2. ความรเู้ บอ้ื งตน้ เก่ียวกับเจ้าพนกั งานควบคมุ โรคติดต่อ
เดมิ กระทรวงสาธารณสุขไดอ้ อกประกาศแต่งตงั้ เจ้าพนกั งานควบคมุ โรคตดิ ตอ่ ตามพระราชบัญญัตโิ รคติดตอ่
พ.ศ. 2558 ประกอบด้วยข้าราชการในสงั กัดกระทรวงสาธารณสุข ข้าราชการในสงั กดั กระทรวงมหาดไทย ข้าราชการ
ในสังกัดกรุงเทพมหานคร2 ต่อมาสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)
ทีแ่ พร่ระบาดเปน็ วงกวา้ งและหลายพืน้ ที่ กระทรวงสาธารณสขุ จึงไดป้ ระกาศให้ “โรคติดเชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 หรือ
โรคโควิด 19 (Coronavirus Disease 2019 (COVID -19))” เป็นโรคติดต่ออันตรายตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ
พ.ศ. 25583 นอกจากนี้ กระทรวงสาธารณสุขยังเล็งเห็นว่า พระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 และเจ้าพนักงาน
ควบคมุ โรคติดต่อเป็นกลไกสำ� คัญต่อการเฝ้าระวงั ปอ้ งกนั และควบคมุ โรคตดิ เชือ้ ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) จึงได้
แตง่ ตงั้ ขา้ ราชการในสงั กดั อนื่ ๆ เปน็ เจา้ พนกั งานควบคมุ โรคตดิ ตอ่ เพม่ิ เตมิ เพอ่ื ปฏบิ ตั กิ ารเฝา้ ระวงั ปอ้ งกนั และควบคมุ
โรคตดิ ตอ่ หรือโรคระบาด เฉพาะในเขตท้องท่ที ี่ตนมอี �ำนาจหน้าท่ีดแู ลและรบั ผิดชอบในการปฏิบตั ิราชการ4
ความหมายของเจา้ พนกั งานควบคุมโรคตดิ ต่อ
ตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 ได้นิยามค�ำว่า “เจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อ” หมายความว่า
ผซู้ ง่ึ รฐั มนตรแี ตง่ ตง้ั ใหป้ ฏบิ ตั กิ ารตามพระราชบญั ญตั นิ ี้ ฉะนน้ั “เจา้ พนกั งานควบคมุ โรคตดิ ตอ่ ” จงึ เปน็ บคุ คลทรี่ ฐั มนตรี
วา่ การกระทรวงสาธารณสขุ ไดแ้ ตง่ ตงั้ เพอื่ เปน็ เจา้ หนา้ ทผี่ บู้ งั คบั ใชพ้ ระราชบญั ญตั โิ รคตดิ ตอ่ พ.ศ. 2558 โดยสอดคลอ้ ง
กบั หน้าทแ่ี ละอ�ำนาจทบ่ี ัญญตั ิไว้ในพระราชบญั ญัติดังกลา่ ว
หากเปรียบเทียบกับการนิยามค�ำว่า “เจ้าพนักงานเรือนจ�ำ” ในพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 แล้ว
จะมคี วามใกลเ้ คียงกันพอสมควร โดย “เจ้าพนกั งานเรือนจำ� ” หมายความว่า ผ้ซู ึง่ มคี ณุ สมบัตติ ามท่ีรัฐมนตรปี ระกาศ
ก�ำหนดและอธิบดีได้แต่งต้ัง เพื่อปฏิบัติการตาม
พระราชบญั ญตั ิน้ี ซึง่ หมายความว่า เจา้ พนกั งาน
เรือนจ�ำน้ัน ประการแรก ต้องเป็นบุคคลท่ีมี
คณุ สมบตั ติ ามทรี่ ฐั มนตรวี า่ การกระทรวงยตุ ธิ รรม
ก�ำหนด5 ประการที่สอง เมื่อมีคุณสมบัติแล้ว
จะต้องได้รับการแต่งตั้งจากอธิบดีกรมราชทัณฑ์
ประการทส่ี าม เพอ่ื ปฏบิ ตั กิ าร รวมถงึ มหี นา้ ทแี่ ละ
อ�ำนาจตามที่ก�ำหนดไว้ในพระราชบัญญัติ
ราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560
2 ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง แต่งตั้งเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 ลงวันที่
26 ธนั วาคม 2559
3 ประกาศกระทรวงสาธารณสขุ เรอื่ ง ชอ่ื และอาการสำ� คญั ของโรคตดิ ตอ่ อนั ตราย (ฉบบั ท่ี 3) พ.ศ. 2563 ลงวนั ที่ 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2563
4 โปรดดูรายละเอียด ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง แต่งต้ังเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ
พ.ศ. 2558 ฉบับที่ 1 - 6
5 ประกาศกระทรวงยุติธรรม เร่ือง ก�ำหนดคุณสมบัติเจ้านพนักงานเรือนจ�ำตามพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 ลงวันที่
7 สิงหาคม พ.ศ. 2561
50 วารสารราชทัณฑ์
3. หนา้ ที่และอ�ำนาจของเจา้ พนักงานควบคุมโรคตดิ ตอ่
3.1 การเฝ้าระวงั โรคติดต่อ เม่ือเจ้าพนกั งาน
ควบคมุ โรคตดิ ตอ่ ไดร้ บั แจง้ วา่ มเี หตสุ งสยั มขี อ้ มลู หรอื
หลักฐานว่ามีโรคติดต่ออันตราย โรคติดต่อที่ต้อง
เฝา้ ระวงั หรอื โรคระบาด ใหเ้ จา้ พนกั งานควบคมุ โรคตดิ ตอ่
แจง้ คณะกรรมการโรคตดิ ตอ่ จงั หวดั หรอื คณะกรรมการ
โรคติดตอ่ กรงุ เทพมหานคร แล้วแต่กรณี และรายงาน
ข้อมูลนน้ั ใหก้ รมควบคุมโรคทราบโดยเร็ว6
3.2 การป้องกันและควบคุมโรคตดิ ต่อ
เมอ่ื เกดิ โรคตดิ ตอ่ อนั ตรายหรอื โรคระบาดหรอื
มเี หตสุ งสยั วา่ ไดเ้ กดิ โรคตดิ ตอ่ อนั ตรายหรอื โรคระบาด
ในเขตพน้ื ทใ่ี ด ใหเ้ จา้ พนกั งานควบคมุ โรคตดิ ตอ่ ในพนื้ ทนี่ น้ั
มอี ำ� นาจทีจ่ ะดำ� เนินการเองหรือออกค�ำส่งั เปน็ หนังสอื ใหผ้ ูใ้ ดดำ� เนนิ การ ดงั น้ี
(1) ให้ผู้ที่เป็นหรือมีเหตุอันควรสงสัยว่าเป็นโรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาด หรือผู้ท่ีเป็นผู้สัมผัสโรคหรือ
เปน็ พาหะ มารบั การตรวจหรอื รกั ษา หรอื รบั การชนั สตู รทางการแพทย์ และเพอื่ ความปลอดภยั อาจดำ� เนนิ การโดยการ
แยกกัก กักกัน หรือคุมไว้สังเกต ณ สถานท่ีซ่ึงเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อก�ำหนด จนกว่าจะได้รับการตรวจและ
การชันสูตรทางการแพทย์ว่าพ้นระยะติดต่อของโรคหรือสิ้นสุดเหตุอันควรสงสัย ทั้งนี้ หากเป็นสัตว์ให้เจ้าของหรือ
ผู้ครอบครองสตั ว์เปน็ ผนู้ ำ� สัตว์มารบั การตรวจหรือรกั ษา หรือรับการชันสตู รทางการแพทย์
(2) ให้ผู้ทีม่ ีความเสยี่ งท่จี ะติดโรคไดร้ บั การสร้างเสรมิ ภูมิคุ้มกันโรค ตามวัน เวลา และสถานท่ี ซ่งึ เจ้าพนกั งาน
ควบคุมโรคติดต่อก�ำหนด เพื่อมิให้โรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาดแพร่ออกไป ทั้งน้ี หากเป็นสัตว์ให้เจ้าของหรือ
ผูค้ รอบครองสตั ว์เป็นผูน้ �ำสัตว์มารบั การปอ้ งกันโรค
(3) ใหน้ ำ� ศพหรอื ซากสตั วซ์ งึ่ ตายหรอื มเี หตอุ นั ควรสงสยั วา่ ตายดว้ ยโรคตดิ ตอ่ อนั ตรายหรอื โรคระบาดไปรบั การ
ตรวจ หรือจัดการทางการแพทย์ หรือจัดการด้วยประการอื่นใด เพือ่ ปอ้ งกนั การแพรข่ องโรค
(4) ใหเ้ จา้ ของ ผคู้ รอบครอง หรือผู้พักอาศัยในบ้าน โรงเรอื น สถานที่ หรือพาหนะ ทม่ี โี รคติดตอ่ อันตรายหรอื
โรคระบาดเกดิ ขนึ้ กำ� จดั ความตดิ โรคหรอื ทำ� ลายสงิ่ ใด ๆ ทม่ี เี ชอ้ื โรคตดิ ตอ่ หรอื มเี หตอุ นั ควรสงสยั วา่ มเี ชอื้ โรคตดิ ตอ่ หรอื
แก้ไขปรับปรุงการสุขาภิบาลให้ถูกสุขลักษณะ เพื่อการควบคุมและป้องกันการแพร่ของโรค ทั้งน้ี ผู้ที่ได้รับค�ำสั่ง
ตอ้ งด�ำเนนิ การตามคำ� สงั่ ดงั กล่าวจนกวา่ เจา้ พนักงานควบคมุ โรคติดตอ่ จะมีค�ำสง่ั ยกเลิก
(5) ให้เจ้าของ ผู้ครอบครอง หรือผูพ้ ักอาศัยในบ้าน โรงเรอื น สถานที่ หรือพาหนะ ที่มโี รคติดตอ่ อันตรายหรอื
โรคระบาดเกิดข้ึน ด�ำเนินการเพื่อการป้องกันการแพร่ของโรคด้วยการก�ำจัดสัตว์ แมลง หรือตัวอ่อนของแมลงที่เป็น
สาเหตขุ องการเกิดโรคตดิ ต่ออันตรายหรือโรคระบาด
6 โปรดดรู ายละเอียดใน พระราชบญั ญัติโรคตดิ ตอ่ พ.ศ. 2558 มาตรา 32 และประกาศกระทรวงสาธารณสขุ เรื่อง หลักเกณฑแ์ ละวิธี
การแจง้ ในกรณที มี่ โี รคตดิ ตอ่ อนั ตราย โรคตดิ ตอ่ ทตี่ อ้ งเฝา้ ระวงั หรอื โรคระบาดเกดิ ขน้ึ พ.ศ. 2560 ลงวนั ท่ี 23 พฤศจกิ ายน พ.ศ. 2560
วารสารราชทัณฑ์ 51
(6) ห้ามผู้ใดกระท�ำการหรือด�ำเนินการใด ๆ ซึ่งอาจ
ก่อให้เกิดสภาวะท่ีไม่ถูกสุขลักษณะซึ่งอาจเป็นเหตุให้
โรคติดต่ออนั ตรายหรือโรคระบาดแพร่ออกไป
(7) ห้ามผู้ใดเข้าไปหรือออกจากที่เอกเทศ
เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานควบคุมโรค
ติดต่อ
(8) เข้าไปในบ้าน โรงเรือน สถานท่ี
หรือพาหนะ ที่มีหรือสงสัยว่ามีโรคติดต่อ
อันตรายหรือโรคระบาดเกิดข้ึนเพื่อเฝ้าระวัง
ป้องกัน และควบคุมมิให้มีการแพร่ของโรค
ท้ังน้ี เจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อต้อง
ทำ� การสอบสวนโรค7 และหากพบวา่ โรคตดิ ตอ่ อนั ตรายหรอื โรคระบาดเกดิ ขน้ึ ใหแ้ จง้ ตอ่ คณะกรรมการโรคตดิ ตอ่ จงั หวดั
หรอื คณะกรรมการโรคติดตอ่ กรุงเทพมหานคร แลว้ แต่กรณี และรายงานกรมควบคุมโรคให้ทราบโดยเร็ว8
โดยหลักเกณฑ์ วิธกี าร และเงอ่ื นไขในการดำ� เนินการหรอื ออกค�ำสัง่ ตามวรรคหนึง่ และการสอบสวนโรคตาม
วรรคสอง ใหเ้ ปน็ ไปตามทร่ี ฐั มนตรีประกาศกำ� หนดโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ9
3.3 มอี ำ� นาจเรียกให้บุคคลมาใหถ้ อ้ ยคำ� ชีแ้ จง้ ข้อเทจ็ จริง หรอื เขา้ ไปในพาหนะ อาคารหรือสถานท่ี
พระราชบญั ญตั โิ รคตดิ ตอ่ พ.ศ. 2558 มาตรา 45 บญั ญตั วิ ่า “เพ่อื ปฏบิ ัตกิ ารใหเ้ ปน็ ไปตามพระราชบัญญตั ินี้
ใหเ้ จา้ พนกั งานควบคุมโรคติดตอ่ มีอ�ำนาจดงั ตอ่ ไปน้ี
(1) มีหนังสือเรียกบุคคลใด ๆ มาให้ถอ้ ยค�ำหรอื แจ้งข้อเทจ็ จริงหรือท�ำคำ� ชแี้ จงเปน็ หนังสอื หรือให้ส่งเอกสาร
หรอื หลักฐานใดเพ่ือตรวจสอบหรือเพอ่ื ใชป้ ระกอบการพิจารณา
(2) เขา้ ไปในพาหนะ อาคาร หรือสถานทใ่ี ด ๆ ในเวลาระหว่างพระอาทิตยข์ ึ้นและพระอาทติ ย์ตก หรอื ในเวลา
ท�ำการของอาคารหรือสถานที่น้ัน เพ่ือตรวจสอบหรือควบคุมให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติน้ี และหากยังด�ำเนินการ
ไมแ่ ลว้ เสร็จในเวลาดงั กลา่ วให้สามารถด�ำเนนิ การตอ่ ไปได้จนกวา่ จะแล้วเสร็จ
การดำ� เนินการตาม (2) ให้เปน็ ไปตามหลักเกณฑ์ วิธกี าร และเงอ่ื นไขทอ่ี ธบิ ดีก�ำหนด
ในการปฏิบัติหน้าท่ีของเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อตาม (2) ให้บุคคลที่เก่ียวข้องอ�ำนวยความสะดวก
ตามสมควร”
7 ประกาศกระทรวงสาธารณสขุ เรอื่ ง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไขในการสอบสวนโรคติดตอ่ อันตรายหรอื โรคระบาด พ.ศ. 2563
8 แนวทางการบังคับใช้กฎหมายตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 กรณีโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือโรคโควิด 19
Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) กรมควบคุมโรค
9 โปรดดู ประกาศกระทรวงสาธารณสขุ เรอื่ ง หลกั เกณฑ์ วธิ กี าร และเงอื่ นไขในการดำ� เนนิ การหรอื ออกคำ� สง่ั ของเจา้ พนกั งานควบคมุ
โรคตดิ ต่อ พ.ศ. 2560 ลงวนั ที่ 22 ธนั วาคม 2560 และประกาศกระทรวงสาธารณสขุ เรอื่ ง หลักเกณฑ์ วธิ กี าร และเง่อื นไขในการ
ด�ำเนนิ การหรือออกค�ำส่งั ของเจ้าพนักงานควบคมุ โรคติดต่อ (ฉบบั ที่ 2) พ.ศ. 2563 ลงวันท่ี 20 เมษายน 2563
52 วารสารราชทัณฑ์
4. บทสรุป
เจ้าพนักงานเรือนจ�ำในฐานะเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อจึงเป็นกลไกหน่ึงท่ีส�ำคัญในการเฝ้าระวัง ป้องกัน
และควบคุมโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ในเรือนจ�ำ ทัณฑสถาน สถานกักขังและสถานกักกัน ดังน้ัน
การด�ำเนินการของผู้บัญชาการเรือนจ�ำ ผู้อ�ำนวยการทัณฑสถาน ผู้อ�ำนวยการสถานกักขัง ผู้อ�ำนวยการสถานกักกัน
และขา้ ราชการสงั กดั กรมราชทณั ฑท์ ไี่ ดร้ บั แตง่ ตงั้ ใหเ้ ปน็ เจา้ พนกั งานควบคมุ โรคตดิ ตอ่ ตอ้ งเปน็ ไปตามหลกั เกณฑ์ เงอ่ื นไข
และวิธีการท่ีก�ำหนดในพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 รวมถึงกฎกระทรวง ประกาศกระทรวง ระเบียบหรือ
ประกาศของคณะกรรมการโรคติดต่อแห่งชาติ ระเบียบหรือประกาศของกรมควบคุมโรค เน่ืองจากหน้าที่และอ�ำนาจ
ของเจา้ พนักงานควบคมุ โรคติดต่อบางประการนั้น กระทบกระเทอื นตอ่ สิทธิเสรีภาพประชาชน การด�ำเนินการจงึ ตอ้ ง
อยู่ภายใตก้ รอบของกฎหมายท่ีใหอ้ ำ� นาจเป็นส�ำคญั
นอกจากนี้ ผู้เขียนมีข้อสังเกตว่า แม้ข้าราชการกรมราชทัณฑ์จะได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าพนักงานควบคุม
โรคตดิ ต่อ แตต่ ามประกาศกระทรวงสาธารณสขุ ไดจ้ �ำกดั ขอบเขตไว้ “เฉพาะในเขตท้องท่ีท่ตี นมีอำ� นาจหนา้ ท่ดี แู ลและ
รับผิดชอบในการปฏิบัติราชการ” ดังน้ัน จึงเป็นไปได้ว่าเจ้าพนักงานเรือนจ�ำในฐานะเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อ
จึงมีขอบเขตเฉพาะภายในเรือนจ�ำ ทัณฑสถาน สถานกักขัง หรือสถานกักกันท่ตี นเองรบั ผดิ ชอบ หากอยู่นอกขอบเขต
ดงั กลา่ วแลว้ ยอ่ มอยใู่ นหนา้ ทแี่ ละอำ� นาจของเจา้ พนกั งานควบคมุ โรคตดิ ตอ่ อนื่ ๆ ซงึ่ ขณะนี้ ยงั ไมม่ ปี ญั หาใหต้ อ้ งวนิ จิ ฉยั
ชีข้ าดหนา้ ทแี่ ละอ�ำนาจของเจ้าพนกั งานควบคมุ โรคติดต่อในกรณีเกินขอบเขตหนา้ ทีแ่ ละอำ� นาจของตน แต่อย่างไรก็ดี
ในบางกรณีเจ้าพนักงานเรือนจ�ำจะไม่มีหน้าท่ีและอ�ำนาจตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 เจ้าพนักงาน
เรือนจ�ำก็อาจแจ้งประสานงานหรือรายงานให้เจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อ หรือผู้มีหน้าท่ีและอ�ำนาจเข้ามา
ดำ� เนินการในส่วนทเี่ กย่ี วข้องกไ็ ด้ ท้ังน้ี เพอื่ ประโยชนข์ องสว่ นรวม และให้วิกฤตการณแ์ พร่ระบาดของโรคติดเชอ้ื ไวรัส
โคโรนา 2019 (COVID-19) นไี้ ด้ผา่ นพ้นไป และได้กลบั มาใชช้ ีวิตไดต้ ามปกติ
วารสารราชทัณฑ์ 53
สวสั ดกิ าร อดุ ม สุขทอง
คณะกรรมการด�ำเนินการฯ
สหกรณ์ออมทรัพย์กรมราชทณั ฑ์
ทีส่ มาชกิ ควรทราบ
สหกรณอ์ อมทรพั ยก์ รมราชทณั ฑ์ จำ� กดั ไดจ้ ดทะเบยี นตามพระราชบญั ญตั ิ
สหกรณ์ เม่ือวันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2529 เลขหมายทะเบียนสหกรณ์ ที่ สทส (อ)
77/2559 ดว้ ยจ�ำนวนสมาชิก 128 คน และทุนเรอื นหุ้น จ�ำนวน 44,600 บาท โดย
มีท่ีตั้งส�ำนักงานแห่งแรก ณ อาคารพุทธรักษา ชวนชมอาเขต แขวงลาดยาว
เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ปัจจุบันที่ท�ำการส�ำนักงานสหกรณ์ออมทรัพย์
กรมราชทัณฑ์ จ�ำกัด ต้ังอยู่ช้ัน 3 กรมราชทัณฑ์ ต�ำบลสวนใหญ่ อ�ำเภอเมือง
จังหวัดนนทบุรี มีจ�ำนวนสมาชิก ณ เดือนมิถุนายน 2564 จ�ำนวน 13,270 คน
ทุนด�ำเนินงาน จ�ำนวน 8,533.91 ล้านบาท และมีการด�ำเนินการให้ทุนสวัสดิการ
และ ทนุ สาธารณประโยชนแ์ กส่ มาชกิ ฯ ซงึ่ ผเู้ ขยี นเหน็ วา่ เปน็ สทิ ธทิ สี่ มาชกิ ควรทราบ
เพ่ือจะได้ขอรับทุนตามสิทธิของตนเองจึงได้สรุป “สวัสดิการสหกรณ์ออมทรัพย์
กรมราชทัณฑท์ สี่ มาชิกควรทราบ” ดังน้ี
54 วารสารราชทัณฑ์
ทนุ สวสั ดิการ
(1) โอกาสส�ำคญั ของสมาชกิ
(1.1) สมรสถกู ตอ้ งตามกฎหมาย
(1.2) อปุ สมบท/ประกอบพธิ ฮี จั ญ์ 2,000 บาท (ยืน่ คำ� ร้องใน 120วัน)
(1.3) สมาชิกคลอดบตุ ร
(2) บิดาหรือมารดาสมาชิกถึงแก่กรรม
บดิ า/มารดาสมาชิกถึงแกก่ รรม 1,000 บาท (ย่ืนคำ� ร้องใน 120วนั )
(3) สวสั ดกิ ารผสู้ งู อายุ
(3.1) อายคุ รบ 60 ปีบรบิ ูรณ์ เป็นสมาชกิ ต้ังแต่ 10 ปแี ต่ไมค่ รบ 15 ปี จา่ ย 3,000 ถึง 10,000 บาท
เปน็ สมาชิกตง้ั แต่ 15 ปแี ต่ไมค่ รบ 20 ปี จา่ ย 7,000 ถึง 20,000 บาท
เป็นสมาชกิ ต้ังแต่ 20 ปแี ตไ่ มค่ รบ 30 ปี จา่ ย 15,000 ถงึ 30,000บาท
เปน็ สมาชกิ ตง้ั แต่ 30 ปีขน้ึ ไป จา่ ย 30,000 ถงึ 50,000 บาท
(หมายเหต ุ ข้ึนอย่กู ับจำ� นวนหุ้นท่ถี อื ณ วนั สนิ้ เดอื นก่อนเดอื นเกิด)
(3) สวัสดิการผสู้ ูงอายุ (ตอ่ )
(3.2) อายุครบ 65 ปีบริบูรณ์ จ่าย 7,000 บาท
อายคุ รบ 70 ปบี รบิ รู ณ์ จ่าย 10,000 บาท
- ต้องมอี ายกุ ารเปน็ สมาชิกตัง้ แต่ 10 ปี ข้นึ ไป
- สมาชกิ ท่งี ดหรือเคยงด หรอื ลดสง่ เงนิ คา่ หุ้นรายเดือนตำ่� กวา่ เกณฑ์ท่ี
ระเบยี บฯ ก�ำหนด ไมม่ สี ิทธไ์ิ ด้รบั เงินสวัสดิการนี้
- สหกรณจ์ ะส�ำรวจรายชื่อและแจ้งใหส้ มาชิกผู้มีสทิ ธิท์ ราบและใหย้ นื่ แบบ
ขอรบั เงนิ ให้สหกรณภ์ ายในเดอื นเกิด
(3.3) อายคุ รบ 75 ปีบรบิ รู ณ์ จา่ ย 15,000 บาท
อายุครบ 80 ปบี รบิ รู ณ์ จ่าย 20,000 บาท
อายคุ รบ 85 ปีบรบิ รู ณ์ จ่าย 25,000 บาท
อายคุ รบ 90 ปบี รบิ รู ณ์ จา่ ย 30,000 บาท
อายคุ รบ 95 ปบี รบิ รู ณ์ จ่าย 60,000 บาท
- ตอ้ งมีอายุการเปน็ สมาชกิ ตั้งแต่ 15 ปี ขึ้นไป
- สมาชกิ ทงี่ ดหรอื เคยงด หรือลดส่งเงนิ คา่ ห้นุ รายเดือนตำ่� กวา่ เกณฑ์
ท่รี ะเบยี บฯ ก�ำหนด ไมม่ ีสิทธิไ์ ด้รับเงินสวสั ดกิ ารน้ี
- สหกรณจ์ ะส�ำรวจรายช่ือและแจง้ ให้สมาชิกผ้มู ีสิทธ์ทิ ราบและให้ย่นื แบบ
ขอรับเงินให้สหกรณ์ภายในเดอื นเกดิ
วารสารราชทัณฑ์ 55
ทนุ สาธารณประโยชน์
(1) กรณปี ระสบภัยต่าง ๆ
- ยืน่ คำ� รอ้ งภายใน 60 วนั นับตงั้ แตว่ ันทป่ี ระสบภยั โดยมผี ู้บังคบั ไดร้ บั การสงเคราะห์
บญั ชา ซึ่งมีต�ำแหนง่ ตงั้ แต่ระดับผบู้ ัญชาการเรือนจ�ำ ผ้อู ำ� นวยการ ตามความเสียหายจรงิ
ทัณฑสถานหรือ เทียบเทา่ เปน็ ผู้รบั รองวา่ ได้ประสบภยั หรอื แต่ไม่เกนิ รายละ 3,000 บาท
ทุพพลภาพจริง
- กรณีเปน็ ขา้ ราชการบ�ำนาญ ให้ผู้บงั คบั บญั ชาในจงั หวัดท่ี
สมาชกิ มีภมู ิลำ� เนาอยู่เป็นผรู้ ับรอง
- กรณีประสบภัย ให้แจง้ รายละเอยี ดทรพั ยส์ ินทเี่ สียหายพร้อม
ประมาณการความเสียหายตามแบบท่ีกำ� หนด แลว้ ให้ผู้บงั คับ
บญั ชารับรองด้วย
(2) กรณที ุพลภาพ
- มีผู้บังคับบญั ชาซึ่งมีตำ� แหนง่ ตงั้ แต่ระดับผูบ้ ญั ชาการเรอื นจ�ำ ไดร้ บั การสงเคราะห์
ผอู้ ำ� นวยการทณั ฑสถานหรอื เทยี บเทา่ เปน็ ผู้รับรองวา่ ได้ รายละ 10,000 บาท
ทุพพลภาพจริง
- กรณีเป็นข้าราชการบำ� นาญ ให้ผูบ้ ังคับบญั ชาในจงั หวัดที่
สมาชกิ มีภมู ิลำ� เนาอยู่เป็นผู้รบั รอง
- กรณที พุ พลภาพ ตอ้ งเปน็ เหตใุ หอ้ อกจากราชการหรอื งานประจำ�
- กรณเี ป็นข้าราชการบ�ำนาญ ต้องเป็นผูท้ พุ พลภาพถาวรส้ินเชิง
(3) กรณีสมาชิกถึงแกก่ รรม
3.1 เงนิ สงเคราะห์เก่ียวกับการจัดการศพ ไดร้ บั 10,000 บาท
- มที ุนเรอื นหนุ้ ไม่เกนิ 50,000 บาท ไดร้ บั 15,000 บาท
- มีทุนเรือนหุ้นเกิน 50,000 บาท
3.2 เงินสงเคราะห์ครอบครวั ได้รบั 2,000 บาท
- เป็นสมาชกิ ครบ 1 ปี ได้รับ 4,000 บาท
- เป็นสมาชิกครบ 3 ปี ได้รับ 6,000 บาท
- เป็นสมาชิกครบ 5 ปี ไดร้ บั 12,000 บาท
- เป็นสมาชิกครบ 10 ปี ได้รับ 40,000 บาท
- เป็นสมาชกิ ตง้ั แต ่ 15 ปีขึน้ ไป
(4) กรณคี สู่ มรสสมาชิกถึงแก่กรรม
4.1 เงินสงเคราะหเ์ กยี่ วกบั การจัดการศพ ได้รบั 10,000 บาท
- มที ุนเรือนหุ้นไมเ่ กิน 50,000 บาท ได้รับ 15,000 บาท
- มีทนุ เรอื นหุ้นเกิน 50,000 บาท
56 วารสารราชทัณฑ์
4.2 เงนิ สงเคราะหค์ รอบครวั ได้รบั 2,000 บาท
- เปน็ สมาชกิ ครบ 1 ปี ได้รบั 4,000 บาท
- เปน็ สมาชกิ ครบ 3 ปี ได้รับ 6,000 บาท
- เปน็ สมาชกิ ครบ 5 ปี ไดร้ บั 12,000 บาท
- เปน็ สมาชิกครบ 10 ปี ไดร้ บั 40,000 บาท
- เปน็ สมาชกิ ตงั้ แต ่ 15 ปขี ้ึนไป
(5) ทนุ การศกึ ษาบตุ รสมาชกิ “แบบต่อเนอื่ ง”
ประเภทของทนุ - ใหส้ มาชิกซง่ึ เป็นบดิ าหรือมารดาเป็นผ้ขู อรบั ทุนผู้ขอรับทนุ ตอ้ งยน่ื ค�ำขอ
- ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลายต่อ เปน็ หนงั สอื ตามแบบทสี่ หกรณ์กำ� หนดภายในระยะเวลาตามประกาศ
เนือ่ งจนจบ - บุตรของสมาชิกใหข้ อรบั ทนุ ไดเ้ พียง 1 ทนุ กรณีบดิ าและมารดา
- ระดบั อาชวี ศึกษาตอ่ เนอื่ งจนจบ ตา่ งเปน็ สมาชิกก็ให้รับทุนเพียง 1 ทุน
- ระดับปรญิ ญาตรีต่อเนือ่ งจนจบ - ทุนต่อเนอื่ งจนจบระดับ คุณสมบตั ิ จำ� นวนทนุ การพิจารณาและ
หลกั เกณฑอ์ น่ื ๆ เปน็ ไปตามประกาศสหกรณใ์ นแต่ละปี
(6) ทนุ การศึกษาบุตรสมาชกิ “แบบรายป”ี
ประเภทของทนุ - ให้สมาชิกซึง่ เป็นบดิ าหรือมารดาเปน็ ผูข้ อรับทุน
- ทุนสงเคราะห์การศึกษา - ผขู้ อรบั ทุนตอ้ งยืน่ คำ� ขอเป็นหนงั สือตามแบบทีส่ หกรณก์ �ำหนดภายใน
- ทุนเรียนดี ระยะเวลาตามประกาศ
- ผขู้ อรบั ทนุ สงเคราะห์ ตอ้ งมเี งนิ ไดร้ ายเดอื นหรอื คา่ จา้ งไมเ่ กนิ 30,000 บาท
- ผ้ขู อรับทุนเรียนดี ไมจ่ �ำกัดเงินได้รายเดอื น และบตุ รตอ้ งมผี ลการเรียน
ดังนี้
> ระดับประถมศึกษาและมัธยมศกึ ษาเกรดเฉลย่ี ตัง้ แต่ 3.00 ขน้ึ ไป
> ระดบั อาชีวศกึ ษาและอุดมศึกษาเกรดเฉลย่ี ต้ังแต่ 2.50 ขึ้นไป
- บตุ รของสมาชิกให้ขอรับทุนได้เพียง 1 ทุน (กรณีบดิ าและมารดา
ตา่ งเป็นสมาชิกกใ็ ห้รับทนุ ไดเ้ พียง 1 ทุน)
ทั้งน้ีสมาชิกสหกรณ์ออมทรัพย์กรมราชทัณฑ์ จ�ำกัด สามารถศึกษา
รายละเอยี ดเพมิ่ เตมิ และดาวนโ์ หลดแบบฟอรม์ ตา่ ง ๆไดต้ ามลงิ คน์ ค้ี รบั http://www.
