ข้อมูลพื้นฐาน-9-ประการปี 2563

66

-ชน่ั -หมู่บา้ น-หมู่8ซอย-ถนน มติ รภาพ อ.สูงเนิน จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ 30000
เสาธง ถ.มุขมนตรี ต.ในเมือง อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ 30000
ภาพ ต.นากลาง อ.สูงเนิน จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ 30000
ระเวยี ง จ.นครราชสีมา รัหสไปรษณยี ์ 30000
ราช ตำบล/แขวง ในเมอื ง อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ 30000
อ.แกง้ สนามนาง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ 30000
ส่วงตำบลกจุ จอก อ.บัวไหญ่ จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ 30000
ลล์ ชัน่ ใตด้ นิ ถ.มิตรภาพ ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครราชสมี า
านเหลอื่ ม จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ 30000
นน-ตำบลพะเนา อ.ปักธงชัย จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ 30000
อ.ประทาย จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์30180
องระเวยี ง อ.เมอื งนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ 30000
ภาพ ต.หนองนำ้ แดง อ.ปากช้อง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์30130

37. สถานตี ำรวจอำเภอขามสะแกแสง ต.ขามสะแกสง อ
38. โรงเรียนวานชิ วิทยา ต.บวั ใหญ่ อ.บัว
39. เทศบาลนครนครราชสมี า 633 ถ.โพธก์ิ ลาง
40. สุขกำเนิดชาวด์ สาขา2 390 บ.หนองปรื
41. บรษิ ทั สงวนวงษ์อุตสาหกรรม จำกัด 120 หมุ่ 4 ถนน
42. บรษิ ทั เดอะมอลลร์ าชสมี า จำกัด 1242/2 ถ.มิตรภ
43. บริษัทพิมายฟุตแวร์ จำกัด 578 หมู่ 14 ซอย
44. องค์การบริหารสว่ นตำบลเสมาใหญ่ ต.เสมาใหญ่ อ.ค
45. ธ.ก.ส. 299 ม.14 ถนน
46. บริษทั สามคั คีซเี มนตจ์ ำกัด 49/9 หมู่1 ถ.มติ
47. บริษทั สมี าธานี จำกัด 2112/2 ถนน มิต
48. บา้ นวดั 25/1 บ้านวดั ต.
49. สถานตี ำรวจภูธรอำเภอประทาย 43 ม.15 อ.ประท

67

อ.ขามสะแกแสงงงงง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ 30260
วใหญ่ จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ 30000
ง ต.ในเมือง อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ 30000
อ ต.โบสถ์ อ.พิมาย จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ 30110
ราชสีมา-โชคชยั ตำบล หนองบัวศาลา อ.เมือง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ 30000
ภาพ ต.ในเมือง อ.เมอื งนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี :์ 30000
ย-ถนน เล่ยี งเมอื ง อ.พมิ าย จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี :์ 30110
คง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณี : 30120
เจนจบทิศ ต.ประทายอ.ประทาย จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ 30180
ตรภาพ ต.นองน้ำแดง อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ 30130
ตรภาพ ตำบลในเมอื ง เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย:์ 30000
.เทภาลยั อ.คง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์:30260
ทาย จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์:30180

50. การไฟฟ้าสว่ นภูมภิ าคอำเอโนนไทย 11 ม.10 ต.โนนไ

51 หา้ งหุน้ ส่วนจำกดั ปากชอ่ งการชา่ ง 189 ถ.มติ รภาพ

52 บรษิ ัท ไทยพาณชิ ยล์ สิ ซง่ิ จำกัดมหาชน 751/18-21 ถ.ม

53 บริษัทเอน็ อีพี อสังหาริมทรพั ยแ์ ละอตุ สาหกรรม จำกดั (มหาชน)

54 รา้ นประจกั ษ์แอร์ 559/9 หมู่14 ต.

55 โรงพยาบาลโนนแดง ต.โนนแดง อ.บวั

56 ห้างหุ้นส่วนจำกดั ปากช่องพูนทรัพย์ 9 ถ.มติ รภาพ ต.

57 รา้ นเอสทีอิเล็กทรอนิกส์ 509 หม่ทู ่ี 14 ต.

58 บรษิ ทั ราชสีมาเทพนครจำกัด 248 ม.5 ต.จอห

59 องค์การบรหิ ารส่วนตำบลหนองหวา้ หนองหว้า อ.บัวใ

60 บรษิ ทั ไดซนิ จำกดั 354 หมู่6 ซอย-ถ

61 สำนกั งานทด่ี นิ จงั หวดั นครราชสมี า ถนนพิมาย-ชุมพ

62. บริษัทน้ำแพงเอน็ จเิ นียร่ิงจำกดั 6163/1 ม.19 ต

68

ไทย อ.โนนไทย จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์:30220
ต.หนองสาหรา่ ย อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์:30130
มติ รภาพ ต.ในเมือง อ.เมอื ง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์:30000

3 หมู่ 3 ซอย-ถนนสุรานารายณ์ ต.จอหอ อ.เมือง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย:์ 30130
.ในเมือง อ.พิมาย จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์:30110
วใหญ่ จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์:30280
.หนองสารา่ ย อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์:30130
.ในเมอื ง อ.พิมาย จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี :์ 30110
หอ อ.เมอื งนครราชสมี า จ.นครราชสีมา :30000
ใหญ่ จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย:์ 30120
ถนน ราชสีมา-โชคชยั ตำบล/แขวง หนองระเวียง อ.เมือง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์:30000
พวง อ.ชุมพวง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์:30270
ต.หนองสาหรา่ ย อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30130

63.รุ่งอรณุ อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ 215 ต. ชุมพวง อ

64.องค์การบริหารสว่ นตำบลโพนทอง ต. โพนทอง อ.ก่ิง

65.บริษัทฟิวเจอรโ์ อเอเซน็ เตอร์ (1996) จำกดั 221-223 ถนน ย

66.ไรท่ องสมบูรณ์คลับ 119 ม.10 ถ.ปาก

67.ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณก์ ารเกษตร 319 ม.1 ต.ชมุ พ

68.รา้ นรุง้ อเิ ลก็ ทรอนิกส์ 465/1 ต.หว้ ยแถ

69.สำนักงานที่ดินจังหวดั นครราชสีมา ถ.สรรพสทิ ธ์ิ ต.ใ

70.หา้ งหุ้นสว่ นจำกดั มิตรภาพการพิมพ์ 1995 267 ถนน มติ รภ

71.องค์การบรหิ ารส่วนตำบลหนองบัวสะอาด ต.หนองบวั สะอา

72.ห้างหนุ้ ส่วนจำกดั อู่อนิ เตอร์คาร์ 117 ม.3 ต.หมน่ื

73.หา้ งหนุ้ สว่ นจำกดั รัชชานนท์ แพลนน่ิง 444/35 หมู่4 ซอ

แอนด์ คอนสตรัคชนั่ ตำบล หนองจะบ

74.หจก.บีซี คอมพิวเตอรช์ ็อป 24 คลังพลาซ่า ช

69

อ. ชมุ พวง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ : 30270
งอำเภอสีดา จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30340
ยมราช ตำบลในเมือง อ.เมอื งนครราชสีมา จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
กช่อง-หวั ลำ ต.ปากช่อง อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30130
พวง อ.ชุมพวง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30270
ถลง อ.หว้ ยแถลง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ : 0240
ในเมือง อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30000
ภาพ ตำบล ในเมอื ง อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ : 30000
าด อ.บัวใหญ่ จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30120
นไวย อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30000
อย 4 ถนน ราชสีมา-ปักธงชัย
บก อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30000
ช้นั 4 ห้อง B413 ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30000

75.ธนาคารออมสนิ อำเภอประทาย 84 ม.7 ต.ประทา
76.บรษิ ทั ทโี อที จำกดั (มหาชน) ชัน้ 2 เดอะมอลล
77.บริษัทเชดิ ชัยคาร์ จำกัด 288/3 ถ.มติ รภา
78.องค์การบริหารส่วนตำบลโนนสำราญ ต.โนนสำราญ อ.
79.บริษทั ไอทซี ติ ี้ จำกดั มหาชน 324 อาคารไอทีพ
80.บริษทั ราชสมี า ผลิตเหลก็ จำกดั 269 หมู่ 1 ซอย
81.ทวี่ า่ การอำเภอบวั ใหญ่ ท่ีวา่ การอำเภอบ
82.อกู่ รเซอรว์ ิส บา้ นตะบอง ต.โบ
83.หา้ งหนุ้ สว่ นจำกัดโคราชศิริมติ ร 369 ม.1 ต.โคกก
84.หา้ งหนุ้ สว่ นจำกดั โรงกลงึ นายเคยี้ ง 331-333 ถนน ม
85.อชู่ ยั ณรงค์เซอร์วสิ 271 ม.8 ต.โพธิ์ก
86.ธนาคารออมสนิ อำเภอชุมพวง 79 ม.1 ต.ชมุ พว
87.องค์การบรหิ ารสว่ นตำบลเทพาลยั ต.เทพาลัย อ.คง

70

ทาย อ.ประทาย จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30180
ล์นครราชสมี า ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30000
าพ ต.ปากชอ่ ง อ.ปากช่อง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ : 30130
.แก้งสนามนาง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30350
พลาซ่า ช้นั 3 ถ.มิตรภาพ ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30000
ก.ม.23 ถนน มติ รภาพ ตำบล โคกกรวด อ.เมือง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30280
บัวใหญ่ อ.บวั ใหญ่ จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ : 30120
บสถ์ อ.พมิ าย จ.นครราชสีมา : 30110
กรวด อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ : 30000
มิตรภาพ ตำบล ในเมอื ง อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30000
กลาง อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30000
วง อ.ชมุ พวง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30270
จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30120

88.บริษัทโตโยตา้ นครราชสมี า (ไทยเยน็ ) 875 ถ.มิตรภาพ
จำกัด สาขาปากชอ่ ง
ต.บวั ลาย อ.กงิ่ อ
89.สำนักงานสาธารณสขุ ก่ิงอำเภอบวั ลาย 191 ถ.จอมพล ต
90.บริษทั พัฒนากร189 จำกัด 124 ถนน มติ รภ
91.บรษิ ทั เอ็มเอ็มพี แพ็คเกจติง้ กรปุ๊ จำกดั 171 ต.ปากช่อง
92.การไฟฟา้ สว่ นภูมิภาคอำเภอปากชอ่ ง 165 หมู่ 11 ซอย
93.หา้ งหนุ้ ส่วนจำกัดแสงอุปกรณ์โคราช 99,101,103,105
94.หจก. มิตรเจรญิ ออโตแ้ อร์ แอนดซ์ าวด์ 324 อาคารไอทีพ
95.บรษิ ทั ทพิ ยส์ ถาพร จำกดั หมู่ 6 ต.วงั หนิ อ
96.องค์การบริหารส่วนตำบลวังหิน 99 ม.1 ต.ธงชัยเ
97.บรษิ ทั สมี าเทคโนโลยี จำกัด 2986 ถ.มติ รภาพ
98.บริษทั ณฐั ดนัยเอ็นเตอรไพร์จำกดั 1410 ซอย – ถน
99.หา้ งหนุ้ ส่วนจำกัดสถิตยนต์กจิ

71

อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา 30130

อำเภอบวั ลาย จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30120
ต.ในเมือง อ.เมอื งนครราชสีมา จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
ภาพ ตำบล ปากชอ่ ง อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ :30130
อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ :30130
ย – ถนน – ตำบลหัวทะเล อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
5 ถ.มติ รภาพ ต.ในเมอื ง อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30000
พลาซา่ ห้อง 302 ถ.มติ รภาพ ต.ในเมือง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30000
อ.โนนแดง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ : 30430
เหนือ อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ : 30150
พ ต.ในเมือง อ.เมอื งนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30000
นน มติ รภาพ ตำบลในเมือง อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ : 30000

100. อู่ไทยรุง่ เรอื ง 85 หมู่ท่ี 11 ต.โน
101.บรษิ ทั แหลมทองฟาร์มจำกัด 60 ถ.ธนะรัชต์ ต
102 สำนักงานปศสุ ตั วอ์ ำเภอจกั ราช ถ.เทศบาล1 ต.จ
103. หา้ งหนุ้ สว่ นจำกัดคงิ สย์ นต์ 403/1-5 ถนน ม
104. สถานตี ำรวจภธู รอำเภอบัวใหญ่ ต.บัวใหญ่ อ.บวั ใ
105. บรษิ ทั โตโยนากา (ไทยแลนด์) จำกัด 140/1 ถ.มติ รภา
106. สถานอี นามยั โนนทองหลาง ต.โนนทองหลาง
107. บรษิ ทั เจ.เอช.อตุ สาหกรรม จำกัด 140 ถนน สุรนา
108. โรงแรมโคราชรีสอรท์ 54/1 ถ.เฉลิมพร
109. อ่แู ลการชา่ ง 12/3 หมู่ที่ 9 ต.
110. หา้ งห้นุ ส่วนจำกดั โคราชศรทอง 2000 364,366 ถนน ไ
111.บรษิ ัทชลบรุ ีศักดอ์ิ ัมพรจำกดั 111/1 หมู่ท่ี 20
112.บรษิ ทั สมายแทรคเตอร์ 289 จำกดั 99 หมู่ 4 ซอย –

72

นนแดง อ.โนนแดง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ : 30000
ต.หนองน้ำแดง อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ : 30130
จักราช จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30230
มติ รภาพ ตำบล ในเมือง อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30000
ใหญ่ จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30120
าพ กม.105 ต.ลาดบวั ขาว อ.สคี ิ้ว จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณยี ์ : 20340
อ.บัวใหญ่ จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30120
ารายณ์ ตำบล/แขวง โคกสงู อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
ระเกียรติ ต.ท่าอา่ ง อ.โชคชยั จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30190
.สัมฤทธิ์ อ.พิมาย จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30110
ไชยณรงค์ ตำบล/แขวง ในเมอื ง อ.เมืองนครราชสีมา นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30000
ต. หนองระเวยี ง อ.พมิ าย จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ :30110
– ถนน หมบู่ ้านศรพี ัฒนา ตำบล บ้านโพธิ์ อ.เมือง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ : 30130

113.หา้ งหนุ้ ส่วนจำกัดโรงกลึงรักชัย 982 ถนน มิตรภ
114. โรงพยาบาลค่ายสรุ นารี 211 ถ.พบิ ูลละเอ
115. องค์การบริหารส่วนตำบลขามสมบรู ณ์ ต.ขามสมบูรณ์ อ
116. โครงการสง่ น้ำบำรงุ รักษาท่งุ สัมฤทธ์ิ ต.ในเมือง อ.พมิ า
117 โรงพยาบาลบ้านเหลื่อม ต.บ้านเหลอื่ ม อ.
118 บริษทั โคราชเอสดบั บลวิ กรพุ๊ จำกดั 549 ตำบล หัวท
119.องคก์ ารบริหารส่วนตำบลหนองไข่น้ำ องค์การบริหารส
120.สำนกั งานจัดหางานจังนครราชสีมา 1936/3 ถ.มติ รภ
121.อ่ชู ่างอำนาจ 13 หมูที่ 5 บา้ นต
143.องคก์ ารบรหิ ารส่วนตำบลเทพาลยั ต.เทพาลัย อ.คง
144.บรษิ ทั นิสเทิร์น สติล จำกดั 116 3 ซอย–ถน
145.รา้ นธนชยั เรซซิง่ 70 หมู่ท่ี 8 ต.ทับ
146.หา้ งหนุ้ ส่วนจำกัดราชสีมาโปรแอร์ 345 อาคาร- ห้อ

73

ภาพ ตำบลในเมอื ง อ.เมอื ง จ. นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ : 30000
อยี ด อ.เมอื งนครราชสีมา จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ : 30000
อ.คง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ : 30260
าย จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ : 30110
.บ้านเหลอ่ื ม จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย:์ 30350
ทะเล อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30130
สว่ นตำบลหนองไขน่ ้ำ อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
ภาพ ต.ในเมือง อ.เมอื ง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
ตูม ต. ด่านเกวยี น อ.โชคชัย จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ : 30190
จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30260
นนมติ รภาพ ตำบล จอหอ อ.เมือง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ : 30310
บสวาย อ.หว้ ยแถลง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ : 30240
อง-ชน้ั -หมบู่ ้าน-หมู่1ซอย-ถนน-ตำบล หัวทะเล เมอื ง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ : 30000

147. ธนาคารออมสนิ ภาค 10 19 ถ.โยธา ต.ใน
148. สำนักงานสรรพากรอำเภอสคี ิ้ว ถ.ชมุ คา้ อ.สคี วิ้ จ
149. บริษทั พารวยคอนกรีตปากช่องจำกดั 39/1 ถ.มิตรภาพ
150. สำนักงานเทศบาลตำบลสีค้ิว ถ.ชุมคา้ ต.สีควิ้ อ
151. รา้ นมิสเตอร์องิ คเ์ ซอรว์ ิสสเตชน่ั 124/2 ห้างเดอะ
152. องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำบลหนองตาดใหญ่ ต.หนองตาดใหญ
153. สำนกั งานสรรพากรอำเภอบวั ใหญ่ ถ.รถไฟ1 อ.บวั ให
154. สำนักงานสรรพากรจงั หวดั นครราชสมี า ศาลากลางจังหว
155.องค์การบริหารสว่ นตำบลโนนจาน ต.โนนจาน อ.กงิ่
156. หา้ งหนุ้ สว่ นจำกัดมติ รใหม่ไดร์ว่ิงกอลฟ์ 9 ถ.เทศบาล37
157. บริษทั เกลือพิมาย จำกดั 146 หมู่ 3 ซอย
158. ศูนยไ์ ปรษณยี น์ ครราชสีมา 115ม.4 ต.บ้านโ
159.ธนาคารออมสิน สาขาสรุ นารี ถ.สรุ นารี ต.ในเม

74

นเมือง อ.เมือง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30000
จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30140
พ ต.ปากชอ่ ง อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30130
อ.สีคิว้ จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30140
ะมอลล์นครราชสีมา อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสีมา 30000
ญ่ อ.ก่งิ อำเภอสีดา จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ : 30430
หญ่ จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ : 30120
วัดนครราชสมี า อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ : 30000
งอำเภอบัวลาย จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30120
ต.ปากชอ่ ง อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30130
ย–ถนน ตลาดแคพิมาย ตำบล กระเบ้ือใหญ่ อ.พมิ าย จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ : 30110
โพธ์ิ อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
มือง อ.เมืองนครราชสมี า จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณยี ์ : 30000

160. สำนักงานเทศบาลนครราชสีมา 633 ถ.โพธิ์กลาง
161. สำนกั งานท้องถน่ิ อำเภอสคี ิ้ว ถ.ชุมคา้ ต.สีค้ิว อ
162. บริษัทตั้งปักโคราช จำกัด 695/2 ถนน มิตร
163.บรษิ ทั กรุงไทยพฒั นานมสด จำกัด 12/2 ถ.ปากช่อง
164. หจก.โตโยต้า โคราช 270 ม.13 ถ.โชค
165. ไอทีซติ ี้ จำกัด(มหาชน) 324 อาคารไอที
166. องค์การบริหารสว่ นตำบลโนนตาเถร ต.โนนตาเถร อ.โ
167. สัสดีอำภอเมืองนครราชสีมา ถ.สรรพสทิ ธ์ิ ต.ใ
168สำนักงานทีด่ นิ จังหวดั นครราชสมี า ถ.สรรพสิทธ์ิ ต.ใ
169ธนาคารทหารไทย จำกัด สาขาปากช่อง ถ.มิตรภาพ ต.ปา

75

ง อ.เมอื ง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
อ.สีคิว้ จ.นครราชสมี า รหสั ไปรษณีย์ : 30140
รภาพ ตำบลในเมือง อ.เมอื ง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณีย์ : 30000
ง-ซับสนุ่น ต.ปากช่อง อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ : 30130
คชยั -สคี วิ้ ต.โชคชัย อ.โชคชยั จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณยี ์ : 30190
พล่าซ่า ชั้น3 ถ.มติ รภาพ ต.ในเมอื ง อ.เมือง จ.นครราชสีมา รหสั ไปรษณีย์ :30000
โนนแดง จ.นครราชสีมา รหัสไปรษณยี ์ :30280
ในเมือง อ.เมอื งนครราชสีมา จ.นครราชสีมา : 30000
ในเมือง อ.เมอื ง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30000
ากชอ่ ง อ.ปากชอ่ ง จ.นครราชสมี า รหัสไปรษณีย์ : 30130

76

แบบสรุปรายงานผลสถานประกอบการรับนกั เรียน นักศกึ ษา ปวช., ปวส. (ทวิภาคี) แบบสรุปรายงานผลสถานประกอบการรับนักเรียน นักศกึ ษา ปวช., ปวส. (ทวิภาคี)
วิทยาลัยสารพัดช่างนครราชสีมา ปีการศกึ ษา 2563 วิทยาลัยสารพัดช่างนครราชสีมา ปีการศึกษา 2563
ระดับ ระดับ
ท่ี แผนกวิชา ชื่อสถานประกอบการ ปี 2563 ปวช. ปวส. ท่ี แผนกวิชา ชื่อสถานประกอบการ ปี 2563 ปวช. ปวส.

