สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดk

๓2

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี
กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เป็นพระราชธิดาพระองค์ใหญ่ใน
พระบาทสมเดจ็ พระวชริ เกล้าเจา้ อยู่หัวประสตู แิ ต่พระเจา้ วรวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จ้า
โสมสวลี กรมหมื่นสทุ ธนารีนาถ ประสตู ิเมอ่ื วันที่ ๗ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๒๑
ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต และเป็นพระราชนัดดาพระองค์แรกใน
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร กับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนพี ันปหี ลวง

๔3

พระองค์มีพระขนิษฐาและพระอนุชาต่างพระมารดา คือ สมเด็จพระเจ้า
ลูกเธอเจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ
เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมโี ชติ มหาวชโิ รตตมางกูร สริ ิวิบลู ยราชกมุ าร

๕4

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ทรงโปรดเกล้าฯ ให้จัดพระราชพิธีสมโภชเดือนและขึ้นพระอู่
ส ม เ ด ็ จ พ ร ะ เ จ ้ า ล ู ก เ ธ อ เ จ ้ า ฟ ้ า พ ั ช ร ก ิ ต ิ ย า ภ า น เ ร น ท ิ ร า เ ท พ ย ว ดี
กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ขึ้นในวันที่ ๑๑ มกราคม
พุทธศักราช ๒๕๒๒ ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ในพระราชพิธี
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ทรงจรดพระกรรบิดกริบพระเกศา และทรงเจิมพระขวัญ
ตามราชประเพณีที่ยึดถือปฏิบัติตามประเพณีไทยแต่โบราณ ซึ่งเป็นพิธีรับขวัญ
ใหก้ บั พระราชโอรส พระราชธดิ าท่ปี ระสูติใหม่

๖5

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี
กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงเริ่มศึกษาที่โรงเรียนราชินี
ในระดับอนุบาลจนถึง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ จากนั้นได้เสด็จไปทรงศึกษา
ณ โรงเรียน Heathfield ในเมือง Ascot สหราชอาณาจักร ก่อนเสด็จกลับมา
ทรงศึกษาต่อชน้ั มัธยมศึกษาปีท่ี ๕ และ ๖ ท่โี รงเรยี นจติ รลดา

๗6

ในระดับอุดมศึกษา ทรงศึกษาระดับปริญญาตรีในสองสาขาใน
สถาบันอุดมศึกษาชั้นนำของไทยสองแห่งคือ ปริญญานิติศาสตรบัณฑิต
จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยทรงสำเร็จการศึกษาด้วยคะแนนเกียรตินิยม
อันดับสอง และปริญญารัฐศาสตรบัณฑิตจาก มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
โดยทรงสำเรจ็ การศกึ ษาดว้ ยคะแนนเกียรตินิยมอนั ดับหน่ึง

๘7

ตลอดระยะเวลาที่ทรงศึกษา ทรงปฏิบัติติพระองค์เช่นเดียวกับนักศึกษา
ทั่วไป รวมถึงกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งทางด้านกีฬา การบำเพ็ญประโยชน์ และอื่น ๆ
อาทิ ทรงเข้าร่วมกิจกรรมฟุตบอลประเพณีจุฬาฯ-ธรรมศาสตร์ โดยทรงเป็น
ผู้อัญเชิญธรรมจักร ในการแข่งขันฟุตบอลประเพณีครั้งที่ ๕๔ ทรงเข้าร่วมแสดง
ในขบวนพาเหรดชุด “เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
เนอื่ งในวโรกาสครบ ๗๒ พรรษา” ในการแขง่ ขันกีฬาประเพณีครง้ั ท่ี ๕๕ เป็นตน้

๙8

ในปีเดียวกัน พระองค์ได้เสด็จไปทรงศึกษาต่อ ณ มหาวิทยาลัยคอร์แนล
เมืองอิทากา มลรัฐนิวยอร์ก ซึ่งเป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยกลุ่ม Ivy League
อันมีชื่อเสียงของประเทศสหรัฐอเมริกา โดยทรงใช้เวลาศึกษาในระดับปริญญา
มหาบัณฑิต สาขานิติศาสตร์ (LL.M.) เพียง ๑ ปี จากนั้นทรงเข้าศึกษาต่อระดับ
ปริญญาดุษฎีบัณฑิต ด้านนิติศาสตร์ (J.S.D.) และทรงศึกษากฎหมายท่ี
สำนักอบรมศึกษากฎหมายแหง่ เนติบัณฑติ ยสภาทปี่ ระเทศไทยควบค่กู ันไป

