บทที่ 4 การต่อลงดิน

รูปที 4.1 ระบบการต่อลงดินสําหรับสายภายในอาคาร บททีW 4 การต่อลงดิน ค่มือ หน้า 107ู บทที� 4 การต ่อลงดิน 1 ค่ ู มือการติดต  ังระบบไฟฟ้าอย่างมืออาชีพ ตามมาตรฐาน วสท. พ.ศ. 2564 หัวข้อ

4.1 ชนิดของการต่อลงดิน 61 การต่อลงดินของระบบไฟฟ้าภายในอาคารเป็ นเป็ น 2 ชนิด ดังนี 1.การต่อลงดินของระบบไฟฟ้า(system grounding) คือการต่อระบบหรือ .การต่อลงดินของระบบไฟฟ้า(system grounding) คือการต่อระบบหรือ วงจรไฟฟ้าลงดิน โดยใช้สายต่อหลักดิน(ตัวนําไฟฟ้า)ต่อเข้ากับหลักดินหรือสิ2 งท ี2 ทําหน้าที2แทนหลักดิน 2.การต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้าหรืออ .การต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้าหรืออุปกรณ์ไฟฟ้า(equipment grounding) ปกรณ์ไฟฟ้า(equipment grounding) คือการต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้าที2ต้องการต่อลงดิน ทําได้โดยการเดินสายดิน จากบริภัณฑ์ฟ้าไปต่อลงดินที2เมนสวิตช์ และใช้ หลักดินเดียวกันกับของระบบ ไฟฟ้า ค่มือ หน้า 107ู 62 รูปที2 4.2 ส่วนประกอบของระบบการต่อลงดิน ค่มือ หน้า 108ู 4.2 ส่วนประกอบของระบบการต่อลงดิน ระบบการต่อลงดินมีส่วนประกอบทีสําคัญ ดังนีg 1. หลักดิน 2. สายต่อหลักดิน 3. สายเส้นทีมีการต่อลงดิน(สาย N) 5. สายต่อฝากประธาน 4. สายดินของ บริภัณฑ์ไฟฟ้า 6.สายต่อฝากของ บริภัณฑ์ไฟฟ้า

1.การต่อลงดินของระบบไฟฟ้า (SYSTEM GROUNDING) 2.การต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้า(EQIUPMENT GROUNDING) 63 นิวทรัลบาร์ สายต่อหลักดิน กราวด์บาร์ สายต่อฝากประธาน บริภัณฑ์ไฟฟ้ า หม้อแปลงไฟฟ้ า เมนสวิตช์ หม้อแปลง ต่อลงดิน สายนิวทรัล (1.การต่อลงดินของระบบไฟฟ้า) (2.การต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้า) สายดิน บริภัณฑ์ไฟฟ้ า N G ค่มือ หน้า 108ู 64 รูปที2 4.3 วงจรการต่อลงดินของระบบไฟฟ้า ค่มือ หน้า 109ู 4.3 การต่อลงดินของระบบไฟฟ้าและบริภัณฑ์ไฟฟ้า 4.3.1การต่อลงดินของระบบไฟฟ้า 1. วิธีการต่อลงดิน A C B 400V N G 400V 400V 230V 230V 230V A C B N G 400V 400V 400V 310V 250V 130V 400V A C G N B 400V 400V 140V 250V 300V ต้องต่อฝาก N กับ G Bus ที'เมนสวิตช์ ถ้า สายดินหลุด

65 1. วงจรของปัZนจันทีWใช้งานอยู W เหนือวัสดุเส้นใยทีWอาจลุกไหม้ได้ ซึWงอยู ่ ในบริเวณอันตราย ่ เนืWองจากอาจเกิดความไม่ปลอดภัยจากอุบัติเหตุได้ 2. วงจรในสถานดูแลสุขภาพ (health care facility) เช่น วงจรในห้องผาตัดสําหรับ ่ โรงพยาบาล หรือคลีนิค เนืWองจากไฟฟ้าดับอาจมีผลต่อชีวิตได้ 2. ระบบไฟฟ้าที2ห้ามต่อลงดิน เส้นใยที'อาจลุกไหม้ได้ วงจรปันจั'น # คู่มือ หน้า 109 ใช้ Isolation Transformer 4.3.2 การต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้า คู่มือ หน้า 110 1. วิธีการต่อลงดิน การต่อลงดินทําได้โดยการเดินสายดิน (สายเขียว) ไปต่อลงดินที'บริภัณฑ์ประธาน โดยใช้หลักดินเดียวกันกับของระบบไฟฟ้ า (รูปที' 4.4) รูปที' 4.4 วงจรการต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า