correctsaving.com/site/download
ทา้ ยน้ี หากสมาชกิ สหกรณอ์ อมทรพั ยก์ รมราชทณั ฑ์ จำ� กดั ทา่ นใด มขี อ้ แนะนำ�
ขอ้ เสนอแนะเกย่ี วกบั ทนุ สวสั ดกิ ารและทนุ สาธารณประโยชนส์ ามารถใหค้ ำ� แนะนำ� กบั
สหกรณ์ได้ท่ีหมายเลขโทรศัพท์ 02-967-3567 หรือ แจ้งข้อเสนอแนะ ข้อแนะน�ำ
ตอ่ ผเู้ ขยี นในฐานะคณะกรรมการดำ� เนนิ การไดท้ ไี่ อดไี ลน์ tutordom จกั เปน็ ประโยชน์
ตอ่ การพัฒนาเพือ่ สมาชกิ เป็นอย่างยง่ิ ครบั
วารสารราชทัณฑ์ 57
โครงการ
ประกวดนวัตกรรม
การพัฒนางานราชทัณฑ์
ตอนท่ี 1
กลมุ่ งานคุ้มครองจรยิ ธรรมกรมราชทัณฑ์
ตามท่ีกรมราชทัณฑ์ได้มีการจัดการประกวดนวัตกรรมการพัฒนางานราชทัณฑ์
เป็นประจ�ำทุกปี ต้งั แต่อดตี จนถึงปจั จบุ นั เพ่ือสง่ เสริมให้หนว่ ยงานในสังกดั กรมราชทัณฑ์ คดิ คน้
และนำ� นวตั กรรมมาใชใ้ นการปฏบิ ตั งิ าน มกี ารนำ� แนวความคดิ รเิ รม่ิ สรา้ งสรรคป์ ระดษิ ฐส์ งิ่ ใหม่ ๆ
หรือปรับปรุงของเดิมท่ีมีอยู่แล้วให้มีประสิทธิภาพยิ่งข้ึน ซ่ึงจะช่วยให้ประหยัดเวลาและแรงงาน
ในการปฏิบัติงาน ท้ังน้ีผู้ประดิษฐ์คิดค้นและหน่วยงาน เกิดความภาคภูมิใจในการคิดค้นเพื่อให้
เกิดนวัตกรรม (Innovation) และเม่ือเกิดมีการถ่ายทอดนวัตกรรมซ่ึงกันและกันก็จะท�ำให้มี
การพฒั นาต่อยอดนวัตกรรม เปน็ การสง่ เสรมิ หนว่ ยงานให้เป็นองค์กรแหง่ การเรียนรู้
กรมราชทัณฑ์ จึงได้ให้ความส�ำคัญกับการคิดค้นนวัตกรรมการพัฒนางานราชทัณฑ์
เพ่อื ให้หน่วยงานในสงั กดั มกี ารปรับปรงุ และพัฒนาประสทิ ธิภาพการท�ำงานอยา่ งต่อเน่อื ง และ
เพอื่ ให้การบริหารงานเกิดการพัฒนาและมศี ักยภาพสงู ขึน้ ในการนี้ กรมราชทัณฑจ์ งึ ไดร้ วบรวม
นวัตกรรมการพัฒนางานราชทัณฑ์ ท้ัง 3 ประเภท ประกอบด้วย 1) สิ่งประดิษฐ์ 2) การน�ำ
เทคโนโลยมี าใชป้ รบั ปรงุ หรอื พฒั นาการทำ� งาน 3) การบรหิ ารจดั การเรอื นจำ� ซง่ึ ผา่ นการคดั เลอื ก
และไดร้ บั รางวลั ชนะเลศิ ตงั้ แตป่ งี บประมาณ พ.ศ. 2559 – 2563 เพอื่ ใหส้ มาชกิ วารสารราชทณั ฑ์
และผู้สนใจได้รบั รู้ และสามารถนำ� ไปเปน็ แนวทางในการปฏบิ ัตงิ านด้านนวตั กรรม ตอ่ ไป
58 วารสารราชทัณฑ์
นวตั กรรมการพฒั นางานราชทัณฑ์ ท่ีได้รบั รางวลั ชนะเลิศ
ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. 2559 – 2561
นวตั กรรมการพฒั นางานราชทณั ฑ์ ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. 2559
1. เครื่องเอกซเรย์สงิ่ ของ
ประเภทนวตั กรรม สิง่ ประดิษฐ์
หนว่ ยงาน เรอื นจ�ำกลางเชยี งใหม่
รายละเอียดนวัตกรรม
เครื่องเอกซเรย์ส่ิงของท่ีได้
ประดษิ ฐค์ ดิ คน้ นี้ เปน็ เครอื่ งทมี่ ขี นาดเลก็
สามารถเคล่ือนย้ายได้สะดวก ลักษณะ
การเอกซเรยม์ รี ปู แบบการใชง้ านท่ไี ม่ซับซ้อน เจา้ หนา้ ทีท่ กุ คนสามารถใช้เคร่อื งเอกซเรย์น้ไี ด้ โดยรปู แบบการแสดงผล
ของเครอ่ื งเอกซเรยจ์ ะเปน็ การแสดงผลผา่ นจอคอมพวิ เตอร์ มคี วามสะดวกรวดเรว็ ในการวเิ คราะหแ์ ละแสดงผล ซง่ึ ตา่ ง
จากการแสดงผลโดยใช้ฟิลม์ ภาพรับแสง อกี ทง้ั มลี ักษณะรงั สีทเี่ กดิ จากหลอดเอกซเรย์ ซึ่งไมเ่ ปน็ อันตรายตอ่ เจา้ หนา้ ท่ี
ผปู้ ฏบิ ตั ิงาน
2. แอปพลเิ คชนั จองเยีย่ มผู้ตอ้ งขังล่วงหนา้ ผา่ นสมาร์ทโฟน และโปรแกรมเยย่ี มญาตดิ ว้ ยระบบสแกนใบหน้า
(Face Recognition) พรอ้ มจุดตรวจคน้ ประตทู างเขา้ หอ้ งเยยี่ มด้วยระบบสแกนใบหนา้
ประเภทนวตั กรรม การนำ� เทคโนโลยี
มาใชป้ รบั ปรงุ หรือพัฒนาการท�ำงาน
หน่วยงาน เรือนจ�ำกลางเพชรบุรี
รายละเอียดนวตั กรรม
นวตั กรรมการใหบ้ รกิ ารเยยี่ ม
ญาติ ซึ่งเป็นการพัฒนาต่อยอดจาก
โปรแกรมเย่ียมญาติด้วยโปรแกรม
คอมพิวเตอร์ โดยน�ำเทคโนโลยีการ
ระบุตัวตนด้วยใบหน้า (Face Recognition) ซ่ึงเป็นเทคโนโลยีท่ีมีการพัฒนาให้มีความถูกต้องน่าเช่ือถือ โดยการน�ำ
เทคโนโลยีสารสนเทศมาพัฒนาระบบให้ง่ายต่อการท�ำงานมาบริการอ�ำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชนในการเย่ียม
ผู้ต้องขังผ่านแอปพลิเคชันจองเยี่ยมผู้ต้องขังล่วงหน้าผ่านสมาร์ทโฟนและโปรแกรมเยี่ยมญาติด้วยระบบสแกนใบหน้า
(Face Recognition) พรอ้ มจดุ ตรวจคน้ ประตูทางเข้าห้องเยีย่ มดว้ ยระบบสแกนใบหนา้ ซงึ่ จะช่วยใหญ้ าติผูต้ ้องขงั ที่มี
ภูมิลำ� เนาตา่ งพ้นื ที่หรอื อยู่ในพน้ื ที่ไม่ตอ้ งเดินทางมาจองเยย่ี มผู้ต้องขงั ได้ล่วงหน้าเปน็ เดอื น ทำ� ให้ประหยัดเวลาในการ
เดนิ ทางและคา่ ใชจ้ า่ ย ทงั้ ยังสามารถลดภาระงานของเจ้าหนา้ ที่ลงได้
วารสารราชทัณฑ์ 59
3. แรงดันน้�ำต้นทนุ ต่�ำ (เครอ่ื งตะบนั น้�ำ)
ประเภทนวัตกรรม การบริหารจดั การเรอื นจ�ำ
หน่วยงาน เรือนจ�ำอ�ำเภอนางรอง
รายละเอียดนวัตกรรม
เป็นการใช้หลักการท�ำงานที่อาศัย
การกระแทกของน้�ำในท่อ ซึ่งจะท�ำให้เกิด
การเปลี่ยนแปลงอัตราการไหลอย่างกะทันหัน
และเกดิ ความดนั ในตวั ปม๊ั อยา่ งรวดเรว็ ในเวลาสน้ั ๆ
การท�ำเช่นนี้จะท�ำให้โมเมนตัมของการไหลถูก
เปล่ียนไปกลายเป็นแรงกระทบบนวาล์วหรือผนังท่อ ผนวกกับการสร้างอุปกรณ์ที่สามารถควบคุมแรงดันเพ่ือที่จะลด
หรือป้องกันความเสียหายท่ีอาจเกิดขึ้นจากแรงดันท่ีสูงเกินไป เพื่อที่จะน�ำน้�ำที่มีอยู่ตามแหล่งน้�ำธรรมชาติมาใช้งาน
ใหเ้ กดิ ประโยชน์
นวตั กรรมการพัฒนางานราชทณั ฑ์ ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. 2560
1. กระทะหุงขา้ วผ้ตู อ้ งขงั ระบบหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า
ประเภทนวัตกรรม สงิ่ ประดิษฐ์
หน่วยงาน เรือนจ�ำกลางพษิ ณโุ ลก
รายละเอียดนวตั กรรม
เปน็ การปรบั ปรงุ ซง้ึ นงึ่ ขา้ วแบบเดมิ ทใ่ี ชอ้ ยู่
เปลยี่ นเปน็ ใชก้ ระทะทเี่ สรมิ ดว้ ยตะแกรงสแตนเลส
ซ่ึงเป็นการหุงข้าวที่มีหลักการหรือระบบเดียวกับ
หม้อหุงขา้ วไฟฟา้ ท�ำให้สามารถหงุ ขา้ วได้ จ�ำนวน
ครงั้ ละ 2 กระสอบ (100 กโิ ลกรมั ) เทา่ กบั ซง้ึ หงุ ขา้ ว
แบบเดิม ใช้เวลาครัง้ ละประมาณ 45 – 50 นาที
(ประหยัดเวลา 30 – 35 นาที) ปริมาณการใช้
เชอื้ เพลงิ แกส๊ ลดลง ใชเ้ พยี งวนั ละ 2 ถงั ใชแ้ รงงาน
ผู้ต้องขงั เพยี ง 3 คน เกดิ เป็นนวตั กรรม “กระทะ
หงุ ขา้ วระบบคลา้ ยคลงึ หม้อหงุ ขา้ วไฟฟ้า”
60 วารสารราชทัณฑ์
2. รถบรกิ ารนวดแผนไทยและกาแฟสดเคลอื่ นท่ี
ประเภทนวัตกรรม การนำ� เทคโนโลยมี าใชป้ รับปรุงหรือพัฒนาการท�ำงาน
หนว่ ยงาน เรอื นจำ� กลางนครสวรรค์
รายละเอยี ดนวัตกรรม
เรอื นจำ� จงึ ไดป้ ระสานงานกรมราชทณั ฑใ์ นสว่ นทเี่ กย่ี วขอ้ ง เพอื่ ขออนญุ าตดดั แปลงรถบสั โดยใชแ้ รงงานผตู้ อ้ งขงั
ท�ำเป็นรถนวดแผนไทยและรถขายกาแฟสดเคล่ือนที่ โดยการถอดเบาะท่ีน่ังส�ำหรับผู้ต้องขังออกแล้วปรับเปล่ียนเป็น
ห้องส�ำหรับนวด ด้านท้ายรถบัสได้ท�ำเป็นท่ีขายกาแฟสด และท�ำสีตกแต่งภายนอกและภายในติดสติ๊กเกอร์
“ผลิตผลคนด”ี ให้ดสู ดใสสวยงาม โดยแบง่ รถยนตอ์ อกเป็น 3 สว่ น คือ
ส่วนท่ี 1 เปน็ สว่ นดา้ นหน้าใช้ส�ำหรบั เป็นทขี่ องพนกั งานขับรถยนต์
สว่ นที่ 2 เป็นส่วนกลางท่ีใช้สำ� หรับท�ำเปน็ ท่นี วดแผนไทย มเี ตียงนวดตัว จำ� นวน 4 เตียง เกา้ อี้นวดฝา่ เทา้ จ�ำนวน 2 ตัว
ส่วนที่ 3 เปน็ ส่วนท้ายทใี่ ช้เป็นทส่ี �ำหรับบรกิ ารด้านกาแฟสด และเครือ่ งดื่มตา่ ง ๆ
3. การขุดเจาะบ่อน�้ำบาดาล แบบภมู ปิ ัญญาชาวบ้าน
ประเภทนวัตกรรม การบรหิ ารจัดการเรือนจ�ำ
หนว่ ยงาน ทัณฑสถานบำ� บดั พเิ ศษสงขลา
รายละเอียดนวตั กรรม
ทณั ฑสถานบำ� บดั พเิ ศษสงขลา ไดด้ ำ� เนนิ การขดุ
บ่อน�้ำบาดาลแบบภูมิปัญญาชาวบ้านด้วยเครื่องมือ
อปุ กรณท์ จ่ี ดั ทำ� ขน้ึ เองและใชแ้ รงงานผตู้ อ้ งขงั ซงึ่ เปน็ การ
ช่วยประหยัดงบประมาณค่าใช้จ่าย เกิดผลดีต่อการ
บรหิ ารจัดการทัณฑสถาน
วารสารราชทัณฑ์ 61
นวตั กรรมการพฒั นางานราชทณั ฑ์ ประจ�ำปงี บประมาณ พ.ศ. 2561
1. ระบบบำ� บดั น้�ำเสียเบือ้ งตน้
ประเภทนวัตกรรม สง่ิ ประดษิ ฐ์
หนว่ ยงาน เรอื นจ�ำพิเศษพัทยา
รายละเอียดนวตั กรรม
เรือนจ�ำพิเศษพัทยา ได้ด�ำเนินการบริหาร
จดั การนำ�้ เสยี ทผี่ า่ นกระบวนการบำ� บดั เบอ้ื งตน้ โดย
จัดสร้างบ่อดักขยะและไขมันภายในแต่ละแดน
จำ� นวน 9 ชดุ กอ่ นทจ่ี ะปลอ่ ยไปยงั ระบบบำ� บดั นำ�้ เสยี ของเรอื นจำ� ซง่ึ นำ�้ ทผี่ า่ นการบำ� บดั เบอื้ งตน้ นน้ั จะไหลสรู่ อ่ งระบาย
ภายในรอบเรอื นจ�ำและจะปิดก้ันน้�ำดงั กลา่ วไว้ เพ่ือให้ตกตะกอนกอ่ นทีจ่ ะสูบออกไปใช้ประโยชนใ์ นการเกษตรต่อไป
2. รถบรกิ ารนายสารพดั ช่างเคลือ่ นท่ี
ประเภทนวัตกรรม การน�ำเทคโนโลยมี าใช้ปรับปรงุ หรอื พฒั นาการท�ำงาน
หนว่ ยงาน เรือนจ�ำกลางนครสวรรค์
รายละเอยี ดนวัตกรรม
เรอื นจำ� กลางนครสวรรค์ จงึ ไดจ้ ดั ทำ�
โครงการปรับปรุงรถยนต์มินิบัสเก่าท่ีได้รับ
บริจาคมาจากส�ำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
นครสวรรค์ โดยใชแ้ รงงานผูต้ ้องขงั ทำ� เป็นรถ
นายสารพดั ชา่ งเคลอ่ื นที่ โดยการถอดเบาะทนี่ งั่
ออกแล้วปรับเปล่ียนเป็นห้องส�ำหรับเก็บ
เครื่องมือช่างและเป็นที่ประสานงานกับ
ประชาชนท่ีมีความประสงค์ต้องการรับ
บรกิ าร และทำ� สตี กแต่งภายในและภายนอก
ตดิ สตก๊ิ เกอร์ “ผลติ ผลคนด”ี ใหแ้ ลดสู ดใสสวยงาม สรา้ งเอกลกั ษณใ์ หจ้ ดจำ� ไดง้ า่ ย รวมทง้ั ซอ่ มแซมเครอื่ งยนตใ์ หพ้ รอ้ ม
ใช้งานออกเคลื่อนท่ีให้บริการประชาชนตามชุมชนต่าง ๆ
62 วารสารราชทัณฑ์
3. เคร่ืองผลติ ไม้กวาด “พลิกวิกฤต”
ประเภทนวตั กรรม การบริหารจดั การเรือนจ�ำ
ผไู้ ด้รับรางวลั เรือนจ�ำพเิ ศษกรงุ เทพมหานคร
รายละเอยี ดนวัตกรรม
เรือนจ�ำพิเศษกรุงเทพมหานคร ได้เห็นว่า
ขวดนำ�้ อดั ลม โดยเฉพาะประเภทสที ไี่ มส่ ามารถนำ� ไป
รไี ซเคิลภายในเรอื นจ�ำ มีเหลอื ท้ิงโดยเปล่าประโยชน์
จำ� นวนมาก เปน็ ผลใหภ้ าชนะรองรบั ไมเ่ พยี งพอ ทำ� ให้
งานฝึกวิชาชีพ แดน 3 มีแนวคิดที่จะน�ำขวดน้�ำ
พลาสตกิ เหล่านนั้ มาทำ� ใหเ้ กิดมลู ค่าเพ่มิ และเปน็ ประโยชน์ จึงเป็นทมี่ าของเครื่องผลติ ไม้กวาด “พลกิ วิกฤต” ขึน้
อย่างไรกต็ าม การคดิ ค้นนวตั กรรมเพื่อพฒั นางานราชทัณฑ์ จะได้
รบั การสนใจ สง่ เสริม พัฒนา และตอ่ ยอดอยา่ งตอ่ เนือ่ ง ท�ำใหท้ กุ หนว่ ยงาน
ในสงั กดั กรมราชทณั ฑ์ สง่ นวตั กรรมเขา้ รว่ มโครงการและนำ� นวตั กรรมทมี่ อี ยู่
มาปรับใช้ในการปฏิบัติงานราชทัณฑ์ให้เหมาะสม โดยการพัฒนาศักยภาพ
ให้มากขึ้นและย่ังยืน ซึ่งขึ้นอยู่กับการน�ำไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับหน่วยงาน
สถานการณ์ และพื้นท่ีส�ำหรับนวัตกรรมการพัฒนางานราชทัณฑ์ ท่ีได้รับ
รางวลั ชนะเลศิ ประจำ� ปงี บประมาณ พ.ศ. 2562 – 2563 จะนำ� เสนอในวารสาร
ราชทัณฑฉ์ บับต่อไป
วารสารราชทัณฑ์ 63
ตะแลงแกงกรงุ เก่า กติ ติพงษ์ เกิดนอ้ ย
กองทณั ฑวิทยา
ตามลอยลานประหารนางวันทอง
ถ้าฉันมีเธอเป็นเพียงรักเดียว และเธอมีฉันคนเดียวทั้งใจ
มนั กค็ งจะเปน็ ความรกั ทใ่ี ฝฝ่ นั ..... ♫♪ ♪ เสยี งเพลงจากสถานวี ทิ ยุ
ดังข้ึนระหว่างรถก�ำลังเคลื่อนตัวผ่านเข้าเขตประตูชัยเพ่ือเข้า
เขตเมืองเก่าของอยธุ ยา เมือ่ อาทติ ยก์ ่อนชว่ งแดดรม่ ลมตก ขนุ แวง
ไดม้ โี อกาสไปกรุงเกา่ เกาะเมืองอยุธยา เพลงสองใจ ในรถจากวิทยุ
กด็ งั คลอไปตลอดทางถนนผา่ นหนา้ วหิ ารมงคลบพติ ร เลยคดิ ถงึ เรอื่ ง
วันทอง ท่ีถูกประหารตามเน้ือเร่ืองขุนช้างขุนแผน วรรณกรรมสุด
คลาสสกิ ของไทยเรอ่ื งหนง่ึ ทไี่ ดน้ ำ� มาสรา้ งเปน็ ละครทดี่ งั มากในชว่ ง
ก่อนน้ี ท�ำให้เป็นประเด็นต่อมาว่าการประหารสมัยอยุธยาจะเป็น
พ้ืนท่ีจุดไหนในเกาะเมือง น�ำมาสู่การค้นหาข้อมูลที่ ขุนแวง ได้ไป
ท�ำการสบื คน้ มา
64 วารสารราชทัณฑ์
ข้อมูลท่ีค้นพบคือ “แยกตะแลงแกง” แล้วแยกตะแลงแกงอยู่จดุ ไหน?