1 ช่างยนต์ บ.โตโยตา้ ไทยเย็น จก. / 3 ตวั ถังและสี อู่เอส พี คารเ์ ซอรว์ ิส จากัด /
บ.ตงั ปักโคราช สาขาจอหอ / บริษัท เชิดชัยคาร์ส จากัด /
บ.นครราชสมี า ออโต้แก๊ส จก. / หจก.คงิ ส์ยนต์ /
บ.มิตซูณัฐดนัย จก. / หจก.สหมิตรการาจ /
บ.สบิ สีมามอเตอร์ จก. / หจก.อู่หัวทะเล การาจ /
รา้ นช่างตา่ ย / บ.ฮอนด้าเมืองงาม จก. /
ร้านช่างเฟิรส์ หลังม.วงษ์ / /
ร้านช่างเอ็ม / /
รา้ นเด่นชัยแอรป์ ระดับยนต์ / /
รา้ นทาโร่ อะไหล่ช็อป / /
หจก.โคราชเบสท์ไทร์ / /
บ.โตโยตา้ โคราช 1988 / 4 อิเลก็ ทรอนิกสบ์ .เจวีซีเคนวูด อิเล็กทรอนิกส์ จก. /
หจก.ที แอล การาจ / บ. วีดเี อส บิสซิเนส เซน็ เตอร์ จก. /
อู่เกษมการช่าง / บรษิ ัท ที แอนด์ ที เซฟต้ี จากัด /
อู่ช่างวิเชียร / รา้ นโฟโตโฟน /
อู่ต้ัม ดีเซลโคราช / วีโฟน /
อู่ตาแบล็ก / 5 ช่างเช่ือมโลหบะ. ป.เสรโี ชคชัยแทรคเตอร์ จก. /
อู่สมบูรณเ์ ซอรว์ ิส / บรษิ ัท แนชั่นแนลเฟอร์นิเจอร์ จก. /
อู่สุมิตรการช่าง / รา้ นช่างคดิ /
2 ช่างยนต์ ช.เอ็มมอเตอร์ / อู่ ป.ประจวบ /
คลนี ิคยานยนต์ / 6 ไฟฟ้ากาลงั บ.โปรเซอร์วิส แอนด์รีเลย์ จก. /
ช.2 พัน 202 รอ้ ย 1 / การไฟฟ้าสว่ นภูมิภาค นครราชสมี า /
ช่างอาพนเจรญิ ยนต์ / การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอาเภอโนนไทย /
เดน่ ชัยแอรป์ ระดับยนต์ / รา้ นพัฒนากร 189 /
บ.มิตรภาพการยางและศูนย์ลอ้ จก. / 7 ดนตรี NP Light & Sound /
บรษิ ัท เกริกไกรเอ็นเตอร์ไพรส์ จากัด / June Music /
บริษัท ตังปักโคราช จากัด สาขาจอหอ / 8 ดนตรี P.D.Light And Sound /
บริษัท โตโยตา้ ทองรวยสีมา จากัด / U-Bar Korat /
บริษัท โตโยตา้ ไทยเย็น จากัด / บ. วรเทิ่ง โฆษณา จก. /
บรษิ ัท ทรพั ย์เสนา อินดัสทรี จากัด / ห้องซ้อมดนตรี Dr.Saxkorat /
บริษัท เทพนครคาร์ จากัด / /
บริษัท นครชัยทัวร์ จากัด / /
/
/
/
/

77

แบบสรุปรายงานผลสถานประกอบการรับนกั เรียน นกั ศกึ ษา ปวช., ปวส. (ปกติ) แบบสรุปรายงานผลสถานประกอบการรับนักเรียน นักศึกษา ปวช., ปวส. (ปกติ)

วิทยาลัยสารพดั ช่างนครราชสีมา ปีการศกึ ษา 2563 วิทยาลัยสารพดั ช่างนครราชสีมา ปีการศกึ ษา 2563

ที่ แผนกวิชา ชื่อสถานประกอบการ ปี 2563 ระดับ ที่ แผนกวิชา ช่ือสถานประกอบการ ปี 2563 ระดับ
ปวช. ปวส. ปวช. ปวส.

1 ช่างยนต์ บ.กี๋พัฒนายนต์ จก. / 3 ไฟฟ้ากาลงั ร้านพัฒนากรแอร์ /

รา้ นช่างนาย / Terminal 21 Korat /

ร้านช่างเอ๋ / การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค นครราชสีมา /

รา้ นฐิติพรอะไหล่ / การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค โนนไทย /

ร้านยาวการยาง / การไฟฟ้าสว่ นภูมิภาค ประทาย /

ร้านวันชัยยานยนต์ / เทศบาลตาบลเสิงสาง /

หจก.กระทิงทอง กร๊ปุ / บ แบกสแ์ อนด์โกลฟ์ จก. /

อู่ ว.จงเฮง / บ.เจอาร์เค เอ็นจิเนียรงิ่ จก. /

อู่ช่างบอมศาลายา / บ.บิ๊กซี ซูเปอรเ์ ซนเตอร์ /

อู่ใช้ / บ.เบสโปรเฟสชันแนล เอ็นจิเนียริ่ง /

อู่สมศักด์ิการช่าง / บ.แป้งมันเอ่ียมเฮง อุตสาหกรรม จก. /

อู่เอสเซอร์วิสโคราช / บ.พัฒนากรแอร์ จก. /

/ บ.พีวีดี อินเตอร์เนชั่นแนล จก. /

/ บ.สรรพสนิ คา้ เซน็ ทรลั จก. /

/ บ.เอสที กรปุ๊ เอ็นจิเนียริ่ง จก. /

/ ร้านคลังอะไหล่แอร์ /

/ รา้ นธีรพงศแ์ อร์ และไฟฟ้า /

/ ร้านพีเอช อีเลก็ ทรอนิกส์ /

/ ร้านเพาเวอร์ อิเลทริก /

/ ร้านเพียบพรอ้ ม อิเลก็ ทริคเวิลด์ /

/ ร้านมั่นคงการไฟฟ้า /

//

/ 4 คอมพิวเตอร์ พี แอนด์ พี เซอรว์ ิส /

/ บ.ไตรภัทร จก. /

/ บ.นิชชินเบรค(ประเทศไทย) จก. /

/ รา้ น Area 24 คอมพิวเตอร์ /

/ รา้ น Area22 คอมพิวเตอร์ /

/ ร้าน Power Computer /

2 อิเล็กทรอนิกกสา์ รไฟฟ้าส่วนภูมิภาคโนนสูง / รา้ น RGT Computer /

Area 22 / โรงพยาบาลคา่ ยสุรนารี /

เทศบาลตาบลสระพระ / โรงแรมโครานาร่ี คอร์ทยารด์ บูทีค /

บริษัท นิชชินเบรก ประเทศไทย จากัด / หจก.โคราชคา้ ป้าย 2016 /

รา้ นเคเอส เจริญแอรเ์ ซอร์วิส / /

ร้านเจเอ ออโต้ / /

ร้านช่างดา / /

ร้านดีเทค ออดิโอ / /

ร้านนิคมวิศวกรรม / /

ร้านนิวไฮเทค อิเล็กทอรนิกส์ /

รา้ นอิเล็กทอรนิกส์ /

รา้ นเอสทีคอมเซอร์วิส /

ศนู ย์บรกิ ารซัมซุง /

ศนู ย์บรกิ ารเทคนิคส่ือสาร 3 /

ส.จ.เย็นเจ๊ียบ /

หจก.ทรัพย์ไพสาน เซอร์วิส แอนดซ์ ัพพลาย /

หจก.ที เค โซลชู ่ัน 2019 /

หจก.หม้อสุวรรณ แอร์แอนดเ์ ซอร์วิส /

78

แบบสรุปรายงานผลสถานประกอบการรับนกั เรียน นกั ศึกษา ปวช., ปวส. (ปกติ) แบบสรุปรายงานผลสถานประกอบการรับนักเรียน นกั ศึกษา ปวช., ปวส. (ปกติ)

วิทยาลัยสารพัดช่างนครราชสีมา ปีการศกึ ษา 2563 วิทยาลัยสารพดั ช่างนครราชสีมา ปีการศึกษา 2563

ท่ี แผนกวิชา ช่ือสถานประกอบการ ปี 2563 ระดับ ที่ แผนกวิชา ช่ือสถานประกอบการ ปี 2563 ระดับ
ปวช. ปวส. ปวช. ปวส.

5 บัญชี สหกรณ์ออมทรัพย์ครูนครราชสมี า / 12 อิเล็กทรอนิกสบ์ รษิ ัท ไจแอนท์ ออดโิ อเททค จากัด /

บรษิ ัท ชัยสมี า แทรกเตอร์ จากัด / บริษัท ศริ วิ ิทย์-สแตนเลย์ จากัด /

ศนู ย์พิสูจน์หลกั ฐาน 3 / สิทธิโชคแอรโ์ คราช /

สถานีตารวจภูธรเมืองนครราชสีมา / หจก.เกรท เนเวอร์ /

องค์การบริหารสว่ นตาบลหมื่นไวย / /

//

//

//

//

//

6 บัญชี สหกรณอ์ อมทรพั ย์ครนู ครราชสีมา / /

(ทวิศึกษา) บรษิ ัท ชัยสีมา แทรกเตอร์ จากัด / /

สถานีตารวจภูธรเมืองนครราชสมี า / /

องค์การบรหิ ารส่วนตาบลหมื่นไวย / /

7 ดนตรี(ทวิศึกโษราง)เรียนเทศบาล 4 / 13 ทาความเย็นฯ /

8 ดนตรี / /

9 คอมพิวเตอรเ์ ทศบาลตาบลหนองไข่น้า / /

(ทวิศกึ ษา) การท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดนครราชสมี า / /

การไฟฟ้าสว่ นภูมิภาคตาบลจอหอ / /

ที่ทาการปกครองอาเภอโนนไทย / /

ธกส.สาขาโนนไทย / /

ร้านเซตอัพคอมพิวเตอรเ์ ซอรว์ ิส / /

สถานีตารวจภูธรอาเภอจอหอ / /

สถานีพัฒนาท่ีดินนครราชสมี า / 14 ไฟฟ้ากาลงั /

สานักงานพัฒนาที่ดนิ เขต3 / /

หจก.Area 24 คอมพิวเตอร์ / /

หจก.Area22 คอมพิวเตอร์ / /

หจก.กระทิงทอง กรปุ๊ / /

องคก์ ารบริหารส่วนตาบลจันอัด / /

10 คอมพิวเตอรเ์ ทศบาลตาบลจอหอ / /

Area 22 Computer / /

PTD พิชัยทิพยพัฒนา / /

การไฟฟ้าสว่ นภูมิภาคอาเภอครบุรี / /

ธนาคารออมสิน สาขาเซ็นทรัลนครราชสีมา / /

ไปรษณีย์สวนหม่อน / /

โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา / /

สหกรณผ์ ู้ให้บริการขนสง่ สินค้าภาคอีสาน / /

11 บัญชี การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาโนนไทย / /

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคสาขาอาเภอจักราช / /

งานบัญชีวิทยาลัยสารพัดช่างนครราชสีมา / /

สถานีตารวจภูธรจังหวัดนครราชสมี า / /

ธนาคารออมสิน สาขาเดอะมอลลน์ ครราชสมี า / /

อบต.หนองงเู หลอื ม / /

//

//

/

/

/

79

เกยี รติประวตั แิ ละผลงานดีเดน่

80

-ไม่มี-

81

ขอ้ มูลจงั หวัดนครราชสมี า

ขอ้ มูลสถานศกึ ษา 82
ณ วนั ท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ข้อมลู จงั หวัดนครราชสมี า

ตราประจาจังหวัด

คาขวัญ
“เมอื งหญงิ กล้า ผ้าไหมดี หมี่โคราช ปราสาทหิน ดินด่านเกวียน”
ต้นไมแ้ ละดอกไม้ประจาจังหวดั

ต้นสาธร ดอกสาธร

สีประจากลุ่มจงั หวัด

สแี สด

หนา้ ๑

ขอ้ มลู สถานศึกษา 83
ณ วนั ท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ความเปน็ มาจังหวดั นครราชสมี า

ประวัตจิ ังหวดั นครราชสมี าเมืองนครราชสมี า เป็นเมืองโบราณเมืองหนึ่งในอาณาจักรไทย แต่
เดมิ ตง้ั อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ในท้องที่อาเภอสูงเนิน ห่างจากตวั เมืองปจั จุบันประมาณ 3
กโิ ลเมตร คือ เมือง"โคราช" หรือ "โคราฆะ" กับเมอื ง "เสมา" ทัง้ สองเมืองดังกลา่ ว เคยเจริญ รงุ่ เรอื ง
มากในสมยั ขอมแตป่ จั จบุ ันเป็นเมืองร้าง ต้ังอยูร่ ิมฝง่ั ลาตะคอง สมยั กรุงศรอี ยุธยา ในแผน่ ดนิ สมเด็จ
พระนารายณม์ หาราช (พ.ศ. ๒๑๙๙-๒๒๓๑) โปรดใหส้ ร้างเมืองสาคญั ที่อยชู่ ายแดน ให้มีปอ้ มปราการ
จึงให้ย้ายเมอื งท่ี ตาบลโคราช อาเภอสงู เนิน มาสรา้ งเมืองที่มปี อ้ มปราการและคูน้าล้อมรอบขึน้ ใหม่
ในท่ซี ่ึงอยู่ในปจั จบุ ัน แล้วเอานามเมืองใหม่ทง้ั สอง คือเมอื งเสมา กับเมืองโคราฆะ มาผูกเปน็ นามเมือง
ใหม่ เรียกว่าเมืองนครราชสีมา แต่คนท่ัวไป เรียกว่า เมอื งโคราช เมืองน้ีกาแพงก่อด้วยอิฐ มีใบเสมา
เรยี งรายตลอด มีป้อมกาแพงเมอื ง ๑๕ ป้อม ๔ ประตู สรา้ งดว้ ยศิลาแลง มชี อื่ ดังต่อไปนี้

- ทางทศิ เหนือ ชือ่ ประตพู ลแสน นยั หนึง่ เรยี กประตูนา้
- ทางทิศใต้ ชอื่ ประตชู ยั ณรงค์ นยั หน่ึงเรยี กประตูผี
- ทางทิศตะวนั ออก ช่อื ประตูพลลา้ น นยั หนงึ่ เรยี กประตตู ะวนั ออก
- ทางทศิ ตะวนั ตก ช่ือประตูชมุ พล

ประตูเมืองท้งั ๔ แหง่ นี้ มีหอรักษาการ

อยู่ขา้ งบนทาเปน็ รปู เรือน (คฤห) หลังคามุงด้วย

กระเบ้ืองดินเผามีช่อฟ้าใบระกาเหมือนกันทุก

แห่ง ในสมัยกรงุ รตั นโกสินทร์ รัชกาลท่ี 1 ทรง

จดั การปกครองหัวเมืองทางแผ่นดินสูงตอนรมิ

แมน่ า้ โขง เปน็ ประเทศราช ๓ เมอื ง คือ เมือง

เวยี งจันทร์ เมืองคมพนม และเมืองนครจาปา

ศักด์ิ ใหเ้ มือนครราชสมี า ทีไ่ ม่ขนึ้ ตอ่ ประเทศราช

ท้ัง ๓ และกากับตรวจตราเมืองประเทศราช

เมืองโคราชสมี าในแผนท่ีของ ลา ลูแบร์ เหล่าน้นั ดว้ ย แลว้ ยกฐานะเมืองนครราชสีมาเป็น

พ.ศ. ๒๒๓๖ เมืองเอก ผู้สาเรจ็ ราชการ มยี ศเปน็ เจ้าพระยา

เจา้ พระยาเมอื งนครราชสมี าคนแรกชือ่ เดิมคอื

ปน่ิ ณ ราชสีมา และในรชั กาลนี้เมอื งนครราชสีมา ไดน้ าชา้ ง เผอื ก ๒ เชอื ก ที่คล้องไดใ้ นเขตอาเภอภู

เขยี ว ซ่งึ น้อมเกล้าถวายและไดโ้ ปรดเกล้าฯให้ขน้ึ ระวางเป็นพระอินทร์ไอยรา และพระเทพ กญุ ชร

ชา้ งเผือก เมื่อสง่ เข้าเมอื งยงั คงเกบ็ รักษาไวใ้ นศาลเจา้ พ่อชา้ งเผอื กอย่รู ิมถนนมิตรภาพ ตรงขา้ ม

โรงเรยี นสรุ นารวี ทิ ยา ในสมัยรัชกาลที่ ๔ เมอื งนครราชสีมา มคี วามเจริญมากขึ้น เปน็ ศูนยก์ ลาง