2. บริภัณฑ์ไฟฟ้าที2ต้องต่อลงดิน? 67 คู่มือ หน้า 110-112 บริภัณฑ์ไฟฟ้ าที'เมื'อเกิดไฟรั'วแล้วจะเป็ นอันตรายต้องต่อลงดิน พอสรุปเป็ นหลักการได้ดังนี# (รายละเอียดเพิมเติม ดูได้จากมาตรฐานการติดตั9งทางไฟฟ้ าสําหรับประเทศไทย) (1) เครืองห่อหุ้มและ/หรือช่องเดินสายโลหะของสายตัวนํา (3) บริภัณฑ์ไฟฟ้ าชนิดยึดติดกับที'ทุกขนาดแรงดัน ส่วนที'เป็นโลหะเปิดโล่งและไม่เป็นทางเดินของกระแสไฟฟ้ า (4) บริภัณฑ์ซึ'งไม่ได้รับกระแสไฟฟ้ าโดยตรง (5) บริภัณฑ์ไฟฟ้ าที'มีสายพร้อมเต้าเสียบ ส่วนที'เป็นโลหะเปิดโล่งของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า (6)เครื'องใช้ไฟฟ้ าที'ใช้ในสถานที'อยู่อาศัยระบุว่าต้องต่อลงดิน (7) เครืfiองใช้ไฟฟ้าทีfiไม่ได้ใช้ในสถานทีfiอยู่อาศัยระบุว่าต้องต่อลงดิน (2) บริภัณฑ์ไฟฟ้าชนิดยึดติดกับที หรือชนิดทีมีการเดินสายถาวร ส่วนทีเป็ นโลหะที เปิ ดโล่งและไม่ได้เป็ นทางเดินของกระแสไฟฟ้า บริภัณฑ์ไฟฟ้ าที'บุคคลสัมผัสถึง ต้องต่อลงดิน 68 ไม่เกิน 2.4 ม. ไม่เกิน 1.5 ม. บุคคลอาจสัมผัสได้ คู่มือ หน้า 111 สําหรับดวงโคมไฟฟ้ าถึงแม้ติดตั9งอยู่ทีสูงก็ตามแนะนําให้ต่อลงดินเพือความปลอดภัยในการบํารุงรักษา

ต้องต่อลงดิน อย่ในสถานทูเปี ยกหรือชื ี2 น และไม่ได้มี การแยกอย่ต่างหาก (บ ู ุคคลอาจสัมผัสได้ โดยบังเอิญ)ต้องต่อลงดิน คู่มือ หน้า 111 ต้องต่อลงดิน โครงเหล็กของอาคาร โครงอาคารทีเป็นฉนวน ท่อโลหะ สัมผัสทางไฟฟ้ ากับโลหะ หรือรับไฟจากสายไฟฟ้ าทีเดินร้อยท่อโลหะ คู่มือ หน้า 111

