วารสารนโยบายพลังงาน ฉบับที่ 128

กระทรวงสงิ่ แวดลอ้ ม (Ministry of Environment : - สนบั สนนุ การซอ่ มบำ� รงุ พลงั งานทดแทนพนื้ ฐาน
MOE) ของญ่ีปุ่นได้ประกาศโครงการเพ่ือเป็นการน�ำการลด ในภูมภิ าคท่มี ีสถานีไฮโดรเจนเป็นฐานในชมุ ชนจริง
การใชแ้ ละการใช้พลังงานอยา่ งมีประสิทธภิ าพ เพอ่ื มาตรการ - สนับสนุนอุตสาหกรรมยานยนต์ Fuel Cell
ลดการปลดปลอ่ ย CO2 ในประเทศ โดยส่งเสริมให้มกี ารใช้ ใหเ้ ป็นจริง ในการใชไ้ ฮโดรเจนเปน็ พลงั งานฐาน
Hydrogen หลายโครงการ ณ ปี 2018 ดังน้ี แบบจำ� ลองแบบตดิ ตงั้ เดย่ี วและระบบสง่ ไฮโดรเจน
ส่งเสริมการใช้ไฮโดรเจนเป็นพลังงานพ้ืนฐาน - แนะนำ� แบบตดิ ตง้ั ระบบสนบั สนนุ พลงั งาน และ
ในชุมชน หรือรว่ มกบั การใชพ้ ลงั งานทดแทน ประกาศนโยบายให้มีการใช้ในแผ่นดินใหญ่ของประเทศและ
-ประเมนิ ผลและตรวจสอบ การลด CO2 ในการ หมู่เกาะตา่ ง ๆ
ใช้ Hydrogen นอกจากนี้ การใช้ไฮโดรเจนยังเป็นการลดก๊าซเรือน
- ติดตามพฤติกรรมกิจกรรมน�ำร่องในภูมิภาค กระจกไดอ้ ยา่ งดี โดยกระบวนการทงั้ หว่ งโซบ่ รกิ าร กระบวนการ
สงั คมคารบ์ อนต�ำ่ ในห่วงโซ่ของ Hydrogen ตา่ ง ๆ ทใ่ี ช้ไฮโดรเจน โดย MOE ไดจ้ ัดทำ� กระบวนการ Life
สง่ เสรมิ การใชไ้ ฮโดรเจนเปน็ พลงั งานฐาน สง่ เสรมิ Cycle Assessment (LCA) Guideline และเครอื่ งมอื ในการ
การใชไ้ ฮโดรเจนเพอ่ื สนบั สนนุ การดงึ คารบ์ อนจากโครงสรา้ ง คำ� นวณการลดกา๊ ซเรอื นกระจกในกระบวนการผลติ ไฟฟา้ อกี ดว้ ย
พื้นฐานของชุมชน
- การติดตั้งพลังงานทดแทนเป็นพลังงานฐานใน
สถานไี ฮโดรเจน

51

ตวั อย่างรปู แบบสถานบี ริการประเภทต่าง ๆ

52

ประโยชนจ์ ากการสง่ เสรมิ การใช้ไฮโดรเจนเปน็ พลังงาน

1.ลดปรมิ าณการใช้พลงั งานผลิตโดยรวม
Fuel Cell : ซงึ่ สามารถผลติ พลงั งาน โดยการทำ� ปฏกิ ริ ยิ ากบั ไฮโดรเจนและออกซเิ จน สามารถผลติ พลงั งานไดด้ กี วา่
การผลติ พลงั งานจากเชื้อเพลิงโดยตรง ซึ่งใช้ความร้อน และสามารถกล่าวได้ว่าลดการใช้พลังงานได้มากกว่า
2. ลดกระบวนการใชค้ ารบ์ อนจากการผลติ พลงั งาน
ลดคาร์บอน หรือแม้แต่ CO2 ไนโตรเจน มีความเสถียรข้ึนอยู่กับท่ีมาของไฮโดรเจน ไฮโดรเจนสามารถสนบั สนุนการ
ลดปรมิ าณคารบ์ อนจากเชื้อเพลิง ที่ส�ำคัญไม่มี CO2 ท่ีปล่อยออกมา