หน้า ๒

ข้อมูลสถานศกึ ษา 84
ณ วนั ท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ค้าขายของหวั เมืองทางตะวนั ออก เพราะมีสินค้าทพ่ี ่อค้า ต้องการมาก เชน่ หนงั สตั ว์ เขาสัตว์ นอแรด
งา ไหม พวกพ่อคา้ เดินทางมาซอื้ สินคา้ เหล่าน้ีแล้วสง่ ไปจาหนา่ ยทก่ี รุงเทพฯ และนา สินค้าจาก
กรงุ เทพฯมาจาหนา่ ยในหัวเมืองตะวนั ออก โดยตลาดกลางอยู่ทีเ่ มืองนครราชสมี า และในปี พ.ศ.
๒๔๓๔ (ร.ศ. ๑๑๑๐) พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ ัว รัชกาลท่ี ๕ ไดโ้ ปรดใหร้ วบรวมหัวเมอื งในเขตที่
ราบสูงเป็น ๓ มณฑล คือ

๑. มณฑลลาวพวน มีเมืองหนองคาย เป็นทว่ี า่ การมณฑล
๒. เมืองลาวกาว มเี มืองนครจาปาศกั ด์ิ เป็นทวี่ ่าการมณฑล
๓. เมอื งลาวกลาง มีเมืองนครราชสมี า เป็นท่ีว่าการมณฑล
ตอ่ มาเมือ่ ได้จดั หวั เมืองเป็นมณฑลเทศาภบิ าลท่วั ทง้ั พระราชอาณาเขตได้เปล่ยี นนามมณฑล
ทง้ั ๓ เสียใหม่ คือมณฑลลาวพวน เป็นมณฑลอุดร มณฑลลาวกาว เป็นมณฑลร้อยเอด็ มณฑลลาว
กลางเปน็ มณฑลนครราชสีมา ในสมัยรชั กาลที่ ๗ พ.ศ. ๒๔๗๕ หลังการเปล่ียนแปลงการปกครองเป็น
ระบอบประชาธิปไตย แล้วได้ยกเลิกการจดั หวั เมืองมณฑล เทศาภบิ าล และจัดใหมเ่ ป็นภาคมณฑล
นครราชสมี า เปน็ ภาคท่ี ๘ มีหวั เมืองอยู่ในความปกครองจังหวดั คอื จังหวัดนครราชสีมา จงั หวดั
ชัยภูมิ จังหวดั บุรีรัมย์ จังหวัดสรุ นิ ทร์ จังหวัดศรษี ะเกษ และจังหวดั อบุ ลราชธานี ต้งั ทีว่ ่าการอยู่ที่
จังหวัดนครราชสมี า ในปี พ.ศ. ๒๔๗๖ ไดเ้ กิดกบฏบวรเดช โดยมพี ลเอกพระวรวงศ์เธอพระองค์เจา้
บวรเดช อดีตเสนาบดีกระทรวงกลาโหมเปน็ หวั หนา้ ทาการยดึ เมืองนครราชสมี าเปน็ กองบัญชาการ
เพ่ือรวบรวมกาลังพล ในการทจี่ ะเขา้ ยึดพระนครเพอ่ื บังคับใหค้ ณะรัฐบาลของ พลเอกพระยาพหล พล
พยุหเสนา ลาออกในการก่อกบฏครัง้ นี้ ขา้ ราชการในเมอื งนครราชสมี าสว่ นหน่ึงถูกควบคุมตัวไว้ ส่วน
ประชาชนถกู หลอกลวงว่าไดเ้ กดิ เหตกุ ารณ์ ไมส่ งบขนึ้ ในพระนคร ทหารจึงจาเปน็ ตอ้ งไประงบั
เหตุการณ์ ต่อเมื่อไดร้ ับทราบแถลงการณ์ของรัฐบาล จึงเขา้ ใจวา่ การกระทาของ พระวรวงศเ์ ธอ
พระองค์เจ้าบวรเดช เป็นกบฏ ดงั นน้ั ข้าราชการที่ถูกคุมขังจึงพยายามหลบหนีเอาตวั รอดไปอยเู่ มือง
ไซง่ ่อน ในวันท่ี ๒๕ ตุลาคม ๒๔๗๖ รัชกาลท่ี ๙ พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัวและพระนางเจา้ พระ
บรมราชินนยารถ ไดเ้ สด็จเยี่ยมพสนิกรภาคตะวันออกเฉยี งเหนือครัง้ แรก และไดป้ ระทบั แรมท่ีจงั หวัด
นครราชสีมา เมอ่ื พ.ศ. ๒๔๙๘ และได้เสดจ็ พระราชดาเนนิ มาเย่ียมพสกนกิ รชาวเมือง นครราชสมี า
อีกหลายครงั้

สมัยกรุงศรอี ยุธยา
สมัยกรุงศรีอยธุ ยา ในแผน่ ดนิ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช แห่งกรุงศรีอยธุ ยา (พ.ศ. ๒๑๙๙-
๒๒๓๑) โปรดใหส้ ร้างเมืองสาคัญท่ีอย่ชู ายแดนใหม้ ปี ้อมปราการ สาหรบั ป้องกันรักษาราชอาณาจกั ร
หลายเมือง เชน่ นครศรีธรรมราช พษิ ณโุ ลก เพชรบรู ณ์ เป็นต้น จึงใหย้ ้ายเมอื งทีต่ าบลโคราช อาเภอ
สูงเนนิ มาสรา้ งเป็นเมืองมปี ้อมปราการ คือ เมืองเสมา กับ เมืองโคราฆะปรุ ะ มาผกู เป็นนามเมอื งใหม่

หน้า ๓

ข้อมูลสถานศกึ ษา 85
ณ วันท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

เรยี กว่า เมืองนครราชสมี า แต่คนทัง้ หลายคงยังเรียกชือ่ เมอื งเดิมตดิ ปากอยู่ จึงมักเรยี กกันทว่ั ไปว่า
เมืองโคราช เมืองนกี้ าแพงก่อด้วยอฐิ มใี บเสมาเรียงรายตลอดมีป้อมตามกาแพงเมือง ๑๕ ป้อม ประตู
๔ ประตู สร้างดว้ ยศิลาแลงมีชอ่ื ดังตอ่ ไปน้ี

- ทางทิศเหนือช่ือประตูพลแสน นยั หนง่ึ เรยี กประตนู ้า
- ทางทศิ ใตช้ ือ่ ประตไู ชยณรงค์ นยั หนง่ึ เรยี กประตผู ี
- ทางทศิ ตะวนั ออกชอื่ ประตูพลล้าน นยั หน่งึ เรียกประตตู ะวันออก
- ทางทิศตะวนั ตกช่ือประตชู มุ พล
ประตูเมืองทั้ง ๔ แหง่ นี้มีหอรักษาการอยู่ขา้ งบนทาเปน็ รูปเรือน (คฤห) หลงั คามุงด้วยกระเบ้อื งดนิ เผา
มีช่อฟา้ ใบระกาเหมือนกนั ทกุ แห่ง แตป่ ัจจุบันคงเหลือรกั ษาไว้เปน็ แบบอย่างแห่งเดยี วเท่านั้น คือ
ประตชู มุ พล ซ่งึ กรมศิลปากรได้ข้ึนบัญชีสงวนรกั ษาไว้เปน็ โบราณสถานเม่ือ พ.ศ. ๒๔๘๐ นอกน้ันทั้ง
ประตแู ละกาแพงเมอื งได้ถูกรื้อสญู หมดแลว้ ในหนงั สือเที่ยวตามทางรถไฟพระนิพนธส์ มเด็จพระเจ้า
บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดารง-ราชานุภาพ เล่าถงึ ตานานเมืองว่า ในทาเนียบครัง้ แผน่ ดิน สมเดจ็ พระ
นารายณ์ เมอื งนครราชสีมา มีเมอื งข้นึ ๕ เมือง คือ เมืองนครจันทึก อยู่ทางทิศตะวันตก เมอื ง ๑ เมือง
ชัยภมู ิ อยทู่ างทิศเหนอื เมือง ๑ เมอื งพิมายอยู่ทางทิศตะวนั ออกเฉยี งเหนือ เมือง ๑ เมอื งนางรอง อยู่
ทางทิศตะวันออกเฉยี งใต้ เมือง ๑ตอ่ มาตัง้ เมอื งเพ่ิมข้นึ อีก ๙ เมอื ง คือ ทางทิศเหนือ ต้งั เมืองบาเหน็จ
ณรงค์ ๑ เมืองจตุรัส ๑ เมืองเกษตรสมบรู ณ์ ๑ เมืองภูเขียว ๑ เมอื งชนบท ๑ เมอื ง รวม ๕ เมือง
ทางทิศตะวันออกเฉยี งเหนือ ตง้ั เมืองพทุ ไธสง ๑ เมอื ง ทางทิศตะวนั ออกเฉียงใต้ต้ังเมืองประโคนชยั ๑
เมอื งรตั นบุรี ๑ เมืองทางทิศใต้ ต้ังเมอื งปกั ธงชัย ๑ เมอื ง เมอื งนครราชสีมาจงึ มเี มืองขึน้ ๑๔ เมอื ง
ด้วยกนั เมื่อสรา้ งเมืองใหมใ่ นคร้งั นัน้ สมเดจ็ พระนารายณ์ทรงเลอื กสรรขา้ ราชการที่เปน็ คนสาคัญ
ออกไปครอง ปรากฏว่าโปรดใหพ้ ระยายมราช (สงั ข)์ ไปครองเมืองนครราชสีมา พร้อมกับโปรดใหพ้ ระ
ยารามเดโช ไปครองเมืองนครศรีธรรมราช ส่วนเมอื งอน่ื หาปรากฏนามผู้ไปครองเมืองไม่ ครน้ั สมเดจ็
พระนารายณ์ สวรรคต เมอ่ื พ.ศ. ๒๒๓๑ พระเพทราชาได้ราชสมบตั ิ พระยายมราชและพระยาราม
เดโช ไมย่ อมเปน็ ข้าพระเพทราชาต่างต้ังแข็งเมืองนครราชสีมาและเมอื งนครศรีธรรมราชขึน้ ด้วยกัน
กองทัพกรงุ ศรีอยธุ ยาจึงยกข้นึ ไปทางดงพระยาไฟ พระยายมราชต่อสูร้ กั ษาเมืองนครราชสีมา อยู่ได้
พักหนงึ่ แต่สิ้นกาลังต้องหนีไปอยู่กบั พระยารามเดโช ณ เมืองนครศรธี รรมราช ครัง้ กองทัพกรุง ฯ ลง
ไปตเี มืองนครราชสีมาได้ในคร้ังพระยายมราช (สงั ข)์ ตั้งแข็งเมอื งน้ัน คงกวาดต้อนผู้คนและเกบ็ เครอื่ ง
ศัตราวุธ ซึง่ มไี ว้สาหรับรักษา เมืองนามาเสยี โดยมาก โดยหวงั จะมใิ ห้มีผู้คิดแข็งเมืองได้อีก ต่อมาใน
รชั กาลน้ันเอง มีลาวชาวหัวเมอื งตะวันออกคนหนงึ่ ช่ือบญุ กว้าง ตงั้ ตวั เปน็ ผู้วเิ ศษกบั พรรคพวกเพยี ง
๒๓ คน กล้าเขา้ มาถงึ เมืองนครราชสมี า พกั อยู่ท่ศี าลาแหง่ หน่งึ นอกเมอื ง แลว้ ให้พระยานครราชสีมา
คนใหม่ออกไป พระยานครราชสมี าข่ีช้างออกไป (เดิมเหน็ จะตง้ั ใจออกไปจบั ) ครัน้ ถูกอ้ายบุญกว้างขู่
พระยานครราชสมี ากลับครั่นคร้าม (คงเป็นเพราะพวกไพร่พลพากนั เชอื่ วชิ าอา้ ยบุญกวา้ ง) เหน็ หนไี ม่

หน้า ๔

ขอ้ มูลสถานศกึ ษา 86
ณ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

พน้ ตอ้ งยอมเป็นพรรคพวกอา้ ยบญุ กว้าง แล้วลวงให้ยก ลงมาตัง้ ซ่องสุมผ้คู นทีเ่ มืองลพบุรี พระยา
นครราชสมี าเป็นไส้ศึกอยจู่ นกองทัพกรงุ ฯ ยกขึน้ ไปถึง จงึ จับตัวอา้ ยบุญกว้างกับพรรคพวกได้ เหน็ จะ
เปน็ เพราะทเ่ี กดิ เหตุคราวนี้ ประกอบกบั ที่การรบในกรุง ฯ เปน็ ปกติส้นิ เสยี้ นหนามแลว้
จงึ กลบั ตงั้ กาลังทหารขึน้ ท่ีเมืองนครราชสมี า ดงั แต่ก่อน ต่อมาปรากฏในหนังสือพระราชพงศาวดารว่า
เจ้าเมืองหลวงพระบางยกกองทพั มาตเี มืองเวียงจนั ทน์ เมืองเวยี งจันทน์ขอให้กรงุ ศรีอยธุ ยาชว่ ย จงึ
โปรดให้พระยา สระบุรเี ปน็ นายทพั หนา้ ให้พระยานครราชสมี า (ซง่ึ เข้าใจว่าต้ังใหม่อกี ๑ คน) เปน็ แม่
ทพั ใหญ่ ยกขน้ึ ไปช่วยเมอื งเวียงจนั ทน์ กองทัพยกขึน้ ไปถึง พวกเมืองหลวงพระบางกย็ าเกรง เลิกทัพ
กลบั ไป หาต้องรบพุ่งไม่ แต่นี้ไปก็ไม่ปรากฏเรอื่ งเมืองนครราชสมี าในหนังสือพระราชพงศาวดาร จน
แผ่นดนิ สมเดจ็ พระทีน่ ่งั สรุ ยิ าศนอ์ มรนิ ทร์ เม่ือพม่ามาตีกรุงศรอี ยธุ ยาครั้งหลัง ปรากฏว่าเกณฑ์ของ
กองทพั เมอื งนครราชสมี าลงมาชว่ ยป้องกนั รักษากรงุ ฯ เดิมให้ตงั้ ค่ายอย่ทู ว่ี ดั เจดียแ์ ดงข้างใต้เพนยี ด
แล้วให้พระยารตั นาธิเบศร์ คุมลงมารกั ษาเมืองธนบรุ ี ครัน้ กองทัพพม่ายกมาจากเมืองสมุทรสงคราม
เมือ่ เดือน ๑๐ ปีระกา พ.ศ. ๒๓๐๘ พระยารัตนาธเิ บศร์หนีกลับขึน้ ไปกรงุ ฯ พวกกองทัพเมือง
นครราชสมี าเหน็ นายทัพไม่ต่อสู้ข้าศึกก็พากันกลบั ไปบา้ นเมอื งหาไดร้ บพุ่งกบั พมา่ ไม่ ต่อมาเม่ือพม่า
กาลงั ต้ังล้อมพระนครศรีอยุธยา ในปีจอ พ.ศ. ๒๓๐๙ มเี ร่ืองราวเกยี่ วกบั เมืองนครราชสมี าอกี ตอน
หน่งึ เหตุด้วยกรมหม่นื เทพพิพธิ ซึง่ เป็นโทษ ต้องเนรเทศไปอยู่ ณ เมืองจันทบรุ ี ชกั ชวนพวกชาวเมือง
ชายทะเลทางตะวันออกยกเป็นกองทพั มาหวงั จะมารบพม่าแกก้ รงุ ศรีอยุธยา กรมหมน่ื เทพพิพธิ มาถึง
เมืองปราจีนบรุ ี ให้กองทัพหนา้ มาตงั้ ปากน้าโยธกา แขวงจงั หวดั นครนายก พม่ายกไปตีกองทัพหน้า
แตก กรมหมนื่ เทพพิพธิ เหน็ จะสู้พม่าไม่ได้ กเ็ ลยข้ึนไปทางแขวงเมืองนครราชสมี า ไปตั้งท่ีด่านโคกพระ
ยาพิบูลสงคราม ผู้วา่ ราชการเมืองนครนายก กับหลวงนรนิ ทร์ (ซ่งึ ได้เข้าเป็นพวกกรมหมื่น เทพพิพธิ )
ไปตง้ั อยูท่ ีเ่ มืองนครจันทกึ อีกพวกหนงึ่ กรมหมนื่ เทพพิพิธคิดจะชักชวนพระยานครราชสมี าให้เกณฑ์
กองทัพลงมารบพมา่ แต่พระยานครราชสีมาคนนน้ั เปน็ อริอยู่กับพระพิบูลสงคราม ผวู้ า่ ราชการเมือง
นครนายก แตง่ คนรา้ ยให้มาลอบฆ่าพระพบิ ลู สงครามกับหลวงนรินทรเ์ สีย รมหมน่ื เทพพิพิธจึงให้ลอบ
ไปฆา่ พระยานครราชสีมาเสยี บา้ ง แล้วเขา้ ไปตั้งอยู่ในเมืองนครราชสีมา ขณะนนั้ หลวงแพ่ง น้องพระ
ยานครราชสีมาหนไี ปอยเู่ มืองพิมายไปเกณฑ์คนยกกองทัพมา จับกรมหมน่ื เทพพิพิธไปคุมตวั ไว้ที่
เมอื งพิมายครัน้ กรงุ ศรีอยธุ ยาเสียแกพ่ ม่าขา้ ศึก เมื่อวนั องั คารข้นึ ๙ คา่ เดือน ๕ ปกี ุน พ.ศ. ๒๓๑๐
ส้นิ ราชวงศ์ท่ีจะครองพระราชอาณาจักรบา้ นเมืองเกิดเปน็ จลาจล ผู้มีกาลังฝีมอื หวงั จะเป็นใหญ่ใน
ประเทศไทยต่อไป ก็คิดตั้งเป็นเจ้ามีรวมดว้ ยกัน ๕ พรรคคือ

๑. สมเด็จพระเจา้ ตากสินมหาราช ครง้ั ยงั เป็นพระยาวชิรปราการ เจ้าเมืองกาแพงเพชร ลงไป
ตั้งตัวเปน็ ใหญอ่ ยู่ทีเ่ มืองจนั ทบุรี มหี วั เมืองอยู่ในอานาจ ตง้ั แตช่ ายแดนกรงุ กัมพูชาขนึ้ มาจนถึงเมือง
ชลบรุ ี และต่อมาถงึ ขา้ งขึ้นเดือน ๑๒ ปีกนุ พ.ศ. ๒๓๑๐ ได้ยกกองทัพขนึ้ มาโจมตที หารพมา่ ซึง่ รักษา

หน้า ๕

ขอ้ มลู สถานศกึ ษา 87
ณ วันท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

อยู่ทเ่ี มืองธนบรุ ี กับค่ายโพธส์ิ ามตน้ ท่ีพระนครศรอี ยุธยา พม่าพ่ายแพจ้ นหมดส้นิ แล้วปราบดาภเิ ษก
เปน็ กษตั ริย์ ต้งั แตง่ เมืองธนบุรีเป็นราชธาน

๒. เจา้ พระยาพิษณโุ ลก (เรือง) ต้งั ตวั เป็นใหญท่ เี่ มืองพษิ ณโุ ลกมีอานาจปกครองตง้ั แตเ่ มือง
พิชยั ลงมาถึงเมืองนครสวรรค์