อะไรคือตะแลงแกง? ก่อนอื่น ขุนแวง ก็ขอจะอธิบายค�ำว่า “ตะแลงแกง”
ความหมายตามพจนานกุ รมของราชบัณฑิต ระบวุ ่า ทางสีแ่ พร่ง ตอ่ มาเลอื นไป
หมายถึงที่ส�ำหรับฆ่านักโทษสมัยโบราณ แล้วค�ำน้ีมีที่มาในสังคมไทยอย่างไร
จากข้อมูลท่ีได้สืบค้นท�ำให้ได้ทราบว่า ตะแลงแกง เป็นค�ำที่มีรากศัพท์มาจากภาษา
เขมรจากค�ำว่า “ตรแฬงแกง” อ่านออกเสียงว่า “ตรอแลงแกง” พจนานุกรมภาษาเขมร
ฉบับของพทุ ธศาสนบณั ฑติ ย์ กรงุ พนมเปญ ให้ความหมายวา่ “ทมี่ ี 4 หน้า หรอื ทแี่ ยกเป็น 4
(ชื่อปราสาท, วหิ าร, หนทาง) เชน่ ปราสาทตรแฬงแกง แปลว่า ปราสาทจตั ุรมุขที่มมี ขุ ส่ดี า้ น
ถา้ มโี อกาสอยากเหน็ วา่ เปน็ อยา่ งไร ขอแนะนำ� ไปชมไดท้ ี่ วดั ตรแฬงแกง ทปี่ ระเทศกมั พชู าครบั
เม่ือไทยรับค�ำว่า “ตฺรแฬงแกง” (ตรอแลงแกง) มาใช้ได้มีการเปล่ียนรูปค�ำและ
การออกเสยี งไปบา้ ง เปน็ “ตะแลงแกง” ความหมายในตอนแรกนำ� มาใชน้ า่ จะยงั ตรง
กับความหมายในภาษาเขมร คือแปลว่า “ที่มีทางแยกไปสี่ทาง, ทางส่ีแพร่ง” หรือ
อีกนยั หน่งึ คือ “ส่ีแยก”
หลกั ฐานของการใชค้ ำ� วา่ “ตะแลงแกง” ในความหมายวา่ สแ่ี พรง่ นน้ั พบไดใ้ นกฎหมายตราสามดวง เชน่ กฏหมาย
พระไอยการลักษณะผัวเมีย (พ.ศ. 1904) กล่าวว่าหากหญิงใดมีชู้ “…หญิงน้ันให้โกนศีศะเปนตะแลงแกง เอาข้ึน
ขาหยา่ งประจาน…” เหตตุ อ่ มาทคี่ วามหมายของ “ตะแลงแกง” เลอื่ นไปเปน็ “สถานทปี่ ระหาร” นนั้ นา่ จะเนอื่ งมาจาก
ในสมัยโบราณสถาน ท่ีส�ำหรับประหารนักโทษประจานคือ “ส่ีแยก” หรือ “ตระแลงแกง” เช่น ความในกฎหมาย
พระไอยการลักขณโจรว่า “…ถ้าลักเส้นผักฟักถ้ัวเปดไก่…พิจารณาเปนสัจท่านว่าคือโจร ให้มัดประจานไปตะแลงแกง
ตดี ้วยไมห้ วาย 50 ท…ี ”
ดังน้ันตอ่ มาเมอ่ื ใช้คำ� ว่า “ตะแลงแกง” กเ็ ป็นทปี่ ักศรษี ะเสียบประจาน เช่น กฎหมายพระไอยการลักขณโจร
กล่าวถึงการลงโทษโจรปล้นบ้านวา่ “…แลว้ ใหฆ้ า่ โจรแลพวกโจรซ่งึ ลงมือ ตดั ศศี ะเสียบไว้นะตะแลงแกง…” หลักฐานที่
ยนื ยนั วา่ คำ� น้ีเลอ่ื นความหมายมานานแลว้ คือ พจนานุกรมของหมอบรัดเลย์ หรือหนังสือ “อักขราภธิ านศรับท”์ ไดใ้ ห้
ความหมายค�ำว่า “ตะแลงแกง” ไว้ว่า “เป็นชื่อส�ำรับเปนท่ีฆ่าคน” และใช้ในความหมายน้ีเพียงความหมายเดียว
(ไม่อธิบายว่าหมายถึงทางสี่แพร่ง) ดังเช่น กรณีในรัชกาลสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ (พ.ศ. 2091-2111) พระศรีศิลป์
พระราชโอรสของสมเด็จพระไชยราชาและท้าวศรีสุดาจันทร์ ซ่ึงโปรดให้น�ำมาชุบเลี้ยงไว้หลังท�ำรัฐประหารยึดอ�ำนาจ
จากขนุ วรวงศาธริ าชสำ� เรจ็ ไดซ้ อ่ งสมุ ผคู้ นกอ่ การกบฏ แตแ่ ผนการลม้ เหลวเสยี กอ่ น จงึ ถกู พระราเมศวรและพระมหนิ ทรา
ธิราชพระราชโอรสของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิปราบปรามลงได้ พระศรีศิลป์ต้องปืนตายระหว่างการต่อสู้กับทหาร
จากวังหลวง ส่วนผู้ก่อการท่ีคบคิดกับพระศรีศิลป์ก็ถูกน�ำตัวไปประหารชีวิตและเสียบหัวประจานท่ีตะแลงแกง และ
กรณีการประหารชีวิตขนานใหญ่ท่ีตะแลงแกงเกิดขึ้นอีกครั้งในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง (พ.ศ. 2172-94)
พระอาทติ ยวงศซ์ ง่ึ ถกู ถอดออกจากราชสมบตั ไิ ปแลว้ แตย่ งั ทรงพระกรณุ าชบุ เลย้ี งไวเ้ พราะเหน็ วา่ เปน็ พระราชโอรสของ
สมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ต่อมาภายหลังได้คบคิดกับกลุ่มขุนนางท่ียังจงรักภักดีก่อการกบฏขึ้นเม่ือรวบรวมก�ำลังได้
ประมาณ 200 คนแล้ว ก็บุกเข้าไปในพระราชวังหลวงจะจับสมเด็จพระเจ้าปราสาททองปลงพระชนม์ ฝ่ายสมเด็จ
พระเจ้าปราสาททอง มิรู้ทันพระองค์ก็เสด็จหนีลงเรือมาลอยล�ำอยู่ตรงบริเวณฉนวนน�้ำประจ�ำท่าฟากแม่น้�ำลพบุรี
จากนั้นก็โปรดให้เร่งคุมไพร่พลไปปราบกบฏจนแตกพ่าย พระอาทิตยวงศ์ และผู้ก่อการทั้งหมดถูกจับได้ จึงโปรดให้
น�ำไปประหารชวี ติ และเสยี บหัวประจานทีต่ ะแลงแกง
วารสารราชทัณฑ์ 65
ส�ำหรับวรรณคดีขุนช้างขุนแผน สมเด็จพระพันวษาได้สั่งให้ลงโทษตัดหัวนางวันทอง จากกรณีที่ขุนช้างและ
ขุนแผนเกิดขอ้ พิพาท ทลู เกล้าถวายฎกี าให้พจิ ารณาความเรอื่ งดังกล่าว ตามท่ีเราไดช้ มละครผ่าน เรือ่ งวันทอง สำ� หรับ
ในวรรณกรรมจะขอยกในส่วนท่ีเก่ียวข้องกับลานประหารท่ีเก่ียวข้องกับแยกตะแลงแกง โดยขอยกเอาบทประพันธ์
ขนุ ช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมดุ วชิรญาณ ตอนท่ี 36 ฆ่าวันทอง ดังน้ี
“คร้นั ถงึ ทหี่ ัวตะแลงแกง คนผูด้ ูแดงท้งั ชายหญิง
วนั ทองสิน้ กำ� ลงั ลงน่ังพิง พระไวยวงิ่ เข้าประคองวนั ทองไว้
ขนุ แผนสดุ แสนสงสารน้อง นงั่ ลงขา้ งวนั ทองนำ�้ ตาไหล
อดั อ้ันน่ิงองึ ตะลงึ ตะไล สะอืน้ ไห้ไม่ออกซึ่งวาจา”
เมื่อพจิ ารณาตามหลักกฎหมายตราสามดวง ตามพระไอยการลกั ษณะผวั เมีย โทษในลักษณะของนางวนั ทอง
มีโทษเพียงแค่การปรับไหมเท่านั้น ไม่ถึงขั้นประหารชีวิต ตามหมวด 3 มาตราท่ี 25 ของพระไอยการดังกล่าว
“25 มาตราหนงึ่ ผใู้ ดทำ� ชดู้ ว้ ยเมยี ทา่ น แลชายชนู้ น้ั เอาเมยี ทา่ นมาเปน็ เมยี ตน ทา่ นวา่ อยา่ พงึ ให้ ใหส้ ง่ หญงิ นน้ั ใหแ้ กผ่ วั มนั
จงได้ข้าเมียแลบาดเบี้ยเท่าใด ให้ไหมเท่าน้ันให้แก่เจ้าผัวจงส้ิน” จากพระไอยการจะเห็นได้ว่า กรณีนางวันทองนั้น
เป็นการแย่งชิงกันไปมาระหว่างขุนแผนสามีคนแรกและขุนช้างสามีคนที่สอง จนท้ายท่ีสุดจม่ืนไวยก็ได้ไปบุกชิงตัว
นางวนั ทองแมข่ องตนเองมา จนตอ้ งมกี ารทลู เกลา้ ถวายฎกี าถงึ สมเดจ็ พระพนั วษาเพอ่ื พจิ ารณาคดนี ้ี สรา้ งความขดั เคอื ง
พระราชหฤทยั ใหแ้ กพ่ ระพนั วษาอยา่ งมากจนรบั สง่ั บรภิ าษนางวนั ทองและใหน้ ำ� ตวั ไปประหารเพอื่ ยตุ คิ วามวนุ่ วายและ
ไม่ให้เป็นเย่ียงอย่าง ส่วนน้ันคือบทประพันธ์ในวรรณคดีที่เกิดข้ึน ส่วนความจริงกฎหมายตราสามดวงได้มีการใช้งาน
66 วารสารราชทัณฑ์
ต่อเนื่องยาวนานมาถึงรัชกาลท่ี 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
จนมีการปฏริ ูประบบกฎหมายใหม่
ตะแลงแกง หรือ ลานประหารเก่าสมัยอยุธยา
อยทู่ ไี่ หน? ตามบนั ทกึ ของชาวตา่ งชาตบิ นั ทกึ ไวว้ า่ ตะแลงแกง
เป็นจุดตัดของถนนสายหลักสองสาย ถนนหน้าวังกับ
ถนนหลงั วงั ถนนหนา้ วงั เปน็ ถนนทตี่ ดั ออกจากหนา้ วงั หลวง
ลงไปทางทศิ ใต้ ผา่ นวดั หนา้ พระราม ศาลพระกาฬ และผา่ น
ปา่ ถา่ นไปถงึ ประตชู ยั สว่ นถนนหลงั วงั ตดั จากทศิ ตะวนั ออก
ไปทางทศิ ตะวนั ตก จากยา่ นปา่ โทนผา่ นสะพานชกี นุ ไปจรด
วังหลัง จุดตัดนั้นคือ ตะแลงแกง โดยบันทึกระบุไว้อีกว่า
ตั้งแต่ประตูชัยขึ้นมาจนถึงย่านตะแลงแกง เป็นจุดที่มีผู้คน
อาศยั อยหู่ นาแน่น มตี ลาดขายของช�ำ และของสดเช้า-เย็น
ท้ังตลาดหน้าศาลพระกาฬและตลาดหน้าคุก ความเป็นจุด
กลางเมือง และเป็นย่านท่ีจอแจแออัดที่สุดในสมัยอยุธยา
จึงใช้ตะแลงแกงเป็นที่ประหารชีวิต นั่นคือบันทึกค�ำให้การ
ของชาวต่างชาติทเ่ี ข้ามาค้าขายในสมยั อยธุ ยา
แยกตะแลงแกง ปจั จบุ นั คือทใี่ ด ขุนแวง ได้อาศยั บนั ทกึ คำ� ให้การดังกลา่ วและ
หลกั ฐานในปจั จบุ นั ของกรมศลิ ปากร ทต่ี ดิ ตง้ั ปา้ ยโบราณสถานทำ� ใหไ้ ดท้ ราบวา่ บรเิ วณ
วงเวียนจดุ ตัดสแ่ี ยก ถนนนเรศวรหน้าคุม้ ขนุ แผน กับถนนป่าโทนศาลหลกั เมืองจังหวดั
พระนครศรีอยุธยา เป็นแยกตะแลงแกง ซึ่งถ้าปัจจุบันเราเดินทางไปจะมีป้ายของ
กรมศลิ ปากรระบไุ วอ้ ยา่ งชดั เจน สว่ นเรอื นจำ� เกา่ หรอื คกุ หลวงในสมยั อยธุ ยานน้ั กรมศลิ ปากร
ไดร้ ะบไุ วว้ า่ คกุ หลวงเดมิ นน้ั คอื บรเิ วณคมุ้ ขนุ แผน และมวี ดั ภายในบรเิ วณดงั กลา่ วดว้ ย
คอื วัดเกศ ซึ่งถอื เปน็ วัดประจำ� คกุ หลวง เดินจนทว่ั รอบบรเิ วณแยกตะแลงแกง วดั เกศ
และค้มุ ขนุ แผนทีเ่ ป็นพ้นื ทค่ี กุ หลวงเก่าพอได้เหงอื่ เปน็ เวลาพลบค่�ำเรมิ่ สน้ิ แสงแลว้ ครับ
ใครจะอยากเป็นคนไม่ดี… ♫ผ♪ิดท♪่ีใจไม่จ�ำว่ามันไม่ควรรักใคร... ♫♪ ♪
เพลงจากสถานีวิทยุเล่นเพลงสองใจอีกคร้ัง นายแวง ขอเดินทางกลับท่ีพักก่อน
แลว้ พบกนั ฉบบั หนา้ ครับ
บรรณานกุ รม
1.นิตยสารศิลปวัฒนธรรม “ตะแลงแกง” ค�ำนี้มาจากไหน? ไฉนจึงเป็น “แดนประหาร”? เผยแพร่
เน้อื หาออนไลนค์ ร้งั แรกเมอ่ื 3 สงิ หาคม 2561https://www.silpa-mag.com/history/article_19070
2.นติ ยสารศลิ ปวฒั นธรรม ตะแลงแกง กบั การประหารชวี ติ -เสยี บหวั ประจานนกั โทษคดลี ม้ ราชบลั ลงั ก์
เผยแพร่เม่อื 30 กรกฎาคม 2563 https://www.silpa-mag.com/history/article_5985
3.ไทยรฐั ออนไลน์ ตะแลงแกง กเิ ลน ประลองเชงิ เผยแพรอ่ อนไลน์ 31 มนี าคม 2561 https://www.