3. เปน็ การสง่ เสรมิ การใชพ้ ลงั งานทดแทน
ผลจากการที่พลังงานทดแทนยังไม่มีความเสถียรพอ มาตรการที่ส�ำคัญในการกักเก็บพลังงานเพ่ือใช้ในยามต้องการ
เมื่อมีการน�ำมาใช้ในช่วงระยะเวลาที่ขาดแคลนหรือระยะทันท่วงที ไฮโดรเจนเป็น 1 ในเครื่องมือที่สามารถกักเก็บพลังงาน
ไดเ้ ปน็ ระยะเวลานาน

53

ทุกภาคส่วนร่วมมอื กนั อย่างจรงิ จงั : Toyota จะสง่ เคร่ืองกำ� เนดิ ไฟฟ้าที่ใช้พลงั งาน
นวัตกรรมใหม่จากโตโยตา้ และ 7-11 จากเชอื้ เพลงิ ไฮโดรเจนมาใช้ในร้าน 7-11 นัน่ หมายความวา่
การดำ� เนนิ การของ 7-11 หลงั จากปหี นา้ เปน็ ตน้ ไปจะใชพ้ ลงั งาน
บริษทั เซเว่น อีเลฟเวน่ ประเทศญ่ีปุน่ และบริษัท หมนุ เวยี นแทบทกุ ขน้ั ตอน โดยจะขยายความรว่ มมอื นไี้ ปในรา้ น
โตโยตา้ มอเตอร์ คอร์ปอเรชนั่ ได้รว่ มมอื ดำ� เนินโครงการ สาขาตา่ ง ๆ ทวั่ ประเทศประมาณ 20% พรอ้ มทงั้ คาดวา่ จะชว่ ย
ลดการปล่อยก๊าซ CO2 ซ่ึงโครงการน้เี ป็นผลจากข้อตกลง ลดการปลอ่ ยกา๊ ซคารบ์ อนไดออกไซด์ไดถ้ งึ 27% ภายในปี
ร่วมกันของท้ังสองฝ่ายเมื่อปี 2017 อันเก่ียวกับการอนุรักษ์ 2030 (เปรียบเทยี บกับปี 2013)
พลังงานและการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ โดยโครงการนี้มีจุดมุ่งหมายเพ่ือน�ำเสนอเทคโนโลยี
ในขั้นตอนการจัดจ�ำหน่ายและการด�ำเนินการของร้านค้า รถบรรทุกพลังงานไฮโดรเจนและลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน-
โดยฝั่งโตโยต้าได้ท�ำการวิจัยเกี่ยวกับรถบรรทุกที่ใช้ระบบ ไดออกไซด์ท่ถี กู พฒั นาโดย Toyota เพอ่ื ใช้ขนส่งสินค้าไปยงั
เซลล์พลงั เช้อื เพลิง (Fuel Cell) ซ่งึ เปลีย่ นพลังงานไฮโดรเจน สาขาตา่ ง ๆ ใหก้ บั 7-11 ซงึ่ รถบรรทกุ พลังงานไฮโดรเจนน้ี
มาเป็นพลังงานไฟฟ้า รวมถึงเคร่ืองก�ำเนิดไฟฟ้าจากเซลล์ ไดถ้ กู พฒั นาขนึ้ เปน็ พเิ ศษคอื มเี ซลลเ์ ชอ้ื เพลงิ (FC Generators)
พลงั เชอื้ เพลิง ทั้งน้ี โครงการนีจ้ ะถูกเริ่มใชใ้ นปี 2019 และแบตเตอรแ่ี บบชารจ์ ไฟได้ พร้อมทัง้ มีสถานเี ตมิ พลังงาน
Toyota ยงั คงจดุ ยนื ของตวั เองอยา่ งชดั เจนวา่ เชอื้ เพลงิ ไฮโดรเจน โดยรถหนงึ่ คนั ได้ติดต้งั ถงั ไฮโดรเจนจ�ำนวน 3 ถัง
ไฮโดรเจนคือค�ำตอบเร่ืองพลังงานสะอาด โดยรายละเอียด นำ้� หนักรวม 7 กโิ ลกรัม สามารถว่งิ ไดไ้ กลถงึ 200 กิโลเมตร
ของความรว่ มมือในเบือ้ งตน้ มีดงั นี้ ตอ่ การเติม 1 ครงั้ นอกจากนี้ ยังมีระบบท�ำความเย็นทีใ่ ช้
Toyota จะสง่ รถบรรทกุ เชอื้ เพลงิ ไฮโดรเจนมาใช้ พลงั งานจาก Power Supply เพอื่ ใหอ้ าหารและผลติ ภัณฑ์
ในการชว่ ยขนสง่ สินคา้ ให้กับ 7-11 ที่แชแ่ ขง็ มีความสดใหมอ่ ย่ตู ลอดเวลา