๓. พระสงั ฆราชา (เรือน) อยู่ทวี่ ัดพระฝาง เมอื งสวางคบรุ ี (ปจั จบุ นั เปน็ อาเภอพชิ ยั จงั หวดั
อตุ รดิตถ์) ต้ังตวั เปน็ ใหญ่ข้ึน ทั้งยงั อยู่ในสมณเพศ เรียกกันวา่ พระฝาง มีอานาจปกครองหัวเมืองที่อยู่
ข้างเหนอื เมอื งพชิ ยั และติดต่อกับแดนเมืองแพร่ เมอื งนา่ น เมอื งหลวงพระบาง

๔. พระปลดั (เขา้ ใจกนั วา่ ชอ่ื หนู) ผรู้ งั้ เมืองนครศรีธรรมราช ตัง้ ตัวเปน็ ใหญท่ ี่เมือง
นครศรีธรรมราช เรียกกนั วา่ เจ้านคร มีอานาจปกครองหวั เมอื ง ที่ติดต่อกับชายแดนมลายขู น้ึ มาจนถึง
เมืองชมุ พร

๕. กรมหมน่ื เทพพิพิธ ซงึ่ พระยาพมิ ายคุมไวท้ ่ีเมืองพิมาย และยกข้ึนเป็นใหญ่ ณ เมืองนนั้
เรยี กว่าเจ้าพมิ าย มอี านาจปกครองตลอดอาณาเขตของ นครราชสมี า เชน่ เมืองจันทกึ ปักธงชยั
บรุ ีรัมย์ พุทไธสง ชัยภมู ิ และภเู ขยี ว เปน็ ต้น

หมายเหตุ : ท่ีมาจากหนงั สือประวตั มิ หาดไทยส่วนภูมภิ าค จังหวัดนครราชสีมา พ.ศ. ๒๕๒๖

สมยั กรุงธนบรุ ี
เมื่อกรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่าขา้ ศึกในวันองั คารขนึ้ ๙ ค่า ปีกนุ พ.ศ. ๒๓๑๐ สน้ิ พระราชวงศ์
ท่ีจะปกครองพระราอาณาจักร บ้านเมืองเกิดเป็นจลาจล ผูม้ ีกาลังฝีมือหวังจะเป็นใหญ่ในประเทศไทย
ตอ่ ไปก็คิดต้ังตัวข้นึ เป็นเจา้ มีรวมด้วยกัน ๕ ชุมนุม คือ ชมุ นมุ ที่ ๑ สมเด็จพระเจา้ ตากสินมหาราช
ครั้งยงั เป็นพระยาวชริ ปราการ เจ้าเมอื งกาแพงเพชร ลงไปต้ังตัวเป็นใหญอ่ ยู่ที่เมืองจันทบุรี มีหวั เมอื ง
อยู่ในอานาจตั้งแตช่ ายแดนกรุงกัมพชู าข้ึนมาจนถงึ เมืองชลบุรี เมอ่ื ถึงข้างขึน้ เดือน ๑๒ ปีกนุ พ.ศ.
๒๓๑๐ ได้ยกกองทัพเรือขึ้นมาโจมตีทหารพม่า ซ่งึ รกั ษาอยู่ทเี่ มอื งธนบรุ กี ับค่ายโพธ์ิสามต้นท่ี
พระนครศรีอยุธยา พม่าพ่ายแพ้จนหมดส้นิ แล้วปราบดาภเิ ษกเป็นพระมหากษัตริย์ตัง้ เมืองธนบุรีเป็น
ราชธานี ชมุ นุมที่ ๒ เจา้ พระยาพษิ ณโุ ลก (เรอื ง) ตั้งตวั เปน็ ใหญท่ ีเ่ มอื งพิษณโุ ลก มีอานาจปกครอง
ตง้ั แต่เมืองพิชัยลงมาจนถึงเมืองนครสวรรค์ ชมุ นมุ ที่ ๓ พระสงั ฆราชา (เรือน)อย่ทู ี่วดั พระฝางเมือง
สวางคบรุ ี (ปจั จบุ ันเป็นอาเภอพชิ ัย จงั หวัดอตุ รดิตถ์) ตง้ั ตวั เปน็ ใหญ่ขึ้นเรยี กวา่ เจ้าพระฝาง มอี านาจ
ปกครองหัวเมอื งทีอ่ ยู่เหนอื เมืองพิชยั และตดิ ต่อกบั แพร่ นา่ น หลวงพระบาง ชุมนมุ ที่ ๔ พระปลัด
(เข้าใจกนั ว่าช่อื หนู) ผูร้ ั้งเมืองนครศรีธรรมราช ตั้งตัวเปน็ ใหญท่ ่ีเมืองนครศรธี รรมราชเรียกกันวา่ เจา้
นคร มีอานาจปกครองหวั เมืองท่ีตดิ ต่อกับชายแดนมลายูขน้ึ มาจนเมืองชุมพร ชมุ นมุ ท่ี ๕ กรมหมนื่
เทพพพิ ธิ ซึ่งพระพมิ ายคุมไวท้ ี่เมืองพิมาย และยกข้นึ เป็นใหญ่ ณ ทีเ่ มืองนัน้ เรียกว่า เจา้ พมิ าย มี

หนา้ ๖

ข้อมูลสถานศกึ ษา 88
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

อานาจปกครองตลอดอาณาเขตของ นครราชสมี า เช่น เมืองจันทึก ปกั ธงชยั บุรีรัมย์ พุทไธสง ชยั ภูมิ
และภเู ขียว เปน็ ตน้ เมื่อสมเดจ็ พระเจา้ กรุงธนบรุ มี ีชยั ขบั ไลพ่ วกพมา่ ไปจากพระนครศรีอยุธยา และมา
ตั้งเมอื ง ธนบรุ ีเป็นราชธานีเรียบรอ้ ยแล้วกท็ รงเร่ิมปราบปราม ชุมนุมอิสระทงั้ ๔ ดงั กลา่ วมา โดยยก
กองทัพไปตีเมืองพิษณโุ ลก เม่ือฤดนู ้า ปชี วด พ.ศ. ๒๓๑๑ แตไ่ ปถูกอาวธุ ข้าศึกต้องลา่ ถอยกลับมา พอ
มาถึงฤดูแลง้ ในปีชวดนั้น ก็ยกกองทัพข้นึ ไปตเี มืองนครราชสีมา กองทัพกรงุ ธนบุรที ีย่ กไปครงั้ น้ี
แบ่งเป็น ๒ กองทัพ กองทัพท่ีสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรเี สด็จคมุ ไปเอง ยกขึน้ ไปทางดงพระยาไฟ เข้าตี
ทางดา้ นตะวนั ตกทางหน่งึ ให้พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟ้าจฬุ าโลกมหาราช เมื่อยังเป็นพระมหา
มนตรคี ุมกองทพั ขึน้ ไปทางชอ่ งเรือแตก (เข้าใจวา่ ชอ่ งสะแกราช) เข้าตที างด้านใต้ทางหนึ่ง ฝา่ ยเจา้ พิ
มายใหเ้ จ้าพระยาศรีสรุ ิยวงศ์ ผูส้ าเร็จราชการแผน่ ดนิ (คือพระพมิ าย) เปน็ แมท่ พั ใหญ่ใหม้ องย่าปลัด
ทพั พม่าทหี่ นสี มเด็จพระเจา้ กรงุ ธนบุรีไปจากพระนครศรีอยุธยาเป็นทป่ี รึกษา คุมกองทัพมาต่อสู้รักษา
เขตแดน คร้ังนัน้ กาลังรี้พลของเจ้าพิมายเหน็ จะมีน้อยไม่พอรกั ษาป้อมปราการเอาเมอื งนครราชสมี า
เปน็ ท่มี น่ั จึงปรากฏวา่ กองทัพเจ้าพระยาศรีสรุ ิยวงศม์ าต้ังคา่ ยสกัดทางอยทู่ ่ดี า่ นจอหอ ข้างเหนอื เมือง
นครราชสีมาแห่งหน่งึ แล้วให้บุตรซ่งึ เป็นท่ีพระยาวรวงศาธิราชคุมกองทัพมาต้ังค่ายสกดั ทางอยู่ (เวลา
น้ีคอื อาเภอโชคชยั ) ข้างใตเ้ มืองนครราชสมี าอกี แห่งหนง่ึ กองทัพสมเดจ็ พระเจ้ากรุงธนบุรตี ไี ดด้ า่ นจอ
หอ จับเจา้ พระยาศรสี ุรยิ วงศ์ได้ กองทัพพระมหามนตรแี ละพระราชวรนิ ทร์ตคี ่ายดา่ นกระโทกแตก
พระยาวรวงศาธริ าช หนีไปทางเมืองเขมรต่า กองทพั พระมหามนตรีกบั พระราชวรินทร์ตามไปตีได้
เมอื งเสียมราฐอกี เมืองหนงึ่ เจ้าพิมายรู้วา่ กองทัพเสียทีก็หลบหนี หมายจะไปอาศยั เมืองเวยี งจันทน์ แต่
ขนุ ชนะกรมการเมืองนครราชสีมา ตามจบั มาถวายสมเดจ็ พระเจา้ กรงุ ธนบุรไี ด้ จงึ ทรงต้งั ใหข้ นุ ชนะ
เป็นพระยานครราชสีมา (ต้นสกุล กาญจนาคม) แต่นนั้ ก็ได้เมืองนครราชสีมามาเป็นเมอื งขึน้ กรุงธนบรุ ี
แตส่ มเดจ็ พระเจา้ กรุงธนบุรี ยงั ตอ้ งทาการปราบปรามพวกท่ีตัง้ เป็นอสิ ระอื่น ๆ เมอ่ื ปราบปรามได้
หมดแล้วยังต้องรบกับพม่า

ต่อมาอีกหลายปจี งึ มิได้จัดวางรปู การปกครองเมอื งนครราชสีมาใหเ้ ป็นเข่ือนขัณฑม์ ่ังคง
เพราะเหตุนั้นเม่ือ พ.ศ. ๒๓๑๘ เวลากรงุ ธนบุรกี าลังตดิ พนั รบพ่งุ กบั พม่า คราวอะแซหวุ่นก้มี าตีเมือง
เหนอื พระยานางรอง เจา้ เมืองนางรอง อนั เปน็ เมืองขน้ึ ของเมืองนครราชสมี า ไมช่ อบกับพระยา
นครราชสมี าแตเ่ ดิม เห็นไดท้ ีจงึ เอาเมืองไปขอขึน้ ต่อเจา้ โอ ซึ่งครองเมืองจาปาศักดเิ์ ป็นอิสระอยู่ใน
สมยั น้ัน ฝา่ ยเจา้ โอคาดวา่ ไทยคงสู้พมา่ ไม่ได้กร็ ับไว้ พระยานางรองกต็ ง้ั แขง็ เมืองไม่ยอมข้ึนต่อเมือง
นครราชสีมา ครนั้ พม่าถอยทัพไปแลว้ สมเดจ็ พระเจ้ากรงุ ธนบุรี จึงใหพ้ ระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟา้
จฬุ าโลกเมื่อยังดารงพระยศเป็นพระยาจักรี เสด็จไปปราบปรามเมื่อ พ.ศ. ๒๓๑๙ เจา้ พระยาจกั รยี ก
กองทพั ไปยังเมืองนครราชสีมา แล้วใหก้ องหนา้ ไปจบั ได้ตวั พระยานางรองมาชาระความ จงึ ทราบวา่
เจ้าเมอื งจาปาศักดิ์ กาลังเตรยี มกองทัพ จึงบอกเข้ามายังกรุงธนบุรี จะขอไปตเี มืองจาปาศักดิต์ อ่ ไป
สมเดจ็ พระเจ้ากรุงธนบรุ ีจงึ ให้สมเดจ็ พระบวรราชเจา้ มหาสุรสงิ หนาท เมอ่ื ยงั ดารงยศ เป็นเจ้าพระยา

หนา้ ๗

ข้อมูลสถานศกึ ษา 89
ณ วันท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

สรุ สหี ์ ยกกองทัพหนุนเข้าไปอีกทัพหนึ่ง เจ้าพระยาทั้งสองยกกองทัพไปตีไดเ้ มืองนครจาปาศกั ด์ิและ
หัวเมอื งทางฟาก แม่น้าโขงฝ่งั ซ้ายจนถึงเมืองอตั บือ ได้หวั เมืองทางริมแมน่ า้ โขงขา้ งใตต้ ลอดจนต่อ
แดนกรุงกัมพชู า ซึง่ เวลานัน้ เปน็ ประเทศราชขน้ึ ต่อกรงุ ธนบรุ อี ยู่ ได้ไปเกล้ยี กล่อมหัวเมืองเขมรปา่ ดง
คือ เมืองตะลงุ เมืองสรุ ินทร์ เมืองสังขะ เมืองขุขนั ธ์ กย็ อมสวามิภกั ด์ิขึ้นต่อไทยทัง้ ๓ เมือง ในคร้งั น้นั
ราชอาณาเขตกรงุ ธนบุรขี ยายต่อออกไปตลอดแผ่นดนิ สูงใน ตอนขา้ งฝ่ายใต้ เมืองนครราชสีมาได้
ปกครองบังคบั บัญชาเหลา่ หัวเมืองทไี่ ดใ้ หม่ เมืองนครราชสีมาจึงเป็นเมืองสาคัญย่งิ ข้ึนกว่าแตก่ ่อน

หมายเหตุ : ท่มี าจากหนงั สือประวัตมิ หาดไทยส่วนภูมภิ าค จังหวดั นครราชสมี า พ.ศ. ๒๕๒๖

สมยั กรุงรตั นโกสนิ ทร์ รัชกาลที่ ๑
ในสมยั รัชกาลท่ี ๑ ทรงจดั การปกครองหัวเมืองทางแผน่ ดินสงู ตอนริมแมน่ ้าโขงเป็นประเทศ
ราช ๓ เมอื ง คือ เมืองเวยี งจนั ทร์ เมืองนครพนม และเมืองนครจาปาศกั ดิ์ ให้เมืองนครราชสีมา
ปกครองเมืองเขมรป่าดงและหัวเมอื งดอนทไ่ี ม่ได้ขนึ้ ต่อประเทศราชทงั้ ๓ น้นั และกากบั ตรวจตรา
เมอื งประเทศราช เหลา่ นัน้ ดว้ ย แล้วยกฐานะเมืองนครราชสีมาเปน็ เมืองชน้ั เอก ผสู้ าเร็จราชการเมอื ง
มยี ศเป็นเจา้ พระยาเจ้าพระนครราชสมี า คนแรก ช่ือเดมิ คือ ป่ิน ณ ราชสีมา และในรัชกาลน้ี เมือง
นครราชสมี าได้นาช้างเผือก ๒ เชอื ก ทีค่ ล้องได้ในเขตเมืองภเู ขยี วข้ึนนอ้ มเกล้าถวายและได้
โปรดเกล้าฯ ใหข้ ึ้นระวางเปน็ พระอินทรไอยราและ พระเทพกุญชรชา้ ง ซึ่งเสาทผ่ี ูกช้างเผือกเพื่อส่งเข้า
เมอื งนครราชสีมายงั คงเก็บรกั ษาไว้ในศาลเจา้ พ่อชา้ งเผือก อยรู่ ิมถนนมติ รภาพ ตรงข้ามโรงเรียน
สรุ นารีวทิ ยา

หมายเหตุ : ทม่ี าจากหนงั สือประวตั ิมหาดไทยสว่ นภูมภิ าค จังหวัดนครราชสมี า พ.ศ. ๒๕๒๖

สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๒
ใน พ.ศ. ๒๓๖๒ มีข่าคนหน่งึ ช่ือ อ้ายสาเกยี ดโง้ง ตั้งตวั เปน็ ผู้วิเศษขึ้นทเ่ี มือสลวันทางฝ่ังซ้าย
แมน่ ้าโขง รวมรวบสมัครพรรคพวกไดห้ ลายพัน ยกทัพมาตีเมอื งนครจาปาศักด์ิ เจา้ นครจาปาศักด์ิ
(หมานอ้ ย) สู้ไม่ได้ต้องทง้ิ เมืองหนมี า รชั กาลที่ ๒ จึงให้พระยานครราชสีมายกกองทัพออกไป
ปราบปราม และสงั่ เจ้าอนแุ ต่งกองทพั เมอื งเวยี งจนั ทนล์ งมาชว่ ยปราบปรามด้วยอกี พวกหนงึ่ เจา้ อนุ
จงึ ใหร้ าชบตุ ร (โย้) ซึง่ เปน็ บตุ รคุมกองทัพไปถงึ เมอื งจาปาศักดก์ิ ่อนกองทัพ เจา้ พระยานครราชสีมา
เจา้ ราชบุตรรบชนะพวกขบถจับได้ตัวอา้ ยสาเกยี ดโงง้ กับพรรคพวกเป็นอนั มาก สง่ เขา้ มาถวายยงั
กรุงเทพฯ เม่ือเสรจ็ จากการปราบขบถคร้ังนนั้ พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธเลิศหล้านภาลัยทรงพระกรณุ า

หน้า ๘

ข้อมลู สถานศึกษา 90
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

โปรดเกล้า ฯ ตัง้ เจ้าราชบตุ ร (โย)้ ใหเ้ ป็นเจ้าครองนครจาปาศักดิ์ และทรงไวว้ างพระราชหฤทัยในเจ้า
อนุ เจา้ อนจุ ึงมอี านาจตลอดลาแม่น้าโขงลงมาจนถึงฝา่ ยใต้

หมายเหตุ : ท่ีมาจากหนังสือประวัติมหาดไทยสว่ นภมู ิภาค จังหวัดนครราชสมี า พ.ศ. ๒๕๒๖