3. อุปกรณ์(บริภัณฑ์)ไฟฟ้าทต้องต่อลงดินและท ี2 ยกเว้นไม่ต้องต่อลงดิน ี2 71 - บริภัณฑ์ไฟฟ้าที2มีสายพร้อมเต้าเสียบ ทใช้ในบริเวณอันตราย ี2 ใช้แรงดันเกิน 150 โวลต์ ยกเว้น มอเตอร์ทมีการกั ี2 น หรือ บริภัณฑ์ทระบ ี2ุว่าเป็ นฉนวน 2 ชัน (เครื2องใช้ไฟฟ้าประเภท II) บริภัณฑ์ไฟฟ้าในสถานทอย ี2 ่อาศัย ยกเว้น บริภัณฑ์ทูระบ ี2ุว่าเป็ นฉนวน 2 ชัน เคร ื2องใช้ไฟฟ้าทไม่ได้ใช้ในสถานท ี2 อย ี2 ่อาศัย ยกเว้น บริภัณฑ์ทูระบ ี2ุว่าเป็ นฉนวน 2 ชัน หรือ ใช้แรงดันไม่เกิน 50 โวลต์ ซึ2งรับไฟจากหม้อแปลงนิรภัยชนิดแยกขดลวด (เครื2องใช้ไฟฟ้าประเภท III) คู่มือ หน้า 112 72 เครื#องใช้ไฟฟ้าที#ต้องมีสายดิน เครื.องใช้ไฟฟ้าที.มีโครงเป็ นโลหะ หรือ เครื.องใช้ไฟฟ้าที.เกี.ยวข้องกับนํ^า หรือ ความ ร้อน เช่น เครื.องสูบนํ^า ต้เย็น เตาไฟฟ้า เครื.องซักผ้า เครื.องทํานํ^าอู่นุ เครื.องปรับอากาศ เป็ นต้น เต้าเสียบที.ใช้งาน จําเป็ นต้องมีขั^วสายดิน คู่มือ หน้า 112 (เครื2องใช้ไฟฟ้าประเภท I)

73 ชนิดเครื#องใช้ไฟฟ้าที#ไม่ต้องมีสายดิน เครื#องใช้ไฟฟ้าที#มีการป้องกันไฟดูด โ ดยมีโ ครงหุ้มด้วยฉนวน 2 ชั-น เช่น พัดลม โ ทรทัศน์ หรือ วิทยุ เป็ นต้น ดังนั-นไม่จําเป็ นต้องมีขั-วสายดิน เครืWองหมายฉนวนสองชัZนทีWไม่ต้องมีสายดิน คู่มือ หน้า 112 (เครื2องใช้ไฟฟ้าประเภท II) 74 4.4 ชนิดและขนาดสายดิน คู่มือ หน้า 113,115 4.4.1 สายต่อหลักดิน 1. ชนิด ต้องเป็นตัวนําทองแดง ชนิดตัวนําเดี'ยวหรือตีเกลียวหุ้มฉนวน และต้องเป็นตัวนําเส้นเดียว ยาวตลอดโดยไม่มีการต่อระหว่างทาง แต่ถ้าเป็นจุดทดสอบตามที'กําหนดในมาตรฐานการติดตังทาง# ไฟฟ้ าฯ สามารถต่อได้ และถ้าเป็นบัสบาร์อนุญาตให้ต่อได้ 2. ขนาด กําหนดจากขนาดสายประธานเส้นไฟ (สายเมนเข้าอาคาร) ตามตารางที' 4.1 ขนาดสาย ใหญ่สุดคือ 95 ตร.มม.

N G บริภัณฑ์ประธาน (เมนสวิตช์) ขนาดสายประธานเข้าอาคาร (ตัวนําทองแดง) ตร.มม. ≤ 35 10 เกิน 35 แต่ไม่เกิน 50 16 เกิน 50 แต่ไม่เกิน 95 25 เกิน 95 แต่ไม่เกิน 185 35 เกิน 185 แต่ไม่เกิน 300 50 เกิน 300 แต่ไม่เกิน 500 70 เกิน 500 95 ขนาดสายต่อหลักดิน (ตัวนําทองแดง) ตร.มม. สายต่อหลักดินสําหรับระบบไฟฟ้ากระแสสลับ จะต้องไม่ เล็กกว่าตารางที2 4-1 ขนาดใหญ่สุดคือ95 ตร.มม. ขนาดสายต่อหลักดิน ต้องเป็นตัวนําทองแดง ชนิดตัวนําเดี'ยวหรือตีเกลียวหุ้มฉนวนกําหนดจากขนาด สายเมนเข้าอาคาร ตามตารางที' 4.1 ตารางทีW 4.1 คู่มือ หน้า 113 บางครัgงสายต่อหลัก ดินอาจมีแรงดัน 76 4.4.2 สายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า 1. ชนิด ต้องเป็นตัวนําทองแดงหุ้มฉนวนหรือเปลือย หรือเป็นเปลือกโลหะของสายเคเบิลชนิด AC, MI และ MC หรือโครงของบัสเวย์ที'ระบุให้ใช้แทนสายดินได้ หากเป็นตัวนําหุ้มฉนวน ฉนวนต้องเป็นสีเขียวหรือเขียวแถบเหลือง แต่ถ้ามีขนาดใหญ่กว่า 16 ตร.มม. ให้ทําเครื'องหมายให้เห็นได้ชัดเจนแทนได้ ทุกบริเวณที'มีจุดต่อสายและทุกปลายสาย ดังนี# (1) ทําให้ฉนวนหรือเปลือกส่วนที'มองเห็นเป็นสีเขียว หรือเขียวแถบเหลือง (3) ระบุด้วยตัวอักษร PE ,G หรือ E คู่มือ หน้า 113