54

หลงั จากทที่ าง Toyota ไดเ้ ปดิ ตวั Toyota Environmental และออกซเิ จน เพอื่ ผลติ กระแสไฟฟา้ ขบั เคลอ่ื นรถยนต์ ซง่ึ ถอื เปน็
Challenge 2050 เมอ่ื เดอื นตลุ าคม ปี 2015 โดยมวี ตั ถปุ ระสงค์ รถไฟฟา้ อกี ชนดิ หนง่ึ แตกตา่ งจากรถไฟฟา้ ทใ่ี ชแ้ บตเตอรก่ี กั เกบ็
เพอื่ ชว่ ยในการพฒั นาสงั คมทย่ี ง่ั ยนื ทาง Toyota จงึ ใชม้ าตรการ ไฟฟา้ (BEV-Battery Electric Vehicle) โดยรถยนต์พลัง
ลดการปลอ่ ยกา๊ ซคารบ์ อนไดออกไซด์ ควบคไู่ ปกบั การสง่ เสรมิ ไฮโดรเจน (FCEV) สามารถวงิ่ ได้ระยะทางมากกวา่ รถ BEV
การใชพ้ ลงั งานอยา่ งมปี ระสิทธิภาพ รวมไปถึงการใช้พลงั งาน เพยี งเลก็ นอ้ ย แตใ่ ชเ้ วลาเตมิ เชอ้ื เพลงิ ใกลเ้ คยี งกบั รถทใ่ี ชน้ ำ�้ มนั
ทดแทนเพอื่ แกป้ ญั หาสง่ิ แวดลอ้ มโลก อาทิ ภาวะโลกรอ้ น คือ เพยี ง 3 - 4 นาที ในขณะท่ีรถยนต์ไฟฟ้าท่ีใช้แบตเตอรี่ ใช้
ปญั หาความขาดแคลนทรพั ยากร และการแขง่ ขนั ดา้ นพลงั งาน เวลาเตมิ ไฟตง้ั แต่ 30 นาที ถงึ 12 ชวั่ โมง ในปจั จบุ นั รถยนต์
ซ่งึ โครงการรว่ มกนั กบั 7-11 ในครงั้ น้ี จะชว่ ยลดการปล่อย FCEV ยังไม่มีการใช้งานแพร่หลาย เพราะมีข้อจ�ำกัดของ
คารบ์ อนไดออกไซด์ และประหยดั พลงั งาน รวมถงึ การคน้ ควา้ ถังเชอ้ื เพลงิ ท่ตี อ้ งมีขนาดใหญเ่ พอ่ื ใหว้ ่ิงไดร้ ะยะไกล และยัง
เทคโนโลยแี ละความรใู้ หม่ ๆ เชน่ รถบรรทกุ พลงั งานไฮโดรเจน มรี าคาสงู อยมู่ าก กต็ อ้ งตดิ ตามดวู า่ รฐั บาลชดุ ปจั จบุ นั ของไทย
ขนาดเล็ก และเครือ่ งกำ� เนดิ ไฟฟา้ เซลล์เชื้อเพลงิ เป็นต้น จะมนี โยบายพลงั งานดา้ นการขนสง่ ออกมาอยา่ งไร กต็ อ้ งตดิ ตาม
จะเหน็ ไดว้ า่ ประเทศญป่ี นุ่ ใหค้ วามสำ� คญั กบั เชอื้ เพลงิ กันต่อไป
ไฮโดรเจนเปน็ หนงึ่ ในเช้ือเพลิงแหง่ อนาคต โดยคา่ ยรถยนต์
ใหญ่ ๆ จะมแี นวทางพฒั นารถยนตใ์ หเ้ ขา้ กบั แนวทางเชอ้ื เพลงิ
ในอนาคต ลดการใชเ้ ชอื้ เพลงิ ฟอสซลิ ลดผลกระทบตอ่ สงิ่ แวดลอ้ ม
ซึง่ ค่าย Toyota และ Honda ยังคงผลกั ดนั รถ Fuel Cell แต่
ไม่ทงิ้ ระบบผสมผสาน (Hybrid) และ Electric Vehicle : EV
คา่ ย Nissan Mazda และ Mitsubishi ยงั คงมงุ่ มนั่ พฒั นา
รถยนต์ EV อย่างจริงจัง หรือการผสมผสานรถยนต์ไฟฟ้า
FCEV (Fuel Cell Electric Vehicle) ใชไ้ ฮโดรเจนเปน็ เชอื้ เพลงิ
มี Fuel Cell ในการทำ� ปฏกิ ริ ยิ าไฟฟา้ เคมรี ะหวา่ งไฮโดรเจน

