMK GREEN ROAD,KUCHING
SEKARANG.

RAJAH CHARLES BROOKE SEMASA PEMERINTAHANNYA TETAP MENERUSKAN DASAR MELARANG

PENGHAMBAAN DAN ADATMEMOTONG KEPALADAN JUGASEBARANG ADATMASYARAKATPERIBUMI

SARAWAK YANG BERKAITAN DENGAN PENGORBANAN NYAWA KERANA RAJAH CHARLES BROOKE
INGIN MENJADIKAN RAKYAT SARAWAK SEBAGAIRAKYAT YANG BERTAMADUN SEIRING DENGAN
MASYARAKATDINEGARAEROPAH.DIZAMAN RAJAH CHARLESBROOKEINIJUGAPEGAWAIEROPAH
YANG BERKERJA DENGAN PENTADBIRAN NEGARA SARAWAK TELAH DIGALAKKAN UNTUK

MENGAHWINIMASYARAKAT TEMPATAN AGAR MEREKA AKAN LEBIH MEMAHAMISOSIO BUDAYA

MASYARAKAT SARAWAK. SESUATU YANG JARANG-JARANG DILAKUKAN OLEH MANA-MANA
PEMERINTAH SEBELUM INI.NAMUN BAGI MENGHORMATI DIRINYA SEBAGAI RAJAH NEGARA
SARAWAK,RAJAH CHARLES BROOKE TELAH BERKAHWIN DENGAN SEORANG WANITA INGGERIS
SEPERTIYANG DIMINTA OLEH KELUARGANYA PADA 28 OKTOBER 1869.PERKAHWINAN BELIAU
DENGAN MARGARET ALICE LILIDE WINDT TELAH BERLANGSUNG DIHIGHWORTH,WILTSHIRE.
MARGARETALICEMERUPAKAN GADISYANG MUDA 20TAHUN DARIPADA USIA BELIAU PADA WAKTU
ITU.MARGARET ALICE LILIDE WINDT KEMUDIANNYA MENJADIRANEE MARGARET OFSARAWAK.
FORT MARGHERITA YANG TERLETAK DI TEBING SUNGAI SARAWAK SEKARANG DINAMAKAN
BERSEMPENADENGAN NAMAPERMAISURIRAJAH CHARLESBROOKE.HASILPERKAHWINAN MEREKA
TELAH DIKURNIAKAN DENGAN 6ORANG ANAKIAITUDAYANG GHITABROOKE(1870–1873),JAMES
HARRYBROOKE(1872–1873)CHARLESCLAYTON BROOKE(1872–1873).NAMUN KETIGA-TIGA
ANAKNYA INIMENINGGALDUNIA PADA AWALKELAHIRAN MEREKA.KEMUDIAN LAHIRLAH CHARLES
VYNER BROOKE,TUAN MUDA BERTRAM DAN YANG BONGSU ADALAH HARRY KEPPEL BROOKE.
DICERITAKAN BAHAWA RAJAH CHARLESBROOKEJUGA MEMPUNYAISEORANG ANAK LELAKIHASIL
HUBUNGANNYA DENGAN SEORANG WANITA TEMPATAN YANG DINAMAKAN ESCA BROOKE.TETAPI

KERANA HUBUNGAN INITIDAK MELIBATKAN PERKAHWINAN YANG SAH DARISEGIUNDANG-UNDANG
MAKA ESCA BROOKE TIDAK BOLEH DIIKTIRAF SEBAGAIWARIS BROOKE YANG SAH,DIKHABARKAN
BAHAWAESCABROOKETELAH DIJADIKAN ANAKANGKATKEPADAREVERENDWILLIAM DAYKIN DAN
TELAHDIBAWABERPINDAHKEKANADAOLEHKELUARGAANGKATNYA,