สมัยกรุงรัตนโกสนิ ทร์ รัชกาลที่ ๓
พ.ศ. ๒๓๖๕ เจา้ พระยากาแหงสงครามรามภักดี ซ่งึ เปน็ เจ้าเมอื งนครราชสมี า ไดก้ ราบบังคม
ทูลให้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ แต่งตง้ั ให้ ขุนภักดชี ุมพล (แล) เป็นเจ้าเมืองชยั ภูมเิ ม่ือปี พ.ศ.
๒๓๖๙ ในรชั สมยั ของพระบาทสมเดจ็ พระนงั่ เกลา้ เจา้ อยหู่ ัว เจ้าอนุรทุ ธราช (เจ้าอนุวงศ)์ ผคู้ รองนคร
เวียงจนั ทน์ ไดข้ อครอบครัวลาวทเี่ มืองสระบรุ ีซ่ึงถกู กวาดต้อนมาจากเวยี งจนั ทน์ ในคราวสงครามครงั้
ทไ่ี ด้พระพทุ ธปฏิมากรแก้วมรกตมาประดิษฐานไว้ ณ กรุงธนบุรนี ้นั เมือ่ ไม่ได้ดังประสงค์กก็ ่อการกบฏ
โดยยกกองทัพจะลงมาตีกรุงเทพมหานคร เม่ือเจ้าอนยุ กกองทัพมาถงึ เมืองนครราชสมี าและเข้าโจมตี
เมืองนั้น พระยาปลัด (พระยาสุรยิ เดชวเิ ศษฤทธิท์ ศทศิ วิชยั ) ผู้รักษาเมืองไมอ่ ยู่ เพราะไปปราบการ
จลาจลทเ่ี มืองขขุ นั ธ์ กองทหารของเจา้ อนุจึงตีเมืองนครราชสีมาไดโ้ ดยง่ายและกวาดต้อนกรมการเมอื ง
ตลอดจนพลเมืองทงั้ ชายหญิงไปเป็นเชลย เมื่อวันท่ี ๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๓๖๙ ในระหวา่ งการเดินทาง
คุณหญงิ โมภรรยาพระปลดั ไดค้ ดิ อุบายกบั กรมการเมอื งให้ชาวบ้านเช่ือฟงั ทหารผคู้ วบคุม แกลง้ ทา
กลวั เกรงและประจบเอาใจจนทหารของเจ้าอนุตลอดจนเพ้ียรามพิชยั ซ่ึงเปน็ ผู้ควบคุมให้ความ
ไวว้ างใจและพยายามถ่วงเวลาในการเดินทาง แล้วลอบสง่ ข่าวถึงเจ้าเมืองนครราชสมี า เจ้าพระยากา
แหงสงครามรามภกั ดี (ทองอินทร์ ณ ราชสีมา) และพระยาปลดั จนกระทง่ั เดินทางมาถึงทงุ่ สมั ฤทธ์ิ
แขวงเมืองพิมาย ได้พกั ต้ังคา่ ยคา้ งคนื อยู่ ณ ที่นั้น คุณหญงิ โมได้ออกอุบายใหช้ าวเมืองนาอาหารและ
สุราไปเลีย้ งดูผู้ควบคมุ อย่างเต็มท่ี จนทหารต่างก็เมามายไมไ่ ดส้ ติ หมดความระมัดระวัง พอตกดึกก็
พรอ้ มกนั จบั อาวุธไล่ฆา่ ทหารเวียงจันทนต์ ายเปน็ จานวนมาก แลว้ หาชยั ภมู ิตัง้ มนั่ อยู่ ณ ทีน่ ัน้ เจ้าอนุ
ทราบข่าวกใ็ ห้เจ้าสุทธสิ าร (โป)้ บุตรคนใหญ่คุมกาลังทหารเดนิ เทา้ ประมาณ ๓,๒๐๐ คน และทหาร
ม้าประมาณ ๔,๐๐๐ คน รบี รดุ มาทาการปราบปรามทาการตอ่ สู้รบกันถึงตลุมบอน แต่คุณหญงิ โมก็จดั
ขบวนทัพ กรมการผู้ใหญ่คมุ พลผู้ชาย ตวั คณุ หญิงโมคุมพลผู้หญิงออกตี กองทัพพวก เวียงจนั ทน์แตก
ยับเยนิ พอดเี จ้าอนุได้ขา่ วว่ากองทัพจากกรุงเทพฯ ยกข้ึนมาช่วยชาวเมืองนครราชสีมา จึงตอ้ งรีบถอน
กาลงั ออกจากเมืองนครราชสีมา เมื่อวนั ที่ ๒๓ มีนาคม ๒๓๖๙ วีรกรรมทีค่ ุณหญิงโมไดป้ ระกอบขนึ้ ท่ี
ทุ่งสมั ฤทธคิ์ รั้งนพี้ ระบาทสมเด็จพระน่งั เกลา้ เจา้ อยหู่ ัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ สถาปนาคุณ
หญงิ โมดารงฐานนั ดรศักดิ์ เป็นท้าวสุรนารี และพระราชทานเคร่ืองยศทองคาประดบั เกียรติดงั นี้
- ถาดทองคาใสเ่ ช่ียนหมาก ๑ ใบ
- จอกหมากทองคา ๑ คู่

หนา้ ๙

ข้อมลู สถานศกึ ษา 91
ณ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

- ตลับทองคา ๓ เถา
- เต้าปูนทองคา ๑ อัน
- คณโฑทองคา ๑ ใบ
- ขนั น้าทองคา ๑ ใบ
ในปี พ.ศ. ๒๓๗๖ กองทัพนครราชสมี าไดเ้ ป็นกาลังสาคญั ในการทาสงครามกับญวนใน
ดนิ แดนเขมร เพื่อขับไลญ่ วนออกจากเขมร เจ้าพระยานครราชสมี า (ทองอินทร์ ณ ราชสีมา) ได้
ร่วมกบั เจ้าพระยาบดินทรเ์ ดชา (สิงห์ สงิ หเสนี) ทาการรบด้วยความสามารถ ปี พ.ศ. ๒๓๗๗
เจา้ พระยานครราชสีมาไดน้ าชา้ ง พลายเผือกหางดา ขึน้ น้อมเกล้า ฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระ
เจา้ อยูห่ วั และโปรดเกลา้ ฯ ใหส้ มโภชขึน้ ระวางเปน็ พระยามงคลนาดนิ ทร์ ปี พ.ศ. ๒๓๘๐โปรดเกล้าฯ
ใหเ้ จ้าพระยานครราชสีมาทานุบารงุ เมอื งพระตะบองใหม้ ัน่ คงแขง็ แรงย่ิงขึ้น โดยนาชาวเมอื ง
นครราชสีมาจานวน ๒,๐๐๐ คน ไปปฎิบตั ิงานด้วยความเรยี บร้อย ปี พ.ศ. ๒๓๘๓ เจ้าพระยา
นครราชสีมา (ทองอนิ ทร์ ณ ราชสมี า) พรอ้ มดว้ ยบตุ ร (พระยาภักดีนุชติ ) คุมกาลังพลไปปรามกบฏนัก
องค์อมิ่ ท่ีเมืองพระตะบอง เพราะนกั องค์อ่มิ ไดป้ กครองเมืองพระตะบองแทนพระยาอภยั ภูเบศร์ แลว้
คิดกบฏไปฝักใฝก่ ับญวณ โดยจับกุมกรรมการเมืองพระตะบอง รวมทงั้ น้องชายของเจา้ พระยา
นครราชสีมา (พระยาราชานชุ ิต) และกวาดต้อนครอบครัวหนีไป ทพั จากนครราชสมี าขับเค่ยี ว จนถึงปี
พ.ศ. ๒๓๘๖ เจา้ พระยานครราชสีมาได้ลม้ ป่วย จึงกลับมาพักรกั ษาตวั ทเี่ มืองนครราชสมี า ทาใหก้ าร
รบยดื เยอ้ื ต่อไปอีก ซึง่ การทาสงครามกับญวนน้ี เมอื งนครราชสีมาเป็นกาลังสาคญั ของราชการทพั มา
โดยตลอด ปี พ.ศ. ๒๓๘๗ เมืองนครราชสีมาไดน้ าช้างพลาย ๓ เชอื ก น้อมเกล้าถวายรัชกาลท่ี ๓ คือ
พลายบาน พลายเยยี ว พลายแลม ปี พ.ศ. ๒๓๘๘ ไดน้ าช้างพลาย ๒ เชือก นอ้ มเกลา้ ถวายรชั กาลท่ี
๓ อกี คร้ัง คือ พลายอเุ ทน และพลายสาร

หมายเหตุ : ท่ีมาจากหนังสือประวัตมิ หาดไทยสว่ นภมู ิภาค จังหวดั นครราชสีมา พ.ศ. ๒๕๒๖

สมัยกรุงรัตนโกสนิ ทร์ รัชกาลท่ี ๔
เมืองนครราชสมี ามคี วามเจริญมากข้ึน เป็นศูนย์กลางการค้าขายของหวั เมืองทางตะวันออก
เพราะมสี ินคา้ ท่ีพ่อคา้ ต้องการมาก เชน่ หนงั สตั ว์ เขาสัตว์ นอแรด งา และไหม พวกพ่อค้าเดนิ ทางมา
ซ้ือสินคา้ เหลา่ นี้แล้วสง่ ไปจาหน่ายที่กรุงเทพฯ และซื้อสนิ ค้าจากกรุงเทพฯ มาจาหนา่ ยในหวั เมอื ง
ตะวนั ออก โดยตลาดกลางอยู่ทีเ่ มืองนครราชสมี าในรชั กาลน้ี ทรงปรารภว่าควรจะมรี าชธานหี า่ งทะเล
ไวอ้ กี สัก ๑ แห่งทรงพระราชดารวิ ่าควรเปน็ เมืองนครราชสีมา จงึ โปรดเกล้า ใหพ้ ระปิ่นเกล้าเจา้ อยู่หัว
เสดจ็ ข้นึ ไปทรงตรวจภูมิประเทศ พร้อมดว้ ยสมเด็จพระเจ้าพระยาบรมมหาศรีสรุ ิยวงศ์ สมุหพระ
กลาโหมเม่ือไดท้ รงตรวจพิจารณาแล้ว ทรงเห็นว่ายังไม่เหมาะสม เพราะเมืองนครราชสมี าอัตคัตน้า

หน้า
๑๐

ข้อมลู สถานศึกษา 92
ณ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

และการคมนาคมก็ยังลาบาก รชั กาลท่ี ๔ จงึ ทรงเปลีย่ นพระทยั มาสรา้ งพระราชวงั ทเี่ มืองลพบรุ แี ทน
และพระบาทสมเด็จพระปน่ิ เกลา้ เจ้าอยู่หวั ได้ทรงกราบทูลขอให้เปลี่ยนนามการเรยี กดงพระยาไฟเสีย
ใหม่ว่าดงพระยาเยน็ เพ่ือไม่ใหค้ นครั่นครา้ มหรือไม่กลา้ เดินทางผ่านเขา้ ไป

หมายเหตุ : ทม่ี าจากหนังสือประวัตมิ หาดไทยสว่ นภมู ิภาค จังหวัดนครราชสมี า พ.ศ. ๒๕๒๖

สมยั กรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๕
ในสมัยรัชกาลท่ี ๕ พ.ศ. ๒๔๑๗ พวกฮ่อไดเ้ ข้ามารุกรานเมืองหนองคายหลายครั้ง และเมือง
นครราชสมี าก็เปน็ กาลงั สาคัญ ในการจดั กาลงั ทัพ ไปปราบฮ่อ สว่ นวิธีการปกครองเมืองนครราชสมี า
ไดเ้ รม่ิ เปล่ยี นแปลงเม่อื ร.ศ. ๑๑๐ (พ.ศ. ๒๔๓๔) โดยโปรดฯ ใหร้ วบรวมหวั เมืองในเขตท่ีราบสูงเป็น
๓ มณฑล คือ
๑. มณฑลลาวพวน มี เมอื งหนองคายเป็นท่ีว่าการมณฑล
๒. มณฑลลาวกาว มี เมอื งนครจาปาศักดิเ์ ปน็ ท่ีว่าการมณฑล
๓. มณฑลลาวกลาง มี เมอื งนครราชสมี าเปน็ ท่ีวา่ การมณฑล
สาหรับมณฑลลาวกลางน้นั มีกรมหลวงสรรพสิทธปิ ระสงค์เป็นขา้ หลวงใหญ่ ตอ่ มาเมื่อได้จัด
หัวเมอื งเป็นมณฑลเทศาภบิ าลทั่วทั้งพระราชอาณาเขต ใหเ้ ปลยี่ นนามมณฑล ทง้ั ๓ เสยี ใหม่ คือ
มณฑลลาวพวน เปน็ มณฑลอุดร , มณฑลลาวกาว เปน็ มณฑลรอ้ ยเอ็ด และมณฑลอุบล มณฑลลาว
กลาง เป็นมณฑลนครราชสมี า เหตุการณส์ าคัญอนื่ ๆ ท่ีเก่ียวข้องกบั เมอื งนครราชสีมาในรชั กาลที่ ๕
น้ี คือ ในด้านการคมนาคม ได้มีการสรา้ งทางรถไฟจากกรงุ เทพฯ ถงึ นครราชสมี า ใน พ.ศ. ๒๔๓๔ ซง่ึ
เปน็ ทางรถไฟของรฐั บาลสายแรก และพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หัวได้เสดจ็ เปิดทางรถไฟเม่ือวนั ท่ี
๒๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๔๓ ซ่งึ เปน็ ประโยชนต์ ่อเมืองนครราชสีมาจนเท่าทกุ วนั นี้ ในปี พ.ศ. ๒๔๔๗
สมเดจ็ พระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟา้ มหาวชิราวุธ สยามมงกุฏราชกมุ าร ได้เสดจ็ ตรวจราชการมณฑล
นครราชสีมา และต่อมาไดม้ ีการทดลอง การเกณฑ์ทหาร แบบใหมท่ ีม่ ณฑลนครราชสีมาเปน็ แห่งแรก
ปรากฏว่าไดผ้ ลดจี งึ ขยายไปยังมณฑลอื่น ๆ

หมายเหตุ : ที่มาจากหนงั สือประวัตมิ หาดไทยสว่ นภูมิภาค จังหวัดนครราชสมี า พ.ศ. ๒๕๒๖

สมัยกรุงรตั นโกสนิ ทร์ รัชกาลที่ ๖
ใน พ.ศ. ๒๔๕๖ สมเดจ็ พระพันปีหลวง (สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินนี าถ) เสด็จกรม
ทหารมา้ ที่ ๕ ทีม่ ณฑลนครราชสมี าและทรงรบั ตาแหนง่ ผ้บู ังคับการพิเศษ กรมทหารม้าท่ี ๕ มณฑล

หนา้
๑๑

ขอ้ มลู สถานศึกษา 93
ณ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

นครราชสมี า ในปี พ.ศ. ๒๔๖๓ สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจา้ ฟา้ กรมหลวงนครสวรรค์วรพินติ เสนาธิ
การทหารบก เสด็จตรวจราชการทหารที่มณฑลนครราชสมี า

หมายเหตุ : ท่มี าจากหนงั สือประวัตมิ หาดไทยสว่ นภูมิภาค จังหวดั นครราชสมี า พ.ศ. ๒๕๒๖

สมัยกรุงศรอี ยุธยาสมัยกรุงรัตนโกสนิ ทร์ รัชกาลท่ี ๙
พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัวและสมเดจ็ พระนางเจา้ พระบรมราชนิ ีนาถไดเ้ สด็จเยี่ยมพสก
นิกรภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือครงั้ แรก และได้เสดจ็ พระราชดาเนินมาเยี่ยมพสกนิกรชาวเมือง
นครราชสีมาอกี หลายครั้ง เช่น เสด็จทอด พระเนตรการเรียนการสอนหลักสตู รมัธยมแบบประสมที่
โรงเรียนสรุ นารวี ทิ ยา , เสด็จทาพธิ ีเปิดอาคารเรยี นโรงเรียนบุญวฒั นา เป็นตน้ ยงั ความปลาบปล้ืมใน
พระมหากรณุ าธิคุณแกช่ าวนครราชสีมาเปน็ ล้นพ้น

การปกครองสว่ นภมู ภิ าค

แบง่ ปกครองแบ่งออกเปน็ 32 อาเภอ 289 ตาบล 3743 หมบู่ ้าน เน้อื ทร่ี วม 20,493.968

ตารางกโิ ลเมตร

๑. อาเภอเมืองนครราชสมี า ๑๗. อาเภอชุมพวง

๒. อาเภอครบรุ ี ๑๘. อาเภอสงู เนนิ

๓. อาเภอเสงิ สาง ๑๙. อาเภอขามทะเลสอ

๔. อาเภอคง ๒๐. อาเภอสีคิว้

๕. อาเภอบา้ นเหล่ือม ๒๑. อาเภอปากชอ่ ง

๖. อาเภอจักราช ๒๒. อาเภอหนองบญุ มาก

๗. อาเภอโชคชัย ๒๓. อาเภอแก้งสนามนาง

๘. อาเภอด่านขุนทด ๒๔. อาเภอโนนแดง

๙. อาเภอโนนไทย ๒๕. อาเภอวังน้าเขยี ว

๑๐.อาเภอโนนสงู ๒๖. อาเภอเทพารักษ์

๑๑.อาเภอขามสะแกแสง ๒๗. อาเภอเมืองยาง

๑๒.อาเภอบัวใหญ่ ๒๘. อาเภอพระทองคา

๑๓.อาเภอประทาย ๒๙. อาเภอลาทะเมนชัย

๑๔.อาเภอปักธงชัย ๓๐. อาเภอบวั ลาย

๑๕.อาเภอพมิ าย ๓๑. อาเภอสดี า

๑๖.อาเภอหว้ ยแถลง ๓๒. อาเภอเฉลิมพระเกยี รติ

หนา้
๑๒

ขอ้ มูลสถานศึกษา 94
ณ วนั ท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

เศรษฐกิจ

นกั ลงทนุ ทงั้ ในประเทศไทยและต่างชาตติ ่างใหค้ วามสาคัญกับจงั หวัดนม้ี าก จงึ ไดต้ งั้ ฉายา
ให้กบั จงั หวดั นี้ว่าเปน็ "มหานครแห่งอสี าน" เปน็ เสมือนเมืองหลวงของภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื
เพราะเปน็ ศูนย์กลางทางด้านต่าง ๆ ของภูมภิ าค ได้แก่ การปกครอง การศึกษา การสาธารณสขุ การ
คมนาคมขนส่ง การอุตสาหกรรม การเงนิ การธนาคาร การพาณิชย์ การลงทนุ การสื่อสาร
โทรคมนาคม ฯลฯ มคี าขวัญของเมืองโคราชวา่ มหานครแห่งอสี าน เมืองศนู ย์กลางทางเศรษฐกิจ
ประตเู ช่ือมโยงพันธมิตร สรา้ งเศรษฐกิจสู่สากล

กลุ่มประชากร

ปจั จบุ นั จังหวัดนครราชสมี ามีประชากรมากเปน็ อันดับหนึ่งของภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือ
และมากเป็นอนั ดับสองของประเทศรองจากกรุงเทพมหานคร ประกอบดว้ ยประชากรหลากหลายเชื้อ
ชาติหรอื หลายชาตพิ ันธุ์ แตก่ ล่มุ ชาติพันธใ์ุ นจังหวดั นครราชสีมาทีม่ ีจานวนมากมีอยสู่ องกล่มุ ใหญ่คือ
ไทย (หรอื เรียกอกี อย่างวา่ ไทยโคราช) และอีกกลุม่ คอื ลาว (หรอื ไทยอสี าน) และมีชนกลุ่มน้อยอีก
ได้แก่ มอญ กุย (หรือสว่ ย) ชาวบน จนี ไทยวน ญวน และแขก