อา้ งองิ :
www.egat.co.th
www.jxtg-group.co.th
www.env.go.jp
www.env.go.jp/earth/ondanka/lca/index.html
www.panasonic.com/global/corporate/center/tokyo/floor/lifebox.html
http://biomassmagazine.com/articles/14856/biomass-in-japanundefineds-best-energy-mix
https://mainichi.jp/, https:/
https://newsroom.toyota.co.jp/en/corporate/22833613.html
https://brandinside.asia
https://www.facebook.com/ERSFellowship/
https://www.clariant.com/en/Business-Units/Catalysts/Syngas-Catalysts/Fuel-Cell-Technologies
https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen_vehicle
http://www.doosanmobility.com/en/technology/tech_01/

55

เเปปลล่่ีียยนนบเรรารจุภัณฑ์

เมอ่ื การเปลย่ี นแปลงสภาพภมู อิ ากาศไมใ่ ชแ่ นวคดิ ใหม่
การเพม่ิ ขนึ้ ของอุณหภมู แิ ละระดับน�้ำทะเล เปน็ ข้อพสิ จู น์ วา่
สภาพแวดลอ้ มของเราแยล่ งในทกุ วนิ าที พลาสตกิ เปน็ สว่ นหนงึ่
ของการเกดิ มลพษิ ทสี่ ำ� คญั เพราะเปน็ วสั ดทุ ยี่ อ่ ยสลายไดย้ าก
มีความคงสภาพสูง จงึ สง่ ผลให้ขยะพลาสติกเกดิ การตกคา้ ง
ในส่ิงแวดล้อมจ�ำนวนมาก ดังนั้น เราจึงควรลดการใช้
พลาสติกประเภทใช้ครั้งเดียวทิ้ง และซื้อผลิตภัณฑ์และ
บรรจุภัณฑ์ทมี่ ปี ระสทิ ธภิ าพมากขนึ้ ดว้ ยวตั ถดุ บิ ทน่ี อ้ ยลง

ประเทศอินเดียสร้างขยะมูลฝอย หรือขยะชุมชน เปป๊ ซโี่ ค (PepsiCo) ประเทศอนิ เดยี ไดท้ ดลองเปลย่ี น
กว่า 60 ล้านตันต่อปี ในเดือนมิถุนายนนี้ รัฐมหาราษฏระ บรรจุภัณฑ์ของขนมขบเค้ียว อาทิ Lay’s และ Kurkure
ไดห้ า้ มใชพ้ ลาสตกิ แบบใชค้ รง้ั เดยี วทงิ้ ขณะทรี่ ฐั อนื่ ๆ มแี นวโนม้ เป็นบรรจุภัณฑ์พลาสติกชีวภาพ เป็นมิตรต่อส่ิงแวดล้อม
ที่จะออกกฏแบบเดียวกัน สมาพันธ์สภาหอการค้าและ (Eco-friendly packaging) โดยวางจำ� หนา่ ยในสนามบนิ อนิ ทริ า
อตุ สาหกรรมของอนิ เดยี (Federation of Indian Chambers คานธี (Indira Gandhi International Airport) หนว่ ยวจิ ยั
of Commerce and Industry – FICCI) ระบวุ า่ อตุ สาหกรรม และพฒั นาผลติ ภณั ฑ์ ไดพ้ ฒั นาบรรจภุ ณั ฑท์ ผ่ี ลติ จากธรรมชาติ
บรรจภุ ณั ฑ์พลาสติกในอนิ เดยี มีมลู ค่าถึง 32 พันล้านเหรยี ญ ทั้งหมด และสามารถท้ิงบรรจุภัณฑ์ใหม่ในถังขยะชุมชนซึ่ง
สหรฐั และส่งออกไปกวา่ 150 ประเทศทั่วโลก การหา้ มใช้ จะยอ่ ยสลายไดภ้ ายใน 12 สปั ดาห์ในสภาวะการทำ� ปุ๋ยหมัก
พลาสติกแบบใช้คร้ังเดียวทิง้ เป็นการเปดิ โอกาสใหเ้ กิดผู้ผลิต อุตสาหกรรม
บรรจุภณั ฑท์ ี่เปน็ มติ รตอ่ สงิ่ แวดลอ้ ม