๑๐ 9

ด้วยพระอัจฉริยภาพและผลแห่งความพากเพียร ทำให้ทรงสำเร็จ
การศึกษาทั้งดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยคอร์แนล ประเทศสหรัฐอเมริกา และ
ทรงเปน็ เนติบัณฑติ ไทย พร้อมกัน ในปีพุทธศักราช ๒๕๔๘

๑๑ 10

วันที่ ๑ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๔๓ คณะกรรมการรางวัลสัญญา
ธรรมศักดิ์ มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ถวายรางวัลนักศึกษากฎหมายดีเด่น
ประจำปี ๒๕๔๔ เป็นกรณีพิเศษแด่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา
นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ด้วยทรงเป็น
ตัวอย่างในด้านการศึกษาและด้านกิจกรรมนักศึกษา ตลอดเวลาที่ทรงศึกษา
ในคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์นั้น พระองค์ทรงปฏิบัติ เช่น
นักศึกษาทั่วไปทั้งในด้านการศึกษา การเข้าร่วมกิจกรรมเสริมหลักสูตรตลอดจน
กจิ กรรมต่าง ๆ

๑๒ 11

ทรงมีบทบาทสำคัญในระดับนานาชาติหลายอย่างเริ่มตั้งแต่ก ารจัดต้ัง
กองทุนพัชรกิติยาภา เพื่อการศึกษากฎหมาย การรณรงค์ยุติความรุนแรงต่อเด็ก
และสตรี โครงการกำลังใจ ในพระดำริฯ โครงการจัดทำมาตรฐานผู้ต้องขังหญิง
หรือ ELFI (เอลฟี) การทรงงานด้านกระบวนการยุติธรรมเหล่านี้ หน่วยงาน
UNODC (ยูเอ็นโอดีซี) สหประชาชาติ จึงพิจารณาทูลเกลา้ ถวายรางวัลเกยี รตยิ ศ
สงู สุดจากสหประชาชาติ

๑๓ 12

ดร.จีน เดอคูน่า ผู้อำนวยการสำนักงานภูมิภาคเอเชียตะวันออกและ
ตะวันออกเฉียงใต้ กองทุนการพัฒนาเพื่อสตรีแห่งสหประชาชาติ กล่าวว่า
จากผลการดำเนินงาน โครงการกำลังใจในพระดำริ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ
เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา มหาวัชรราชธิดา พระองค์ประทานความช่วยเหลือแก่
กลุ่มผู้ต้องขังสตรีและเด็กติดผู้ต้องขัง และทรงประทานความช่วยเหลือ
ใหแ้ กผ่ ตู้ อ้ งขังได้มโี อกาสกลับตวั เป็นพลเมืองดี ซึ่งหนว่ ยงาน UNIFEM รสู้ ึกสำนกึ
ในกระกรุณาธิคุณ ในพระกรณียกิจที่ทรงช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส กลุ่มหน่ึง
ในสังคมไทย โดยหน่วยงาน UNIFEM ขอพระราชทานกราบทูลเชิญ
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี
กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดาเป็นองค์ “ทูตสันถวไมตรี”
(Goodwill Ambassador)

๑๔ 13

มลู นธิ ิอาสาเพ่อื นพงึ่ (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย

มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย เริ่มต้นจาก
การดำเนิน โครงการอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย ซึ่งมีขึ้น
ในขณะท่ีมีอทุ กภยั คร้งั ร้ายแรงในกรุงเทพมหานคร ในปีพทุ ธศกั ราช ๒๕๓๘ และ
มีผู้ได้รับความเดือดร้อนเป็นจำนวนมาก จนภาคราชการและองค์กรการกุศลท่มี ี
อยู่มิอาจให้ความช่วยเหลือได้อย่างทั่วถึง จนเกิดเหตุการณ์กระทบกระทั่งกัน
ระหว่างประชาชนอันเกิดจากความเครียดอันเนื่องมาจากการป้องกันน้ำให้ท่วม
ในวงจำกัด ผู้ที่เดือนร้อนจึงรู้สึกว่าขาดที่พึ่ง ขาดความเห็นอกเห็นใจ ต้องได้รับ
ความเดือดร้อนเฉพาะชาวพื้นที่ของตนเอง ขณะที่พื้นที่ติดกันได้รับ
ความสะดวกสบายอย่างเปน็ ปกติ

๑๕ 14

ในช่วงเช้าของวันที่ ๒๙ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๓๘ เป็นวันท่ี
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี
กรมหลวงราชสาริณีสริ พิ ัชร มหาวัชรราชธดิ า ทรงออกปฏิบัติภารกิจในโครงการ
เป็นครั้งแรก โดยเสด็จออกรับน้ำใจจากผู้ไม่ประสบอุทกภัยที่สถานีบรกิ ารน้ำมัน
ต่อจากนั้นในช่วงบ่าย ได้เสด็จพระดำเนินเยี่ยมเยียนประชาชนที่
ซอยจรัญสนิทวงศ์ ๓๔ เขตบางกอกน้อย ซอยจรัญสนิทวงศ์ ๘๒, ๘๔ และ ๘๖
เขตบางพลดั