ไทย
ชาวไทยสยามเก็บนา้ ตาลกลุ่มชาติพันธ์ุไทยท่ีอยใู่ นนครราชสีมาเรยี กอีกอย่างว่า ไทยโคราช
เปน็ คนกลุ่มใหญท่ ี่สุดในจังหวัดนครราชสมี า คนกล่มุ นี้ใชภ้ าษาเหมอื นไทยในส่วนกลาง เพยี งแต่เสียง
วรรณยุกตเ์ พ้ยี นไปบา้ ง และมีคาศัพท์สานวนบางอย่างท่ีมีลักษณะเป็นของตนเอง เดิมถ่ินนี้ชาว
พื้นเมืองเปน็ ละวา้ ชาวไทยได้อพยพเขา้ มาอยู่อาศยั สมยั กรุงศรอี ยธุ ยา พระเจ้าอู่ทองใหข้ ุนหลวงพะ
งั่วยกกองทัพมารวบรวมดินแดนแถบนเ้ี ข้ากับกรุงศรีอยธุ ยา พระเจา้ อูท่ องโปรดฯ ใหก้ องทหารอยธุ ยา
ต้ังดา่ นอยู่ประจา และส่งช่างชาวอยุธยามาก่อสร้างบ้านเรือนและวัดวาอารามเปน็ อนั มาก ชาวไทย
อยธุ ยาได้อพยพเข้ามาอย่อู าศัยเพม่ิ ขนึ้ ในสมยั สมเด็จพระนารายณ์มหาราช และไดอ้ พยพมาอยู่
นครราชสีมาอกี ระลอกหนงึ่ คือ คราวเสียกรงุ คร้ังที่ ๒ โดยมีชาวไทยชายฝง่ั ทะเลภาคตะวันออกได้
อพยพเขา้ มาเพ่มิ ดว้ ย ชาวไทยกลุม่ น้ีและชาวไทยพื้นเมืองเดมิ (เข้าใจวา่ เป็นชาวสยามลุ่มน้ามลู
(ไท-เสียม) อาจมีเขมรและมอญปนอย่ดู ว้ ย) สืบเชอื้ สายเปน็ ชาวไทยโคราชและรักษาขนบธรรมเนียม
ประเพณสี บื ทอดกันมา
กลุ่มไทยโคราชเปน็ กลุม่ ท่ีแสดงเอกลักษณ์ของเมืองนครราชสมี า เพราะสาเนียงแตกตา่ งจาก
กลมุ่ อนื่ เปน็ กลุม่ ที่พดู ภาษาไทยโคราชซง่ึ คล้ายคลงึ ภาษาไทยกลางแต่สาเนยี งเพย้ี น เหน่อ หว้ นส้นั
เก่ินเสยี ง มคี าไทยลาว (อสี าน) ปะปนบ้างเล็กนอ้ ย ชาวไทยโคราชแตง่ กายแบบไทยภาคกลาง
รับประทานข้าวเจา้ อาหารทั่วไปคล้ายคลงึ ภาคกลาง ขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมคลา้ ย

หน้า
๑๓

ขอ้ มลู สถานศกึ ษา 95
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ไทยภาคกลาง ปจั จบุ นั กลุ่มไทยโคราชอาศยั อยใู่ นทุกอาเภอในจงั หวัดนครราชสีมา ยกเว้นบางอาเภอ
ที่มีชาวไทยลาวมากกว่า (อาเภอบัวใหญ่ ปกั ธงชยั และสูงเนิน) และยังพบชาวไทยโคราชในบางส่วน
ของจงั หวดั สระบรุ ี จงั หวัดลพบุรี จังหวดั ชยั ภูมิ (อาเภอบาเหนจ็ ณรงค์และจัตรุ ัส) และจังหวดั บุรีรัมย์
(อาเภอเมืองบรุ ีรมั ย์ นางรอง และละหานทราย)

ลาว
ลาว (ลาวเวยี ง ไทยลาว หรือไทยอีสาน) เปน็ กลุม่ หน่งึ ที่มีจานวนประชากรมากรองจากกลุ่ม
ไทยโคราช แต่อพยพเขา้ มาทีหลงั อาศัยอยู่มากในบางอาเภอของจังหวัดนครราชสีมา เช่น อาเภอบัว
ใหญ่ ปกั ธงชยั สูงเนนิ และบางส่วนของอาเภอประทาย ห้วยแถลง ชมุ พวง และสีค้วิ เป็นตน้ ไทย
อีสานพูดภาษาอสี านและมีขนบธรรมเนียมประเพณีเหมือนชาวอีสานท่ัวไป กลมุ่ ไทยอีสานอพยพเข้า
มาอย่ใู นจังหวดั นครราชสมี าหลายรนุ่ ส่วนใหญ่อพยพเข้ามาอยูส่ มยั สงครามปราบปรามเมือง
เวียงจันทน์ สมยั ธนบรุ ี มีการกวาดต้อนครอบครวั ลาวเข้ามาอย่ใู นหวั เมืองชัน้ ใน และอพยพเข้ามาโดย
สมัครใจเพ่ิมขน้ึ ในระยะหลัง

มอญ
มอญจากการสารวจสามะโนประชากรของจังหวดั นครราชสีมา เมอ่ื ปี พ.ศ. ๒๔๔๖ ในสมัย
รชั กาลท่ี ๕ พบว่า มีชาวมอญอย่จู านวน ๒,๒๔๙ คน จากจานวนประชากรของนครราชสีมา
๔๐๒,๖๖๘ คน ชาวมอญอพยพเขา้ มาอย่บู ริเวณเมืองนครราชสีมา ตั้งแตป่ ี พ.ศ. ๒๓๑๘ ในสมัยกรุง
ธนบรุ ี สมเด็จพระเจา้ กรุงธนบุรี พระราชทานครวั มอญท่ีอพยพเข้ามาสวามภิ ักด์ิ มีพระมหาโยธา (เจ่ง)
เปน็ หัวหนา้ แบ่งใหพ้ ระยานครราชสีมานาขึ้นมาอยู่ท่เี มืองนครราชสีมา ตงั้ ครวั มอญท่ีลาพระเพลงิ
เขตอาเภอปกั ธงชยั ทบี่ ้านพลับพลา อาเภอโชคชัย พระยาศรีราชรามัญผเู้ ป็นหวั หนา้ พาญาติพีน่ ้องมา
อย่ใู นเมืองเปน็ สายกองสว่ ยทอง ต้งั บ้านเรือนเรียกวา่ บา้ นมอญ เม่ือเกดิ กบฎเจ้าอนวุ งศ์ เมอื่ ปี พ.ศ.
๒๓๓๖ พระบาทสมเดจ็ พระนั่งเกล้าเจ้าอยูห่ วั ไดโ้ ปรดเกล้าฯ ใหเ้ จา้ พระยามหาโยธา (ทอเรยี ) คมุ กอง
มอญมาสมทบมารว่ มรบกับกาลงั ฝ่ายไทย เม่ือเสร็จศกึ แลว้ พวกมอญเห็นเมืองปักธงชยั อุดมสมบรู ณจ์ งึ
มาตง้ั ถิน่ ฐาน ปัจจบุ ันชาวมอญในนครราชสีมายงั รกั ษาวฒั นธรรมประเพณมี อญไว้ เชน่ ภาษา การไหว้
ผี การเลน่ สะบา้ ในเขตบ้านทา่ โพธิ บา้ นสาราญเพลิง ตาบลนกออก อาเภอปักธงชยั ประกอบอาชีพทา
นา ทาสวน ทาเคร่ืองปั้นดินเผา ภาษามอญจะใช้พูดในชาวไทยมอญทอี่ ายเุ กิน ๖๐ ปีขึน้ ไป คนร่นุ
หลงั จากนีจ้ ะพูดภาษาไทยโคราชท้ังสิน้

หน้า
๑๔

ข้อมลู สถานศกึ ษา 96
ณ วันท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

สว่ ย
ส่วย หรือ ข่า เปน็ ชนพื้นเมอื งของหวั เมืองเขมรป่าดงและเมืองนครราชสีมา พูดภาษาตระกลู
มอญ-เขมร ได้อยใู่ นพ้นื ท่ีนีก้ ่อนทค่ี นไทยจะเข้ามามีอิทธิพลเหนือดินแดนบรเิ วณลุม่ แม่น้ามูลตอนบน
เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๖๒ เจา้ เมอื งนครราชสมี า (ทองอินทร)์ ตขี ่าได้ แลว้ นามายังเมืองนครราชสีมา ภาษา
สว่ ย เป็นภาษาของชาวสว่ ยทอ่ี พยพมาจากจังหวดั สุรินทร์ จงั หวัดศรสี ะเกษ และจงั หวัดบรุ ีรัมย์ ทม่ี า
ตั้งหลักแหล่งอยู่ท่ี ตาบลหว้ ยแถลง อาเภอหว้ ยแถลง ปัจจุบนั มีเฉพาะผู้ท่ีอายเุ กนิ ๔๐ ปขี ึน้ ไป ที่ยังคง
ใช้ภาษาสว่ ยในกลุ่มของตนเอง นอกจากนน้ั จะใช้ภาษาไทยโคราชเปน็ พื้น

ญฮั กุร
ญัฮกุร หรือ เนียะกุล เปน็ ชนกลมุ่ นอ้ ยท่ีอาศัยอยตู่ ามไหล่เขาหรอื เนินเขาเตย้ี ๆ บรเิ วณด้าน
ในของที่ราบสงู โคราช ชาวบนอาจสบื เช้ือสายมาจากคนในสมยั ทวารวดี อยใู่ นบางหมู่บ้านของอาเภอ
ปักธงชัย อาเภอครบุรี และอาเภอหนองบุญมาก ภาษาชาวบน เปน็ ภาษาตระกลู มอญ-เขมร ปัจจบุ ัน
ชาวบนพูดภาษาชาวบนเฉพาะผทู้ ่อี ายุเกนิ ๖๐ ปีขึ้นไป นอกจากนนั้ ใชภ้ าษาไทยโคราช

ไทยยวน
ไทยยวน หรอื ไทยโยนก เปน็ เผา่ ไทยในภาคเหนือของไทย ไดอ้ พยพเขา้ มาอยู่ท่ีอาเภอสีค้ิว
สองทางด้วยกนั คือ พวกแรกอพยพจากทางเหนือมาอยทู่ ี่อาเภอเสาไห้ จังหวดั สระบุรี ต่อมาเจา้ เมอื ง
สระบุรตี อ้ งการตงั้ กองเลี้ยงโคนมที่เมืองนครจนั ทึก จึงได้แบ่งครอบครวั ชาวไทยยวนจากอาเภอเสาไห้
ไปอยู่ที่อาเภอสีค้ิว สว่ นอกี พวกหนง่ึ อพยพมาจากเวียงจนั ทน์ ชาวไทยยวนยังรักษาประเพณีและ
วฒั นธรรมแบบโยนกไวไ้ ด้ดีมาก ภาษาไทยยวน ใช้พดู ในหมู่ไทยยวนด้วยกันเองซงึ่ มีอยปู่ ระมาณ
๕,๐๐๐ คน ในเขตอาเภอสีคว้ิ ในท้องทตี่ าบลลาดบวั ขาว ตาบลสีคิ้ว และตาบลบา้ นหนั
นอกจากน้ยี ังมีกลุ่ม ชาวจนี ชาวเวียดนาม และชาวแขก

ประวัติศาสตรแ์ ละศิลปวัฒนธรรม

ประตูเมือง
ในสมัยแผ่นดนิ สมเดจ็ พระนารายณม์ หาราช (พ.ศ. ๒๑๙๙ - พ.ศ. ๒๒๓๑) มีพระราชดาริว่า
ดนิ แดนภาคอสี านเปน็ ฉนวนป้องกนั การรกุ รานของขแมร์ (เขมร) ลาว ญวน และเปน็ หัวเมืองใหญ่
ควบคุมเขมรปา่ ดงทข่ี ึน้ แกไ่ ทย ขณะนน้ั มเี มืองเสมา เมืองโคราช และเมืองพิมาย เป็นชุมชนใหญ่ ควร
จะต้ังเป็นหนา้ ด่านได้ จงึ โปรดใหส้ รา้ งเมอื งทมี่ ีป้อมปราการแบบฝรงั่ ในฐานะเมืองสาคัญชายพระราช
อาณาเขต โดยเกณฑช์ ่างจากกรงุ ศรีอยธุ ยา เกณฑ์แรงงานจากเมืองโคราช กบั เมืองเสมา ช่วยกนั สร้าง
เมืองใหม่ ห่างจากเมอื งโคราชเกา่ ในท้องท่ี อาเภอสงู เนนิ ไปทางทิศตะวนั ออก ๘๐๐ เส้น (๓๒

หน้า
๑๕

ขอ้ มลู สถานศึกษา 97
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

กิโลเมตร) ซง่ึ ก็คอื พืน้ ทีต่ ัวเมืองเก่า บรเิ วณเขตกาแพงเมือง และคูเมืองในปัจจุบนั มีนายช่างชาว
ฝรัง่ เศสเปน็ ผ้วู างผังเมือง ผงั เมืองมลี ักษณะเปน็ ส่ีเหลย่ี ม รูปกลองชัยเภรี มคี วามกวา้ งประมาณ
๑,๐๐๐ เมตร (มาตราวดั ของไทย : ๒๕ เส้น) ยาวประมาณ ๑,๗๐๐ เมตร (มาตราวดั ของไทย : ๔๓
เสน้ ) มพี นื้ ท่ีภายในประมาณ ๑,๐๐๐ ไร่ ( ๑.๖๐ ตร.กม.) ขุดคูกว้าง ๒๐ เมตร (๑๐ วา) และลกึ ๖
เมตร (๓ วา) ยาวล้อมรอบเมือง มีโครงข่ายถนนภายใน ตดั กนั มีรูปแบบเป็น ตารางหมากรกุ (Grid
pattern system) ก่อสรา้ งกาแพงเมือง โดยก่ออิฐขนึ้ จากหนิ ศลิ าแลง มคี วามสงู ๖ เมตร (๓ วา) ยาว
โดยรอบ ๕,๒๒๐ เมตร (๒,๖๑๐ วา) บนกาแพงมีใบเสมาโดยรอบ จานวน ๔,๓๐๒ ใบ เดิมนนั้ ก่อน
การก่อสร้างกาแพงเมือง ใบเสมาบนกาแพง ไดอ้ อกแบบไว้ให้มีลกั ษณะเป็นรูปสเ่ี หล่ียมตามแบบของ
ฝรง่ั แตต่ ่อมาเม่ือมกี ารกอ่ สร้าง พระยมราช (สังข์) เจา้ เมอื งนครราชสมี า ได้เปลีย่ นแปลงลักษณะใบ
เสมาให้เป็นแบบของไทยแทน มีป้อมประจากาแพง และป้อมตามมุมกาแพงรวม ๑๕ ป้อม มปี ระตู
เมืองกว้าง ๓ เมตร (๑ วา ๒ ศอก) จานวน ๔ ประตู โดยประตูเมืองทง้ั ๔ เป็นทางเขา้ ออกเมืองท้ังส่ี
ทิศ บริเวณซุ้มประตเู มือง จะมหี อยามรักษาการณ์ - เชงิ เทิน รปู แบบเป็นทรงไทยโบราณ ศิลปะสมัย
อยธุ ยา หลงั คามงุ ดว้ ยกระเบื้องดินเผา มีช่อฟา้ ใบระกาเหมือนกันหมดทุกแห่ง มชี อื่ เรยี กประตเู มืองท้ัง
๔ นวี้ า่

๑. ประตูชุมพล
๒. ประตูพลแสน
๓. ประตูพลล้าน
๔. ประตไู ชยณรงค์
เมอ่ื ระยะเวลาผ่านไป สิ่งก่อสร้างบางอยา่ งได้ถกู ทาลายลง เม่ือครงั้ ทีไ่ ด้เกิดศึกกับเจา้ อนวุ งศ์
แหง่ กรุงเวียงจันทน์ ที่ไดเ้ ขา้ มายดึ เมอื งนครราชสมี า กอรป์ กบั ส่วนหนงึ่ ถกู สภาพภูมิอากาศ และ ภัย
ธรรมชาติ เช่น แสงแดด ลม และ ฝน ทาลายเสียหายไปบ้าง ทาให้ทรดุ โทรมลง เหลือแต่เพยี ง ประตู
เดียวก็คือ ประตูชมุ พล ท่ียงั หลงเหลอื โครงสรา้ งเดิมไวอ้ ยู่

ปร ประตูพลแสน ประตพู ลล้าน ประตูไชยณรงค์

ประตชู ุมพล

หน้า
๑๖

ขอ้ มูลสถานศกึ ษา 98
ณ วนั ท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ปราสาทหนิ พนมวนั
ปราสาทหนิ พนมวัน ตัง้ อยูท่ บ่ี ้านมะค่า ตาบลโพธิ์ ถนนสายโคราช-ขอนแกน่ จงั หวัด
นครราชสีมา เปน็ โบราณสถานสถาปัตยกรรมในคตคิ วาม
เช่ือของเขมรโบราณ สรา้ งราวพทุ ธศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ เพื่อ
เปน็ เทวสถาน ต่อมาภายหลงั ดดั แปลงเปน็ พุทธสถาน เป็น
ปราสาทหินที่มีขนาดใหญ่เป็นอนั ดับ ๕ ของประเทศไทย
ตัวปราสาทหนิ พนมวนั สร้างเปน็ ปรางคม์ ฉี นวน
(ทางเดนิ ) ติดตอ่ กันเปน็ รูปสีเ่ หลี่ยมยาว ๒๕.๕๐ เมตร
กว้าง ๑๐.๒๐ เมตร พระปรางคม์ ีประตซู ้มุ ๓ ดา้ น ซ้มุ ประตดู า้ นทิศเหนือ ประดิษฐานพระพทุ ธรปู ยืน
ปางประธานอภยั ๑ องค์ ลกั ษณะศิลปะแบบอยธุ ยา รอบปราสาทเปน็ ลานกว้างมีระเบียงคดก่อดว้ ย
หนิ กว้าง ๕๔ เมตร ยาว ๖๓.๓๐ เมตร ประกอบด้วยประตูทางเขา้ ๔ ทศิ ทางด้านทศิ ตะวนั ออกมี
“บาราย” หรอื สระนา้ ขนาดใหญป่ ระจาชุมชน เรียกวา่ "สระเพลง"

แหลง่ โบราณคดีบ้านโนนวัด

แหลง่ โบราณคดบี า้ นโนนวัด คือแหล่งโบราณทีม่ ีหลมุ ขดุ ค้นทางโบราณคดีทใี่ หญท่ ่สี ุด และมี

ความตอ่ เน่ืองทางวัฒนธรรมท่ียาวนานท่ีสดุ ในประเทศไทย ณ เวลาน้ี นับได้ตง้ั แตย่ ุคหนิ ใหม่ สาริด

เหลก็ เร่อื ยมากระทงั่ ยคุ ปจั จุบัน กว่า ๒๐๐ ชว่ั อายุคน ตัวแหล่งขดุ คน้ ตั้งอยู่ในเขตตาบลพลสงคราม

อาเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา ภายในไดม้ ีขดุ พบหลมุ ศพ กระดูกมนุษย์ เคร่ืองประดับ และไห

โบราณลวดลายงดงาม ซึ่งมีอายอุ านามใกลเ้ คยี งกบั แหลง่ โบราณคดบี า้ นเชยี งทีจ่ งั หวัดอุดรธานี คือ

ประมาณ ๔,๕๐๐ ปี และในอนาคตจะมีการสนับสนุนใหข้ ึ้นทะเบียนมรดกโลกอีกด้วย

โครงการศึกษาวจิ ัย “The Development of An Iron Age Chiefdom : Phase Twor”

เป็นอกี โครงการหน่งึ ที่ไดร้ ับอนุญาตจาก

ภารกิจการตา่ งประเทศ สานักงาน

คณะกรรมการวิจยั แห่งชาติ (วช.) ใหเ้ ข้า

มาศึกษาคน้ คว้าทางโบราณคดีในประเทศ

ซงึ่ เป็นความร่วมมือระหว่างกรมศิลปากร

และมหาวทิ ยาลยั โอทาโก ประเทศ

นิวซีแลนด์ ซึง่ ดาเนนิ การระหวา่ ง พ.ศ.