56

นอกจากนี้ บรษิ ทั ขนาดใหญข่ า้ มชาติ ไดแ้ ก่ โคคาโคลา่ (3) ลดการใชพ้ ลงั งานในกระบวนการผลติ และการขนสง่
(Coca Cola) เป๊ปซี่โค (PepsiCo) และเนสท์เล่ (Nestle) ดว้ ยการรวมกลุ่มสนิ คา้ ตอ่ บรรจุภัณฑ์ หรอื ไม่ผใช้บรรจุภณั ฑ์
ยังมีแนวคิดที่จะลดขนาดบรรจุภัณฑ์เพ่ือลดปริมาณก๊าซ และสิ่งที่เราท�ำไดอ้ ย่างดีทส่ี ุด คือ การใชใ้ ห้ค้มุ ค่า สร้างขยะ
เรือนกระจกท่ีปล่อยออกจากการผลิตผลิตภัณฑ์ รวมทั้งมี ให้น้อยลง เพื่อโลกของเราทกุ คน
เป้าหมายท่ีจะใช้บรรจุภัณฑ์รีไซเคิลหรือย่อยสลายได้ส�ำหรับ
ผลติ ภัณฑท์ ่วั โลก
กรนี พชี เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ ไดใ้ หข้ อ้ มลู วา่ พลาสตกิ
ชวี ภาพ คอื พลาสติกท่ผี ลติ จากวัตถุดบิ ทางการเกษตรหรอื
จากธรรมชาติ เช่น มันส�ำปะหลัง ข้าวโพด อ้อย เป็นต้น
สามารถลดระยะเวลาการย่อยสลายได้ แต่ยังไม่มีข้อมูลที่
ชัดเจนว่า เป็นการย่อยสลายทางชีวภาพได้อย่างสมบูรณ์
หรือแตกตัวเป็นไมโครพลาสติกเท่าน้นั
ขณะท่ปี ระเทศไทยสร้างขยะชุมชน หรอื ขยะชมุ ชน
กวา่ 27 ลา้ นตนั ตอ่ ปี แมพ้ บวา่ การจดั การขยะมลู ฝอยมแี นวโนม้
ดีข้ึน เป็นผลมาจากนโยบายที่มุ่งสู่การเป็นสังคมปลอดขยะ
เราก็ควรพิจารณาเลือกซื้อสินค้าและผลิตภัณฑ์จากบริษัท
ทีค่ �ำนงึ ถึงปจั จัยต่าง ๆ ไดแ้ ก่

(1) การใส่ใจส่ิงแวดล้อม ด้วยการออกแบบเพื่อให้
สามารถนำ� กลบั มาใชใ้ หม่ (Reuse) นำ� กลบั มาใชซ้ ำ�้ (Reduce)
หรือน�ำมา Recycle
(2) ลดใช้ทรัพยากร ด้วยการลดส่วนประกอบที่เกิน
จ�ำเป็น หรอื ใชว้ ัสดุน้อยลงและมนี �ำ้ หนักเบา

อา้ งองิ
Greenpeace International
Robert Lilienfeld. (2560) The secret to sustainable packaging?
It’s about supply chain energy reduction. Sustainable Packaging
กรมควบคมุ มลพิษ. คู่มือการออกแบบบรรจุภณั ฑ์เพ่ือสิง่ แวดลอ้ ม. กรงุ เทพ.
https://www.coca-colacompany.com/sustainable-business/packaging-sustainability

57

เคล็ดลับประหยัดพลังงาน

58

59

60

61