คุณค่า นิราศนรินทร์

คณุ ค่า
นริ าศนรนิ ทรค์ ําโคลง

ครูธนาภรณ์ เครอื เล็ก

ประวตั ิความเปนมา

ผแู้ ต่ง นายนรนิ ทรธ์ เิ บศร์ (อิน)
แต่งเมอื ตามเสดจ็ สมเดจ็ พระบวรราชเจา้
มหาเสนานรุ กั ษ์ ยกทัพไปปราบพมา่ ทีเมอื ง
ถลางและชุมพร

รา่ ยสภุ าพ ลักษณะคําประพนั ธ์ โคลงสสี ภุ าพ

วเิ คราะห์คณุ ค่า

นริ าศนรนิ ทรค์ ําโคลง

คณุ ค่าด้านเนือหา
คณุ ค่าด้านวรรณศฺิลป (ความงามของภาษา)
คณุ ค่าด้านสงั คม

คณุ ค่าด้านเนอื หา

การแตงนิราศเรอ่ื งนใี้ ชวธิ กี ารแตงแบบเลียนครู กลาวคอื นายนรนิ ทรธเิ บศร (อนิ ) ใชวธิ กี ารนาํ บท
กวเี กา ทม่ี ีมากอ นแลวเปน แบบอยา ง แลวนามาดัดแปลงในรูปแบบของตนเอง ไมไดเ ลียนแบบมาทัง้ หมด
เชน

อยธุ ยายศยิ่งฟา ลงดนิ แลฤๅ อยธุ ยายศลม แลว ลอยสวรรค ลงฤๅ
อาํ นาจบญุ เพรงพระ กอเก้ือ
เจดยี ล อออนิ ทร ปราสาท สิงหาสนป รางครตั นบ รร- เจดิ หลา
ในทาบทองแลวเนอ้ื นอกโสรม
บญุ เพรงพระหากสรรค ศาสนรงุ เรอื งแฮ
(กําสรวลศรปี ราชญ)
บงั อบายเบกิ ฟา ฝกฟนใจเมอื ง

(นริ าศนรนิ ทรค ําโคลง)

โฉมแมจ กั ฝากฟ า เกรงอนิ ทร หยอกนา

อินทรทานเทอกโฉมเอา สูฟ า

โฉมแมจ กั ฝากดนิ ดินทานแลวแฮ

ดนิ ฤๅขัดเจาหลา สสู มสองสม

(กาํ สรวลศรีปราชญ)

โฉมควรจักฝากฟ า ฤๅดนิ ดีฤๅ

เกรงเทพไทธ รณินทร ลอบกล้าํ

ฝากลมเล่ือนโฉมบนิ บนเลา นะแม

ลมจะชายชักช้าํ ชอกเน้ือเรยี มสงวน

(นิราศนรนิ ทรค ําโคลง)

คณุ ค่าด้านสงั คม

๑.สะทอนใหเหน็ คุณคาดา นสังคมในเร่ืองการจงรักภักดีท่ีมตี อ พระมหากษัตรยิ 
ดังจะเห็นไดจากบทสดุดีพระเกียรตยิ ศพระมหากษัตรยิ เปน บทขนึ้ ตน หรอื บทไหวครู
ตามขนบวรรณคดีไทย

และยังแสดงใหเห็นถึงการยกยองบุญบารมีของพระมหากษตั รยิ วาบานเมือง
เจริญรุงเรอื งได กเ็ พราะมพี ระมหากษัตรยิ ทรงปกครองและบํารงุ แผน ดนิ

คณุ ค่าด้านสงั คม

๒.สะทอ นใหเห็นถงึ ความเจรญิ รุงเรอื่ งของพระพุทธศาสนาในสมัย
ตน รตั นโกสนิ ทร นอกจากนย้ี ังสอดแทรกใหเ ห็นในดานความงามของบา นเมือง
เปนการแสดงถึงความงดงามของสถาปต ยกรรม

๓. สะทอ นเรือ่ งราวและคุณคา ทางประวัติศาสตร การลมสลายของอยธุ ยา
แลว จงึ กลายมาเปน กรงุ เทพมหานครในเวลาตอมา