thairath.co.th/newspaper/columns/1242937
วารสารราชทัณฑ์ 67
มติ รแท้ “ย่าเหล”
สุนัขทรงเล้ยี ง รชั กาลท่ี 6 ที่มีชาติกำ� เนิดในเรือนจ�ำ
ศกั ดิด์ าธร ใจแกว้
ครผู ู้ชว่ ย โรงเรยี นวัดโบราณาราม สพป.นครศรธี รรมราช เขต 2
งานเขียนช้ินนี้เรียบเรียงข้ึนเพ่ือน้อมร�ำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทร
มหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลท่ี 6 แห่งราชวงศ์จักรี ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ ซ่ึงมีความสัมพันธ์
เกย่ี วขอ้ งกบั กรมราชทณั ฑ์ ดว้ ยวา่ แตเ่ ดมิ มากจิ การเรอื นจำ� ทง้ั หลายในประเทศไทยนนั้ ไดก้ ระจดั กระจายแยกยา้ ยสงั กดั
อย่ใู นกระทรวง ทบวง กรม ต่าง ๆ มากมายหลายแหง่ เชน่ คุก และตะรางในมณฑลกรุงเทพมหานคร ขึ้นอยู่ในสงั กัด
กระทรวงนครบาล บรรดาตะรางในพระนคร สังกัดอยู่ในกระทรวง ทบวง กรม ท่ีบังคับบัญชากิจการน้ัน ๆ เช่น
กรมมหาดไทย กรมพระกลาโหม กรมทา่ กรมเมอื ง กรมวงั กรมนา กรมพระคลงั มหาสมบตั ิ กรมพระธรรมการ กรมพระสรุ ศั วดี
กรมแพง่ กรมกองตะเวรซา้ ย กรมกองตะเวรขวา กรมทา่ ซา้ ย กรมพระคลงั สาม กรมพระนครบาล ในสว่ นของการเรอื นจำ�
หวั เมอื งชนั้ นอก หวั เมอื งฝา่ ยเหนอื ขน้ึ อยใู่ นกระทรวงมหาดไทย หวั เมอื งฝา่ ยใตข้ น้ึ อยใู่ นกระทรวงกลาโหม เปน็ ตน้ จวบจน
เมอื่ วนั ท่ี 13 ตลุ าคม พ.ศ. 2458 พระบาทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั รชั กาลท่ี 6 ไดม้ พี ระบรมราชโองการโปรดเกลา้
โปรดกระหมอ่ มใหร้ วมการคกุ กองมหนั ตโทษและลหโุ ทษ กบั ทง้ั เรอื นจำ� ทง้ั หลายบรรดามดี งั กลา่ วแลว้ ไวใ้ นพระราชบญั ญตั ิ
ลกั ษณะเรอื นจำ� ร.ศ. 120 ตรงกบั พ.ศ. 2444 นนั้ ขนึ้ เปน็ กรมหนงึ่ เรยี กวา่ กรมราชทณั ฑ์ มอี ธบิ ดผี หู้ นงึ่ บงั คบั การกรมนน้ั
ข้ึนอยู่ในกระทรวงนครบาล ซ่ึงพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ได้ทรงมีประกาศพระบรมราช-
โองการโปรดเกลา้ โปรดกระหมอ่ ม เมอื่ วนั ที่ 21 ตลุ าคม พ.ศ.2458 แตง่ ตง้ั มหาอำ� มาตยต์ รี พระยาชยั วชิ ติ วศิ ษิ ฎธ์ รรม-
ธาดา (ข�ำ ณ ป้อมเพชร) เป็นอธิบดีราชทัณฑ์ คนแรก และคนสุดท้ายในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช ตลอดจน
เมอ่ื พน้ จากต�ำแหนง่ อธิบดกี รมราชทัณฑแ์ ล้ว ได้รับพระราชทานบรรดาศกั ดิ์เป็นมหาอ�ำมาตย์เอก
อย่างไรก็ตาม แม้ในการต่อมากรมราชทัณฑ์ได้มีการเปล่ียนแปลงต้นสังกัดอีกหลายครั้งจนกระทั่งถึงปัจจุบัน
กรมราชทณั ฑ์ ไดส้ งั กดั อยใู่ นกระทรวงยตุ ธิ รรม ทวา่ พระบาทสมเดจ็ พระรามาธบิ ดศี รสี นิ ทรมหาวชริ าวธุ พระมงกฎุ เกลา้
เจา้ อยหู่ วั รชั กาลที่ 6 ผทู้ รงพระคณุ อนั ประเสรฐิ พระองคน์ น้ั คอื ผพู้ ระราชทานใหก้ ำ� เนดิ กรมราชทณั ฑแ์ ตโ่ ดยแท้ สมควร
แก่การนอ้ มรำ� ลกึ ในพระมหากรณุ าธิคุณอันหาท่สี ุดมไิ ด้
68 วารสารราชทัณฑ์
เมอื่ ไมน่ านมานสี้ อ่ื สารมวลชนไดเ้ ผยแพรน่ โยบายของ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม (นายสมศักด์ิ เทพสุทิน)
ทีน่ า่ สนใจ กล่าวคือ นโยบายเพือ่ การพฒั นาพฤตนิ ิสัยผูต้ อ้ งขงั
ด้วยการเลี้ยงสัตว์ เพื่อช่วยให้ผู้ต้องขังมีการปรับพฤติกรรม
ใหม้ จี ติ ใจทอ่ี อ่ นโยน มคี วามเมตตากรณุ าตอ่ สตั ว์ โดยใหม้ กี ารสง่ เสรมิ
อาชีพท่ีหลากหลายหรือกึ่งบ�ำบัดผู้ต้องขัง ด้วยการเลี้ยงหรือ
การขยายพนั ธส์ุ ตั ว์ การฝกึ สตั วเ์ ลย้ี ง การรบั จา้ งทำ� ความสะอาด ทงั้ น้ี
จดั เปน็ โครงการ การเลย้ี งสนุ ขั เพอื่ พฒั นาพฤตนิ สิ ยั ขนึ้ เปน็ อกี ทางเลอื ก
ในการพัฒนา บ�ำบัดฟื้นฟูผู้ต้องขังไม่ให้หวนกลับมากระท�ำผิดซ้�ำ
จากปรากฏการณ์ดังกล่าวท�ำให้หวนระลึกถึง “ย่าเหล” สุนัขทรงเล้ียง
ในรัชกาลที่ 6 ซ่ึงถูกสร้างข้ึนเป็นอนุสาวรีย์หล่อด้วยทองแดง ตั้งตระหง่านอยู่หน้า
พระต�ำหนักชาลีมงคลอาสน์ พระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐม ท้ังยังมีจารึกบทกลอน
พระราชนิพนธ์ไวท้ ่ฐี านของอนุสาวรีย์ดว้ ย ดังนี้
อนสุ าวรียน์ ีเ้ ตือนจิตร ์ ให้กูคิดร�ำพึงถงึ สหาย
โออ้ าไลยใจจูอ่ ยู่ไม่วาย กูเจบ็ คลา้ ยศรศกั ด์ิปกั อุรา
ยากทใ่ี ครเขาจะเหน็ หวั อกกู เพราะเขาดเู พอ่ื นเห็นแตเ่ ป็นหมา
เขาดูแต่เปลือกนอกแห่งกายา ไม่เห็นฦกตรกึ ตราถึงดวงใจ
เพ่อื นเป็นมิตรช์ ิดกูอยู่เนอื งนิตย์ จะหามติ ร์เหมือนเจา้ ที่ไหนได้
ทกุ ทิวาราตรไี มม่ ไี กล กูไปไหนเจา้ เคยเป็นเพอ่ื นทาง
ช่างจงรักภักดไี มม่ หี ย่อน จะนัง่ นอนยืนเดินไม่เหินหา่ ง
ถงึ ยามกนิ เคยกินกบั กูพลาง ถงึ ยามนอน ๆ ขา้ งไม่หา่ งไกล
อันตัวเพื่อนเหมอื นมนษุ สุจรติ จะผิดอยูแ่ ต่เพยี งพูดไม่ได้
แตเ่ มอื่ กูใคร่รู้ความในใจ กมู องดรู ู้ไดใ้ นดวงตา
โออ้ กกูดเู พอ่ื นอยู่หรดั ๆ เพื่อนมาพลดั พรากไปไมเ่ หน็ หน้า
กูเผลอ ๆ ก็เชง้อเผอื่ เพือ่ นมา เสียงกุกกักกผ็ วาตง้ั ตามอง
อนั ความตายเป็นธรรมดาโลก กูอยากตัดความโศรกกระมลหมอง
นีเ่ พ่อื นตายเพราะผรู้ ้ายมนั มงุ่ ปอง เอาปืนจอ้ งสงั หารผลาญชีวี
เพอ่ื นมอดมว้ ยด้วยมือทรุ ชน เอารปู คนสรวมใส่คลมุ ใจผี
เปน็ คนจริงฤๅจะปราศซึ่งปราน ี นรี่ ากษสอัปปรปี ราศเมตตา
มนั ยงิ เพือ่ นเหมือนกพู ลอยถกู ดว้ ย แทบจะมว้ ยชีวงั สนิ้ สงั ขาร์
จะหาเพ่ือนเหมือนเจ้าทีไ่ หนมา ช้�ำอรุ าอาไลยไมว่ ายวัน
เม่อื ยามมชี ีวติ ร์สนิทใจ ยามบรรไลยลบั ลว่ งดวงใจส่นั
ดว้ ยอำ� นาจจงรักภกั ดีนน้ั ขอให้เพ่ือนขน้ึ สวรรค์สำ� ราญรมย์
ถึงจะมหี มาอน่ื มาแทนท ี่ กกู ็รักเพือ่ นนเ้ี ป็นปฐม
ที่ไหนเล่าจะสนทิ และชิดชม ท่ีไหนเลา่ จะนิยมเท่าเพอื่ นรกั
ถึงแม้จะไม่มรี ปู น้ีไว ้ รปู เพื่อนฝังดวงใจกูตระหนัก
แต่รปู นไี้ ว้เปน็ พยานรัก ให้ประจักษ์แก่คนผไู้ มตรี
เพอ่ื นเป็นเยยี่ งอยา่ งมิตรส์ นทิ ยง่ิ ภกั ดีจรงิ ตอ่ กูอยเู่ ตม็ ที่
แมค้ นใดเปน็ ไดอ้ ย่างเพื่อนน้ี ก็ควรนบั วา่ ดที ่ีสดุ เอย
วารสารราชทัณฑ์ 69
จะพบว่าบทพระราชนิพนธ์ ในรัชกาลที่ 6 ดังกล่าวน้ี แสดงให้เห็นถึง
สายสมั พนั ธอ์ นั แนบแนน่ ระหวา่ งสนุ ขั ทรงเลยี้ งกบั ในหลวงรชั กาลท่ี 6 ถงึ ขนาดทำ� ให้
พระองคท์ า่ นพรรณนากลนั่ กรองความรสู้ กึ จากพระราชหฤทยั ออกมาเปน็ บทประพนั ธ์
ลำ�้ คา่ จบั ใจผอู้ า่ นอยอู่ ยา่ งมริ วู้ าย ทวา่ นอ้ ยคนนกั จะทราบวา่ “ยา่ เหล” สนุ ขั ทรงเลย้ี ง
ในรัชกาลท่ี 6 นี้มีชาติก�ำเนิดในเรือนจ�ำ ทั้งนี้ข้อมูลจากเอกสารทางประวัติศาสตร์
ท่เี ผยแพร่ในนิตยสารศลิ ปวัฒนธรรม (ออนไลน)์ ได้เสนอวา่
“วันหน่ึงใน พ.ศ. 2448 ในหลวงรัชกาลท่ี 6 (ทรงด�ำรงพระยศเป็นสมเด็จพระบรม-
โอรสาธิราชฯ ในขณะน้ัน) เสด็จพระราชด�ำเนินมาทรงตรวจเรือนจ�ำมณฑลนครไชยศรี ขณะนั้นมีผู้พบเห็นเหตุการณ์
ไดเ้ ลา่ ไวว้ า่ ระหวา่ งทอดพระเนตรสถานทต่ี า่ ง ๆ ภายในเรอื นจำ� ไดท้ อดพระเนตรเหน็ ลกู สนุ ขั พนั ทาง 2 ตวั ซงึ่ เกดิ จาก
แม่สุนัขพันธุ์ไทยท่ีเติบโตอยู่ในเรือนจ�ำมณฑลนครไชยศรี ส่วนตัวพ่อนั้นเป็นสุนัขพันธุ์ต่างประเทศของ พระยาสุนทร-
บรุ ีศรพี ิไชยสงคราม (ชม สุนทรารชนุ ) สมหุ เทศาภิบาลสำ� เรจ็ ราชการมณฑลนครไชยศรี ซงึ่ จวนของทา่ นเจา้ คุณอยตู่ ิด
กบั เรอื นจำ� นน่ั เอง ในเวลานน้ั ลกู สนุ ขั ทงั้ สองกำ� ลงั นอนดดู นมแมอ่ ยทู่ เ่ี ชงิ บนั ไดโรงครวั ภายในเรอื นจำ� เมอ่ื ทอดพระเนตร
เหน็ ลกู สนุ ขั ทง้ั 2 ตวั ในหลวงรชั กาลที่ 6 ทรงดดี พระหตั ถเ์ รยี ก ลกู สนุ ขั ตวั ทข่ี นยาวปยุ สขี าว มดี า่ งดำ� ทใ่ี บหนา้ ขนบนหลงั
เปน็ สดี ำ� เหมอื นอานมา้ หตู ก หางเปน็ พวง ไดว้ งิ่ มาเฝา้ คลอเคลยี แทบเบอ้ื งพระยคุ ลบาท เปน็ ทตี่ อ้ งพระราชหฤทยั อยา่ งยง่ิ
เม่ือเสด็จพระราชด�ำเนินกลับที่ประทับแรมท่ีพระต�ำหนักสวนนันทอุทยานแล้ว จึงได้โปรดเกล้าฯ ให้ข้าราชบริพาร
ในพระองคค์ นหนึง่ มาขอลูกสุนขั น้นั ไปทรงเลี้ยง โดยท่ลี กู สนุ ขั ทัง้ สองยงั ไม่หยา่ นม หลวงไชยราษฎรร์ กั ษา (โพธ์ิ เคหะ-
นันทน)์ พะทำ� มะรง (พะท�ำมะรง หนังสอื พจนานุกรมฉบบั ราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 ใหค้ วามหมายว่า เปน็ ค�ำนาม
แปลวา่ ผคู้ วบคุมนกั โทษ) เรือนจ�ำมณฑลนครไชยศรี จงึ ได้น้อมเกล้าฯ ถวายลูกสนุ ัขทั้งสองไปพรอ้ มกับแม่สุนัขนั้น”
อีกทั้งจากการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมในเอกสารต่าง ๆ พบว่า ย่าเหล เป็นสุนัขพันทาง ขนปุยสีขาวแต้มด�ำ
ลักษณะหูตก มีความเฉลียว ฉลาด น่าเอ็นดู อนึ่ง ที่มาของชื่อ “ย่าเหล” น้ัน เน่ืองมาจาก ในหลวงรัชกาลท่ี 6
ทรงพระราชนิพนธ์แปลบทละครเรื่อง “My Friend Jarlet” หรือในภาษาไทย คือ เร่ือง “มิตรแท้” โดยมีเนื้อความ
อย่างย่อว่า เม่ือเยอรมนีเขา้ ยึดครองฝร่ังเศสคราวสงครามฟรังโก - ปรัสเซยี น (Franco-Prussian War) มชี าวฝรั่งเศส
คดิ กู้ชาตโิ ดยทางลับ ซึง่ เรยี กกนั ในสมัยหนงึ่ วา่ “อันเดอร์กราวด”์ (Underground) หรือปฏิบตั ิการใต้ดนิ วนั หนึง่ ปอล
ซง่ึ เปน็ สมาชกิ คนหนงึ่ ของสมาคมลบั ใตด้ นิ นถ้ี กู ทหารเยอรมนั จบั ได้ และจะถกู ประหารชวี ติ เพราะมกี ารกระทำ� อนั เปน็ จารชน
แตป่ อลนน้ั หลงรกั มารี ผเู้ ปน็ หลานสาวของเจา้ ของโรงแรมทตี่ นพกั อยกู่ บั ยารเ์ ลต์ ผเู้ ปน็ สหายสนทิ ฝา่ ยยารเ์ ลตน์ น้ั เกรงวา่
หากปอลแต่งงานกับมารีแล้วตนจะล�ำบาก เพราะขาดผู้อุปถัมภ์ค่าใช้จ่าย จึงพยายามกีดกันมิให้ปอลกับมารีได้ติดต่อ
กัน ถึงวันที่ปอลโดนจับและทหารเยอรมันจะมาน�ำตัวปอลไปประหาร ยาร์เลต์ได้สนทนากับมารี และทราบความว่า
มารีนั้นคือธิดาของตน แต่ไม่เคยได้พบกันมาก่อน เพราะยาร์เลต์ได้เลิกรากันไปกับมารดาของมารีตั้งแต่มารียังอยู่ใน
ครรภม์ ารดา เมอ่ื ปอล กลบั มาท่โี รงแรมเพ่อื จะรำ�่ ลามารี ก่อนท่ที หารเยอรมนั จะมาคมุ ตวั ไปประหารนน้ั ยารเ์ ลต์จงึ ได้
อาสาไปตายแทนเพื่อให้คนที่ตนรักท้ังสองได้ครองคู่ร่วมกัน จากเค้าโครงของเร่ืองจึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
พระราชทานนามลูกสนุ ขั ตวั สีขาวมจี ุดดา่ งดำ� ว่า “ยา่ เหล” ซงึ่ แปลงมาจากชื่อตัวละคร “ยาร์เลต”์
ย่าเหล เป็นสุนัขท่ีฉลาดแสนรู้และช่างประจบ คอยถวายความจงรักภักดีต่อในหลวงรัชกาลท่ี 6 เสมือนหนึ่ง
เป็นทหารรักษาพระองค์คนสนิท ในเวลาต่อมาบันทึกค�ำกล่าวของนายประสาท สุขุม ได้กล่าวถึงวาระสุดท้าย
ของย่าเหล ไวด้ งั นี้
“...เวลาคำ�่ เสด็จจากวดั พระเชตุพนไปสวนสราญรมย์ ประทบั เสวยทน่ี ้นั เวลา 3 ยามเสด็จกลบั วนั น้เี มอ่ื เวลา
เสด็จวงั สราญรมย์ สุนขั ชือ่ “ย่าเหล” ทีท่ รงเลี้ยงไว้ จะเท่ยี วไปตดิ สตั วฤ์ าอย่างไรไมท่ ราบ มผี ู้ยงิ ด้วยปืนลูกกลดตายท่ี
ระหว่างถนนข้างวัดพระเชตุพน แลน�ำเอาไปทิ้งไว้ท่ีถังฝุ่นฝอยของกรมศุขาภิบาล มีสีมาทองค�ำลงยาที่จารึกอักษรว่า
“ฉนั ช่ือยา่ เหล” เปนสนุ ัขของพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู วั แลสีมานีก้ ็หายไปด้วย...”
70 วารสารราชทัณฑ์
อันเน่ืองมาจากการสูญเสียย่าเหลจึงท�ำให้ในหลวงรัชกาลที่ 6 ทรงโทมนัสอย่างยิ่ง และได้ทรงพระกรุณา
โปรดเกลา้ ฯ ใหจ้ ดั งานศพแก่ “ยา่ เหล” มหี บี ใสศ่ พอยา่ งดี ลงรกั ปดิ ทองทมี่ มุ โลง และโปรดเกลา้ ฯ ใหแ้ กะสลกั รปู ยา่ เหล
วางไวบ้ นโลงด้วย นอกจากนีย้ งั มีของชำ� รว่ ยแจกในงานศพ เป็นผ้าเชด็ หนา้ พมิ พ์รูปยา่ เหล และมตี ราวชิระขา้ หลวงเดิม
ท่ีมุมด้านขวา เหรียญราชรุจิ เสมาอักษรพระบรมนามภิไธยย่อ พระราชทานเป็นของท่ีระลึกแก่ทุกคนท่ีไปร่วมงาน
ไดม้ กี ารโปรดฯ ใหน้ ำ� ศพของยา่ เหลขน้ึ รถไฟไปยงั จงั หวดั นครปฐมซงึ่ เปน็ ชาตภิ มู ิ โปรดใหน้ กั เรยี นมหาดเลก็ หลวงเนอ่ื ง
สาครกิ (ภายหลงั ไดร้ บั บรรดาศกั ดเ์ิ ปน็ ขนุ ตำ� รวจเอกพระมหาเทพกษตั รยิ สมหุ ) แตง่ เครอ่ื งแบบลกู เสอื หลวงเดนิ นำ� แถว
ลกู เสอื หลวงโรงเรยี นมหาดเลก็ หลวงพรอ้ มแตรวง มขี บวนตลกหลวงของกรมมหรสพสวมหวั สตั วต์ า่ ง ๆ เชน่ สนุ ขั และแมว
และขบวนชาวบ้านอีกหลายต�ำบล จัดตั้งเป็นขบวนแห่ศพย่าเหลจากพระราชวังสนามจันทร์ไปยังเมรุที่โปรดเกล้าฯ
ใหป้ ลกู สร้างขนึ้ เปน็ การเฉพาะท่วี ัดพระปฐมเจดยี ์ ทรงจุดฝกั แค เปน็ ลกู หนวู ่งิ ตามสายไปพระราชทานเพลิงศพย่าเหล
จากเรื่องราวของสุนัขทรงเล้ียงในรัชกาลท่ี 6 สะท้อนภาพให้เห็นว่าด้วยความรักที่ไม่มีเงื่อนไขของสัตว์เลี้ยง
ยอ่ มช่วยเยยี วยาจติ ใจของผใู้ กลช้ ดิ ไดเ้ ป็นอยา่ งดี กอ่ ใหเ้ กิดความผกู พนั เพราะสัตว์เลี้ยงจะชว่ ยลดความตึงเครียดและ
เพ่ิมอารมณ์ท่ีเป็นอยู่ของผู้เป็นเจ้าของสัตว์เลี้ยงให้เปล่ียนไป ส�ำหรับผู้ต้องขังซ่ึงอยู่ในกระบวนการบ�ำบัดแก้ไขฟื้นฟู
พัฒนาพฤตินิสัยน้ัน การเยียวยาทางจิตใจนับว่าเป็นสิ่งส�ำคัญ หากผู้ต้องขังได้ดูแลสัตว์เลี้ยงสักตัวท่ีควบคุมได้ น่าจะ
ทำ� ใหผ้ ตู้ อ้ งขงั รสู้ กึ ถงึ คณุ คา่ ในตวั เองและเพมิ่ ความรบั ผดิ ชอบ สตั วเ์ ลยี้ งจะชว่ ยเตอื นวา่ ตวั ผตู้ อ้ งขงั ไมใ่ ชผ่ ไู้ รค้ วามสามารถ
และมีส่งิ หน่ึงทต่ี ้องดูแล ทกุ วนั นี้ Animal Therapy ไดร้ บั การยอมรับอย่างกว้างขวาง ท้งั สนุ ขั บำ� บัด ซ่ึงคอยช่วยเหลอื
ฟนื้ ฟูจิตใจผู้ป่วยตามโรงพยาบาลหลายแห่ง จากการศกึ ษา Psychosocial and Psychophysiological Effects of
Human-Animal Interactions : The Possible Role of Oxytocin ทต่ี พี มิ พใ์ นเว็บไซต์ frontiers รวบรวมงานวจิ ยั
เกย่ี วกับปฏิสมั พันธต์ า่ ง ๆ กับสตั วเ์ ลี้ยงที่สง่ ผลดตี ่อมนษุ ย์ แสดงให้เหน็ วา่ การมสี ัตวเ์ ล้ยี งส่งผลดีทงั้ ในด้านปฏสิ ัมพนั ธ์
ในสังคม ลดความเครยี ด ความวิตกกังวล และชว่ ยฟื้นฟดู า้ นร่างกายได้อกี ด้วย นอกจากนย้ี งั มีงานวจิ ัยท่บี ่งบอกวา่ ผ้ทู ่ี
เลยี้ งสตั วน์ นั้ มสี ขุ ภาพทด่ี กี วา่ ผทู้ ไ่ี มไ่ ดเ้ ลย้ี งสตั ว์ และแมว้ า่ การศกึ ษาเหลา่ นจ้ี ะยงั บง่ ชแี้ นช่ ดั ไมไ่ ดว้ า่ การเลย้ี งสตั วส์ มั พนั ธ์
กับสุขภาพท่ีดีจริงหรือไม่ เพราะอะไร แต่หากพิจารณาให้เชื่อมโยงแล้วน้ันพบว่าการเลี้ยงส่ิงมีชีวิตสักอย่างหนึ่ง
ย่อมท�ำให้บังเกิดมีความสุข สุขภาพแข็งแรง เช่นเดียวกันกับที่ตัวเจ้าของ การเอาใจใส่สัตว์เล้ียงเป็นภาพสะท้อนถึง
การเอาใจใสต่ นเองในทางออ้ มเช่นกนั
ส�ำหรับกรมราชทัณฑ์และนโยบายการเลี้ยงสุนัขเพื่อพัฒนาพฤตินิสัย เพ่ือพัฒนาบ�ำบัดฟื้นฟูผู้ต้องขังไม่ให้
หวนกลับมากระท�ำผิดซ้�ำน้ัน นับว่าเป็นปรากฏการณ์ท่ีน่าจับตามองเป็นอย่างยิ่ง เพราะอย่างน้อยท่ีสุด สุนัขในฐานะ
สัตว์เลี้ยงได้จารึกลงบนหน้าประวัติศาสตร์ มีอนุสรณ์เตือนใจถึงความผูกพันระหว่างมนุษย์ในระดับพระมหากษัตริย์
กบั สนุ ขั ทรงเลย้ี งทแ่ี นบแนน่ ทง้ั ยงั เปน็ สว่ นหนง่ึ ในการสรา้ งสรรคส์ งิ่ ดงี ามไวเ้ พอื่ อนชุ น
รนุ่ หลงั ดงั เชน่ พระราชนพิ นธ์ ของในหลวงรชั กาลที่ 6 ตลอดจนการรงั สรรค์
สง่ิ ปลกู สรา้ งอยา่ งพระตำ� หนกั ชาลมี งคลอาสน์ ในพระราชวงั สนามจนั ทร์
ให้เกิดข้ึน ดังน้ันจากสุนัขธรรมดา ๆ ท่ีมีชาติภูมิในเรือนจ�ำ
กลับกลายเป็นหน้าบันทึกหน่ึงของประเทศไทย ก็ด้วย
พระมหากรุณาธิคุณแผ่ไพศาลของสมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว อันยังมาซ่ึงความภาคภูมิใจ
ใต้ร่มพระบารมีปกเกล้าฯ ของท้ังชาวราชทัณฑ์และ
ประชาชนชาวไทยทมี่ สี ถาบนั พระมหากษตั รยิ เ์ ปน็ ศนู ยร์ วมใจ
เป็นหลักชัยของแผ่นดิน สะท้อนภาพความเอกลักษณ์