RAJAH CHARLES BROOKE BUKAN SAHAJA SEORANG BIJAK DIDALAM PENTADBIRAN SARAWAK

MALAH BELIAU DIKATAKAN SEBAGAISEORANG YANG MEMPUNYAIHOBIYANG AGAK UNIK PADA

WAKTUITU,DIERAPEMERINTAHANNYA,RAJAH CHARLESBROOKETELAH MEMPERKENALKAN SUKAN
KUDA UNTUKPERLUMBAAN,SESUATU YANG SUDAH SEMESTINYA BUKAN SUKAN TEMPATAN RAKYAT
SARAWAK.MINAT BELIAU TERHADAP SUKAN INITELAH MENDORONG BELIAU UNTUK MEMBINA
SARAWAK TURFCLUBYANG TERLETAK DIPADUNGAN,KUCHING.KAWASAN ITU SEKARANG SUDAH
MENJADITAPAK KEPADA BANGUNAN MAJLISBANDARAYA KUCHING SELATAN.DISARAWAK TURF
CLUB INITELAH DIADAKAN PERLUMBAAN KUDA SETIAP MINGGU.PERLUMBAAN PERTAMA TELAH
DIADAKAN PADATAHUN 1890DENGAN MENGGUNAKAN KUDAYANGDIIMPORTDARINEGARANORTH
BORNEO (SABAH)IAITU JIRAN KEPADA NEGARA SARAWAK.SETERUSNYA APABILA MELIHAT
SAMBUTAN PENDUDUK TEMPATAN DAN JUGA MASYARAKAT EROPAH DISARAWAK IANYA TELAH
MENGGUNAKAN KUDA IMPORT DARINEGARA AUSTRALIA.RAJAH CHARLES BROOKE JUGA TELAH
MENGISTIHARKAN PIALA SARAWAK DISARAWAK TURF CLUB YANG DIADAKAN SETAHUN SEKALI.
SEPANJANG 2HARIPERLUMBAAN BESAR INIIANYA ADALAH CUTIUMUM UNTUK SELURUH NEGARA
SARAWAK PADA WAKTU ITU.DISARAWAK TURF CLUB INISETIAP PENONTON AKAN MEMPUNYAI

TEMPAT DUDUK YANG TERTENTU IAITU UNTUK KAWASAN GRANDSTAND BERBUMBUNG AKAN

DISEDIAKAN UNTUK MASYARAKAT EROPAH DAN JUGA KETUA-KETUA KAUM PERIBUMISARAWAK
MANAKALAUNTUKKAWASANDUDUKTERBUKAADALAHUNTUKPENDUDUKTEMPATANSARAWAK.

INILAH SEKELUMIT SEJARAH RAJAH CHARLES BROOKE,RAJAH KEDUA NEGARA SARAWAK YANG
TELAH MEMERINTAH SARAWAK DENGAN PENUH CEKAP SEHINGGA MAMPU MENJADIKAN NEGARA
SARAWAK MAJU DAN MEMBANGUN PADA MASA ITU.RAJAH CHARLES BROOKE YANG MENINGGAL
DUNIA PADA TAHUN 1917TELAH DISEMADIKAN DIST.LEONARD’SCHURCH,SHEEPSTOR,DEVON,
ENGLAND.DIHARAP PAPARAN INIAKAN MEMBANTU RAKYAT SARAWAK UNTUK LEBIH MENGENALI
SEJARAH HIDUP RAJAH KEDUA NEGARA SARAWAK IAITU RAJAH CHARLESBROOKE.IANYA BUKAN
BERTUJUAN UNTUK MENGAGUNGKAN BANGSA ASING TETAPIINILAH SEJARAH NEGARA SARAWAK
PADA SUATU WAKTU DAHULU YANG TIDAK BOLEH DIPADAM DENGAN SEWENANG-WENANGNYA
KERANAIANYABERKAITLANGSUNGDENGANAPAYANGKITAADASEKARANG.

THEEND…

@zarithhaiza