๒๕๓๘ ถึง ๒๕๔๒ ในบริเวณบ้านโนนวัด

ตาบลพลสงคราม อาเภอโนนสงู จงั หวัด

นครราชสมี า เพอื่ ศกึ ษาเร่ืองราวของคนใน การขนุ ค้นทางโบราณคดี ณ บา้ นโนนวดั

หนา้
๑๗

ขอ้ มูลสถานศกึ ษา 99
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ประวตั ศิ าสตร์ ก่อนทจี่ ะพัฒนาเขา้ สอู่ ารยธรรมอยา่ งแท้จรงิ ในชว่ งครสิ ตกาล สาเหตุทเี่ ลอื กศึกษาใน
บรเิ วณน้ี เนอ่ื งจากปรากฏหลักฐานชัดเจนว่า มีอารยธรรมเขมรโบราณที่เก่าแก่ คอื ปราสาทหินพมิ าย
ปราสาทหนิ พนมวัน และปราสาทหินพนม
รงุ้ อันเปน็ ถิ่นกาเนิดของกษัตรยิ ์ทีส่ าคญั
ของราชวงศห์ นงึ่ ของเขมรโบราณ คือ มหิธร
ปุระ และหลงั จากโครงการศกึ ษาวจิ ัย :
The Development of An Iron Age
Chiefdom : Phase Two ส้ินสดุ โครงการ
ลง และได้ข้อมูลในปรมิ าณมาก ดร.ไนเจล
ชาง นกั โบราณคดี จากมหาวิทยาลยั เจมส์
คกุ ประเทศออสเตรเลีย จึงสนใจเข้ามา
ศกึ ษาวิจยั การเปลี่ยนแปลงของสงั คมลมุ่ แมน่ า้ มลู ตอนบน Environment Change and Society
before Angkor : Ban Non Wat and the upper Mun River Catchment in Prehistory เพอื่
เป็นการค้นคว้าเพม่ิ เติมในส่วนของวถิ ชี วิ ติ ในรอบ ๕,๐๐๐ ปี การแกป้ ัญหาสภาวะแวดลอ้ ม
โดยเฉพาะปัญหาการขาดแคลนนา้ และปญั หานา้ ทว่ ม โดยเรม่ิ จากการเข้ามาตัง้ ถนิ่ ฐานของสังคม
ชาวนาสมยั แรกสุดในบรเิ วณนี้ ตอ่ ดว้ ยการเขา้ มาของเทคโนโลยีการใชโ้ ลหะเปน็ ครัง้ แรกๆ จาก
ภายนอก คือ การใช้ทองแดง สาริด และเหล็ก จากน้นั จึงมีการเกิดขึน้ ของสังคมแบบรฐั มผี ู้นาของ
สังคม ซ่งึ มีความเกยี่ วพนั กบั อารยธรรมทวารวดีในภาคกลางของประเทศไทยและอายธรรมแหง่ เมือง
พระนครในประเทศกมั พูชาในระยะเวลาต่อมา

ปราสาทหินพิมาย
เมอื งพมิ ายเปน็ เมอื งที่สร้างตามแบบแผนของศิลปะขอม มีลักษณะเปน็ เวยี งส่ีเหลยี่ ม ช่ือ
พมิ าย น่าจะมาจากคาว่า วิมาย หรือ วิมายปรุ ะ ท่ีปรากฏในจารกึ ภาษาขอมบนแผ่นหินตรงกรอบ

ประตูระเบยี งคดด้านหน้าของปราสาท จากหลักฐานศลิ าจารกึ
และศิลปะสรา้ งบ่งบอกวา่ ปราสาทหินพมิ ายคงเรม่ิ สร้างขนึ้ สมัย
พระเจ้าสุรยิ วรมนั ท่ี ๑ ราวพุทธศตวรรษท่ี ๑๖ ในฐานะเทวสถาน
ของศาสนาพราหมณ์ รปู แบบของศลิ ปะเป็นแบบบาปวน
ผสมผสานกับศิลปะแบบนครวดั ซ่ึงหมายถึงปราสาทน้ีได้ถูก
ดดั แปลงมาเป็นสถานท่ีทางศาสนาพุทธในสมัยพระเจา้ ชัยวรมันที่
๗ เมื่ออิทธพิ ลของวัฒนธรรมขอมเร่ิมเส่ือมลงหลังรชั สมยั ของพระ
เจ้าชัยวรมนั ที่ ๗ และมีการสถาปนาอาณาจกั รสโุ ขทยั ในเวลา

หน้า
๑๘

ข้อมลู สถานศกึ ษา 100
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ต่อมา เมืองพมิ ายคงจะหมดความสาคญั ลง และหายไปในที่สดุ เนอื่ งจากไมป่ รากฏหลกั ฐานเกีย่ วกับ
เมอื งพมิ ายเลยในสมยั สโุ ขทัย

ในปี พ.ศ. ๒๔๗๙ กรมศลิ ปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนปราสาทหนิ พิมายเปน็ โบราณสถาน
และได้จดั ต้งั เป็น อุทยานประวตั ศิ าสตร์พมิ าย ในวนั ที่ ๑๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๒ โดยได้ดาเนินการ
ปรับปรุงจัดตัง้ ถึง ๑๓ ปี รว่ มมือกันระหว่างกรมศลิ ปากร และประเทศฝรงั่ เศส ตัง้ แตป่ ี พ.ศ. ๒๕๑๙-
๒๕๓๒ ซงึ่ สมเดจ็ พระเทพรัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี ได้เสด็จฯ พระราชดาเนิน เปน็ องค์
ประธานในพิธีเปิดอุทยาน

ตัวอุทยานตั้งอยูฟ่ ากทิศตะวันออกของแม่น้ามลู บนพื้นที่ ๑๑๕ ไร่ วางแผนเป็นรูป
ส่ีเหลยี่ มผนื ผ้า กวา้ ง ๕๖๕ เมตร ยาว ๑,๐๓๐ เมตร ลกั ษณะพิเศษของปราสาทหินพิมาย คอื
ปราสาทหินแหง่ นี้สรา้ งหันหน้าไปทางทิศใต้ ต่างจากปราสาทหนิ อ่ืนๆท่ีมักหนั ไปทางทศิ ตะวนั ออก
สันนษิ ฐานวา่ เพอ่ื ใหห้ นั รับกับเส้นทางตดั มาจากเมืองยโศธรปุระ เมืองหลวงในสมัยนน้ั ของขอม ซึ่งเขา้
มาสู่เมืองพมิ ายทางทศิ ใต้

สงิ่ ก่อสร้างท่นี ่าสนใจภายในอุทยานประวัติศาสตร์พมิ าย พลับพลาตั้งอยบู่ รเิ วณด้านหน้า
กาแพงชั้นนอก ด้านซา้ ยมือของทางเดินเข้าสู่ตัวปราสาท เปน็ อาคารรูปสเ่ี หล่ยี มผืนผา้ เดิมเรยี กกนั วา่
"คลังเงนิ " จากตาแหน่งทตี่ ้ังสันนิษฐานว่าคงเปน็ ที่พักเตรียมพระองค์สาหรับกษัตริย์ หรือเจ้านายช้ันสูง
ท่ีเสดจ็ มาประกอบพธิ ีกรรมทางศาสนา รวมท้ังเปน็ สถานท่ีพักจดั ขบวนสิง่ ของถวายตา่ งๆ จากการขุด
แต่งบรเิ วณนี้เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๑ ไดพ้ บโบราณวตั ถจุ านวนมาก มีทั้งรูปเคารพ เครอ่ื งประดบั และ
เหรยี ญสารดิ เปน็ เหตใุ หเ้ รยี กกนั วา่ "คลงั เงนิ "

สะพานนาคราช ปราสาทหนิ พมิ ายต้งั อยบู่ ริเวณด้านหน้าทางเขา้ โคปุระดา้ นทิศใต้สร้างด้วย
หนิ ทราย มีผงั เปน็ รูปกากบาท กว้าง ๔ ม.
ยาว ๓๑.๗๐ ม. ยกพ้นื สูง ราวสะพานทา
เปน็ ตัวนาค ทป่ี ลายราวสะพานทาเปน็ รูป
นาคราชชคู อแผ่พังพานเป็นรูปนาค ๗
เศยี ร สะพานนี้ถอื เป็นจดุ เร่มิ ตน้ ในการเดิน
ทางเขา้ ส่ศู าสนสถานอนั ศกั ด์ิสิทธ์ิตามคติ
ความเช่อื เรื่องจักรวาล เชอ่ื ว่าเป็นเสน้ ทาง
เชอื่ มระหวา่ งโลกมนุษยก์ บั โลกสวรรค์ คตินี้ถือสืบกนั มาในศาสนาฮินดแู ละพทุ ธศาสนานิกายมหายาน

ซุ้มประตซู ุ้มประตูหรอื โคปรุ ะ ตง้ั อยู่กึ่งกลางของแนวกาแพงแก้ว อยู่ในแนวตรงกนั หมดท้ัง
๔ ดา้ น คอื ทิศเหนือ-ใต้ อยู่ตรงก่งึ กลางของกาแพง ทิศตะวนั ออก-ตะวนั ตกค่อนไปทางเหนอื เลก็ น้อย
ผังโดยรอบของซมุ้ ประตูมีลักษณะเป็นรปู กากบาท จากกาแพงแก้วเขา้ มาด้านในเชื่อกนั วา่ เป็นดนิ แดน

หน้า
๑๙

ขอ้ มูลสถานศึกษา 101
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ของโลกสวรรค์ อนั เปน็ ทอี่ ยู่ของเทพเจ้าชาลาทางเดิน ชาลาทางเดนิ ก่อสรา้ งดว้ ยหินทราย เชอ่ื มต่อ
ระหว่างซมุ้ ประตดู ้านทิศใต้ของระเบียงคดท่ลี ้อมรอบ

ปราสาทประธาน โดยทาทางเดนิ ยกพื้นสูงประมาณ ๑ เมตร แบ่งเปน็ ๓ ช่องทางเดิน ผังทา
เป็นรูปกากบาท จากการบรู ณะพบเศษกระเบ้ืองมุงหลงั คาและบราลดี นิ เผาจานวนมาก สันนิษฐานว่า
เดมิ คงเป็นระเบยี งโปร่ง หลงั คามงุ กระเบื้อง รองรบั ด้วยเสาไม้ ซุม้ ประตแู ละระเบยี งคดเป็นอาคารกอ่
ด้วยหินทรายยกพื้นสงู อย่ลู อ้ มรอบปราสาทประธาน ระเบียงคดมลี ักษณะคลา้ ยกาแพงแกว้ ทั้ง ๔ ดา้ น
โดยมีตาแหน่งท่ีตงั้ ตรงกบั แนวของประตูเมือง และประตทู างเข้าปราสาทประธาน ปรากฏหลกั ฐาน
สาคญั ท่ีซุ้มประตดู ้านทศิ ใต้ บรเิ วณกรอบประตูพบจารกึ ภาษาเขมร อกั ษรขอมโบราณ ระบุศักราชตรง
กบั พ.ศ. ๑๖๕๑-๑๖๕๕ กล่าวถึงการสร้างรูปเคารพ การสร้างเมอื ง ตลอดจนปรากฏพระนามของขนุ
นางช้ันสูง และพระนางมหากษัตริย์คอื พระเจ้าธรณินทรวรมันท่ี ๑

ปราสาทประธานเป็นส่วนสาคัญท่สี ดุ ของ
ปราสาทหนิ พมิ าย เปน็ ปราสาทองค์ใหญ่ สร้างขึ้น
ราวพทุ ธศรรตวรรษที่ ๑๖-๑๗ กอ่ สรา้ งด้วยศิลา
ทรายสีขาวหนั หน้าไปทางทิศใต้ ซง่ึ แตกต่างจากศา
สนสถานแบบขอมในทอี่ ่ืนๆ ซึ่งมักจะหันหน้าไปทาง
ทศิ ตะวันออก ปราสาทประธานประกอบด้วยส่วน
สาคญั ๒ ส่วนคอื มณฑป และ เรอื นธาตุ มีการ
จาหลักลวดลายประดบั ตามส่วนต่างๆ เช่น หนา้ บนั ทับหลงั มักจาหลักเปน็ ภาพเลา่ เร่อื งรามเกียรติ์
และเรื่องราวทางพุทธศาสนา ยกเวน้ ทางดา้ นทศิ ใต้ จาหลักเป็นภาพศิวนาฏราช ภายในเรือนธาตุเปน็
ส่วนสาคัญทสี่ ดุ เรียกว่า ห้องครรภคฤหะ เป็นทปี่ ระดิษฐานรูปเคารพสาคญั พ้นื ห้องตรงมุมด้านทิศ
ตะวันออกเฉยี งเหนือมีรอ่ งน้ามนต์ต่อลอดผ่านพืน้ ห้องออกไปทางดา้ นนอก เรยี กวา่ ท่อโสมสูตร

ปรางคห์ ินแดง สร้างข้ึนราวปลายพทุ ธศรรตวรรษที่ ๑๗ ตั้งอยู่ทางด้านขวาของปรางค์
ประธาน มมี ุขยื่นออกไปทง้ั ๔ ทศิ เหนอื กรอบประตทู างเข้าดา้ นทศิ เหนือ มีทับหลังหินทรายจาหลัก
ภาพเล่าเรื่องมหากาพย์มหาภารตะ ตอนกรรณะล่าหมูป่า ส่วนกรอบประตูด้านอื่นคงเหลือร่องรอย
เฉพาะเสาประดับกรอบประตูศลิ ปะแบบเขมรประดบั อยู่

หอพราหมณ์ เป็นอาคารก่อด้วยหินทรายและศิลาแลง ตัง้ อย่บู นฐานเดียวกันกบั บปรางค์หิน
แดง ในปี พ.ศ. ๒๔๙๓ ได้ค้นพบศิวลึงค์ สลกั ด้วยหินทรายจานวน ๗ ช้ินอยภู่ ายในหอพราหมณ์ เช่อื
กนั ว่าอาคารหลังนีค้ งเปน็ สถานที่ประกอบพิธที างศาสนาพราหมณ์ แต่จากรูปแบบและตาแหน่งที่ตั้ง
เดิมคงเป็นที่ตง้ั ของบรรณาลัยมากกวา่

ปรางคพ์ รหมทตั ลักษณะของปรางค์องค์นี้ สร้างด้วยศลิ าแลงตงั้ อยูด่ า้ นหน้าของปราสาท
ประธานทางด้านทศิ ตะวันออกเฉียงใต้ ฐานเปน็ รูปสีเ่ หลยี่ มจตุรสั ประตทู าเป็นมุขยนื่ ออกไปท้ัง ๔ ทิศ

หน้า
๒๐

ขอ้ มูลสถานศึกษา 102
ณ วนั ท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

ภายในองค์ปรางค์พบประติมากรรมสาคัญ ๒ ชน้ิ คือ ประติมากรรมรูปบุคคลขนาดใหญ่อยูใ่ นทา่
นงั่ ขดั สมาธิ สลักด้วยหนิ ทราย สนั นิษฐานวา่ เปน็ รปู จาลองของพระเจ้าชยั วรมนั ที่ ๗ ชาวบ้านเรียกวา่
ท้าวพรหมทัต ส่วนอีกรปู เปน็ รูปสตรีนั่งคุกเข่าสลักด้วยหนิ ทราย ส่วนศีรษะและแขนหักหายไป เชือ่ กัน
ว่าเปน็ รปู ของพระนางชัยราขเทวมี เหสี ชาวบา้ นเรยี กตามนิยายพนื้ บา้ นวา่ นางอรพมิ ปัจจบุ ัน
ประติมากรรมทัง้ ๒ ช้ินนจ้ี ัดแสดงอยู่ในพพิ ธิ ภัณฑส์ ถานแห่งชาติพมิ าย

บรรณาลยั ตง้ั อยู่บรเิ วณลานช้นั นอก ระหวา่ งกาแพงแกว้ และซมุ้ ประตรู ะเบียงคด ดา้ นทิศ
ตะวนั ตกเป็นอาคาร ๒ หลังขนาดเดียวกัน ผังอาคารเปน็ รปู สเ่ี หลย่ี มผืนผา้ ยกพ้นื สงู ก่อด้วยหนิ ทราย
กั้นเปน็ ห้องยาวตลอดแนว พบร่องรอยหลมุ เสารปู ส่เี หล่ียมจตรุ ัส เดมิ คงเปน็ หลงั คาเครอื่ งไมม้ ุง
กระเบ้ือง เชือ่ กนั วา่ บรรณาลัยคอื สถานท่ีเก็บรักษาคัมภรี อ์ ันศกั ด์สิ ิทธ์ทิ างศาสนา

ธรรมชาติ สงิ่ แวดล้อม

อุทยานแห่งชาตเิ ขาใหญ่
อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ต้ังอยู่ในเขตพนื้ ท่ี ๔ จังหวัด ๑๑ อาเภอ ได้แก่ อาเภอมวกเหล็ก
อาเภอแก่งคอย จังหวดั สระบุรี อาเภอปากช่อง อาเภอวงั น้าเขียว จังหวัดนครราชสีมา อาเภอนาดี
อาเภอกบนิ ทร์บุรี อาเภอประจนั ตคาม จังหวดั ปราจนี บรุ ี และอาเภอปากพลี อาเภอบา้ นนา อาเภอ
เมืองนครนายก จังหวดั นครนายก เปน็ อทุ ยานแห่งชาติแหง่ แรกของไทย ได้รบั การประกาศเปน็
อทุ ยานแหง่ ชาติ เมอ่ื วันท่ี ๑๘ กนั ยายน พ.ศ. ๒๕๐๕ และได้รับสมญานามว่าเป็น "อุทยานมรดกของ
กลมุ่ ประเทศอาเซยี น"
อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ มีเน้ือที่ปกคลุม ๒,๑๖๘ ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วย
ป่าเบญจพรรณ ปา่ ดงดบิ แลง้ ป่าดงดบิ ชื้น ป่าดิบเขา ทุ่งหญ้า และปา่ รุ่นหรือป่าเหลา่ ปา่ ดงดิบชืน้
ลกั ษณะปา่ ชนิดนี้เปน็ ปา่ ท่ีอยู่ใน
ระดับความสูง ๔๐๐-๑,๐๐๐ เมตร
จากระดับน้าทะเล พชื พรรณมี
๓,๐๐๐ ชนิด นกมี ๒๕๐ ชนดิ และ
สัตวเ์ ลี้ยงลูกดว้ ยนม ๖๗ ชนิด ซึ่ง
ได้แก่ ช้าง เสือ ชะนี กวาง และหมู
ปา่ พบอยู่ตามทุ่งหญา้ กวา้ งท่ัวๆ ไป
ในสมัยกอ่ น การเดินทางติดต่อระหว่างภาคกลางกับภาคอีสานนัน้ มีอุปสรรคคือจะต้องผา่ น
ป่าดงดบิ ขนาดใหญ่ซึง่ เต็มไปดว้ ยอันตรายมากมายทั้งสัตว์ร้ายและไขป้ า่ ผคู้ นท่ีเดนิ ทางผ่านป่านล้ี ้ม
ตายเป็นจานวนมาก จึงไดข้ นานนามวา่ ดงพญาไฟ ต่อมาเมอื่ พระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกล้า
เจา้ อยหู่ วั เสดจ็ ผา่ นในคราวเปิดทางรถไฟสายกรงุ เทพ-นครราชสมี า ทรงเหน็ ว่าชอ่ื ดงพญาไฟนี้ ฟงั ดนู า่