วฒั นธรรมต้ังแต่อดีตจนถึงปัจจบุ ัน
วารสารราชทัณฑ์ 71
มองความยตุ ธิ รรม ผ่านวรรณกรรม
“หยาดนำ�้ คา้ งพนั ปี”
: ความยตุ ธิ รรมทีล่ ่าช้า คอื ความอยุตธิ รรม
จตพุ ร ธิราภรณ์
กองพฒั นาพฤตินิสัย
ตลอดระยะเวลาท่ขี า้ พเจา้ ไดร้ ู้จกั กบั “ไพลิน รงุ้ รัตน”์ หรอื อาจารย์ชมัยภร แสงกระจ่าง บางคมบาง ศิลปนิ
แห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจ�ำ พ.ศ.2557 น้ัน ใบหน้าที่สดใสและมีรอยย้ิมของสุภาพสตรีร่างเล็กสวมใส่ผ้าไทย
อยเู่ ป็นนิจคนนี้ ไม่เคยเจอื ด้วยความทุกข์ตรมขมไหม้แต่อยา่ งใด กลบั เป็นความสดใสทีเ่ มอื่ อย่ใู กล้ ๆ พลอยให้มคี วาม
อม่ิ เอมใจตามไปดว้ ย ทวา่ วนั หนงึ่ เมอ่ื ครง้ั ทขี่ า้ พเจา้ ยงั ศกึ ษาในระดบั ปรญิ ญาโท สาขาวชิ าอาชญาวทิ ยาและงานยตุ ธิ รรม
ภาควิชาสังคมวิทยาและมนุษยวิทยา คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สัณหกฤษณ์
บุญช่วย ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ประจ�ำ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครปฐม ซ่งึ ในขณะนัน้
ก�ำลังศึกษาในระดับปริญญาเอก สาขาวิชาเดียวกับข้าพเจ้า ได้กรุณาน�ำบทความวิชาการ เร่ือง ปัญหาการด�ำเนิน
กระบวนการยุติธรรมทลี่ า่ ช้า กรณศี ึกษาคดที ุจรติ เครือ่ งราชอสิ ริยาภรณ์ พ.ศ. 2530 มาให้อา่ นทำ� ให้ทราบวา่ อาจารย์
ชมยั ภร บางคมบาง ได้เขยี นหนงั สอื เรื่อง หยาดน้�ำค้างพันปี เขียนด้วยชีวิต : เรยี นรู้ทกุ ขด์ ้วยธรรม ดว้ ยความกระหาย
ใคร่รู้บวกกับความน่าตื่นตาต่ืนใจจึงท�ำให้ข้าพเจ้าเร่งรุดไปหาหนังสือดังกล่าวมาอ่านอย่างขะมักเขม้นประกอบกับ
ไดส้ อบถามจากผรู้ ผู้ นวกกบั การคน้ ควา้ หาเอกสารอน่ื ๆ อกี หลายฉบบั มาอา่ นดว้ ย รวมไปจนถงึ หนงั สอื ประเภทสารคดี
เรอ่ื ง 7 วนั คดเี ครอื่ งราชฯ บนั ทกึ ถึงลกู จากหอ้ งขัง ดว้ ยหวั ใจทเี่ จบ็ รา้ ว ของ ไพลนิ รงุ้ รตั น์ กอปรกบั ในขณะนน้ั ขา้ พเจ้า
กำ� ลงั ศกึ ษาวชิ าอาชญาวทิ ยาและงานยุตธิ รรมดังกล่าวมาแล้วขา้ งต้น
จึงพบว่าเร่ืองราวที่เกิดขึ้น ในนวนิยายเร่ืองหยาดน�้ำค้างพันปีนั้น มีความเก่ียวข้องกับคดีทุจริตปลอมแปลง
เอกสารเพ่ือประกอบการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ซึ่งเกิดในช่วงปลายปี พ.ศ. 2529 ถึงช่วงต้นปี
พ.ศ. 2530 ซ่ึงนบั ได้วา่ เปน็ คดีทไี่ ด้รบั ความสนใจจากสื่อมวลชนและประชาชนโดยท่ัวไปอยา่ งมาก ท้ังนข้ี า้ พเจา้ คาดว่า
นา่ จะยงั มบี คุ คลรว่ มสมยั อยไู่ มน่ อ้ ยทพี่ อจะนกึ ถงึ เรอ่ื งราวดงั กลา่ วไดต้ ลอดจนเรอื่ งดงั กลา่ วเปน็ รปู แบบของอาชญากรรม
ท่ีไม่มีผู้ใดคาดคิดมาก่อนว่าจะเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ข้ึน อนึ่ง ประเภทของอาชญากรรมเช่นว่านั้นในทางทฤษฎีแล้ว
สุมนทิพย์ จิตสว่าง นักวิชาการด้านอาชญาวิทยาคนส�ำคัญได้ให้ค�ำอธิบายบ่งชี้ว่า เป็นประเภทของอาชญากรรม
คอปกขาว (white collar crime) กล่าวคือ เป็นอาชญากรรมท่ีผู้กระทำ� ผิดเป็นบุคคลผู้ซ่ึงอยู่ในหน้าที่การท�ำงาน
มอี �ำนาจ และใช้ตำ� แหน่งหนา้ ท่ีนน้ั แสวงหาผลประโยชนใ์ นทางทุจรติ และมชิ อบ ท้ังยงั เอือ้ ประโยชน์ต่อพรรคพวกของ
ตนเองอกี ดว้ ย1 ดว้ ยเหตนุ จี้ งึ สง่ ผลใหก้ รณดี งั กลา่ ว กลายเปน็ จดุ สนใจของสาธารณชนอยา่ งเปน็ วงกวา้ ง เพราะรปู คดนี นั้
1 สุมนทิพย์ จิตสว่าง , เอกสารประกอบการบรรยาย “อาชญาวิทยาและทัณฑวิทยา” [ออนไลน์] 27 มกราคม 2564. แหล่งที่มา
http://www.polsci.chula.ac.th/sumonthip
72 วารสารราชทัณฑ์
หาใช่ street crime หรอื ทีเ่ ราเรียกกันวา่ อาชญากรรมตามท้องถนนทั่วไปไม่ ซ�้ำยังเกิดการจบั ตามองอยา่ งสนอกสนใจ
ต่อกระบวนการยุติธรรมว่าจะจัดการกับปัญหานี้อย่างไร เพราะกรณีเช่นน้ีแทบจะไม่เคยปรากฏมาก่อน รูปแบบการ
กระทำ� ผดิ เปน็ ไปในลกั ษณะเปน็ กระบวนการ ดำ� เนนิ ไปโดยบคุ คลทมี่ ตี ำ� แหนง่ หนา้ ทใ่ี นทางราชการสำ� คญั ของบา้ นเมอื ง
ทัง้ ยังผกู โยงในมิตทิ างศาสนาโดยผ่านคณะสงฆม์ ีพระราชาคณะชน้ั ผใู้ หญ่ร่วมอยูด่ ว้ ย รวมถึงรปู คดีมคี วามสลบั ซับซอ้ น
อาศยั การปลอมแปลงหลักฐานตา่ ง ๆ อยา่ งแนบเนยี น ไปจนถึงความไมล่ ะเอยี ดถี่ถว้ นในการใชด้ ลุ ยพินิจของพนกั งาน
เจ้าหน้าท่ีในส�ำนัก กรม กองที่เกี่ยวข้อง ซ่ึงมีความเก่ียวพันกับเรื่องดังกล่าว ต่อมาเม่ือหนังสือพิมพ์หลายส�ำนักได้
เปดิ เผยเร่อื งราวการทุจรติ กรณคี ดเี คร่อื งราชฯ นีข้ ้นึ ในวนั ที่ 30 ธนั วาคม พ.ศ. 2529 จึงเกดิ ปรากฏการณท์ างสังคม
ทที่ ำ� ใหร้ ฐั บาล ณ ขณะนนั้ ตอ้ งใหค้ วามสนใจเปน็ อยา่ งยงิ่ เพราะมคี วามเกยี่ วขอ้ งกบั สถาบนั หลกั สำ� คญั ของชาติ จนกระทงั่
มีการจับกุมผู้ต้องสงสัยว่าจะเป็นผู้ร่วมขบวนการ ท้ังข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ ผู้น้อย พนักงานธนาคาร รวมไปจนถึง
พระสงฆ์ผ้ทู รงสมณศักดิ์ระดับพระราชาคณะอีกด้วย
อย่างไรก็ดีก่อนท่ีจะกล่าวถึงรายละเอียดต่อไปน้ัน จะขอขยายความถึงลักษณะของอาชญากรรมคอปกขาว
(white collar crime) ซง่ึ มีความเกี่ยวพนั กบั การกระท�ำผิดในรูปคดดี ังกล่าวขา้ งต้นและปญั หาทส่ี �ำคัญของสังคมไทย
ในปจั จบุ นั ได้แก่ การรบั สนิ บน สว่ ย ในระบบราชการโดยก่อให้เกดิ ความเสียหายแกป่ ระเทศชาติจำ� นวนมาก เป็นต้น
ผสมผสานกบั เมือ่ เกดิ มชี ่องโอกาสในการกระทำ� ความผิด ข้าราชการดังกล่าวจึงไดเ้ ลอื กทีจ่ ะลงมอื กระท�ำ นั่นเอง ซงึ่ ใน
ความเปน็ จรงิ ไมอ่ าจทราบสาเหตใุ นการกระทำ� ไดอ้ ยา่ งเดด็ ขาด ทงั้ นมี้ นี กั วชิ าการดา้ นอาชญาวทิ ยา รวมไปถงึ นกั วชิ าการ
แนวเศรษฐศาสตร์การเมืองได้พยายามศึกษาหาสาเหตุของบรรดาผู้ท่ีมีพฤติกรรมเบ่ียงเบนในทางที่จะกระท�ำความผิด
ทจุ รติ คอรร์ ปั ชนั จงึ ไดข้ อ้ สรปุ สาเหตขุ องการเกดิ คอรร์ ปั ชนั ไวอ้ ยา่ งมากมาย อยา่ งไรกต็ ามขา้ พเจา้ พบมมุ มองเพม่ิ เตมิ ที่
มีความเหน็ เปน็ ไปในทศิ ทางเดยี วกนั กับผลงานช้ินสำ� คญั ของ อนุ ษิ า เลิศโตมรสกุล และอณั ณพ ชบู ำ� รุง (2561) 2 ทีไ่ ด้
กล่าวถงึ สาเหตอุ ันเป็นปัจจยั ส�ำคัญกอ่ ใหเ้ กดิ อาชญากรรมตามหลกั พทุ ธธรรม สรุปได้ 3 ประการ ดังน้ี
1. ปัจจัยทางจติ ความโลภ ความโกรธ และความหลง
2. ปจั จยั ทางสงั คม การคบคา้ สมาคมกบั คนไมด่ ี เหยอื่ อาชญากรรมและความออ่ นแอของสถาบนั การปกครอง
3. ปจั จัยทางกายภาพ สถานท่ี การเส่ยี งภัย ส่งิ เสพตดิ อาวุธ วตั ถทุ ่ีรกั และเวลาอันไมส่ มควร
2 อนุ ษิ า เลศิ โตมรสกลุ และอณั ณพ ชบู ำ� รงุ , อาชญากรรมและอาชญาวทิ ยา (กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พแ์ หง่ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั , 2561)
วารสารราชทัณฑ์ 73
จากทฤษฎีของนักอาชญาวิทยาข้างต้น ข้าพเจ้าได้น�ำมาวิเคราะห์เพิ่มเติมถึงสาเหตุการกระท�ำความผิดของ
ขา้ ราชการทีม่ ีพฤติกรรมเบี่ยงเบนกบั หลกั การส�ำคัญทางพระพทุ ธศาสนา คือ สามกุ กงั สิกเทศนา หมายถึง พระธรรม
เทศนาท่ีพระพุทธองค์ทรงยกขึ้นแสดงเอง โดยไม่ต้องปรารภค�ำถามหรือการทูลขอร้องของผู้ฟังอย่างการแสดงธรรม
ในเรื่องอื่น ๆ กล่าวก็คือ อริยสัจ 4 ได้แก่ ความจริงอันประเสริฐ ความจริงของพระอริยะ ความจริงท่ีท�ำให้ผู้เข้าถึง
กลายเป็นอริยะ ประกอบด้วยองค์ธรรม 4 ประการ ซึ่งเรียกกันส้ัน ๆ ว่า ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค แต่ละประการ
มคี วามหมายทีค่ วรทราบ ดังนี้ 3
1. ทุกข์ ความทกุ ข์ ปญั หาของชวี ิต เปน็ ส่งิ ทตี่ ้องกำ� หนดรู้ เปน็ ผลที่เน่อื งมาจากเหตุ
2. สมทุ ยั เหตทุ เ่ี กดิ ทกุ ข์ ความอยากได้ อยากมี อยากเปน็ และอยากพน้ ไปจากภาวะไมป่ รารถนา เปน็ เหตแุ หง่
ทกุ ข์ท่ีตอ้ งละ
3. นโิ รธ ความดบั ทกุ ข์
4. มรรค ข้อปฏิบตั ใิ ห้ลถุ ึงความดับทกุ ข์ ซงึ่ มีองคป์ ระกอบ 8 ประการ อันเปน็ ข้อปฏิบัตทิ เ่ี ปน็ แบบอยา่ งหรอื
ทางดำ� เนนิ ชีวติ ท่ีดีเลศิ จดั เปน็ เหตทุ ่ีควรเจริญ คอื ลงมือปฏบิ ตั เิ พอ่ื ให้เขา้ ถึงนิโรธ อรยิ สัจ 4 ประการ เป็นวิธีการแห่ง
ปัญญา ด�ำเนินการแก้ปัญหาตามเหตุผล ตามเหตุปัจจัย คือ การแก้ปัญหาของบุคคลด้วยปัญญาของตัวบุคคลนั้นเอง
อกี ทงั้ ยังสามารถปรบั ประยุกตใ์ ห้เขา้ กบั องค์กรหรอื หน่วยงานในการแก้ไขปญั หาต่าง ๆ ได้
ตอ่ มาเมอื่ คดที จุ รติ เครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณน์ ถ้ี กู นำ� เขา้ สกู่ ระบวนการยตุ ธิ รรมทางอาญาในปี พ.ศ. 2548 ศาลชน้ั ตน้
จึงได้มีค�ำพิพากษา ซึ่งเท่ากับว่า ต้ังแต่เกิดคดีข้ึนจนกระทั่งมีค�ำพิพากษาในศาลชั้นต้นใช้ระยะเวลาไปแล้วประมาณ
17 ปตี อ่ มาในปี พ.ศ. 2553 ศาลอทุ ธรณไ์ ด้ มคี ำ� พพิ ากษา และในทา้ ยทสี่ ดุ ขนึ้ สศู่ าลฎกี าไดอ้ า่ นคำ� พพิ ากษาในปี พ.ศ. 2556
ถือเป็นการส้ินสุดคดีความท่ีมีการใช้ระยะเวลาในกระบวนการยุติธรรมยาวนานมาก รวมประมาณ 25 ปี จึงเกิด
การตั้งค�ำถามจากหลายภาคส่วนถึงความล่าช้าในกระบวนการพิจารณาคดีดังกล่าวและส่งผลต่อความมีประสิทธิภาพ
ของกระบวนการยุติธรรมทั้งระบบตามมาด้วย4 ทว่า หากพิจารณาถึงเป้าหมายของกระบวนการยุติธรรมทางอาญา
โดยเนอ้ื แทแ้ ลว้ จฑุ ารตั น์ เออ้ื อำ� นวย (2556) ไดใ้ หน้ ยิ ามเปา้ หมาย
สงู สดุ ของระบบงานยตุ ธิ รรมของรฐั หนง่ึ ๆ นน้ั จะมเี ปา้ หมายสงู สดุ
ที่พึงประสงค์คือการที่รัฐควร ลงทุนในกิจการยุติธรรมน้อยท่ีสุด
แต่ได้ผลผลิตด้านความยุติธรรมตอบแทนคืนแก่สังคมที่เหมาะสม
คมุ้ คา่ มากทสี่ ดุ ซง่ึ เปน็ หนา้ ทร่ี ว่ มกนั ของรฐั และสงั คมทจ่ี ะพยายาม
ประดิษฐ์คิดค้น หรือออกแบบระบบงานยุติธรรมให้มีรูปแบบที่
สามารถสร้างสรรค์ ให้เกิดความยุติธรรมแก่ทุกฝ่ายได้มากที่สุด
โดยทิ้งร่องรอยผลกระทบแห่งความแปลกแยกทางสังคมให้เหลือ
ไวน้ ้อยที่สดุ 5
3 สำ� นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาต,ิ รูจ้ ักอรยิ สจั 4 [ออนไลน์] 27 มกราคม 2564 แหลง่ ทีม่ า : http://www1.onab.go.th
4 สณั หกฤษณ์ บญุ ชว่ ย, ปญั หาการดำ� เนนิ กระบวนการยตุ ธิ รรมทล่ี า่ ชา้ กรณศี กึ ษาคดที จุ รติ เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณ์ พ.ศ. 2530 (2560)
รวมบทความวิจัยการประชุมวิชาการระดบั ชาติ SMARTS ครั้งท่ี 7 วนั ที่ 30 มถิ นุ ายน 2560
5 จุฑารัตน์ เอ้ืออํานวย, ระบบยุติธรรมและยุติธรรมทางเลือก : แนวการวิเคราะห์เชิงสังคมศาสตร์ (กรุงเทพฯ : ส�ำนักพิมพ์
แห่งจฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลยั 2556) หนา้ 64
74 วารสารราชทัณฑ์
หนังสือนวนิยายเรื่องหยาดน้�ำค้างพันปีจึงเป็น
หนังสือซ่ึงผู้เขียน เขียนด้วยชีวิตอันเก่ียวเน่ืองกับการต้องตก
เป็นจำ� เลยในคดดี ังกล่าว ท้งั นี้เป็นคดีทไี่ ดร้ บั ความสนใจมาก
ในระดบั ประเทศซงึ่ อธบิ ายมาแลว้ ขา้ งตน้ นน้ั อนง่ึ ผเู้ ขยี นเอง
ยงั ตอ้ งพสิ จู นค์ วามบรสิ ทุ ธใิ์ นกระบวนการยตุ ธิ รรม โดยเฉพาะ
อย่างย่ิงการถ่ายทอดความรู้สึกในการใช้สิทธิทางศาล
หลายรอ้ ยครง้ั ตลอดระยะเวลายาวนาน งานเขยี นจงึ สะทอ้ นภาพ
การเผชิญหน้ากันระหว่างมนุษย์ตัวเล็ก ๆ กับศาล อันเป็น
สถาบันนา่ เกรงขาม จึงต้องพยายามท�ำให้ตนเองรอดพน้ จาก
ความกลัว ผู้เขียนจึงเขียนเร่ืองราวต่าง ๆ ด้วยความรู้สึก
ประสบการณ์ อาจกล่าวได้ท้ังนัยตรงและนัยส�ำคัญว่า เขียน
เรอื่ งนดี้ ว้ ยนำ้� ตาและชวี ติ ทง้ั ยงั แตง่ แตม้ ดว้ ยรอยยมิ้ โดยมงุ่ หวงั
ใหผ้ อู้ า่ นทง้ั หลายไดเ้ ปน็ แนวทาง เปน็ บทเรยี น สำ� หรบั การใชช้ วี ติ สรา้ งภาพพจนว์ า่ นค่ี อื โลกใบใหญท่ เี่ ราทกุ คนยอ่ มตอ้ ง
มปี ระสบการณ์เรียนรู้ เรือ่ งราวตา่ ง ๆ ดังนน้ั สิ่งท่เี กิดขึน้ ในหนงั สอื จึงมพี ลานุภาพให้ผอู้ า่ นเปิดใจสมั ผสั ถงึ พลังของหลกั
ธรรมะที่หล่อเลี้ยงจิตใจในเวลาหน่ึง ๆ ที่มนุษย์เรามีความทดท้อ เน่ืองจากการว่ายวนอยู่ในทะเลแห่งชีวิตอย่าง
หนักเหนื่อย ดังน้ัน เรื่องราวของนางสาวสายน�้ำ นานขวัญใจ ตัวละครส�ำคัญของเร่ือง ผู้กักขังตนเองไว้กับความทุกข์
หลังตกเป็นจ�ำเลยคดีปลอมแปลงสมบัติชาติ โดยปิดกั้นตนเองจากคนรอบข้างปล่อยให้ความทุกข์กัดกินหัวใจและ
จิตวิญญาณ จนกระทั่งวันหน่ึงนางสาวสายน�้ำ นานขวัญใจ เร่ิมมองเห็นว่าผู้คนท่ีอยู่รอบตัวเธอมีความเคลื่อนไหว
สิ่งรอบข้างมีชีวิต มีสีสัน และล้วนมีความน่าสนใจ เหตุใดไฉนก่อนหน้านั้นเธอจึงมองชีวิตตนเองเป็นเสมือนพายุหมุน
ที่ตนเองเป็นศูนยก์ ลาง โดยคนอนื่ ๆ จะต้องมาหมุนรอบศนู ยก์ ลางอยูร่ ่�ำไป เพราะชวี ติ ของคนเราน้นั เสมอื นหยดหน่ึง
ของนำ้� คา้ งในจกั รวาลอนั ไพศาล เมอื่ ตอ้ งแสงสรุ ยี ฉ์ ายไมก่ ม่ี ากนอ้ ยกย็ อ่ มจะระเหยหายลบั ไป อาจารยช์ มยั ภร บางคมบาง
ผูซ้ ึ่งเขียน นวนยิ าย เร่อื ง หยาดนำ้� ค้างพนั ปี จึงเปน็ หมดุ หมายยืนยันวา่ ในชว่ งเวลาหนงึ่ ๆ หยาดหยดน�้ำคา้ งน้นั จะต้อง
ผจญกบั อะไรกต็ าม แสงแดดจะรอ้ นแรงขนาดไหน สงิ่ แวดลอ้ มรอบขา้ งจะเปน็ เชน่ ไร หยดนำ้� คา้ งนน้ั จะตอ้ งสอ่ งประกาย
แวววับฉายฉานให้โลกเพ่ือแต่งแต้มสีสันให้สดใสและอุทิศตนเป็นน�้ำส�ำหรับแมลงที่หิวกระหายหรือแม้แต่เป็นหยดน้�ำ
เอมใจใสค่ วามชมุ่ ชน่ื แกต่ น้ หญา้ ตน้ นอ้ ย ๆ ใหเ้ ขยี วชอมุ่ ทวา่ ทา้ ยสดุ ของกาลอนั ลว่ งไปแลว้ ยอ่ มไมม่ หี ยดนำ้� ใดอยยู่ งั้ ยนื ยง
ได้เป็นพันปี ปมของเร่ืองในนวนิยายถูกผูกขึ้นด้วยความทุกข์มหาศาลของตัวละครและผู้อ่านจะได้รับความทุกข์นั้น
ผา่ นตวั ละคร ตลอดไปจนถงึ เรยี นรคู้ วามทกุ ขส์ าหสั ผา่ นตวั ละคร กระทง่ั เมอื่ ตวั ละครไดร้ บั ความทกุ ขอ์ ยา่ งเตม็ ทเี่ หมอื นปม
ที่มัดจนแน่นแล้วก็จะน�ำไปสู่ความคลี่คลาย สะท้อนภาพกระบวนการคลี่คลายทุกข์ ยอมรับกับความทุกข์ท่ีเกิดข้ึนได้
อนงึ่ ความทกุ ขย์ อ่ มเปน็ สจั ธรรมคโู่ ลกวา่ มที กุ ขอ์ ยจู่ รงิ เมอื่ เขา้ ใจความทกุ ขแ์ ลว้ จติ ใจกเ็ บาสบายปมของเรอื่ งกค็ ลายออก
ขา้ พเจา้ ไมเ่ คยคาดคดิ มากอ่ นวา่ นวนยิ าย จะกลายเปน็ ขอ้ มลู สำ� คญั ทส่ี ะทอ้ นภาพทางวชิ าการ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ
ทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั กระบวนการยตุ ธิ รรมได้ ดว้ ยเหตวุ า่ นวนยิ ายในฐานะผลงานสรา้ งสรรค์ กลบั กลายเปน็ การบนั ทกึ เรอ่ื งราว
หรืออาจเทียบได้ว่าเป็นข้อมูลหลักฐานส�ำคัญทางประวัติศาสตร์อีกด้านหนึ่ง ซึ่งสะท้อนความรู้สึกของผู้เขียนนวนิยาย
น้นั ผ่านตวั ละครถงึ ความทกุ ข์ทรมาน จนเป็นเครื่องยืนยนั วา่ ความทกุ ข์ทรมานของมนษุ ยอ์ ันเนื่องมาจากกระบวนการ
ยตุ ธิ รรมทล่ี า่ ชา้ มอี ยจู่ รงิ และขา้ พเจา้ ไดน้ ำ� ขอ้ มลู จากนวนยิ ายเรอื่ งน้ี มาประกอบสรา้ งเปน็ บทความในมอื ของทา่ นผอู้ า่ น
ได้โดยไม่รู้สึกตะขิดตะขวงใจเลยว่าไม่เป็นจริง ด้วยหวังใจอย่างสูงยิ่งว่างานเขียนในมือท่านน้ีจะส่งผลต่อสังคม
เป็นปรากฏการณท์ ่ีท�ำใหก้ ระบวนการยตุ ิธรรมทีล่ ่าชา้ ได้รบั การแกไ้ ขตอ่ ไป
วารสารราชทัณฑ์ 75
อยา่ งไรกด็ ี สง่ิ ทเี่ กดิ ขนึ้ กบั เรายอ่ มดที ส่ี ดุ สำ� หรบั เราเสมอ ดงั นเ้ี ราอาจจะใหก้ ำ� ลงั ใจตวั เองไดเ้ มอื่ เกดิ เรอ่ื งเลวรา้ ย
ขึ้นกับเรา ทว่า ในกระบวนการยุติธรรมน้ัน อาจมองเพียงว่าเป็นกระบวนการจัดการกับปัญหาธรรมดา ๆ เร่ืองหนึ่ง