การออกปฏิบัติพระกรณียกิจในครั้งนี้ส่งผลให้เหตุการณ์สงบลง
จากนั้นมาโครงการฯ ก็ได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง จนได้จัดตั้งเป็นมูลนิธิ
ที่ผู้บริจาคสามารถหกั ลดหย่อนภาษีได้ ตั้งแต่วันที่ ๒๑ พฤศจิกายน พุทธศักราช
๒๕๔๔ และไดพ้ ัฒนาการปฏบิ ตั งิ านอยา่ งต่อเนือ่ งเรอื่ ยมา

15

๑๖

นอกจากนี้ ในวันที่ ๑๔ มีนาคม พุทธศกั ราช ๒๕๕๔ สมเด็จพระเจ้าลกู เธอ
เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี
กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงพระกรุณาโปรดให้รองศาสตราจารย์
ดร. นายแพทย์พิชิต สุวรรณประกร เป็นผู้แทนพระองค์นำถุงยังชีพ ๓,๐๐๐ ถุง
ไปช่วยเหลือผู้ประสบภัยในการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมต่อเหตุการณ์
แผ่นดนิ ไหวและคลนื่ สนึ ามิในโทโฮะกุ

๑๗ 16

โครงการกำลงั ใจ ในพระดำริ

ทรงก่อต้ังเมื่อวันที่ ๑๔ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๔๔ เมื่อคร้ังยังทรงเปน็
นักศกึ ษากฎหมาย โดยครงั้ แรกเสดจ็ เย่ยี มผตู้ ้องขังหญิง ณ ทัณฑสถานหญิงกลาง
แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร ด้วยความสนพระทัยในสภาพชีวิต
และความเป็นอยู่ของผู้ต้องขัง โครงการนี้ได้ขยายความช่วยเหลือไปยัง
เด็กที่ติดท้องแม่ก่อนเข้าจำคุก รวมทั้งผู้ต้องขังหญิงสูงอายุ และเพื่อให้การ
ช่วยเหลือผู้ต้องขังหญิงได้กระจายไปท่ัวโลก ทรงมีบทบาทสำคัญในการนำเสนอ
และยกร่างข้อกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำต่อสหประชาชาติสำหรับการปฏิบัติ
ตอ่ ผ้ตู ้องขังหญงิ ภายใต้ชอื่ “Enhancing Life for Female Inmates: ELFI”

๑๘ 17

มลู นธิ ิ ณภาฯ ในพระดำริ

เป็นมูลนิธิที่จัดตั้งขึ้นด้วยพระประสงค์ของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ
เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา เมื่อวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๕๗ โดยประทาน
พระกรุณารับเป็นองค์ประธานมูลนิธิ เพื่อดำเนินกิจการตามพระดำริ
ด้านสาธารณกุศล ในการให้โอกาส การเป็นตัวกลางในการแสวงหาโอกาส และ
การพัฒนาชีวิต แก่ผู้ด้อยโอกาสในสังคมโดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มอดีตผู้ต้องขัง
และผู้ต้องขัง ตลอดจนกระตุ้นเตือนให้สาธารณชนตระหนักถึงความสำคัญของ
การให้โอกาสมูลนิธิ ณภาฯ จึงได้ดำเนินการตามพระดำริดังกล่าว เพื่อสนับสนนุ
กลุม่ ผูด้ อ้ ยโอกาสใหส้ ามารถกลบั มาดำรงชวี ิตในสังคมได้อยา่ งปกตสิ ขุ ผลิตภัณฑ์
จากมูลนิธิ ณภาฯ ในปัจจุบันประกอบด้วย ผลิตภัณฑ์ในกลุ่มอุปโภคตรา "จัน"
และ ผลิตภัณฑ์ในกลุ่มบริโภคตรา "ธรา" โดยมูลนิธิ ณภาฯ มีหน้าที่เป็นตัวกลาง
ในการเผยแพร่และจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ดังกล่าวเพื่อนำมาเป็นทุนในการ
สนับสนนุ งานของมลู นธิ ิตอ่ ไป

18

๑๙

มลู นิธิ/องคก์ รในพระอปุ ถมั ภ์
❖ มูลนธิ ิกุมาร โรงพยาบาลพระมงกุฎเกลา้
❖ มลู นธิ ิ ณภาฯ ในพระดำริพระเจา้ หลานเธอ พระองคเ์ จา้ พชั รกติ ิยาภา
❖ เครือขา่ ยคนรกั น้องหมา
❖ กองทุนกำลังใจ
❖ ศนู ย์ควบคมุ สุนัข กทม. (ประเวศ)