77 2. ขนาด กําหนดจากตารางที' 4.2 แต่ไม่จําเป็นต้องใหญ่กว่าสายไฟฟ้ าของวงจรนั#นเช่น สายวงจร ขนาด 1.5 ตร.มม. สายดินก็ไม่ต้องใหญ่กว่า 1.5 ตร.มม. ถึงแม้ว่าขนาดเล็กสุดในตารางที' 4.2 จะเป็นขนาด 2.5 ตร.มม. ก็ตาม 4.4.2 สายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า (ต่อ) (1) ขนาดสายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้า กําหนดจากขนาดเคร ื2องป้องกันกระแสเกิน ของวงจรนัน ตาม ตารางที2 4.2 (2) ขนาดสายดินของมอเตอร์ กําหนดจากขนาดเคร ื2องป้องกันโหลดเกิน ที2 4.2 (โดยทั2วไปจะตังไว้ที2 100 % ของกระแสโหลดเต็มที2ของมอเตอร์) (2) ขนาดสายดินของมอเตอร์ กําหนดจากขนาดเครื2องป้องกันโหลดเกิน (overload relay) และดูจากขนาดเคร ื2องป้องกันกระแสเกินตามตาราง ที2 4.2 (โดยทั2วไปจะตังไว้ที2 100 % ของกระแสโหลดเต็มที2ของมอเตอร์) คู่มือ หน้า 111 คู่มือ หน้า 115

การต่อฝาก (Bonding) • คือการใช้ตัวนําต่อถึงกันทางไฟฟ้า ระหว่างโลหะหรือตัวนําทอาจมีไฟฟ้า ี2 • การต่อฝากทําเพื2อให้มนใจว่าระบบสาย ั2 ดินมีความต่อเนื2องทางไฟฟ้า • สายต่อฝากต้องทนกระแสลัดวงจรได้ 79 สายต่อหลักดิน สายดินของ อุปกรณ์ไฟฟ้ า นิวทรัลบาร์ กราวด์บาร์ สายต่อฝากประธาน อุปกรณ์ไฟฟ้ า เมนสวิตช์ ด้านไฟเข้า ด้านไฟออก (short time rating) สายต้องไม่ขาด เพราะกระแสลัดวงจรจะสูง ข้อกําหนดพืนฐาน  ต่อเข้ากับ N BAR คู่มือ หน้า112 สายต่อฝากประธาน(ด้านไฟเข้า) และบริภัณฑ์ไฟฟ้า(ด้านไฟออก) 4.4.3 สายต่อฝากประธาน สายต่อฝากประธาน 1. ชนิด เป็นสายทองแดงหรือบัสบาร์ 2. ขนาด กรณีเป็นสายไฟฟ้ าจะกําหนดจากขนาดสายเมนที'เดินเข้าแผงเมน สวิตช์ ตามตารางที' 4.1 เช่นเดียวกับขนาดสายต่อหลักดิน แต่มีข้อเพิ'มเติมคือ ขนาดสายต่อฝากที' กําหนดต้องมีขนาดพื#นที'หน้าตัดไม่เล็กกว่า 12.5% ของขนาดสายเมนด้วย สายเมนที'เดินเฟสละ หลายเส้นให้รวมพื#นที'หน้าตัดของสายทุกเส้นในเฟสเดียวกันเข้าด้วยกัน การต่อฝากอาจใช้ อุปกรณ์การเดินสายหรือสายไฟฟ้ าก็ได้ คู่มือ หน้า 114