คณุ ค่าด้านสงั คม

๔. สะทอ นใหเ หน็ เรื่องการนบั ถือเทพเจา

พันเนตร หมายถงึ มพี นั ตา คอื พระอินทรผ ูมนี ามวา สหัสนัยน
พักตรส ่แี ปดโสต หมายถงึ มีสีห่ นา แปดหู คอื พระพรหมผมู สี ่พี กั ตร
กฤษณนิทรเลอหลังนาคหลบั หมายถงึ พระกฤษณะ (พระนารายณ) นอนหลบั บนหลงั พญานาค

๕. สะทอนความเชือ่ เร่อื งบาปบญุ คณุ โทษ

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๑. การเลนสมั ผัสสระและสัมผัสพยัญชนะภายในวรรค

ถึงตระนาวตระหนาซา สงสาร อรเอย

จรศกึ โศกมานาน เนินชา้

เดินดงทง่ ทางละหาน หิมเวศ

สารสงั ทกุ หยอ่ มหญา้ ยา่ นนาลานาง

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๒. การเลน เสยี งสัมผัสพยัญชนะระหวางวรรคหนากบั วรรคหลัง

นทสี สี มทุ รมว้ ย หมดสาย
ติมงิ คล์มงั กรนาคผาย ผาดสอ้ น
หยาดเหมพริ ุณหาย เหือดโลก แล้งแม่
แรมราคแสนรอ้ ยรอ้ น ฤเถ้าเรยี มทน

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๓. การเลนคํา มีการใชค าํ ซ้ําในหลายตําแหนง แตใ นแตล ะตําแหนง จะใหความ
หมายของคําแตกตา งกัน

เห็นจากจากแจกก้าน แกมระกํา

ถนัดระกํากรรมจํา จากชา้

บาปใดทโี ททาํ แทนเทา่ ราแม่

จากแต่คาบนีหน้า พนี ้องคงถนอม

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๔. การหลากคํา หรือการใชคาํ ไวพจนใ นการแตง คือการใชค าํ ตางกันแตค วาม
หมายเดยี วกนั

จําใจจากแมเ่ ปลือง ปลิดอก อรเอย
เยยี ววา่ แดเดียวยก แยกได้
สองซกี แล่งทรวงตก แตกภาคออกแม่
ภาคพไี ปหนึงไว้ แนบเนือนวลถนอม

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๕. อติพจน หรอื การกลา วเกนิ จรงิ เปนการแสดงใหเ หน็ ถงึ อารมณข องผแู ตง
เปน สําคัญ

เอียงอกเทออกอ้าง อวดองค์ อรเอย
เมรุชุบสมทุ รดินลง เลขแต้ม
อากาศจักจารผจง จารกึ พอฤๅ
โฉมแมห่ ยาดฟาแยม้ อยูร่ อ้ นฤๅเห็น

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๖.บคุ คลวตั คือการทาํ ใหส ่งิ ทีไ่ มม ีชีวติ หรือไมใชมนษุ ยมีกิริยาอาการความรูสกึ

เหมือนมนุษย

จากมามาลิวลา ลําบาง
บางยเี รอื ราพลาง พพี รอ้ ง
เรอื แผงชว่ ยพานาง เมยี งมา่ น มานา
บางบร่ บั คําคล้อง คล่าวนาตาคลอ

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๗. เสาวรจนยี  (บทชมโฉม) คอื การเลา ชมความงามของตวั ละครในเร่อื ง

ชมแขคิดใชห่ น้า นวลนาง
เดือนตําหนิดวงกลาง ต่ายแต้ม
พมิ พพ์ กั ตรแ์ มเ่ พญ็ ปราง จักเปรยี บ ใดเลย
ขาํ กวา่ แขไขแยม้ ยงิ ยมิ อัปสร

คณุ ค่าด้านวรรณศิลป

๘.สัลลาปง คพิสัย(บทโศก) คอื การกลา วขอความแสดงอารมณโศกเศรา อาลยั รกั

รารกั ราเรอื งรา้ ง แรมนวล นาฏฤๅ
เสนาะสนันดินครวญ ครุน่ ฟา
สารสงั พกี ําสรวล แสนเสน่ห์ นุชเอย
ควรแมไ่ วต้ ่างหน้า พพี นู้ ภายหลัง