พระอิสรยิ ยศ

๒๐ 19

เมอ่ื พระราชบดิ าเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบตั ิเปน็ พระมหากษตั ริย์ รัชกาลท่ี ๑๐

เมอ่ื วันท่ี ๔ พฤษภาคม พุทธศกั ราช ๒๕๖๒ ได้ทรงสถาปนาพระฐานันดรศักด์ิ
และเฉลิมพระนาม พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา
เป็นสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี ทรงได้รับ
พระราชทานน้ำพระมหาสังข์ ใบมะตูม ทรงเจิม แล้วพระราชทาน
พระสุพรรณบัฏ เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีวงศ์
และเหรียญรัตนาภรณ์ ร.๑๐ ชัน้ ท่ี ๑

๒๑ 20

ต่อมาวันที่ ๒๘ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๖๒ พระบาทสมเด็จ
พระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
มีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สถาปนา สมเด็จพระเจ้า
ลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี ขึ้นเป็นเจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน
มี พ ร ะ น า ม ต า ม ท ี ่ จ า ร ึ ก ใ น พ ร ะ ส ุ พ ร ร ณ บ ั ฏ ว ่ า ส ม เ ด ็ จ พ ร ะ เ จ ้ า ล ู ก เ ธ อ
เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
มหาวัชรราชธิดา กับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ อันเป็นโบราณมงคล
นพรัตนราชวราภรณ์

๒๒ 21

เมื่อวันท่ี ๓ กุมภาพนั ธ์ พทุ ธศกั ราช ๒๕๖๔ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
มพี ระบรมราชโองการ โปรดเกลา้ ฯ ให้รับโอนข้าราชการฝ่ายอยั การเปน็ ข้าราชการใน
พระองค์ฝ่ายทหารและพระราชทานพระยศทหาร จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้
พลโทหญิง สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี
กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา อัยการผู้เชี่ยวชาญ สำนักงานอัยการ
ภาค ๒ สำนักงานอัยการสูงสุด ทรงดำรงตำแหน่ง เสนาธิการกองบัญชาการทหาร
มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ หน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษา
พระองค์ (อตั รา พลเอก) และพระราชทาน พระยศเปน็ พลเอกหญิง

ต่อมาในวันที่ ๑๒ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๔ พระบาทสมเด็จ
พระเจา้ อยหู่ ัว และสมเดจ็ พระนางเจ้าฯ พระบรมราชนิ ี เสด็จฯ เปน็ การสว่ นพระองค์
ณ พระที่นั่งอัมพรสถานพระราชวังดุสิต ทรงประดับพระยศ พลเอกหญิง ให้แก่
ส ม เ ด ็ จ พ ร ะ เ จ ้ า ล ู ก เ ธ อ เ จ ้ า ฟ ้ า พ ั ช ร ก ิ ต ิ ย า ภ า น เ ร น ท ิ ร า เ ท พ ย ว ดี
กรมหลวงราชสาริณสี ริ พิ ัชร มหาวัชรราชธดิ า

๒๓ 22

❖ พุทธศักราช ๒๕๔๓ – ว่าที่ร้อยตรีหญิง, ร้อยตรีหญิง และนายทหารพิเศษ
ประจำกรมทหารราบที่ ๑ มหาดเล็กรักษาพระองค์

❖ พุทธศักราช ๒๕๔๕ – ร้อยโทหญิง และนายทหารพิเศษ ประจำกองพัน
ทหารม้าท่ี ๒๙ รกั ษาพระองค์

❖ พุทธศกั ราช ๒๕๕๑ – ร้อยเอกหญงิ

๒๔ 23

❖ พุทธศักราช ๒๕๖๑ – พลตรีหญิง และนายทหารพิเศษ ประจำกรมทหาร
มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ กองบัญชาการทหารมหาดเล็กราชวัลลภ
รกั ษาพระองค์ หนว่ ยบัญชาการถวายความปลอดภัยรกั ษาพระองค์

❖ พทุ ธศักราช ๒๕๖๒ – พลโทหญิง
❖ พุทธศักราช ๒๕๖๔ – พลเอกหญิง และทรงดำรงตำแหน่งเสนาธิการ

กองบัญชาการทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ หน่วยบัญชาการ
ถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์



สำนักงานวฒั นธรรมจงั หวัดลำปาง

เลขที่ ๔๐๙ ถนนพระเจา้ ทันใจ ตำบลตน้ ธงชัย อำเภอเมอื งลำปาง จงั หวัดลำปาง
โทรศพั ท์ ๐ ๕๔๒๒ ๘๗๖๓ โทรสาร ๐ ๕๔๘๒ ๔๑๘๒