กาพย์พระไชยสุริยา

- พญานกรสู้ กึ อาลยั ในชวี ิตจงึ กลา่ วลาปลาบนิ ไปสภู่ เู ขาทตี่ นเองอาศัยอยู่

- เหล่าเสนาอามาตย์ทูลพระราชาจนพระองค์เข้าใจและรูส้ กึ หว้าเหวใ่ จยง่ิ

นกั

- จาใจลอ่ งเรือไปในท้องทะเลตามเวรตามกรรม จนพายใุ หญพ่ ดั เรือหัน

เหออกไป สรปุ
- สมอเรอื ครูดไปตามพืน้ ท้องนา้ ใบเรอื ขาด นา้ ไหลเขา้ มาในเรือ

- ผซี ้าดา้ มพลอยใบเรือขาดและเสาหัก จนทาให้เรอื ล่ม

- พระราชาควา้ เอาขอ้ มอื พระมเหสแี ลว้ เอาผา้ สไบผูกมดั ไวไ้ มใ่ ห้ไกลตัว

มกี รรม
แผน่ ดิน



สรปุ

-คนแกพ่ ร้อมหญิงสงู อายใุ นวงั ถูกน้าพัดเข้าหเู ขา้ ตา จระเข้ เหรา(สัตว์
คร่งึ นาคครึ่งมงั กร) คาบไป
- พระราชาและพระมเหสรี ่าให้กับเวรกรรมที่ไดร้ บั จาใจเดนิ ทางตอ่ ไปจน
พบพ้นื แผ่นดนิ มตี น้ ไทรใบหนา จงึ เข้าไปนอน พอดีกบั เวลาพลบค่า



กาพย์เรอื่ งพระไชยสรุ ิยา
ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี ๑

ครอู ั๋น ไกรสร เอี่ยมสุวรรณ





แมก่ น

ปา่ บรเิ วณ ปนกันไป

หม่ดู าว งามออ้ นแอน้
ดอกไม้

สรปุ

ขน้ึ บทใหมใ่ นแม่กน ปนกันกบั แม่ ก กา น่าสงสารพระราชา ทต่ี อ้ ง
มานอนในป่า ใต้ตน้ ไทร แทนที่จะไดน้ อนทปี่ ราสาท ส่วนพระมเหสี
อยปู่ รนนบิ ัติพระสวามี เหมอื นเดิมเพื่อใหพ้ ระองค์คลายทุกข์ พระองค์
ชวนพระมเหสีนอน โดยใช้ขอนไมแ้ ทนหมอน วนั น้ันดวงจนั ทร์ มี
ดวงดาวหอ้ มล้อมเป็นบรวิ าร มองเห็นพนื้ ดนิ ดอกไม้ แผ่ก่ิงกา้ น
สวยงาม ภายใต้แสงจันทร์

ลม

ดอกไม้

พระอาทิตย์ ภูเขา



สรปุ

น้าค้างในป่า ดว้ ยลมทพี่ ดั ไปมาไดก้ ล่นิ ดอกไม้ ตัวแตน ตอ่ บิน
วนเวยี นพระจนั ทร์เคลื่อน ไดย้ นิ เสยี งไกป่ า่ และเสียงจากแมน่ า้ พอร่งุ
เช้าพระอาทติ ยข์ ้นึ พ้นภเู ขาพระไชยสุริยาตืน่ นอนในปา่ รู้วา่ ตนนั้นมี
กรรมทต่ี ้องอยู่ไกลจากเมอื งรู้สกึ ถอนใจ









สรปุ

ขึน้ แม่กง และ แมก่ น จงจาไวใ้ ห้ดี จะพรรณนาเรือ่ งในปา่ ดง
ต้นไกร กร่าง ยาง ยงู มลี าตน้ สูงเรยี วระหง ตน้ ตลงิ ปรงิ ประยงค์
คันทรง ต่างสง่ กล่ินท่วั ตน้ มะมว่ ง พลวง พลอง ช้องนาง ใบหล่น
เกลอ่ื นเต็มตามทาง กนิ ผลไมพ้ ลางเดนิ ไปพลางระหว่างเนนิ เขา
มองเหน็ กวางกาลงั เย้อื งยา่ งเดนิ พรอ้ มกับชาเลอื งมองดูเหมือนกบั
เชญิ ชวนให้มองดคู วามสวยงาม และ ระวังอันตรายรอบขา้ งไปในตัว