สายต่อฝากด้านไฟเข้ากรณีสายประธานเดินในช่องเดินสายเดียวกันหรือเป็นเคเบิลเดียวกัน ต้องมีขนาด ไม่เล็กกว่าขนาดของสายต่อหลักดินที'ได้กําหนดไว้ในตารางที' 4-1 ถ้าสายเส้นไฟของตัวนําประธานมี ขนาดใหญ่กว่าทีกําหนดไว้ในตารางที 4 -1 ให้ใช้สายต่อฝากขนาดไม่เล็กกว่าร้อยละ 12.5 ของตัวนําประธานขนาดใหญ่ทีสุด กรณีเป็นการเดินสายควบให้คิดพืgนทีหน้าตัดรวมของ ทุกสายเส้นไฟในเฟสเดียวกัน 4.4.3 สายต่อฝากประธาน(ต่อ) สายต่อฝากด้านไฟเข้ากรณีตัวนําประธานเดินควบในช่องเดินสายมากกว่า 1 ช่องเดินสายหรือเป็ น สายเคเบิลมากกว่า 1 เส้น ขนาดสายต่อฝากของแต่ละช่องเดินสายหรือสายเคเบิล ต้องมีขนาดไม่เล็กกว่าที' กําหนดในตารางที' 4 -1 แต่ต้องไม่เล็กกว่าร้อยละ 12.5 โดยคํานวณจากผลรวมของพืนที/ หน้าตัด ของสายเส้นไฟทุกเส้นในเฟสเดียวกันของแต่ละช่องเดินสายหรือสายเคเบิล คู่มือ หน้า 114 N G บริภัณฑ์ประธาน (เมนสวิตช์) ขนาดสายประธานเข้าอาคาร (ตัวนําทองแดง) ตร.มม. ไม่เกิน 35 10 เกิน 35 แต่ไม่เกิน 50 16 เกิน 50 แต่ไม่เกิน 95 25 เกิน 95 แต่ไม่เกิน 185 35 เกิน 185 แต่ไม่เกิน 300 50 เกิน 300 แต่ไม่เกิน 500 70 เกิน 500 95 ขนาดสายต่อหลักดิน (ตัวนําทองแดง) ตร.มม. ขนาดสายต่อฝากประธานและสายต่อฝาก(ด้านไฟเข้า) จะต้องไม่เล็กกว่าตารางที 4 .1 และถ้าเกิน 500 ตร.มม. จะ ไม่เล็กกว่า 12.5% ของตัวนําประธานแรงตํา(สายเมน) ตารางท ี2 4.1 82 สายต lสา่อฝาก ขนาดสายต่อฝากที2เมนสวิตช์ คู่มือ หน้า 114

4.4.4 สายต่อฝากของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า(ต่อฝากด้านไฟออก) 1. ชนิด เป็นสายทองแดงหรือบัสบาร์ 2. ขนาด กําหนดจากขนาดเครื'องป้ องกันกระแสเกินของวงจรนั #น ๆ ตามตารางที' 4.2 การต่อฝากอาจใช้อุปกรณ์การเดินสายก็ได้ คู่มือ หน้า 116 L1N L2 L3 load แผงเมน ต่อฝาก N กับ G แผงย่อย สายต่อหลักดิน สายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้า NG G N G ต่อฝากต้โลหะกับ Gู คู่มือ หน้า 113-116 สรุปการกําหนดชนิดและขนาดของสายดินและสายต่อฝาก กําหนดจากขนาดสาย และไม่เล็กกว่า 12.5% เมนเข้าอาคาร ตาม ตารางที' 4.1 และไม่เล็กกว่า 12.5% ต้องเป็นตัวนําทองแดงหุ้มฉนวนหรือ กระแสเกิน ตามตารางที' 4.2 เปลือยสายกําหนดจากขนาดเครื'องป้ องกัน กระแสเกิน ตามตารางที' 4.2 ต้องเป็นตัวนําทองแดง ชนิดตัวนํา ตารางที' 4.1 (สูงสุด 95 ตร.มม.) ต้องเป็นตัวนําทองแดง ชนิดตัวนํา เดี'ยวหรือตีเกลียวหุ้มฉนวนกําหนด จากขนาดสายเมนเข้าอาคาร ตาม ตารางที' 4.1 (สูงสุด 95 ตร.มม.) สายกําหนดจากขนาดเครื'องป้ องกัน กระแสเกิน ตามตารางที' 4.2