เท่านัน้ จนท�ำให้กระบวนการยุตธิ รรมละเลยปญั หาเชิงสังคมและความเปน็ มนษุ ย์ที่คกู่ ับปัญหาท่กี ระบวนการยุติธรรม
ต้องอ�ำนวยให้เกิดความยุติธรรม หลายคดีท่ีผ่านมาในกระบวนการยุติธรรมท่ียืดเย้ือยาวนานส่งผลให้ มนุษย์ที่รอการ
พิสูจน์ผิดชอบต้องสูญเสียสิ่งดีงามไปไม่น้อย บางรายเสียชีวิตเสียก่อนได้รับการพิสูจน์ความบริสุทธิ์ในกระบวนการ
ยตุ ธิ รรมของตนเองดว้ ยซ้ำ� น่ีจงึ เป็นปญั หาเรอ้ื รงั ที่เกิดขึน้ ดงั นั้น อาจถงึ เวลาแล้วที่เราควรหนั มาพิจารณากันใหถ้ ถี่ ้วน
ถงึ การนำ� คดีตา่ ง ๆ หรอื ปัญหาทต่ี อ้ งการ การแกไ้ ขโดยพงุ่ เปา้ ไปทก่ี ระบวนการยตุ ธิ รรมกระแสหลกั แต่เพยี งอยา่ งเดยี ว
จนลืมเลือนไปว่ากระบวนการยุติธรรมทางเลือกก็เป็นอีกทางหน่ึงส�ำหรับลักษณะคดีบางประการท่ีสามารถยุติลงได้
โดยหาต้องน�ำเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมกระแสหลักไม่ ตลอดจนการด�ำเนินการที่มีประสิทธิภาพของกระบวนการ
ยตุ ธิ รรมกระแสหลกั เองกค็ วรเปน็ ไปดว้ ยความรวดเรว็ และมคี ณุ ภาพ เพราะความยตุ ธิ รรม ซง่ึ ทา้ ยทส่ี ดุ เปน็ ความยตุ ธิ รรม
ที่แท้จริง อาจกลับกลายเป็นความอยุติธรรมได้ ด้วยเหตุว่า ความล่าช้าท�ำให้ความทุกข์ได้กัดกินความเป็นธรรมนั้น
ไปจนหมดส้นิ แลว้ โดยมกี าลเวลาเป็นเครื่องมือ
ท้ายนี้ ตอ้ งขอขอบพระคณุ บทความวิชาการ เรอ่ื ง ปญั หาการดำ� เนินกระบวนการยตุ ธิ รรมท่ลี ่าชา้ กรณีศึกษา
คดที จุ ริตเคร่ืองราชอสิ รยิ าภรณ์ พ.ศ.2530 ซง่ึ เปน็ บทความทมี่ ีความรว่ มสมยั แมจ้ ะเขียนข้ึนระยะหน่ึงแล้วแตเ่ ม่อื อา่ น
คร้ังใดก็ส่งผลประเทืองปญั ญาใหเ้ กดิ ประเด็นใหม่ ๆ เปน็ แนวทางในการศึกษาเพิม่ เติมเพ่อื เสาะแสวงความรู้ความจริง
ในมิติด้านอาชญาวิทยาและกระบวนการยุติธรรมอยู่เสมอ ผู้เขียนบทความได้รวบรวมข้อมูลอย่างพิถีพิถันน�ำมาสู่การ
ต้ังสมมติฐานท่ีพิสดารแล้วจึงประกอบสร้างด้วยทฤษฎีอย่างละเอียดลออ ในการพิสูจน์สมมติฐานตลอดจนข้อค้นพบ
ความรู้ความจริง สรุปเป็นแนวทางข้อเสนอแนะที่มีความทันสมัยเสมอ ในทุกกาลทุกเวลา ท่ีขาดไม่ได้ซ่ึงจะต้องกล่าว
ก็คือ นวนยิ าย เรอ่ื ง หยาดน�้ำค้างพันปี เขียนดว้ ยชีวติ : เรียนรทู้ ุกขด์ ว้ ยธรรม เป็นเคร่ืองยนื ยนั ความยตุ ิธรรมท่ลี า่ ชา้
สะท้อนภาพ ความอยตุ ธิ รรม ในคราบของกระบวนการยตุ ิธรรม หากจะกลา่ ววา่ งานเขยี นทงั้ 2 ชิ้น ท่ีน�ำมาประกอบ
เปน็ บทความน้ี เปน็ เพชรเมด็ งามทส่ี ะทอ้ นปรากฏการณท์ างสงั คมไดอ้ ยา่ งมสี นุ ทรยี รสกด็ อู าจจะเกนิ ความเปน็ จรงิ ทวา่
ในมมุ ทขี่ า้ พเจา้ มอง งานเขยี น 2 ชนิ้ นนั้ เปน็ เสมอื นหยาดนำ�้ คา้ งทร่ี ะยบั วะวบั วะวาวราวแกว้ มณเี มอื่ ตอ้ งแสงตะวนั ฉาย
กอ่ นจะแปรสภาพไปเป็นสว่ นหน่งึ ของธรรมชาติ คูก่ บั โลกและจกั รวาลยง่ิ ใหญเ่ ป็นอกาลิโก
76 วารสารราชทัณฑ์
อาหารกับสถานการณโ์ ควิด-19
พิรัญญา หลม่ ระลกึ
กองบริการทางการแพทย์
การจัดการความปลอดภัยของอาหารในสถานการณ์โควดิ -19
จากสถานการณ์การระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือ COVID-19 ในปัจจุบัน ท�ำให้หลายคน
มีความกงั วลเกีย่ วกับความปลอดภัยของอาหารทีบ่ รโิ ภค วา่ จะมคี วามปลอดภัยหรือไม่ เนอื่ งจาก เคยมหี ลายประเทศ
พบการปนเปื้อนเชื้อไวรัสโควิด-19 ในอาหาร เช่น อาหารทะเล และอาหารแช่แข็งบางประเภท แต่เป็นการค้นพบ
เพียงสายพนั ธกุ รรมท่ีอย่ใู นอาหาร ไม่ได้หมายความว่า พบเช้อื ในอาหาร ทสี่ ามารถถ่ายทอดสผู่ ้บู ริโภคได้
จากการศกึ ษาของ หนว่ ยงานเกย่ี วกับอาหารสากล เชน่ องค์การอาหารและยาของสหรฐั อเมริกา (USFDA)
ได้มีรายงานว่ายังไม่พบหลักฐานยืนยันว่าพบเช้ือไวรัสโคโรนาในอาหาร บรรจุภัณฑ์อาหาร ในพ้ืนผิวดิน น้�ำบาดาล
น�้ำประปา หรอื นำ้� บริโภค เน่ืองจากไวรสั ชนดิ น้ีมีเยอื่ หุ้มท่มี ีความทนทานตอ่ สภาวะแวดลอ้ มไดต้ �่ำและถกู ท�ำลายไดง้ า่ ย
จากสารเคมีทีใ่ ชใ้ นการฆา่ เช้อื เชน่ คลอรนี หรอื ความรอ้ นที่ 56 องศาเซลเซียส นานครง่ึ ช่วั โมง หรอื อณุ หภูมิเพิม่ สูงข้นึ
ระยะเวลาในการทำ� ลายก็จะสั้นลง ดังนั้น หากเราน�ำอาหารไปตม้ หรอื ทำ� ใหเ้ ดอื ดทอี่ ุณหภูมิ 100 องศาเซลเซยี ส ไวรสั
โควดิ -19 กจ็ ะถกู ทำ� ลายทนั ที และเมอื่ รบั ประทานลงกระเพาะอาหาร เชอื้ ไวรสั จะถกู ทำ� ลาย ไมม่ ผี ลเหมอื นเชอ้ื แบคทเี รยี
ท่เี จรญิ เตบิ โตได้ ความเสีย่ งจากการตดิ เชื้อไวรัสโควดิ -19 จากอาหาร นำ้� ด่ืมทป่ี นเปื้อนอยูใ่ นระดบั ตำ่� มาก (Very low)
แต่การติดเช้ือโควิด-19 จะมีความเส่ียงจากมือที่ไปสัมผัสเชื้อแล้วไปโดนตาหรือจมูกมากกว่า ดังนั้น หลักการส�ำคัญ
วารสารราชทัณฑ์ 77
ในการจัดการความปลอดภัยอาหารในสภาวการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโควิด-19 น้ี จึงควรมุ่งเน้นไปที่
“การจัดการให้คนปลอดภัย อาหารจึงจะปลอดภัย” กระทรวงสาธารณสุข จึงขอแนะน�ำให้เพิ่มมาตรการป้องกัน
โรคติดตอ่ โควดิ -19 และปฏิบตั ติ ามหลักเกณฑ์วิธกี ารทด่ี ีในการผลติ อาหาร โดยมีหลักการ ดังน้ี
1. แยกส�ำรับอาหารและกับข้าวของแต่ละบุคคล
2. หม่ันล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่และน้�ำอย่างถูกวิธี อย่างน้อย 20 วินาที ทุกครั้งก่อนรับประทานอาหาร
กอ่ นเปล่ยี นถงุ มือ หลังใช้ส้วมหรอื หลังจากไอ จาม หรือหลังสมั ผัสจดุ เสีย่ งท่ใี ชร้ ่วมกนั
3. สวมหน้ากากอนามัยและถุงมืออย่างถูกต้องและเหมาะสม หรือกรณีเป็นหน้ากากผ้าควรดูแลรักษา
ความสะอาด หมนั่ ซักเป็นประจ�ำ และตากแดดให้แหง้ ก่อนนำ� มาใชง้ าน
4. ในการปฎิบัติหน้าท่ีในสูทกรรม การสวมถุงมือให้เปลี่ยนถุงมือบ่อยๆ ในกรณีสัมผัสสิ่งอ่ืนท่ีไม่ได้อยู่ใน
กระบวนการผลิตอาหารหรือสัมผัสจุดเสี่ยง เชน่ กลอนหรอื ลูกบิดประตู ราวจับราวบนั ได หรอื ถงั ขยะ
5. หลีกเลีย่ งการใช้มือสมั ผัสใบหน้า ตา ปาก จมูก โดยไมจ่ ำ� เปน็
6. เว้นระยะห่างในการติดต่อประสานงานกันอย่างน้อย 2 เมตร รวมถึงการข้ึนลงบันได การรับประทาน
อาหารโดยนัง่ เย้ืองกันหรือมีอปุ กรณ์ก้ันทางกายภาพท่ีสามารถเช็ดท�ำความสะอาดหรือฆ่าเชือ้ ได้
7. หลกี เล่ยี งการสัมผสั หรอื ใกลช้ ดิ กบั ผทู้ ่ีมีอาการป่วย มีอาการไอ จาม
8. คัดกรองและเฝ้าระวังอาการป่วย รวมถึงหม่ันสังเกตอาการตนเอง และคนรอบข้างอยู่เสมอ หากพบ
มีอาการผิดปกติ เชน่ มไี ข้ ไอ จาม น้�ำมกู ไหล หายใจขดั จมกู ไมไ่ ด้กลนิ่ ท้องเสยี ควรไปพบเจา้ หนา้ ที่สถานพยาบาล
เพอ่ื ประเมินความเส่ยี งในการติดเชือ้ ท�ำการแยกกัก และด�ำเนนิ การรักษา
9. การดูแลรักษาความสะอาด โดยใช้น�้ำท่ีใช้ล้างท�ำความสะอาด คลอรีน สารฆ่าเช้ือที่เหมาะสม รวมถึง
การจัดการมลู ฝอยตดิ เชอ้ื ควรมกี ารเก็บใหถ้ ูกวธิ ี เพอ่ื ปอ้ งกันการกระจายของเชือ้ โรค
10. มีการให้ความรู้ และการก�ำกับดูแลที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเสริมสร้างการปฏิบัติท่ีถูกสุขลักษณะ
ของผปู้ ฏบิ ัตงิ านและผตู้ ้องขงั
78 วารสารราชทัณฑ์
รบั ประทานอยา่ งไรในสถานการณ์โควิด-19
ในการเจ็บป่วยต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นโรค
ติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 หรอื โรคอน่ื ๆ การจะ
ท�ำให้การรักษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
ส่ิงส�ำคัญอย่างหน่ึงที่ควรให้ความส�ำคัญ คือ
การเพ่ิมภูมิต้านทานแก่ร่างกาย โดยเฉพาะ
การทานอาหารท่ีมีประโยชน์ การจัดอาหารมี
ส่วนส�ำคัญในการลดความรุนแรงและภาวะ
แทรกซ้อนของโรค ป้องกันภาวะทุพโภชนาการ
จากการเจ็บปว่ ย และเสรมิ ระบบภูมิคมุ้ กันเพอ่ื ให้
รา่ งกายสามารถต่อส้กู บั เชอ้ื โรคที่เขา้ มาได้
การรับประทาน “อาหารแบคทีเรยี ต�่ำ (low-bacterial diet)” หรอื อาหารที่ปรงุ สกุ สะอาด ซ่งึ คนุ้ เคยกันดี
โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยโรคมะเร็ง ที่ได้รับยาเคมีบ�ำบัด ท�ำให้ภาวะภูมิต้านทานในร่างกายต�่ำ ดังนั้น การดูแลสุขภาพ
ของปว่ ยท่มี ักมอี าการไอ เจบ็ คอ และมีไขส้ งู การกินอาหารกลุ่มแบคทเี รียตำ�่ หรอื อาหารปรุงสกุ ใหม่ จะชว่ ยลดอาการ
ตดิ เช้ือไวรัสในผปู้ ่วยลงได้ และในบางคนท่ตี ิดเชื้อโควดิ -19 ในระดับทต่ี ่�ำ ก็สามารถหายเองได้
ส�ำนักส่งเสรมิ สขุ ภาพส�ำนักงานกองทุนสนบั สนนุ การสรา้ งเสริมสขุ ภาพ (สสส.) ไดแ้ นะนำ� ใหบ้ ริโภคผักและ
ผลไมท้ ม่ี วี ิตามนิ ซสี ูง ซง่ึ จะช่วยกระต้นุ ภมู ติ า้ นทานในร่างกายให้สงู ข้ึน อยา่ งไรกต็ าม ไม่ควรดื่มน้�ำสม้ ค้ันหรอื ผลไมส้ ด
ที่มเี ปลือก เน่อื งจากจะมเี ช้อื แบคทีเรียปนเปอ้ื นอยู่ โดยเฉพาะผลไม้ที่มเี ปลอื กบาง เช่น องนุ่ แอปเปิล สาลี่ แต่ผปู้ ่วย
สามารถบริโภคส้มจีนท่ีมีเปลือกค่อนข้างหนา โดยการล้างให้สะอาด ปอกเปลือกออกก่อนรับประทาน หรือเลือกกิน
ผลไม้ไทย ๆ อย่างกล้วย และแก้วมังกร เพื่อเพ่ิมวิตามินซีให้ร่างกาย และป้องกันเช้ือแบคทีเรียปลอมปนจาก
เปลือกผลไมเ้ ขา้ สู่ร่างกาย
การรับประทานอาหารบำ� รงุ ปอด ตามค�ำแนะนำ� ของกรมอนามัย เช่น ขิง เป็นสมนุ ไพรที่ดีตอ่ ระบบทางเดนิ
อาหาร ชว่ ยตา้ นการอกั เสบ ฟกั ทอง มสี ารอาหารทสี่ ง่ เสรมิ สขุ ภาพปอดหลายชนดิ โดยเฉพาะแคโรทนี อยด์ เบตา้ แคโรทนี
ลูทีน และซีแซนทีน ขม้ินชัน มีสารเคอร์คูมินเป็นส่วนประกอบหลักการศึกษาวิจัยพบว่าการบริโภค เคอร์คูมิน
มคี วามสมั พนั ธก์ บั การทำ� งานของปอดทด่ี ขี น้ึ มะเขอื เทศ มสี ารไลโคปนี ซง่ึ เปน็ สารตา้ นอนมุ ลู อสิ ระในกลมุ่ แคโรทนี อยด์
ท่ีจะช่วยลดการอักเสบของทางเดินหายใจในผู้ท่ีเป็นโรคหอบหืดและช่วยเรื่องการท�ำงานของปอดในผู้ท่ีเป็นโรคปอด
อดุ ก้นั เรอ้ื รงั เปน็ ตน้
การรบั ประทานอาหารกระปอ๋ ง (ทไี่ ด้รับรองมาตรฐาน) เชน่ ปลากระปอ๋ ง ผลไมก้ ระป๋อง ถอื วา่ เปน็ อาหาร
ท่ปี ลอดภัย ผ่านกระบวนการฆา่ เชอ้ื จึงป้องกนั เช้ือแบคทเี รยี ในอาหารเขา้ สูร่ ่างกาย สามารถรับประทานได้
การบริโภคไข่ปรุงสุกวันละ 1 ฟอง แนะน�ำให้เล่ียงกินไข่ต้มยางมะตูม เพราะการท่ีต้มไข่ไม่สุก ทิ้งไว้นาน
อาจปนเปือ้ นเชอื้ โรคต่าง ๆ
สำ� หรบั อาหารทไี่ มแ่ นะนำ� ใหร้ บั ประทาน หรอื หากจะรบั ประทานตอ้ งดแู ลความสะอาดมากกวา่ ปกตใิ นชว่ งนี้
ได้แก่ อาหารที่ไม่ผ่านความร้อนและท�ำให้สุก เช่น ส้มต�ำ ย�ำ น้�ำตก ลาบ อาหารที่ต้องมีการสัมผัสภายหลังการให้
ความร้อน เช่น ก๋วยเต๋ียวหลอด ก๋วยเต๋ียวลุยสวน ปอเปี๊ยะสด ข้าวมันไก่ ข้าวหมูแดง ข้าวขาหมู หากรับประทาน
ตอ้ งดแู ลความสะอาด ใสถ่ งุ มอื ทส่ี ะอาดกอ่ นการหยบิ จบั อาหารทกุ ครงั้ และนำ้� แขง็ มคี วามเสยี่ งตอ่ การปนเปอ้ื นไดง้ า่ ย
วารสารราชทัณฑ์ 79
สมุนไพรกบั โควดิ -19
สมนุ ไพรพ้ืนบา้ นไทยหลายชนดิ มปี ระโยชน์ สามารถตา้ นไวรัสและเสริมภมู คิ ุ้มกันใหร้ ่างกายได้ เช่น
1. ฟ้าทะลายโจร มีการศึกษาวิจัยกันอย่างแพร่หลาย ท้ัง จีน สิงคโปร์ รวมถึงประเทศไทย โดยงานวิจัย
ที่ได้รับการรับรองแล้วพบว่า กลไกต้านไวรัสของฟ้าทะลายโจรป้องกันไม่ให้ไวรัสเข้าเซลล์ ลดการแบ่งตัวไวรัส
ภายในเซลล์ เพ่มิ ภมู ิค้มุ กนั ในการต่อสูก้ บั ไวรัส รวมถงึ ลดอาการการอักเสบที่ปอดจากการตดิ เชอ้ื ไวรัส
2. ขิง ซึ่งมีรสเผ็ดร้อน มีคุณสมบัติอุ่น พบฤทธิ์ต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่ โดยท่ัวไปแล้วมักน�ำมากินแก้หวัด
ซ่ึงขิงน้ันมีสารต้านอนุมูลอิสระ (anti–oxidant) และสารต้านการอักเสบ (anti-inflammatory) อยู่มากมาย เช่น
Gingerol, Shogoal และ Paradoal
3. มะขามป้อม เป็นยาแก้ไอ ละลายเสมหะ โดยพื้นบ้านใช้รักษาหลอดลมอักเสบ วัณโรคปอด หอบหืด
ช่วยส่งเสริมการท�ำงานของระบบภูมิคุ้มกัน โดยสารส�ำคัญในมะขามป้อมสามารถจับกับขาโปรตีนของไวรัสโควิด-19
และตวั รบั ACE2 ซงึ่ มบี ทบาทการผา่ นเขา้ เซลลป์ อด และยงั เขา้ จบั กบั เชอื้ ในหลายตำ� แหนง่ ทมี่ ผี ลตอ่ การยบั ยง้ั การสรา้ ง
และการแบง่ ตวั ของเชื้อไวรัสได้
4. ขมิ้นชัน จากการศึกษาในหลอดทดลอง พบว่ามีฤทธ์ิต่อต้านเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอ ในการ
ปอ้ งกนั ไมใ่ หเ้ ชอื้ เขา้ เซลล์ ยับย้งั การแบ่งตัวของเช้ือไวรสั และช่วยยบั ยัง้ การหล่ังสารอกั เสบ ทัง้ น้ี จากการจ�ำลองภาพ
สามมิตใิ นคอมพวิ เตอร์ พบว่าสารสำ� คัญของขมนิ้ ชนั และ demethoxycurcumine สามารถแยง่ จบั กบั ต�ำแหนง่ ของ
ไวรสั โควิด-19 ทม่ี ผี ลยับยงั้ การแบ่งตัวของไวรสั ได้
80 วารสารราชทัณฑ์
5. กระเทยี ม มีฤทธิต์ ่อระบบภมู ิคุม้ กัน สาร allicin ในกระเทียม มฤี ทธลิ์ ดการอกั เสบ ปอ้ งกนั การหลั่งสาร
cytokine ท่ีท�ำให้เกิดการอักเสบ นอกจากนี้ยังส่งเสริมการท�ำงานของเม็ดเลือดขาว และช่วยเพ่ิมแอนติบอด้ี
ชนดิ immunoglobulin A (IgA) ซง่ึ เปน็ ดา่ นแรกของภมู คิ มุ้ กนั ในรา่ งกาย โดยพบมากทร่ี ะบบทางเดนิ หายใจและระบบ
ทางเดินอาหาร ตามเยอื่ เมือกต่าง ๆ และยังชว่ ยกระตนุ้ การทำ� งานของ B-cell lymphocyte รวมทั้งกระตุ้นการหลั่ง
ของสาร interferon ซึ่งเป็นสารที่สร้างในระบบภูมิคุ้มกันเพ่ือต้านไวรัส จากการจ�ำลองภาพสามมิติในคอมพิวเตอร์
พบวา่ สารสำ� คญั quercetin และ allicin ที่พบสามารถแยง่ จับกับต�ำแหน่ง main protease ทีช่ ว่ ยยับยั้งการแบง่ ตวั
ของไวรัสโควิด-19 ได้
6. กระชายขาว จากวิจยั ของมหาวทิ ยาลยั มหิดล ร่วมกับศนู ยค์ วามเป็นเลศิ ด้านชีววทิ ยาศาสตร์ (TCELS)
พบว่า สารสกดั กระชายขาวมฤี ทธต์ิ ้านโควดิ -19 ในหลอดทดลอง เนอ่ื งจาก มีสารส�ำคญั 2 ชนิด คอื Panduratin A
และ Pinostrobin ซ่ึงท�ำหน้าท่ีในการลดจ�ำนวนเซลล์ท่ีติดเช้ือและยับยั้ง ไม่ให้เซลล์ไวรัสเกิดการแบ่งตัวได้ถึง 100%
และอยรู่ ะหวา่ งการศกึ ษาเพม่ิ เตมิ ในดา้ นความปลอดภยั ปรมิ าณทเี่ หมาะสมตอ่ การบรโิ ภค และขอ้ บง่ ชก้ี ารใชใ้ นมนษุ ย์
เพอ่ื การตา้ นโรคโควดิ อยา่ งเหมาะสมตอ่ ไป ซงึ่ หากไดผ้ ลดี จะทำ� ใหป้ ระทศไทยสามารถผลดิ ยาตา้ นไวรสั กอ่ โรคโควดิ -19
ทเ่ี ป็นยาพฒั นาจากสมุนไพรไทยได้
โดยในปัจจุบัน ราชกิจจานุเบกขา ได้ประกาศให้ ยาสารสกัดจากฟ้าทะลายโจร เป็นยาส�ำหรับใช้ในผู้ป่วย
โรคโควดิ -19 ที่มคี วามรนุ แรงนอ้ ย เพ่อื ลดการเกดิ โรคที่รนุ แรง ใช้โดยผูป้ ระกอบวิชาชพี เวชกรรม อย่างไรก็ตาม การใช้
ยาดังกล่าว ไม่ควรรับประทานเกินกวา่ คำ� แนะนำ� เน่อื งจากมผี ลต่อการท�ำงานของไต
อา้ งอิง
- กรงุ เทพธรุ กจิ . (2564). ราชกจิ จาฯ ประกาศ เพม่ิ ‘ฟา้ ทะลายโจร’
ในบญั ชียาหลกั รักษา ‘โควดิ -19’.
- คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล.
สารสกัดกระชายขาว ต้าน COVID-19?.
- ไทยโพสต.์ (2564). 5 สมนุ ไพรพื้นบ้านชว่ ยตา้ นโควิด-19.
- ไทยโพสต.์ (2564). อาหารแบคทเี รยี ตำ�่ โภชนาการตา้ นโควดิ -19.
- บรษิ ทั กรงุ เทพดสุ ติ เวชการ จำ� กดั (มหาชน). (2564). COVID-19
ตดิ ตอ่ ทางการกินอาหาร ไดห้ รอื ไม่ ?.
- โรงพยาบาลบางกรวย. (2564). กินอย่างไร ให้ปลอดภัยและ
ห่างไกลโควิด-19.
- ศูนย์นวัตกรรมการแพทย์แผนไทย. (2564.). กระชาย กับ
ศกั ยภาพการพัฒนา เป็นยาต้านไวรัสกอ่ โรคโควิด -19.
- อรสา จงวรกลุ . (2563). ขอ้ แนะนำ� ในการจดั การความปลอดภยั
อาหารในสถานการณก์ ารระบาดใหญข่ องโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา
2019 (COVID-19). กองอาหาร ส�ำนักงานคณะกรรมการอาหาร
และยา.