เสียงซอ

เสียงดงั

นกไก่ฟ้า

นกนางแอ่น













สรุป

มองไปท่ีเขาสงู เห็นฝูงหงสก์ าลงั โฉบลงเรยี งกัน ต่างพากันรอ้ ง
อย่างรน่ื เริงสาเนียงเสนาะไพเราะวงั เวงยิง่ นัก กลางปา่ มไี ก่ขันแข่งกัน
ฟงั เหมอื นเสียงซอที่บรรเลงมาจากในวงั นกยงู ทองร้องเสียงดัง
เหมือนเสียงฆอ้ ง กลอง ระฆัง แตร สงั ข์ ดังควบคู่ขานเสียง นก
กะลงิ นกกะลาง นกนางนวล นอนเคยี งกัน นกไก่ฟา้ พญาลอ คลอ
เคยี งคู่กัน พรอ้ มนกนางแอ่น นกเอย้ี ง นกอโี ก้งและนกโทงเทง





สรปุ

ค้อนทองร้องเสยี งดงั ป๋องเปง๋ ฟังเสียงเพลนิ วงั เวง อเี ก้งเริงเรงิ
ลองเชิงกนั ฝูงละมงั่ พากนั มากินดิน นอนผ่ึงแดด ดบู กึ บึนแข็งแรง
และรืน่ เริง ยนื มองทาหนา้ ตาโพลงบริเวณป่าต้นยูง ตน้ ยางท่ีสงู มี
ช้างอยูโ่ ขลงใหญก่ าลงั สง่ เสียง และ ลงเลน่ นา้



อุปอมปุ ามา ตกไป

สทั พจน์ เล่นเสยี งพยญั ชนะ
เลน่ เสยี งพยญั ชนะ

สรุป

แมก่ ก ตกทุกข์ไดย้ าก มีความลาบากเมื่อพลดั พรากจากวัง
ไดอ้ าศัยกนิ เผอื ก มนั และผลไม้ เพ่อื ใหไ้ ดแ้ รงเม่ือพระอาทติ ย์ใกล้จะ
หมดแสง เปน็ ช่วงที่มองดูแลว้ เหมือนกบั น้าครัง่ ที่กาลังแดง แฝงเขา้ ไป
ในเมฆระหว่างขุนเขาฝงู ลงิ ค่าง ต่างพากนั ครางโครกครอก ฝูงสนุ ัข
จ้ิงจอกออกมาเหา่ หอน ชะนสี ง่ เสยี งดังวเิ วก นกต่างโผเข้าสูร่ งั นอน
เรยี งกนั เป็นแถวลูกนกยกปีก อ้าปากรอรบั อาหารจากแมเ่ สียงดัง
เซง็ แซ่ แมน่ กยกปีกปอ้ งเอาไวพ้ รอ้ มกบั ป้อนอาหารใหล้ กู

พระไชยสรุ ยิ า ผูห้ ญงิ /พระนางสมุ าลี

ศฤงคาร/สง่ิ ทร่ี ัก/ทรัพย์สมบัติ หน้า
เจริญสว่างไสว

รญั จวน/ปัน่ ปว่ นใจ



แปลก /ประหลาด

ไฟไหม้
เปน็



ตามหลัง

สงั วาส/รว่ มประเวณี

แผน่ ดนิ

เวทนา

สรุป

ขึ้นแม่กด บทนีเ้ ปน็ ท่นี ่าอัศจรรย์ เสยี งคร้นื ครนั่ ช้นั เขาหลวง
นกตกออกจากรงั ฝูงสตั วท์ ั้งปวงต่างง่วงงัน-ในดนิ แดนของมนษุ ย์
เสียงดังเหมอื นไฟไหม้ ตกึ บา้ นเรอื นต่างไหวเคลอ่ื น-บา้ นช่องใหญ่
น้อย ตา่ งต่ืนตกใจ รอ้ งเรียกเพอ่ื นบ้าน ลุกว่ิงหนชี นกันชุลมุนวุ่นวาย
เคร่ืองดนตรี ระนาด ฆ้อง ตะโพน กลอง รอ้ งเป็นเพลง เสียงระฆงั
ดงั โหง่งหง่างเหง่ง ฟงั นา่ วงั เวงยงิ่ นกั