ตัวอย่างที24-1 จงกําหนดขนาดสายดินและสายต่อฝาก หมายเลข 1, 2, 3, 4 และ 5 N load แผงเมน 400A แผงย่อย IEC01 1X400 ตร.มม. 100A 2 1 3 4 100A 32A A B C สายต่อหลักดิน สายต่อฝากประธาน ระหว่าง N กับ G สายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า จากแผงเมนถึงแผงย่อย สายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า จากแผงย่อยถึงโหลด สายต่อฝากของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า (ด้านไฟออก) ระหว่าง G กับตัวแผงย่อย คู่มือ หน้า 116 5 G N ตัวอย่างที24-1 จงกําหนดขนาดสายดินและสายต่อฝาก หมายเลข 1, 2, 3, 4 และ 5 N load แผงเมน 400A แผงย่อย IEC01 1X400 ตร.มม./เฟส 100A 2 1 4 5 100A 32A A B C สายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า จากแผงย่อยถึงโหลด คู่มือ หน้า 117 4. สายดินของโหลด กําหนดจากตารางที2 4.2 ตามขนาด CB ของแผง ย่อย ขนาด 32A ได้สาย ดินขนาด 4 ตร.มม. 5. สายต่อฝาก ระหว่างแผงย่อยกับ G กําหนดจากตารางที2 4.2 ตามขนาด CB ของแผงย่อย ขนาด 100A ได้สายดินขนาด 10 ตร.มม. สายต่อหลักดิน สายต่อฝากประธาน ระหว่าง N กับ G สายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้ า จากแผงเมนถึงแผงย่อย 2. สายต่อฝาก ที2แผงเมนสวิตช์เข้ากับบัสบาร์กราวด์ และสายต่อฝาก ของขนาดสายเมนด้วย ายต่อฝากขนาด 70 ตร.มม. 2. สายต่อฝาก ที2แผงเมนสวิตช์เข้ากับบัสบาร์กราวด์ และสายต่อฝาก ระหว่างบัสบาร์กราวด์กับบัสบาร์นิวทรัล กําหนดจากตารางที2 4.1 ตาม ขนาดสายเมนเข้าอาคาร และต้องมีขนาดพืนที2หน้าตัดไม่เล็กกว่า 12.5% ของขนาดสายเมนด้วย ได้สายต่อฝากขนาด 70 ตร.มม. 1. สายต่อหลักดิน กําหนดหนดจาก หลักดินขนาด 70 ตร.มม. 1. สายต่อหลักดิน กําหนดหนดจาก ตารางท ี24.1 ตามขนาดสายเมนเข้า อาคาร ขนาด 400 ตร.มม. ได้สายต่อ หลักดินขนาด 70 ตร.มม. 3. สายดินของแผงย่อย กําหนดจากตารางที2 4.2 ตามขนาด CB ของแผงย่อย ขนาด 100A ได้สายดินขนาด 10 ตร.มม. 3 สายต่อ ฝากประธาน สายต่อฝาก ด้านไฟเข้า G N