วารสารราชทัณฑ์ 81
Cสอoงดv้าidนข-อ1ง9เหรแียลญะเธดรยี วรกมนั ชาตบิ ำ� บัด
สถาบนั พัฒนาข้าราชการราชทัณฑ์
ในสถานการณ์ปัจจุบันน้ี เปรียบได้ว่าโลกของเราที่ได้ขับเคล่ือนอยู่ตลอดเวลายังคงถูกเขย่าจากโรคระบาด
ครง้ั ใหญท่ ี่ส่งผลกระทบกบั คนนับล้านอย่าง COVID - 19 รวมถงึ การที่เศรษฐกิจชะลอตัวจากโรคระบาดน้ี จะน�ำมาซง่ึ
ความเจบ็ ปวดและทุกขย์ ากของผู้คนโดยซอ้ นทบั ลงไปบนทกุ ส่ิงทุกอย่างท่เี กดิ ขน้ึ ดงั นั้น เราจะตอ้ งหาทางออกท่ีย่ังยืน
ทเี่ ปน็ สว่ นหนง่ึ ของความพยายามฟน้ื ฟู ผลกระทบจากโรคระบาดไปพรอ้ ม ๆ กนั หรอื อกี นยั หนงึ่ เราตอ้ งผนวกนโยบาย
สาธารณสุขและสภาพภูมิอากาศ โดยเชื่อมโยงมาตรการฟื้นฟูผลกระทบจากโรคระบาดเข้าด้วยกันในการจัดการ
อย่างมีประสทิ ธิภาพในระยะยาว
เมอ่ื COVID-19 ท�ำให้เราได้ “เรยี นรู้” และ “ปรบั เปล่ยี น”
จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19 ท�ำให้ผู้คนเกิดความวิตกกังวลไปทั่วโลก มีการปิดเมือง
ปดิ ประเทศ เพือ่ ปอ้ งกันการแพรก่ ระจายของโรค สนามบินเงยี บเหงา สถานทท่ี อ่ งเทยี่ วแทบรา้ งผูค้ น หลายธรุ กิจได้รบั
ผลกระทบท้ังทางตรงและทางอ้อม จนต้องลดพนักงาน เลิกจ้าง หรือปิดตัวเองลง ผู้คนไม่จ�ำเป็นก็ไม่ออกนอกบ้าน
ไม่กล้าอยู่ในที่คนพลุกพล่าน และคอยติดตามข่าวสารเพื่ออัพเดทการแพร่ระบาดของไวรัสตัวนี้ ซ่ึงข้อมูลที่ได้รับน้ัน
กม็ ที ง้ั จรงิ และปลอมปะปนกนั หรอื บางขอ้ มลู ทเ่ี ราเคยยดึ ถอื เปน็ แนวทางในการปอ้ งกนั การตดิ เชอ้ื กอ็ าจตอ้ งปรบั เปลยี่ น
ใหเ้ ขา้ กบั สถานการณข์ น้ึ เชน่ การใชช้ อ้ นกลางตกั อาหารกม็ โี อกาสเสยี่ งตดิ เชอ้ื จากการสมั ผสั ชอ้ นรว่ มกนั ได้ ตอ้ งเปลยี่ น
มากินรอ้ น ช้อนใครชอ้ นมัน และหมัน่ ลา้ งมอื ใหส้ ะอาดอยเู่ สมอ
82 วารสารราชทัณฑ์
แตห่ ากมองในแงด่ ี การระบาดในวงกวา้ งของ COVID-19 กท็ ำ� ใหผ้ คู้ นทวั่ โลกไดเ้ หน็ ถงึ ความสำ� คญั ของการดแู ล
ตวั เองใหห้ า่ งไกลจากโรคภยั ตา่ ง ๆ มากขน้ึ รวมถงึ ในภาครฐั และภาคธรุ กจิ กต็ ระหนกั ถงึ การตอ้ งปรบั เปลยี่ น และปรบั ตวั
เพ่ือให้เกิดความยั่งยืนในเชิงรุก เพื่อลดความเส่ียงในการแพร่กระจายของเชื้อโรคต่าง ๆ ในอนาคตมากขึ้นด้วย
แม้ COVID-19 จะเป็นโรคท่ไี มร่ ุนแรงถึงขน้ั ทเ่ี ป็นแลว้ เสยี ชวี ติ ทุกคนก็ตาม แตก่ แ็ พร่กระจายไปในวงกว้างอยา่ งรวดเรว็
ทำ� ใหเ้ กดิ ความหวาดระแวงไปทว่ั แตใ่ นทางกลบั กนั กก็ ระตนุ้ ใหเ้ กดิ การปรบั เปลยี่ นเพอ่ื เปน็ ทางเลอื กสทู่ างรอดมากขน้ึ
ยกตัวอย่างเช่น หน้ากากอนามัยที่ไม่ได้มาตรฐานจะถูกปฏิเสธจากผู้บริโภคมากขึ้น เพราะผู้บริโภคมีความรู้ในการ
เลอื กซอ้ื และเลอื กใชด้ ขี นึ้ บรษิ ทั ผลติ ชดุ บคุ ลากรทางการแพทย์ เรมิ่ หนั มาทำ� หนา้ กากผา้ แบบซกั ไดเ้ พอื่ ใชแ้ ทนหนา้ กาก
อนามัย โดยผลิตจากเส้นใยผ้าต่อต้านเชื้อแบคทีเรียและฝุ่น PM 2.5 สามารถซักแล้วใช้ซ้�ำได้หลายคร้ัง ซึ่งในอนาคต
จะมกี ารพัฒนาให้ปอ้ งกันเชื้อไวรสั ได้ด้วย
ก๊อกนำ�้ หรอื ลกู บิดประตู จะถูกคดิ เพ่ือลดการสัมผสั ใหม้ ากทส่ี ดุ เชน่ เปน็ แบบโยกเปดิ ปดิ ท่ีสามารถใช้ขอ้ ศอก
หรอื วสั ดุอนื่ ในการสัมผสั แทนมือได้ หรอื ท�ำเป็นระบบอัตโนมัติ หรอื ก่ึงอัตโนมัติมากขนึ้
ระบบช�ำระเงินออนไลน์จะเป็นตัวเลือกในการใช้จ่ายมากขึ้น เพราะทั้งผู้ประกอบการและผู้บริโภคเองก็เร่ิม
กงั วลในการสมั ผัสธนบตั ร หรือเงนิ เหรยี ญ ซ่ึงอาจปนเปื้อนเชอื้ โรคได้งา่ ย
บรรจภุ ณั ฑจ์ ากธรรมชาตจิ ะถกู ใชเ้ ปน็ ทางเลอื กในการใชแ้ ลว้ ทงิ้ มากขนึ้ ทงั้ ชอ่ งทางเดลเิ วอร่ี และการสงั่ อาหาร
จากร้านค้า เพ่อื ลดการปนเปื้อนจากการสมั ผสั ภาชนะท่ลี กู ค้าน�ำมาเอง และช่วยลดปัญหาสิง่ แวดลอ้ มไดอ้ กี ทาง
ในทกุ วกิ ฤตมีโอกาสซ่อนอยู่เสมอ ขอใหร้ ับมือกับมันอยา่ งมีสติ โรคระบาดท�ำใหเ้ ราหวาดกลัว แตท่ �ำใหเ้ ราได้
เรยี นรวู้ ธิ ปี อ้ งกนั ตวั เองมากขน้ึ และอาจเปน็ โอกาสในการกลบั มาตงั้ หลกั เพอ่ื เตรยี มกา้ วเดนิ หรอื กา้ วกระโดดไปใหไ้ กล
กว่าเดิม อยา่ ท้อแท้ แต่ใหม้ องหาโอกาสท่ีเปน็ ทางเลือกส่ทู างรอดในยามวิกฤตของเราใหเ้ จอ
วารสารราชทัณฑ์ 83
ธรรมชาตบิ �ำบดั โควดิ -19 กับผลกระทบต่อสุขภาพกาย-จิตใจ
สถานการณโ์ ควดิ ระลอกใหมส่ ง่ ผลกระทบตอ่ สขุ ภาพรา่ งกายและสขุ ภาพจติ ใจของคนทว่ั ไปเปน็ อยา่ งมาก โดยท่ี
จ�ำนวนยอดผู้ติดเชื้อที่เพิ่มสูงข้ึน รวมท้ังข่าวสารคนใกล้ตัวหรือคนรู้จักท่ีตกเป็นเหยื่อของโควิดที่แพร่กระจายไปใน
วงกว้าง ประกอบกับความไม่แน่นอนต่าง ๆ ท่ีเกิดข้ึน เช่น ตนเองได้รับเช้ือมาหรือไม่ โอกาสท่ีจะได้รับการฉีดวัคซีน
สิทธิในการรับการรกั ษาพยาบาล เปน็ ต้น ทำ� ให้เกดิ ความกลวั และวิตกกงั วลใจ ด้วยความไมแ่ นน่ อนดงั กล่าวทเ่ี กิดข้ึน
แมอ้ าจไม่สง่ ผลต่อร่างกายมากนัก แต่สง่ ผลถงึ สภาพจติ ใจโดยตรง
“ทางออกของปัญหาทางด้านจิตใจที่สืบเน่ืองมาจากสถานการณ์โควดิ นน้ั … นั่นคือตอ้ งเรมิ่ จากการมี สติ…”
การฟน้ื ฟูสภาพแวดลอ้ ม ฟื้นฟูรา่ งกาย และจิตใจ โดย การปลูกตน้ ไมบ้ ำ� บดั (Phytoremediation) ใชค้ วาม
สามารถตามธรรมชาติของพืช จากแนวคิด “Nature to cleanse nature” หรือ “ธรรมชาติเพ่ือความสะอาดของ
ธรรมชาต”ิ เปน็ กระบวนการการบ�ำบดั ทป่ี ลอดภยั และดีต่อสง่ิ แวดล้อม และยังนำ� เสนอประโยชนท์ ไ่ี ดร้ บั จากกิจกรรม
การปลูกต้นไม้ และตัวอย่างตน้ ไม้ชนิดต่าง ๆ ทน่ี ิยมปลกู กันในปจั จุบัน
“จากการทดลองปลูกต้นไมบ้ �ำบัดในโรงพยาบาลแห่งหนึง่ ทำ� ใหท้ ราบว่า ต้นไม้มคี ณุ สมบัติในการฟ้ืนฟู
สมรรถภาพรา่ งกาย ชว่ ยเสริมสร้างกล้ามเนื้อ และปรับปรุงรา่ งกายให้สมดลุ …”
สง่ิ ที่ได้รบั จากการปลกู ต้นไม้ใช้ธรรมชาตบิ ำ� บัด
1. บำ� บัดร่างกาย/จติ ใจเม่อื ใกล้ชดิ ธรรมชาติ
การปลูกต้นไม้ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและอารมณ์ ช่วยให้
ผ่อนคลายความเครียด ลดความวิตกกังวลและอารมณ์ซึมเศร้าต่าง ๆ
มีส่วนชว่ ยให้สภาพรา่ งกายและจิตใจดขี ้ึน
2. เสรมิ สรา้ งประสทิ ธภิ าพในการท�ำงานหรือกจิ กรรม
มสี มาธจิ ดจอ่ อยกู่ บั สง่ิ ทที่ ำ� ชว่ ยใหม้ สี ตเิ มอ่ื ตอ้ งเจอกบั ปญั หา สมองปลอดโปรง่ ชว่ ยใหม้ คี วามจำ� ทด่ี ี มคี วามคดิ
สรา้ งสรรค์ เพิ่มประสิทธภิ าพของสมอง ทัง้ ในด้านการทำ� งานและกจิ กรรมต่าง ๆ เพมิ่ มากขนึ้
3. คณุ ภาพอากาศ
ตน้ ไมเ้ ปน็ เหมอื นเครอ่ื งฟอกอากาศตามธรรมชาติ หากปลกู ไว้
ในบา้ นสามารถชว่ ยถา่ ยเท และปรบั สภาพอากาศใหบ้ รสิ ทุ ธ์ิ กรองเชอื้ โรค
และดูดซับสารพิษในอากาศ ท�ำให้อากาศสดช่ืนลดความเส่ียงต่อการ
เกิดโรคต่าง ๆ
4. ใช้เวลาว่างใหเ้ กดิ ประโยชน/์ เกดิ รายได้
การใชเ้ วลาวา่ งใหเ้ กดิ ประโยชนต์ อ่ ตวั เอง หรอื คนรอบขา้ งถอื วา่
เปน็ เรอื่ งทดี่ อี ยา่ งมาก เปน็ แบบอยา่ งใหค้ นรอบตวั ทำ� ใหม้ กี จิ กรรมรว่ มกนั
ในครอบครัวและหากมีความสนใจในด้านธุรกิจยังสามารถน�ำมา
ประกอบเป็นอาชีพเพ่ือเป็นรายได้เสริมได้อีกทาง ท้ังน้ีแล้วแต่ความ
ตอ้ งการของแตล่ ะบุคคล
84 วารสารราชทัณฑ์
ตวั อยา่ งตน้ ไมท้ ่นี ยิ มในปัจจบุ นั
1. ลิ้นมังกร (Snake Plant) นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ
ไมล้ ดมลพษิ
2. วา่ นหางจระเข้ (Aloe Vera) นยิ มปลกู เปน็ ไมป้ ระดบั
เนื้อใบสดรกั ษาแผลไฟไม้ นำ้� รอ้ นลวก สามารถรบั ประทานได้
3. เฟริ น์ กา้ งปลา หรอื เฟริ น์ บอสตนั (Boston Fern)
ไมก้ ระถาง ไมก้ ระถางแขวน ไมป้ ระดับแปลง
4. เศรษฐีเรือนนอก (Spider Plant)
ปลูกในกระถาง หรือปลูกเป็นกลุ่มในแปลงเพ่ือ
คลุมดิน
ปัจจุบันการใช้ชีวิตในสถานการณ์การระบาดของโรค โควิด-19
เป็นไปได้ยากท่เี ราจะหลบเล่ียงมลพิษและเช้ือโรคตา่ ง ๆ ที่มาทางอากาศ
การอยู่กับต้นไม้ท่ามกลางธรรมชาติ จึงช่วยจัดการฟื้นฟู
สภาพรา่ งกายและจติ ใจ รวมถงึ สภาพแวดลอ้ มโดยรวม
ให้ดีขึ้น ส่งผลดีต่อการใช้ชีวิตประจ�ำวันและการ
ทำ� งาน ดงั นนั้ การใชธ้ รรมชาตบิ ำ� บดั จงึ เปน็ อกี หนงึ่
ทางเลอื กที่ดีและน่าสนใจ
“ธรรมชาติ” ยังคงเป็นสิ่งที่ส�ำคัญเสมอ
ตราบเท่าท่ีมนุษย์ยังต้องหายใจ เราควรเรียนรู้ท่ีจะ
ดแู ลธรรมชาติ เพอื่ ใหส้ งิ่ แวดลอ้ มรอบตวั
สุขภาพร่างกาย และจิตใจของ
ตัวเราเองดีขน้ึ ด้วย
แหลง่ ทีม่ าข้อมูล
- https://www.greenpeace.org/thailand/story/19738/general-earth-day-2021
- https://www.scb.co.th/th/personal-banking/stories/tips-for-you/corona-make-change.html
- https://www.tipsdd.com/health/natural-therapy
- https://www.pobpad.com
- https://data.addrun.org/plant/search-plant-data
- https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/935343
วารสารราชทัณฑ์ 85
Covid 19
กับธรรมะสอนให้เรารู้
เรือนจำ� พิเศษกรุงเทพ
ทุกวันนี้ เดินทางไปทางไหนทุกคนก็ใส่หน้ากาก
คนไหนไม่ใส่หน้ากากถือว่าเชยหรือผิดปกติ ฉะน้ันการใส่
หน้ากากถือว่าเป็นเรื่องปกติ โดยมีเรียกติดปากถึงวิถี
การใชช้ วี ติ แนวใหมน่ วี้ า่ วธิ ใิ หมธ่ รรมดาหรอื New normal
คนยุคน้ีใครใส่หน้ากากถือว่าทันสมัย แต่เบื้องหลังคน
ใส่หน้ากากก็เพ่ือกันฝุ่นละออง หรือเชื้อโรคไวรัส โคโรนา
ทีแ่ พรร่ ะบาดไปทวั่ โลก
คนไหนใส่หน้ากากก็ปลอดภัย ไร้โรคเบียดเบียน
สุขภาพแข็งแรง ชีวิตก็มีความสุข เราไม่รู้หรอกว่าพรุ่งน้ี
หรอื อนาคตจะมอี ะไรเกดิ ขนึ้ แตเ่ รากเ็ ชอ่ื อยา่ งหนงึ่ วา่ ทำ� ดี
เข้าไว้ต้องไดร้ บั สงิ่ ดี ๆ แนน่ อน
คนท่ีไม่มีวบิ ากกรรม ต่อให้ฉีดหรือไม่ฉดี วคั ซีนกย็ อ่ มไมเ่ ป็นอะไร การอยแู่ บบมีสติ อยใู่ นบุญ ทาน ศลี ภาวนา
นนั่ คือ การใชช้ วี ติ ไมป่ ระมาท สวดมนตภ์ าวนา และสมาธิภาวนาเป็นการสรา้ งบญุ ท่ีจะท�ำให้หา่ งทกุ ข์ภัยทั้งปวง
ในสถานการณ์วิกฤตโควิด - 19 ท่ีมาเร็วอย่างคาดไม่ถึง และได้ส่งผลกระทบต่อทุกชีวิตและธุรกิจในหลาย
ประเทศท่ัวโลกใหพ้ ากันหยุดน่ิงเฉยให้อยู่กับบ้านหรือต้องปรบั เปล่ียนวถิ ชี ีวิตใหมเ่ กิดผลกระทบอยา่ งมากมาย หลายๆ
ธรุ กจิ ตอ้ งปิดตวั หลาย ๆ ชวี ติ ตอ้ งตกงานหรอื ต้องลดเงนิ เดอื น คนที่สตไิ ม่แข็งแกร่งพอ อาจจะไมส่ ามารถท�ำใจยอมรับ
กับความเปลี่ยนแปลงนี้ได้ บางคนถึงขนาดคิดสั้นยอมจบชีวิตตนเอง เพราะไม่สามารถทนอยู่ต่อไป คนท่ีผ่านไปได้
คือคนท่ีสติแข็งแกร่ง ท่ีสามารถมองโจทย์ท่ีเกิดข้ึนอย่างเข้าใจและยอมรับ “ความเป็นจริง” และการใช้ปัญญาในการ
แก้หนทาง ใหป้ รบั ตัวความเป็นอยูไ่ ด้
ท่ามกลางความเปล่ียนแปลงท่ีเกิดข้ึน การมีสติแข็งแกร่งอาจจะเป็นพรสวรรค์ส�ำหรับคนบางคน แต่ส�ำหรับ
ผู้ท่ีไม่มีพรสวรรค์ต้ังแต่เกิดก็ใช่ว่าจะสิ้นหวัง เราก็สามารถท�ำให้เกิดพรแสวง ด้านการเร่ิมเกิดสติปัญญาหรือฝึกสติ
ใหแ้ ข็งแกรง่ ด้วยการท�ำสมาธอิ ยา่ งสมำ�่ เสมอ การท�ำสมาธิจะเป็นการสะสมพลงั จติ ข้ามภพขา้ มชาติ
อานิสงส์ของการสวดมนต์นี้มีอานิสงส์มาก ไม่ว่าจะไปอยู่ท่ีไหนท่ีมี
การสวดมนตข์ น้ึ มาแลว้ กจ็ ะตอ้ งมผี ทู้ เี่ รยี กทา่ นวา่ เปน็ เทพหรอื เปน็ อะไร มาคอยฟงั
บทสวดมนตอ์ ยู่
บทสวดนต์ “พลจักรรัตนสูตร” คือพลังจักรแก้วท่ีหมุนรอบไปท่ัวโลก
เพอ่ื ให้เกดิ สนั ตสิ ขุ และเพ่ือก�ำจดั ภยั พิบัติ ดังสมัยพทุ ธกาล
86 วารสารราชทัณฑ์
Covid 19 สอนให้เรารมู้ ีข้อคิดท่ีนา่ สนใจคือ 1. มี “เงิน” อย่าน�ำออกใช้จนหมด
คติธรรมสอนใจ ต้องคอย “เก็บเงิน” ไว้ใช้ในยามจ�ำเป็นด้วย
เพราะเวลาเกิดวิกฤตคนมีเงินอยู่บ้าง กับคนไม่มี
เงนิ เลย ทกุ ขต์ ่างกนั มากมาย
2. มี “งาน” ต้องท�ำงานขยันเต็มที่
เพราะต่อจากน้ีไม่มีอะไรการันตี ความมั่นคงอีก
แล้วต้องเป็นพนักงานท่ีองค์กรเห็นว่าท�ำงานให้
เขาได้ ”ค้มุ ค่า” เพอ่ื จะจ้างไวต้ อ่
3. มี “คนที่รัก” ไม่ว่าจะเป็นคนใน
ครอบครวั ญาติ พ่ีนอ้ ง หรือ เพอื่ นรกั ตอ้ งสรา้ ง
“สมั พนั ธ”์ กนั ใหด้ ี หนกั นดิ เบาหนอ่ ยกอ็ ภยั ใหก้ นั
แสดงความรกั ทมี่ ตี อ่ กนั ออกมา ตงั้ แตว่ นั นเี้ พราะ
การลาจากยงั ไดส้ งั่ ลา ตา่ งเปน็ เรอ่ื งเศรา้ อยา่ งมาก
4. มี “เวลา” ตอ้ งใช้ใหด้ ี อย่าปลอ่ ยให้
เวลาผา่ นไปโดยเปล่าประโยชน์
5. มี “รา่ งกาย” ตอ้ งดแู ลรกั ษาใหด้ ที ส่ี ดุ
อย่าบอกว่าไม่มีเวลา ร่างกายที่แข็งแกร่งจะเป็น
“ภมู ิตา้ นทาน” ต่อโรคต่าง ๆ ได้ ทำ� ใหม้ คี ณุ ภาพ
ชวี ิตทีด่ ี
6. มี “จิตใจ” ต้องทำ� ให้ “สดชืน่ ” ทุกข์
ไมก่ ังวลกับเร่อื ง เล็ก ๆ น้อย ๆ ไมต่ อ้ งไปใหก้ ับ
ผ้ใู ดอยู่กบั ปัจจุบนั โดยไม่จมอยู่กบั อดีตเด็ดขาด
7. มี “ชีวิต” ต้องใช้ชีวิตอย่างคุ้มค่า
ขอให้รู้สึกดีกับชีวิต ใช้ชีวิตแบบที่เป็นตัวเราเอง
รักตัวเอง ศรทั ธาในตัวเอง
วารสารราชทัณฑ์ 87
เรือนจำ� ไทยในอดตี
เรือนจำ� จังหวัดสตูล
กองบรรณาธกิ ารวารสารราชทณั ฑ์
งานราชทณั ฑเ์ ปน็ งานสำ� คญั ของประเทศทกุ ประเทศจะตอ้ งมวี ธิ กี ารอยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ ในการจดั การ
กบั ผกู้ ระทำ� ความผดิ ในประเทศไทยงานเรอื นจำ� จดั วา่ เปน็ งานราชทณั ฑท์ เ่ี กา่ แกแ่ ละมกี ารพฒั นาการมานาน
เรือนจ�ำบางแห่งสร้างมาเป็นเวลากว่า 100 ปี และยังใช้งานมาจนถึงปัจจุบันบางแห่งได้ถูกยุบเลิกหรือ
ปรบั เปลยี่ นสภาพพนื้ ทไ่ี ปใชป้ ระโยชนเ์ พอ่ื สงั คมในดา้ นอน่ื แตก่ ไ็ ดม้ กี ารสรา้ งเรอื นจำ� ขน้ึ มาใหม่ ทมี่ คี วามทนั สมยั
ย่งิ ข้ึน เพอื่ ให้สอดคลอ้ งกบั สภาวการณป์ จั จุบัน เรอื นจ�ำทุกแหง่ มีประวัติความเป็นมา มีเร่ืองราวเหตุการณท์ ี่
เกดิ ขน้ึ แต่ละห้วงเวลาท่ผี ันผ่านไป กลา่ วไดว้ า่ เรือนจ�ำทกุ แหง่ มจี ติ วิญญาณของงานราชทัณฑ์
วารสารราชทัณฑ์ฉบับน้ี ขอน�ำเสนอ
เรือนจำ� ไทยในอดีต “เรอื นจ�ำจงั หวดั สตลู ”
เมื่อปีพุทธศักราช 2435 ได้ก่อสร้าง
ตารางประจำ� เมอื งสตลู หรอื ภาษาชาวบา้ นสมยั นน้ั
เรยี กวา่ “คอกเมอื งสตลู ” ขนึ้ ตงั้ อยู่ท่ีถนนสมนั ต
ประดษิ ฐ์ เยอ้ื งไปทางทศิ ตะวนั ตกกบั ศาลเจา้ พระจนี
มีพื้นที่ประมาณ 2 งานเศษ มีลักษณะเป็น
เสาไมก้ ลมปกั เรยี งกนั เปน็ แนว 4 เหลยี่ ม สงู ประมาณ
88 วารสารราชทัณฑ์
5 เมตร มีลักษณะคล้ายคอก มีผู้คุมจ�ำนวน 3 คน มีนายฉาดหรือฉัตรเป็นหัวหน้าพัศดี ชาวเมืองสตูลเรียกว่า
“คอกนายฉาด” ในขณะน้ันเมืองสตูล ขึ้นอยู่กับมณฑลนครศรีธรรมราช ตารางประจ�ำเมืองหรือคอกเมืองสตูลอยู่ใน
ความรับผดิ ชอบของผู้ว่าราชการเมือง
ต่อมาปี พุทธศักราช 2441 เจ้าเมืองไทรบุรี ได้มาตรวจราชการเมืองสตูล และพบว่าตารางประจ�ำเมืองสตูล
มีขนาดเล็ก และควรจะก่อสร้างให้ถาวร จึงมอบหมายให้ผู้ว่าราชการเมืองสตูล จัดหาพ้ืนท่ีส�ำหรับสร้างตารางประจ�ำ