หนา้
๒๑

ขอ้ มลู สถานศกึ ษา 103
ณ วันท่ี ๑ เมษายน ๒๕๕๔

กลวั จงึ โปรดใหเ้ ปล่ียนชือ่ เป็นดงพญาเย็นต้ังแตน่ ้นั เป็นมา เม่ือมีการสร้างทางรถไฟ ชาวบ้านก็ได้เข้า
มาจบั จองพน้ื ที่กัน โดยเฉพาะบนยอดเขา โดยถางป่าเพอื่ ทาไร่ และในปี ๒๔๖๕ ไดข้ อจัดตงั้ เป็นตาบล
เขาใหญ่ แตด่ ว้ ยการที่จะเดนิ ทางมายังยอดเขานี้ค่อนขา้ งลาบากห่างไกลจากการปกครองของ
เจ้าหนา้ ท่ีบา้ นเมือง ตาบลเขาใหญ่จึงเป็นแหลง่ ซ่องสมุ ของโจรผูร้ า้ ย จนกระท่ังปี ๒๔๗๕ ทางราชการ
ได้สง่ ปลัดจา่ งมาปราบโจรผูร้ ้ายจนหมด แตส่ ุดท้ายปลดั จา่ งก็เสยี ชีวติ ดว้ ยไข้ปา่ ไดต้ ้ังเป็นศาลเจ้าพ่อ
เขาใหญ่ เปน็ ที่เคารพนับถือจนปัจจุบันนี้

หลังจากปราบโจรผู้รา้ ยหมดลงแล้ว ทางราชการเห็นวา่ ตาบลเขาใหญน่ ย้ี ากแก่การปกครอง
อกี ท้ังปล่อยไวจ้ ะเปน็ แหล่งซ่องสุมโจรผู้รา้ ยอีก จึงไดย้ บุ ตาบลเขาใหญ่ และให้ผู้คนท่ีอาศัยอยู่บนเขา
ท้ังหมดยา้ ยลงมาอาศัยอยู่ขา้ งลา่ ง ปา่ ทถ่ี ูกถางเพ่ือทาไรน่ นั้ ปัจจุบนั คือยงั มรี อ่ งรอยให้เหน็ เป็นทุ่งหญา้
โลง่ ๆ บนเขาใหญ่นั่นเอง

ปี ๒๕๐๒ จอมพลสฤษด์ิ ธนะรชั ต์ เลง็ เห็นวา่ บริเวณเขาใหญ่นี้ มธี รรมชาติอุดมสมบูรณ์ อีก
ทัง้ มคี วามสวยงาม เหมาะใชเ้ ปน็ ทีพ่ ักผ่อนหย่อนใจ แต่มปี ัญหาคือมกี ารตัดไม้ทาลายป่า จงึ ไดใ้ ห้มีการ
สารวจพ้ืนที่บรเิ วณตาบลเขาใหญ่เดิมและบรเิ วณ
โดยรอบและไดต้ ราพระราชบัญญัตอิ ุทยานแหง่ ชาติ
ขน้ึ ต้ังเขาใหญเ่ ปน็ อุทยานแห่งชาติในปี ๒๕๐๕ โดย
เปน็ อทุ ยานแห่งชาตแิ หง่ แรกของประเทศไทย และ
ได้ตัดถนนธนะรชั ตแ์ ยกออกมาจากถนนมิตรภาพ
มายงั ตวั เขาใหญ่ โดยถนนนี้ข้ึนมาบนเขาใหญแ่ ล้วจะ
แยกเป็นสองสาย คอื ไปสน้ิ สุดที่น้าตกเหวสุวตั สาย
หนงึ่ และไปสนิ้ สดุ ท่ีเขาเขยี วอกี สายหนึง่ ซ่ึงกอ่ นปี ๒๕๒๕ ถนนธนะรัชตน์ เี้ ปน็ เพยี งถนนสายเดยี วท่ี
จะมายังเขาใหญ่ได้

ในปี ๒๕๒๓ ไดม้ กี ารตัดถนนสายปราจนี บุรี-เขาใหญ่ โดยถนนนี้เปดิ ใช้งานในปี ๒๕๒๕ ทาให้
สามารถเดนิ ทางไดส้ ะดวกขน้ึ และเดินทางจากกรุงเทพมหานครใช้ระยะทางส้นั กวา่ อีกทั้งเส้นทางยัง
ชันและมโี คง้ หักศอกน้อยกวา่ ถนนธนะรัชต์เดิม อีกท้ังยังทาให้การท่องเท่ียวในส่วนใต้ของอุทยาน
สะดวกขึน้ เชน่ สามารถเดนิ ทางมายงั น้าตกเหวนรกได้โดยตรง ซ่ึงแต่เดิมจะต้องเดนิ เท้าเข้ามาจาก
อาเภอปากพลแี ลว้ เลาะมาตามหนา้ ผา แตก่ ารตัดถนนใหม่สามารถนารถยนต์เขา้ ไปจอดแลว้ เดนิ เทา้
ประมาณ ๑ กโิ ลเมตรกถ็ ึงน้าตกเหวนรกได้แลว้

เมอื่ วนั ที่ ๑๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๘ อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาใหญ่ ทบั ลาน ปางสดี า ตาพระยา
และเขตรักษาพนั ธ์ุสตั ว์ป่าดงใหญ่ ได้รบั การประกาศให้เป็น "มรดกโลกทางธรรมชาต"ิ จากองค์การ
ยูเนสโก ภายใตช้ ือ่ กลุ่ม “ดงพญาเยน็ -เขาใหญ่”

หน้า
๒๒

ขอ้ มูลสถานศกึ ษา 104
ณ วนั ที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

อุทยานแหง่ ชาติทบั ลาน
อุทยานแหง่ ชาติทบั ลาน เป็นอทุ ยานแหง่ ชาติในภาคอีสาน มพี น้ื ที่ครอบคลมุ ท้องที่อาเภอปัก
ธงชยั อาเภอวงั น้าเขยี ว อาเภอครบุรี อาเภอ
เสิงสาง จังหวดั นครราชสีมา และอาเภอนาดี
จังหวัดปราจีนบุรี สภาพป่ามีความอดุ ม
สมบูรณ์และมปี ่าลาน ซง่ึ หาดูไดย้ ากท่มี ี
เฉพาะบางท้องทเี่ ท่าน้ัน มตี น้ ลานข้ึนตาม
ธรรมชาติ เปน็ แหลง่ กาเนดิ ของแมน่ ้า ลาธาร
ตา่ งๆ และมธี รรมชาติท่ีสวยงาม เชน่ หบุ ผา
หน้าผา นา้ ตก
เมื่อวันท่ี ๑๔ กรกฎาคม พ.ศ.
๒๕๔๘ อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาใหญ่ ทบั ลาน ปางสดี า ตาพระยา และเขตรักษาพันธ์ุสตั ว์ปา่ ดงใหญ่ ไดร้ บั
การประกาศให้เป็น "มรดกโลกทางธรรมชาติ" จากองค์การยเู นสโก ภายใต้ช่ือกลุ่ม "ดงพญาเยน็ -เขา
ใหญ"่
อุทยานแหง่ ชาติทับลาน เปน็ อุทยานแห่งชาติทีม่ ีพนื้ ทสี่ ว่ นหนง่ึ อยู่ในเขตเทือกเขาพนมดงรกั
สภาพภูมปิ ระเทศโดยทัว่ ไปประกอบดว้ ยภูเขาใหญ่น้อยสลับซบั ซ้อนต่อเนื่องกนั เป็นบรเิ วณกว้างขวาง
โดยมีเขาทีส่ าคัญหลายลกู เช่น เขาละมัง่ เขาภสู ามง่าม เขาภูสูง เขาใหญ่ เขาวง เขาสลัดได เขาทิดสี
เขาไม้ปล้อง เขาทบั เจก็ และเขาด่านงวิ้ ซึ่งยอดเขาละมั่งเป็นยอดเขาท่ีสูงสดุ มรี ะดับความสูงประมาณ
๙๙๒ เมตรจากระดับนา้ ทะเล เปน็ เทือกเขายาวต่อเนอื่ งกันทาใหม้ ีหบุ เขาตามธรรมชาติ เหว และ
นา้ ตก เปน็ แหล่งกาเนดิ ของต้นน้าหลายสาย เชน่ หว้ ยขม้ิน หว้ ยปลากา้ ง หว้ ยคาแช ห้วยคาขี้แรด
ห้วยมลู สามง่าม ห้วยภหู อม หว้ ยกระทงิ ห้วยลาเลย ห้วยกุดตาสี หว้ ยลาดวน เป็นต้น ลาหว้ ยแตล่ ะ
สายไหลรวมกนั เป็นแมน่ ้ามลู ส่วนลาหว้ ยสวนนา้ หอม ห้วยหนิ ยาว หว้ ยชมพู หว้ ยสาลกิ า หว้ ยวังมืด
ห้วยลาไยใหญ่ ฯลฯ ลาห้วยเหล่านจ้ี ะไหลรวมกันเป็นแมน่ ้าบางปะกง
ลกั ษณะภูมิอากาศอุทยานแห่งชาติทบั ลาน ในชว่ งฤดลู มมรสมุ ตะวนั ตกเฉยี งใต้ ต้ังแต่
กลางเดอื นพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม ความชุ่มชน้ื จะถูกพัดมาจากทะเลอนั ดามนั และอ่าวไทย จนทา
ใหพ้ ้นื ทบี่ รเิ วณน้ีไดร้ บั ปริมาณน้าฝนมาก เฉลยี่ ตลอดปี ๑,๐๗๐ มิลลิเมตร ฝนจะตกชกุ ที่สดุ ในเดอื น
กนั ยายน ซ่งึ เทือกเขาพนมดงรกั จะปะทะลมมรสมุ ตะวันตกเฉียงใต้และทาใหฝ้ นตกในบริเวณดา้ นรับ
ลมมากกวา่ ด้านไมร่ บั ลม ฤดูหนาว เร่ิมต้งั แต่เดือนพฤศจิกายนถงึ เดือนมากราคม อากาศจะหนาวเยน็
มากในเดือนธนั วาคม ซ่งึ เป็นเดือนทม่ี ีคา่ เฉล่ียอณุ หภมู ิต่าสุด ๒๒.๘ องศาเซลเซียส ฤดรู ้อนเรม่ิ ต้งั แต่
กุมภาพนั ธถ์ งึ เดอื นพฤษภาคม อากาศจะร้อนอบอา้ วมากในเดอื นเมษายนซึง่ มอี ุณหภูมเิ ฉล่ียสงู สดุ
๒๙.๓ องศาเซลเซยี ส สาหรับอุณหภูมิเฉลีย่ ตลอดปี ๒๖.๗ องศาเซลเซยี ส

หนา้
๒๓

ขอ้ มลู สถานศกึ ษา 105
ณ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

พชื พรรณและสัตว์ป่า
อทุ ยานแห่งชาติทบั ลาน มีสังคมพชื ทจี่ ดั เปน็ ปา่ ลมุ่ ตา่ ที่มีความสมบรู ณ์มากสามารถจาแนกได้
๔ ประเภท คอื ปา่ เต็งรัง ป่าเบญจพรรณ ป่าดบิ ช้นื และป่าดิบแล้ง จดั เปน็ สังคมพืชท่ีมีการซ้อนทับกัน
ของลกั ษณะทางนิเวศของป่าภาคกลางและปา่ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีความหลากหลายของชนิด
พนั ธุ์ไม้และสัตว์ป่าชุกชุม
ปา่ เต็งรัง ในพืน้ ท่ีอุทยานแห่งชาติทบั ลานมีสภาพเปน็ ป่าโปร่ง ขาดแคลนแหลง่ น้า มีต้นไม้ขนึ้
กระจัดกระจายทั่วพืน้ ท่ีและมักจะมีลาตน้ เล็กและเต้ีย พืชพื้นล่างเปน็ พวกหญา้ เพก็ หญ้าคา และ
สาบเสือ พนั ธไุ์ ม้ท่สี าคญั เช่น เต็ง รงั เหียง พลวง ฯลฯ
ปา่ เบญจพรรณ จะมีไม้ต่างชนิดข้ึนปะปน และจะพบไผข่ ึน้ ปนมากมาย มีพนั ธไุ์ ม้ท่สี าคัญ เช่น
แดง ตะแบกใหญ่ ประดู่ มะกอก ชิงชัน ฯลฯ พชื
พน้ื ลา่ งทส่ี าคัญ เช่น ไผ่กาย โด่ไมร่ ้ลู ม่ เปน็ ตน้
ปา่ ผลัดใบเหลา่ นีใ้ นชว่ งฤดูฝนไม้พื้นล่างจะผลิใบ
ออ่ นเปน็ แหลง่ อาหารสาคัญของสัตว์กนิ พชื ไดแ้ ก่
ชา้ งปา่ กระทิง ววั แดง กวางป่า และนกที่อาศัย
พื้นท่ีนไี้ ด้แก่ ไกป่ า่ เหยยี่ วชิครา นกแขกเต้า นก
หวั ขวาน สัตว์เลือ้ ยคลานท่พี บไดแ้ ก่ ตะกวด และ
แย้ เป็นตน้
ปา่ ดงดิบชืน้ พบขน้ึ อยูท่ ัว่ ไปในพ้นื ท่ีท่สี ูงจากระดบั น้าทะเล ๔๐๐-๑,๐๐๐ เมตร
ป่าดงดบิ แลง้ จะพบขึน้ อยูบ่ นพ้นื ทีค่ ่อนข้างราบ ไมท้ ี่พบโดยทั่วไปได้แก่ ยางนา ยางแดง เปน็
ต้น จากลกั ษณะเรือนยอดทตี่ ่อเนือ่ งกนั นัน้ จงึ เปน็ แหล่งท่อี ยูอ่ าศยั ของชะนมี ือขาว ชะนีมงกฎุ ค่าง
หงอก ลงิ กัง พญากระรอกบนิ หูแดง และจากสภาพป่าที่มีความรกทบึ เปน็ ทีห่ ลบพักและซ่อนตวั ของ
สตั ว์ใหญ่ เช่น ชา้ งปา่ กระทงิ นกปา่ ทห่ี ากนิ และดาเนนิ กจิ กรรมอยู่ในพน้ื ที่ ได้แก่ ไก่ฟา้ พญาลอ ไก่ฟา้
หลังขาว นกมูม นกลุมพู นกเคา้ เหย่ยี ว นกเงือกกรามชา้ ง นกแก๊ก นกกก นกพญาปากกว้างสดี า นก
พญาปากกว้างหางยาว นกขนุ แผนหัวแดง และนกขนุ ทอง สตั ว์เล้ือยคลานที่พบได้แก่ ตะกวด เตา่
ใบไม้ เตา่ เหลือง และตะกอง เปน็ ตน้
ตน้ ลานออกดอกครง้ั ใหญใ่ นปี ๒๕๕๒ นอกจากน้ี อุทยานแห่งชาตทิ บั ลานยังมีปา่ อีกชนดิ
หน่งึ ซง่ึ ถือเป็นประเภทป่าผลดั ใบ ปา่ ชนดิ นี้ถูกเรียกวา่ “ป่าลาน” สภาพจะเปน็ ปา่ โปร่ง มลี านข้ึนอยา่ ง
หนาแนน่ ท่วั พืน้ ท่ี ป่าลานนี้มีเนื้อที่ ๒๐๐ ไร่ บริเวณทร่ี าบบนเขาละม่ัง ด้านตาบลบุพราหมณ์ อาเภอ
นาดี จังหวัดปราจีนบุรี ไม้ลานเป็นพืชในตระกูลปาลม์ (Palmae) บริเวณปา่ ลานและปา่ รุ่นเปน็ แหล่งท่ี
อยูอ่ าศยั ของสัตว์ป่าทส่ี ามารถปรบั ตัวอย่ใู นสภาพแวดล้อมต่างๆ ไดแ้ ก่ กระรอก หนู กระตา่ ยป่า

หน้า
๒๔

ข้อมลู สถานศกึ ษา 106
ณ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๔

พงั พอน เก้ง กวางปา่ เหยยี่ วขาว นกคมุ่ อกลาย กิ้งกา่ หัวแดง ตุก๊ แกบ้าน กิ้งก่าหางยาว อ่งึ อ่างบา้ น
และคางคก เป็นต้น

ต้นลาน เม่อื อายไุ ด้ประมาณ ๖๐ ปี จะมตี น้ สูงใหญร่ าว ๑๐ เมตร และจะออกดอกเพียงครงั้
เดยี วในชวี ิต หลังจากนั้นตน้ ลานจะตายลง และให้เมลด็
ที่ร่วงลงมาข้ึนเป็นต้นใหม่แทน โดยเมือ่ ช่วงเดอื น
สิงหาคม-กนั ยายน ๒๕๕๒ ท่ผี ่านมา ต้นลานได้ออก
ดอกเปน็ จานวนมากกว่าปีอน่ื เชอ่ื วา่ อีกหลายปีจึงจะ
พบเหน็ ปรากฏการณ์เชน่ นีอ้ ีก

บริเวณเขาหนิ ปนู ถา้ หน้าผา ซง่ึ ไดแ้ ก่บรเิ วณ
เขาละมั่ง เขาวง และภูสามง่าม เปน็ แหล่งทอ่ี ยู่อาศัย และท่ีกาบงั ภยั ของสตั ว์ป่าบางชนดิ เช่น เลียงผา
เม่นหางพวง และค้างคาว เป็นตน้ บริเวณแหลง่ นา้ ห้วย ลาธาร เปน็ ยา่ นทอี่ าศัยของสตั วป์ ่าบางชนิด
ได้แก่ งูปลงิ กบหงอน เขียดอ่องเล็ก นกยางไฟธรรมดา นกยางเขยี ว นกกระเต็นธรรมดา นกกระเต็น
ใหญ่ธรรมดาและนกกระเตน็ ลาย ปลาน้าจดื ที่พบ เช่น ปลาชะโอน ปลาดกุ เนื้อเลน ปลากระสง ปลา
ดกั และปลากระทิงดา เป็นต้น

หน้า
๒๕