ตัวอย่าง 4-2 จงกําหนดขนาดสายดินและสายต่อฝาก หมายเลข 1, 2, 3, 4 และ 5 N L1 L2 L3 load แผงเมน 630 A แผงย่อย NYY 2X400 ตร.มม./เฟส 60 A 4 1 2 3 5 400 A คู่มือ หน้า สายต่อ ฝากประธาน สายต่อฝาก ด้านไฟเข้า 3. สายดินของโหลด กําหนดจากตารางที2 4.2 ตามขนาด CB ของแผง ย่อย ขนาด 60A ได้สาย ดินขนาด 6 ตร.มม. ตัวอย่าง 4-2 จงกําหนดขนาดสายดินและสายต่อฝาก หมายเลข 1, 2, 3, 4 และ 5 N L1 L2 L3 load แผงเมน 630 A แผงย่อย NYY 2X400 ตร.มม./เฟส 60 A 4 1 2 3 5 400 A 1. สายต่อหลักดิน กําหนดหนดจากตารางที2 4.1 ตามขนาดสายเมนเข้าอาคาร ขนาด 800 ตร.มม. ได้สายต่อหลักดินขนาด 95 ตร.มม. 2. สายดินของแผงย่อย กําหนดจากตารางท . สายดินของแผงย่อย กําหนดจากตารางที2 4.2 ตามขนาด 4.2 ตามขนาด CB ของแผงย่อย ขนาด 400A ได้สายดินขนาด 25 ตร.มม. 4. สายต่อฝาก ที2แผงเมนสวิตช์เข้ากับบัสบาร์กราวด์ และสายต่อฝากระหว่าง ด้วย ได้สายต่อฝากขนาด 12.5% x 800 = 100 เลือก120 ตร.มม. 4. สายต่อฝาก ที2แผงเมนสวิตช์เข้ากับบัสบาร์กราวด์ และสายต่อฝากระหว่าง บัสบาร์กราวด์กับบัสบาร์นิวทรัล กําหนดจากตารางที2 4.1 ตามขนาดสายเมน เข้าอาคาร และต้องมีขนาดพืนที2หน้าตัดไม่เล็กกว่า 12.5% ของขนาดสายเมน ด้วย ได้สายต่อฝากขนาด =12.5% x 800 = 100 เลือก120 ตร.มม. 5. สายต่อฝาก ระหว่างแผงย่อยกับราง เดินสาย กําหนดจากตารางที2 4.2 ตามขนาด CB ของแผงย่อย ขนาด 400A ได้สายดินขนาด 25 ตร.มม. คู่มือ หน้า สายต่อ ฝากประธาน สายต่อฝาก ด้านไฟเข้า

ขนาดสายดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้า (สายดินของมอเตอร์) 89 M 100A 225A 100A G กําหนดจาก 100A (ตารางที 4-2) กําหนดจากขนาดปรับตัffง ของเครื"องป้องกันโหลดเกิน (overload relay) คู่มือ หน้า 113,167 10 sq.mm. ขนาดสายดิน เมืWอเดินสายควบ การเดินสายควบ แยกไปหลายท การเดินสายควบ แยกไปหลายท่อ ขนาดสายดินในแต ขนาดสายดินในแตละท่ ่อกาหนดจากพิก าหนดจากพิก ํดั เครืWองป้องกนกระแสเกั ิน ตามตารางทีW 4-2 (ห้ามลดขนาด) 90 N L Fault, Phase to grounding conductor ท่ออโลหะ อุปกรณ์ไฟฟ้า CB

(แอมแปร์) 500 800 1000 1250 2000 ตร.มม. 35 50 70 95 120 การเดินสายควบ 1600AT 1-120 สายแยกแต่ละท่ออาจรับกระแสได้ 550A สายดินต้องคิดจาก 1600 ไม่ใช่550A 1-120 ตาราง 4-2 92 การใช้สายดินร่วมกนั N G สายดินและสายทุกวงจรทีWใช้สายดินร่วมกน ั ต้องเดินอยูในช ่ ่องเดินสายเดียวกนั สายดินกาหนดจาก CB ํ ตัวใหญ่สุดทีWป้องกนใน ั ท่อสายนัZน