เมอื งใหม่ ผวู้ า่ ราชการจงึ ไดม้ อบหมายใหน้ ายฉตั ร หรอื นายฉาด หวั หนา้ พศั ดี ไปซอ้ื ทข่ี องชาวสวน ซงึ่ มพี นื้ ทอี่ ยดู่ า้ นหลงั
วังเจ้าเมือง มีพื้นที่ประมาณ 7 ไร่ 2 งาน 30 วาเศษ เป็นเงินราคา 274.40 บาท และได้จ้างชาวจีนจากเมืองปีนัง
มาเป็นผคู้ วบคมุ การก่อสรา้ ง โดยสรา้ งเปน็ กำ� แพงก่ออิฐถือปนู สูงประมาณ 5 เมตร ภายในก�ำแพงเนอื้ ท่ี 2 ไร่ 3 งาน
มตี ึกนอน 2 หลงั และภายนอกเรือนจำ� มีบา้ นพกั ผ้คู มุ 2 หลงั และบ้านพกั พศั ดี จ�ำนวน 1 หลัง ได้ดำ� เนินการกอ่ สรา้ ง
จนแล้วเสร็จในปีพุทธศักราช 2442 และได้ย้ายท่ีท�ำการจากตารางประจ�ำเมืองเก่ามาอยู่ตารางประจ�ำเมืองแห่งใหม่
ต้งั อยูเ่ ลขท่ี 23 ถนนยาตราสวัสดี ตำ� บลพมิ าน อำ� เภอเมอื ง จังหวดั สตลู
พุทธศักราช 2455 เจ้าเมืองสตูล ได้ให้เรือนจ�ำจังหวัดสตูล จัดซ้ือที่ดินอีกแปลงส�ำหรับสร้างบ้านพักพัศดี
โดยให้นายฉาด หรือฉัตร เป็นผู้แทนรัฐบาล เป็นผู้จัดซื้อที่ดินแปลงใหม่ มีเน้ือท่ี 1 ไร 2 งาน 10 ตารางวา ในราคา
183.40 บาท (120 เหรียญ) โดยซ้ือจาก “เทศคูเปตาที” เม่ือวันที่ 2 กรกฎาคม พุทธศักราช 2455 (ร.ศ.130)
ที่ดินแปลงนี้อยู่เย้ืองกับเรือนจ�ำจังหวัดสตูล ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และได้สร้างบ้านพักพัศดีข้ึนจ�ำนวน 1 หลัง
เปน็ บา้ นทรงไทย หลงั คาทรงจวั่ มใี ตถ้ นุ บา้ น และเมอ่ื ปพี ทุ ธศกั ราช 2536 สมยั นายประจวบ กติ ตกานนท์ เปน็ ผบู้ ญั ชาการ
เรอื นจำ� จังหวัดสตลู ไดร้ อ้ื บ้านหลงั เก่า เน่ืองจากมสี ภาพช�ำรดุ ไม่สามารถซอ่ มแซมได้ และไดส้ ร้างใหมเ่ ปน็ บา้ นก่ออิฐ
ถอื ปนู ชัน้ เดียว ใช้เปน็ บ้านพักขา้ ราชการเรือนจ�ำฯ
เรอื นจำ� จงั หวดั สตลู ไดม้ กี ารปรบั ปรงุ ซอ่ มแซมอาคารทที่ ำ� การ อาคารภายในและกำ� แพงเรอื นจำ� มาโดยตลอด
เนอื่ งจากมีอายกุ ารใช้งานเกินกวา่ 120 ปี (พ.ศ. 2442 - พ.ศ. 2564)
วารสารราชทัณฑ์ 89
E-Commerce ราชทณั ฑ์ GPGPTHAI WWW.GPGPTHAI.COM
เรือนจ�ำ 10 เขต
เขต 1
ของดีทณั ฑสถานบำ� บดั พิเศษหญงิ
หมอนอิงดอกไม้ งานหัตถกรรมงานฝีมือจากผู้ต้องขังหญิงทัณฑสถาน
บ�ำบัดพิเศษหญิงมีมากมาย ไม่ว่าจะเป็นหมอนอิงดอกไม้ งดงามด้วยลายปัก
อันวิจิตรบรรจง
02-5771989
ของดีทณั ฑสถานวยั หนุ่มกลาง 02-9047514 ต่อ 302
ทณั ฑสถานวยั หนมุ่ กลาง มอี ำ� นาจหนา้ ท่ี
ในการควบคุมผู้ต้องขังอายุระหว่าง 18-25 ปี
มกี ำ� หนดโทษไมเ่ กนิ 30 ปี เปน็ เรอื นจำ� ฯ ทเี่ นน้ สง่
เสริมด้านการศึกษา กีฬาและนันทนาการ
ผลิตภัณฑ์ที่โดดเด่น เป็นงานประเภทช่างเชื่อม
โลหะ อาทิ ชงิ ชา้ ทรงไทย มหี ลายขนาด หลายราคา
สนใจติดตอ่ สั่งจองหรือสัง่ ทำ� ไดท้ กุ วนั
ของดีทัณฑสถานวยั หนุ่มพระนครศรอี ยธุ ยา
ฝาซีดอกพิกุล เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยมจากประชาชนทั่วไป
เปน็ จำ� นวนมาก ทำ� จากหวายคณุ ภาพดี ถกั ทอดว้ ยฝมี อื ผตู้ อ้ งขงั ลว้ น ๆ เปน็ สนิ คา้
ท่ีส่งเข้าประกวดและได้รับรางวัลเป็นประจ�ำทุกปี ในการประกวดผลิตภัณฑ์
ราชทัณฑ์ ประเภทจกั สานในงานนิทรรศการผลิตภัณฑ์ราชทัณฑ์ซึง่ จัดขึ้นทุกปี
035-345518
90 วารสารราชทัณฑ์
เขต 2
ของดีทณั ฑสถานเปิดท่งุ เบญจา
“ศนู ยเ์ ศรษฐกจิ พอเพยี ง” ทณั ฑสถานแหง่ นต้ี ง้ั อยใู่ นภมู ปิ ระเทศ
ท่ีสวยงาม มีแหล่งน้�ำตามธรรมชาติ จึงเป็นสถานที่ที่ฝึกอาชีพ
ดา้ นการเกษตรและเลยี้ งสตั ว์ โดยดำ� เนนิ ตามแนวพระราชดำ� รเิ ศรษฐกจิ
พอเพยี ง เพอ่ื ใหผ้ ตู้ อ้ งขงั นำ� ความรไู้ ปปรบั ใชก้ บั ชวี ติ ภายหลงั พน้ โทษ เชน่
มกี ารรวบรวมไกช่ นสายพันธต์ า่ ง ๆ และอนรุ ักษ์ไว้
039-320171
ของดีเรอื นจ�ำจงั หวดั สระแก้ว
โต๊ะนักเรียนโบราณไม้ปาเก้ พร้อมม้าน่ัง ท้ังแบบนั่งคู่และ
นั่งเด่ียว ได้รับการออกแบบเป็นรูปทรงโบราณ ด้านบนของโต๊ะมี
ฝาเปิดปิดได้ เพ่ือเก็บหนังสือและอุปกรณ์การเรียน เป็นการอนุรักษ์
รูปแบบที่หาดูได้ยาก เป็นงานไม้ท่ีประณีตจากฝีมือของผู้ต้องขัง
ซ่ึงนอกจากจะสวยงามและประณีตแล้ว ยังมคี วามคงทนแขง็ แรง
037-243056 ต่อ 14
ของดีเรือนจำ� พเิ ศษพัทยา
“พรมใยมะพร้าว” เน่ืองจากพัทยาเป็นเมืองชายทะเล
มีต้นมะพร้าวขึ้นอยู่ท่ัวไป เรือนจ�ำพิเศษพัทยาจึงมีความคิดท่ีจะ
น�ำสิ่งของท่ีเหลือใช้จากต้นมะพร้าวมาแปรรูปให้เกิดประโยชน์
ผลิตภัณฑ์จากใยมะพร้าวจึงเกิดขึ้นหลายรูปแบบ นอกจากน้ัน
ยังเป็นการใชท้ รพั ยากรในทอ้ งถ่ินอย่างคมุ้ คา่
038-240804
วารสารราชทัณฑ์ 91
เขต 3
ของดีเรอื นจ�ำกลางสรุ นิ ทร์
“เกษตรแบบเศรษฐกจิ พอเพยี ง“ ไดเ้ ปดิ การฝกึ อบรมวชิ าชพี
ด้านการเกษตรขึ้นที่เรือนจ�ำชั่วคราวโคกตาบัน ให้ผู้ต้องขังมีความรู้
เกยี่ วกับด้านการเกษตร อาทิ โครงการฝกึ วชิ าชีพเลย้ี งสกุ ร เล้ยี งเป็ด
ไก่ การท�ำปุ๋ยจากมูลสัตว์ ปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยชีวภาพ รวมทั้งปลูกพืช
ปลอดสารพิษอกี ด้วย
044-511181 ต่อ 104
ของดีเรือนจำ� จงั หวดั ชยั ภมู ิ
เตาเศรษฐกิจ เป็นผลิตภัณฑ์ฝีมือผู้ต้องขังท่ีขึ้นช่ือของ
เรอื นจำ� ฯ แหง่ นี้ ดว้ ยคณุ ภาพ ทคี่ งทน แขง็ แรง ประหยดั พลงั งาน
และราคาถกู
044-821287
ของดีเรอื นจำ� จังหวดั บุรีรมั ย์ 044-613469
ศาลาธรรมชาติ เปน็ ผลติ ภณั ฑท์ ที่ ำ� จาก
ไมเ้ กา่ ออกแบบใหม้ ลี กั ษณะคลา้ ยศาลาทรงไทย
ในหลายรูปแบบ มีหน้าจ่ัวและกาแล หลังคา
ท�ำเป็นเป็นเกล็ดแบบโบราณ คุณสมบัติพิเศษ
คือถอดประกอบได้ จึงสะดวกต่อการขนย้าย
และติดต้ัง เป็นงานไม้ฝีมือผู้ต้องขัง ซ่ึงมี
ความสามารถทดั เทยี มชา่ งระดบั มอื อาชพี ศาลา
ธรรมชาติจะสร้างความรื่นรมย์ให้แก่สวน
แ ล ะ ทุ ก ส ถ า น ที่ ร ว ม ทั้ ง เ ป ็ น ที่ น่ั ง เ ล ่ น
สรา้ งความอบอนุ่ แก่กนั ได้เป็นอย่างดี
92 วารสารราชทัณฑ์
เขต 4
ของดเี รือนจำ� จังหวัดมหาสารคาม
ชุดรับแขกหลังอ่อน 6 ชิ้น ผลิตภัณฑ์จาก
ไม้สักทอง สวยงามและคงทน เหมาะส�ำหรับเป็น
เครอ่ื งประดบั บ้านทีท่ รงคุณคา่
043-711204 ต่อ 806
ของดีเรือนจ�ำจงั หวัดมกุ ดาหาร
“เตียงนอน 6 ฟุต ผลิตภัณฑ์จากไม้สัก โดย
ฝีมือช่างไม้ของผู้ต้องขังเรือนจ�ำแห่งนี้ ด้วยความแข็ง
ของไม้ ทำ� ใหม้ คี วามคงทน แขง็ แรง มอี ายกุ ารใชง้ านได้
นานนบั 10 ปี
042-614312
ของดีเรอื นจำ� จงั หวัดรอ้ ยเอ็ด
กระตบิ๊ ขา้ ว งานจกั สานจากไมไ้ ผโ่ ดยฝมี อื ของผตู้ อ้ งขงั
เป็นผลิตภัณฑ์ที่สืบทอดความเฉลียวฉลาดของบรรพบุรุษ
บุคคลและสังคม ซ่ึงได้ส่ังสมปฏิบัติสืบต่อกันมา เป็นภาชนะ
เกบ็ อาหารทมี่ าจากภมู ปิ ญั ญา เกบ็ ความรอ้ นไดด้ ี ไอนำ�้ ระเหยได้
เพราะมกี ารระบายอากาศไดด้ ี ท�ำใหข้ ้าวเหนยี วทีบ่ รรจุภายใน
ไม่แฉะดว้ ยไอน�ำ้ และคงความเหนยี วนุม่ ตลอดวนั
043-519567
วารสารราชทัณฑ์ 93
เขต 5
ของดีเรอื นจาํ กลางเชยี งราย
“กระดานหมากรุกไม้สัก“ เป็นหมากกระดานที่เป็นท่ีนิยม
อย่างแพร่หลาย ด้วยฝีมือของผู้ต้องขังท่ีประณีต งดงาม การสลักไม้
เป็นตัวขุน โคน ช้าง ม้า ทําให้ตัวหมากรุกโลดแล่นบนกระดานอย่าง
น่ามหศั จรรย์ พร้อมท้งั บรรจใุ นหบี เก็บพกพาไดส้ ะดวก เป็นนวัตกรรม
การสรา้ งสรรคจ์ ากภูมปิ ัญญาและฝมี อื โดยแท้
053-737593-40 ตอ่ 107
ของดีเรือนจาํ กลางเชียงใหม่
การฝึกวิชาชีพ เก่ียวกับงานแกะสลักและงานช่างไม้จนเกิดเป็น
ผลติ ภณั ฑ์ไม้สักหลากหลาย เช่น ชุดรบั แขก ไม้สกั เตยี งไม้สัก และชงิ ชา้
เปน็ ตน้ ลว้ นแลว้ แตเ่ ปน็ งานฝมี อื ประณตี บง่ บอกถงึ เอกลกั ษณข์ องภาคเหนอื
ลงในเนอ้ื ไม้ มคี วามงดงามดว้ ยสเี หลอื งทองของไม้ ทนทาน สามารถใชง้ าน
ไดช้ ั่วอายุคน
053-122401-2 ต่อ 18
ของดีเรือนจาํ อําเภอแม่สะเรียง
ชุดรับแขกรากไม้เอนกประสงค์ ผลิตจาก
รากไม้สักทอง จึงมีความคงทน แข็งแรง รูปร่างมี
เอกลกั ษณใ์ นงานแตล่ ะชนิ้ ซง่ึ ไมซ่ ำ�้ แบบกนั และยงั มี
บริการพิเศษจัดส่งผลิตภัณฑ์ พร้อมจัดแต่งสวน
เพือ่ รองรบั การวางเครือ่ งเรอื นได้อย่างลงตัว
053-681072
94 วารสารราชทัณฑ์
เขต 6
ของดีเรือนจ�ำจังหวัดอทุ ยั ธานี
“เครอื่ งเรอื นไมส้ กั ทอง” เนอ่ื งจากภมู ปิ ระเทศเปน็
ป่าไม้ ไม้จึงเป็นวัตถุดิบท่ีหาง่าย เรือนจําฯแห่งนี้จึงได้
นําวัตถุดิบประเภทไม้สักมาฝึกวิชาชีพช่างไม้เคร่ืองเรือน
ให้แก่ผู้ต้องขัง ล้วนเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ งดงาม
ดว้ ยฝมี อื และลวดลายของเนอ้ื ไมซ้ ง่ึ นบั วนั จะหายาก จงึ เปน็
ของมีค่าควรแก่การสะสมไว้ในครอบครอง ในราคา
ที่ย่อมเยา
056-511588 ต่อ 24
ของดีเรอื นจำ� จังหวดั อตุ รดิตถ์
เก้าอ้ีพักผ่อน ออกแบบสําหรับผู้นั่ง จะได้รับความผ่อนคลาย
อย่างแท้จริง เพราะตัวเก้าอ้ีกว้าง พนักเอียงและสูงพอจะเอนพิงได้
อย่างสบาย เท้าแขนโค้ง สําหรับรองรับความเหนื่อยล้าท้ังมวล จึงเป็น
ผลิตภัณฑ์ท่ีสมบูรณ์แบบท้ังด้านรูปลักษณ์การออกแบบ ฝีมือท่ีประณีต
คงความงดงามจากเน้ือไม้ และความทรงคณุ ค่าของไม้สกั
055-411013
ของดีเรือนจ�ำอ�ำเภอแม่สอด
โตะ๊ วางของครงึ่ วงกลม เปน็ ผลิตภณั ฑ์ จากไมส้ ักอีกชนิ้ หน่ึงที่ได้
รับความนิยมอย่างสูง ด้วยรูปลักษณ์ท่ีได้รับการออกแบบอย่างสวยงาม
เปน็ การนำ� ศลิ ปะของไทยคอื ขาสงิ ห์ มาผสมผสานกบั ศลิ ปะแบบครงึ่ วงกลม
ของหลุยส์ได้อย่างลงตัว ด้วยสามารถวางชิดผนังได้ อย่างเหมาะเจาะ
ประกอบกบั ล้นิ ชักด้านหนา้ ทำ� ใหม้ ปี ระโยชนใ์ ชส้ อยไดอ้ ย่างคุ้มค่า
055-531226
วารสารราชทัณฑ์ 95
เขต 7
ของดีเรอื นจํากลางนครปฐม
หัวเสาทรงศาลา เอกลักษณข์ องเรือนจาํ ฯ แห่งนี้ การอนุรักษ์
งานในแบบโบราณ หวั เสาทรงศาลาเปน็ งานไมส้ กั ทค่ี งความอ่อนช้อย
ของลวดลายไทยบนหลงั คา 2 ช้ัน ได้อย่างลงตวั แต่ละลวดลายที่แกะ
ลงในเนื้อไม้ บอกคุณค่าแห่งความเป็นไทยได้อย่างชัดเจน เป็นความ
ภูมิใจแกผ่ ู้เป็นเจ้าของ
034-275743-4 ต่อ 116
032-228118-9 ต่อ 105 ของดีเรอื นจํากลางราชบุรี
จงั หวดั ราชบรุ ี ไดช้ อ่ื วา่ เปน็ จงั หวดั ทผ่ี ลติ โอง่
เป็นสินค้าประจําจังหวัด เรือนจํากลางราชบุรีจึงได้
มีการฝึกวิชาชีพให้แก่ผู้ต้องขัง โดยเน้นผลิตภัณฑ์
หินขัดในหลากหลายรูปแบบให้สอดคล้องกับของดี
ของจังหวดั เชน่ กระถางตน้ ไม้ ทัง้ รปู ทรงกลม และ
ทรงสี่เหล่ียม อ่างบัว และโอ่ง เป็นต้น ได้รับการ
ออกแบบและลงลวดลายอย่างสวยงาม ด้วยฝีมือ
ทีป่ ระณีต
ของดีเรอื นจาํ กลางเขาบิน
เรือนจําฯ แห่งนี้ก็มีการฝึกวิชาชีพให้แก่
ผู้ต้องขังเพื่อให้ผู้ต้องขังใช้เวลาให้เกิดประโยชน์
และฝึกทักษะอาชีพ ผลิตภัณฑ์ท่ีมีจําหน่าย ได้แก่
เตียงนอนไม้ 5 ฟุต เก้าอี้หัวโล้น ซ่ึงมีรูปลักษณ์
ที่สวยงาม ฝีมือประณีต แข็งแรง ทนทาน ใช้งาน
ได้อย่างสมบุกสมบนั
032-228106-8 ต่อ 105
96 วารสารราชทัณฑ์
เขต 8
ของดีเรือนจาํ อาํ เภอปากพนัง
“ชิงช้าซุ้มระแนง” ผลิตภัณฑ์จากไม้เบญจพรรณ
ได้แปรรูปเป็นชิงช้าพร้อมซุ้มระแนง จากฝีมืออันประณีต
ของผู้ต้องขัง มีความแข็งแรงคงทนต่อสภาพดินฟ้าอากาศ
แกว่งชิงช้าภายใต้ซุ้มไม้หอม เป็นความสุขเรียบง่ายที่ผู้เป็น
เจ้าของ จะสัมผัสได้ในวิถชี ีวิตพอเพียงเชน่ ทกุ วันนี้
075-517288
ของดีเรอื นจาํ อาํ เภอทุง่ สง
“ชุดสนามปีกนิกพับเก็บได้” จากไม้เบญจพรรณ
ในทอ้ งถน่ิ ไดถ้ กู นาํ มาประกอบเปน็ ชดุ สนามปกิ นกิ ในขนาด
กะทดั รัด น้�ำหนักไมม่ ากนัก ด้วยการออกแบบใหพ้ ับเก็บได้
เพ่ือสะดวกในการเคลื่อนย้าย และสามารถวางในพ้ืนที่
ใช้สอยท่ีจาํ กัด มคี วามแขง็ แรงทนทาน ในราคาย่อมเยา
075-411112
ของดีเรอื นจําจงั หวดั ระนอง
เตยี งนอน ชดุ สนามอเนกประสงค์ และ ชดุ นำ้� ชา 4 ทน่ี ง่ั เหมาะสาํ หรบั
โรงแรม รีสอร์ท ร้านอาหาร ไม่เพียงแต่สนองตอบรสนิยมของคนไทย
ซงึ่ ใชช้ วี ติ อยกู่ บั งานไมม้ าเนนิ่ นาน หากแตช่ าวตา่ งชาตกิ ไ็ ดห้ นั กลบั มาถวลิ หา
ความเปน็ ธรรมชาติเชน่ กนั
077-811090 ตอ่ 105
วารสารราชทัณฑ์ 97
เขต 9 ของดีเรอื นจํากลางยะลา
ของดีเรือนจาํ กลางสงขลา “เตาผลิตถ่านแบบ 200 ลิตร คือนํา
ทรัพยากรในท้องถ่ินมาใช้ให้ได้ประโยชน์สูงสุด
“เตียงนอนเศรษฐี” เตียงนอนเศรษฐี เป็น ซ่ึงเป็นการนําเอาภูมิปัญญาท้องถิ่นมาประยุกต์
ผลิตภัณฑ์ที่ประดิษฐ์จากหวาย ซ่ึงเป็นพืชในเขตร้อน ในการผลิตถ่าน โดยใช้ถังน�้ำมัน 200 ลิตร
จึงมีอยู่เป็นจํานวนมากในภาคใต้ของไทย ออกแบบให้ เปน็ อปุ กรณ์ กรรมวธิ นี ไ้ี ด้ นาํ เขา้ มาสปู่ ระเทศไทย
ผู้ใช้ได้รับความสะดวกสบาย จึงทําให้ได้รับความช่ืนชม โดยชาวญ่ีปุ่น เรียกเตาประเภทนี้ว่า เตาอิวาเตะ
และนิยมจากประชาชนเปน็ อยา่ งมาก เปน็ เตาเผาถ่านท่ีงา่ ยทส่ี ดุ ให้ผลเปน็ ทนี่ ่าพอใจ
074-336063 ตอ่ 118
073-224286
ของดีเรอื นจํากลางพทั ลงุ
“จวกั กะลา” คอื ผลติ ภณั ฑจ์ ากกะลา สว่ นหนงึ่
ของลูกมะพร้าว เรือนจํากลางพัทลุงจึงได้ส่งเสริมให้
มกี ารฝกึ วชิ าชพี สรา้ งสรรคผ์ ลติ ภณั ฑจ์ ากกะลา นบั เปน็
งานฝีมือที่เกิดจากภูมิปัญญาท้องถ่ิน และเป็นการ
อนรุ กั ษง์ านฝมี อื ไทยไว้ ไดร้ บั การพฒั นาทง้ั ลวดลาย และ
รูปแบบให้ใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่า ท้ังยังปลอดภัย
จากสารพิษสารตะก่วั อกี ดว้ ย
074-613021 ตอ่ 13
98 วารสารราชทัณฑ์
เขต 10
ของดีเรอื นจาํ จังหวัดนนทบรุ ี
“ผลติ ภัณฑเ์ พ้นท์สีบนผ้า” ผตู้ ้องขงั เรือนจํา
จงั หวดั นนทบรุ ี ไดเ้ รยี นรแู้ ละตั้งใจฝึกวชิ าชพี ไดอ้ ย่าง
ประณีต สวยงาม เช่น การเพ้นท์สีเสื้อ การเพ้นท์สี
กระเป๋า การเพ้นท์สีด้วยรูปแบบต่าง ๆ ตามความ
ตอ้ งการของลูกคา้ ในราคาประหยดั
02-5253137
ของดีเรือนจําพเิ ศษธนบุรี
เรือนจําพิเศษธนบุรีได้จัดทําโครงการสืบสานมรดกไทย คือการทําหนังใหญ่
และโขน โดยมีการแกะสลกั ด้านหนังใหญ่ หนงั กลาง รวมทงั้ มีการฝึกอบรม โดยได้รบั
ความร่วมมือฝึกสอนจากสถาบันพัฒนาการอาชีพหัตถศิลป์และวิทยาลัยนาฎศิลป์
นับเป็นงานสืบสานศิลปวัฒนธรรมไทยไว้เป็นมรดกของชาติที่เป็นความภูมิใจของ
เรือนจาํ พเิ ศษธนบรุ ี
02-4530859
02-5250486 ตอ่ 140 ของดีเรอื นจํากลางบางขวาง
งานไม้ฝังมุก เป็นงานที่อาศัยฝีมือ ความชํานาญ
และความละเอียดอ่อนอย่างสูง เน่ืองจากเรือนจํากลาง
บางขวางไดค้ มุ ขงั ผไู้ ดร้ บั โทษสงู ถงึ ตลอดชวี ติ งานฝมี อื ตา่ ง ๆ
จงึ เปน็ งานทตี่ อ้ งใชก้ ารผลติ นานดว้ ยความประณตี เปน็ พเิ ศษ
ความละเอียดหลายขั้นตอน ผลงานมากมายท่ีได้รับความ
นิยมอย่างสูง เช่น โต๊ะหมู่บูชา ชุดรับแขก ชุดอาหาร และ
โต๊ะวางโทรศัพท์ เปน็ ต้น
วารสารราชทัณฑ์ 99
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
วารสารราชทัณฑ์ ฉบับ 2-64
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search