รูปที2 4.5 การต่อลงดินของระบบไฟฟ้าเมืfiอใช้ Transfer switch ชนิด 3 ขัว$ หลักดินแยกต่างหาก) ทีเครืองกําเนิดไฟฟ้า ห้ามต่อระบบไฟฟ้าลง ดิน (ไม่อนุญาตให้ต่อ หลักดินแยกต่างหาก) ระบบที2มีเครื2องกําเนิดไฟฟ้าพร้อมสวิตช์สับเปลี2ยน แต่ไม่มีการตัดสาย Neutral คือใช้สาย Neutral ร่วมกัน ระบบนีไม่ใช่ระบบไฟฟ้าท  ี2มีตัวจ่ายแยกต่างหาก Neutral เคร ื2องกําเนิดไฟฟ้า ต้องไม่ต่อลงดิน 4.5.1 การต่อลงดิน เมื2อไม่เป็ นระบบจ่ายไฟแยกต่างหาก ( Not a separately derived system ) คู่มือ หน้า 118 4.5 การต่อลงดินของระบบที2มีเครื2องกําเนิดไฟฟ้าด้วย รูปที2 4.6 การต่อลงดินของระบบไฟฟ้าเมืfiอใช้ Transfer switch ชนิด 4 ขัว$ ถ้า ATS เป็ นแบบ 4 poles ถือว่าเป็ นระบบไฟฟ้าที2มี ตัวจ่ายแยกต่างหาก Neutral เคร ื2องกําเนิดไฟฟ้า ต้องต่อลงดิน ตาราง4-1 สายต่อหลักดิน ตาราง 4-1 และ 12.5% สายต่อฝาก ตาราง 4-1 เน ื2องจากเป็ นระบบจ่ายไฟแยกต่างหาก จึงอนุญาตให้ต่อหลักดินแยกต่างหากได้ (ต่อระบบไฟฟ้าลงดิน) เน ื2องจากเป็ นระบบจ่ายไฟแยกต่างหาก จึงอนุญาตให้ต่อหลักดินแยกต่างหากได้ (ต่อระบบไฟฟ้าลงดิน) 4.5.2 การต่อลงดินสําหรับระบบจ่ายไฟแยกต่างหาก( Separately Derived System ) คู่มือ หน้า 119

95 คู่มือ หน้า119,120 4.6 หลักดินและความต้านทานการต่อลงดิน 4.6.1 ชนิดของหลักดิน ตามมาตรฐาน วสท. หลักดินแนวด ิง ถ้าเป็นหลักดินหุ้มและชุบทองแดง มอก. 3024-2563 ยาว 2.4 ม. หลักดินแบบแผน พืgนที 1800 ตร.มม. หนา 6 มม. (1.5 มม.) ฝังลึก 1.6 ม. ่ หลักดินแบบวงแหวน โครงสร้างโลหะในพืgนดิน ความยาว 3.0 ม. ขึgนไป หลักดินทีหุ้มด้วยคอนกรีต ความยาวอย่างน้อย 6.0 ม. เหล็กอาบ โลหะชนิด กันผุกรอน่ โลหะชนิดอืนอาบ โลหะชนิดกันผุกรอน่ (ห้ามอลูมิเนียม) 96 ความต้านทานการต่อลงดินต้องให้ตํ2าสุดเท่าที2จะทําได้และต้องไม่เกิน 5 โอห์ม กรณีที2เกิน 5 โอห์มและเป็ นพืนที2ที2ยากต่อการปฏิบัติและได้รับความเห็นชอบจาก การไฟฟ้าฯ ยอมให้ค่าความต้านทานสูงขึนได้อีกแต่ไม่เกิน 25 โอห์ม แต่ถ้าวัดแล้ว  ยังเกินอีกให้ปักหลักดินเพมอีก 1 แท่ง และต่อหลักดินทั ิ2 งหมดเข้าด้วยกัน คู่มือ หน้า120 4.6.2 ความต้านทานการต่อลงดิน (Ground Resistance) ความต้านทานการต่อลงดินสามารถหาได้ด้วยการวัดด้วยเครื2องมือวัด เครื2องมือ วัดแต่ละผ้ผลิตอาจมีวิธีการวัดแตกต่างกัน ในการวัดค่าจะต้องศึกษารายละเอียดและู วัดให้ถูกต้องด้วย

97 2. การต่อด้วยวิธีเชื'อมด้วยความร้อน (exothermic welding) 1. การต่อด้วย clamp 4.6.3 การต่อสายต่อหลักดินเข้ากับแท่งหลักดิน รูปที 4.7 ตัวอย่างclamp สําหรับใช้ต่อสายต่อหลักดินกับหลักดิน การประกอบโมลเพือทําการเชือม ตัวอยางทีเชือมเสร็จแล้ว ่ รูปที 4.8 ตัวอย่างการต่อสายต่อหลักดินเข้ากับหลักดินโดยเชือมด้วยความร้อน คู่มือ หน้า120,121