REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

BAB SENARAI SEMAK

1
2
3
4
5
6
7
8

NAMA : ……………………………………………………..

TINGKATAN : ……………………………………………………..

1

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

BAB 1 : MIKROORGANISMA DAN KESANNYA TERHADAP BENDA HIDUP
1.1 Pengelasan Mikroorganisma
1. Mikroorganisma ialah organisma seni yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar manusia tetapi
dapat dilihat dengan bantuan mikroskop. Mikroorganisma juga dikenali sebagai mikrob.
2. Mikroorganisma dapat dikelaskan kepada lima kumpulan iaitu bakteria, kulat, protozoa, virus dan
alga.
3. Lima kumpulan mikroorganisma ini berbeza dari segi rupa bentuk, saiz, cara pembiakan, nutrisi dan
habitat yang diringkaskan dalam jadual dibawah.
a) Virus

Rupa bentuk 1. Terdiri daripada bebenang asid nukleik yang dilindungi oleh lapisan protein yang
dikenal sebagai kapsid
2. Mempunyai bentuk heliks, polihedral atau gabungan kedua-duanya.

Struktur

Saiz 1. Mikroorganisma paling seni dan hanya dapat dilihat melalui mikrosop elektron
Cara 2. Mempunyai saiz kurang dari 0.2 m
pembiakan 1. Membiak dengan cara menjangkiti sel perumah seperti bakteria, haiwan dan
tumbuhan(parasit)
Nutrisi 2. Kemudian virus melekatkan diri pada sel perumah serta menyuntik bahan baka ke
Habitat dalam sel perumah tersebut
b) Bakteria 3. Seterusnya, virus membiak dalam sel perumah serta membebaskan virus-virus
Rupa bentuk baharu dengan memecahkan sel dinding perumah yang lama
Daripada sel perumah
Struktur Sel perumah

1. Mikroorganisma unisel
2. Mempunyai dinding yang teguh yang memberikan sokongan dan bentuk kepada
bakteria yang dibina daripada asid amino dan polisakrida
3. Sesetangah bakteria mempunyai rerambut halus yang memudahkan ianya melekat
pada permukaan tertentu
4. Sesetengah bakteria pula mempunyai struktur seperti ekor(flagelum) bagi
memudahkan ianya bergerak

sfera rod berpilin koma

Saiz Saiz bakteria lebih besar berbanding virus dengan diameter antara 0.5 m hingga 1.0 m
Cara
pembiakan 1. Pembiakan aseks iaitu secara belahan dedua
Nutrisi
Habitat 2. Pembiakan seks iaitu secara konjugasi

Melalui proses fotosintesis, parasite dan saprofit

Boleh ditemui dimana-mana sahaja sama ada di darat, udara dan air

2

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

c) Protozoa 1. Mikroorganisma unisel dan mempunyai struktur dalaman yang kompleks
Rupa bentuk 2. Ameba tidak mempunyai bentuk tertentu kerana bentuknya sentiasa berubah dan
mempunyai pseudopodium atau kaki palsu bagi membantu ianya bergerak dan juga
Struktur menangkap dan menelan makanan seperti bakteria
3. Paramesium berbentuk seperti selipar dan menggunakan silia untuk bergerak dan
memasukkan makanan ke dalam badannya

ameba paramesium

Saiz Saiz protozoa adalah antara 5 m hingga 250 m dan boleh dilihat di bawah mikroskop
cahaya
Cara 1. Pembiakan aseks iaitu secara belahan dedua
pembiakan 2. Pembiakan seks iaitu secara konjugasi
Nutrisi Parasit yang hidup dalam badan organisma lain
Habitat Boleh dijumpai di dalam tanah, air laut, air tawar dan juga haiwan lain
d) Alga
Rupa bentuk 1. Organisma unisel (contohnya euglena) dan multisel (contohnya spirogira)
2. Alga mempunyai klorofil dan tidak dianggap sebagai tumbuhan kerana tidak mepunyai
Struktur struktur asas tumbuhan seperti akar, batang dan daun

spirogira klamidomonas euglena

Saiz Saiz antara 1 m hingga 10 000 m
Cara
pembiakan 1. Pembiakan aseks iaitu secara belahan dedua
Nutrisi
Habitat 2. Pembiakan seks iaitu secara konjugasi
e) Kulat
Rupa bentuk Mendapatkan makanan melalui proses fotosintesis

Struktur Air tawar, air masin, tanah lembap dan kulit pokok

1. Mikroorganisma paling ringkas dan kelihatan seperti pokok
2. Terdapat kulat unisel(yis) dan multisel(mukor)
3. Biasanya terdiri struktur sprongium dan struktur bebenang yang dikenali sebagai
hifa

Yis Mukor

Saiz Saiz antara 10 m hingga 100 m
Cara 1. Pembiakan aseks iaiatu pembentukan spora dan penunasan
pembiakan 2. Pembiakan seks
Nutrisi Saprofit dan parasit
Habitat Makanan, tanah, pokok

3

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

1.2 Faktor yang mempengaruhi pertumbuhan mikroorganisma

1. Terdapat lima faktor yang mempengaruhi pertumbuhan mikroorganisma dan diringkaskan dalam jadual

dibawah.

Faktor Huraian

Kehadiran 1. Mikroorganisma memerlukan keadaan yang lembap untuk pertumbuhan dan pembiakan

Kelembapan 2. Persekitaran yang kering menyebabkan mikroorganisma kurang aktif dan mungkin mati

1. Pendedahan cahaya seperti sinar ultraungu boleh membunuh mikroorganisma

Keamatan 2. Kulat dan bakteria boleh tumbuh dengan lebih baik dalam keadaan gelap

cahaya 3. Mikroorganisma seperti alga pula memerlukan cahaya untuk menjalankan proses

fotosintesis

1. Suhu optimum untuk pertumbuhan dan pembiakan mikroorganisma ialah 35˚C hingga

Suhu 40˚C kerana mikroorganisma adalah sangat aktif
2. Mikroorganisma tidak aktif pada suhu yang sangat rendah dan sangat tinggi

3. Mikroorganisma dan sporanya mati pada suhu 120˚C dan keatas

1. Kebanyakkan mikroorganisma tumbuh dan membiak dengan banyak pada nilai pH

Nilai pH 7(neutral)
2. Akan tetapi terdapat mikroorganisma yang dapat hidup dalam persekitaran yang

sedikit berasid atau beralkali

Kehadiran Kehadiran nutrien akan meningkatkan kadar pertumbuhan mikroorganisma

nutrien

1.3 Pengetahuan tentang mikroorganisma berfaedah

1. Terdapat pelbagai kegunaan mikroorganisma berfaedah sepertimana yang diringkaskan dalam jadual

dibawah.

Bidang Kegunaan

Pencernaan 1. Flora usus dalam sistem pencernaan manusia membantu menapaikan sisa-sisa makanan
makanan dalam usus besar bagi menghasilkan vitamin K dan biotin untuk kegunaan tubuh.
2. Flora usus ini juga menghasilkan enzim untuk memecahkan polisakarida seperti kanji,
fiber dan oligosakrida kepada gula ringkas
3. Bakteria E.coli di dalam kolon atau usus besar pula berfungsi untuk menghalang

pertumbuhan bakteria berbahaya dalam usus untuk mengelakkan penyakit

4. Bakteria dan protozoa dalam sistem pencernaan herbivor menghasilkan enzim
selulase untuk mencernakan selulosa yang sukar dicerna kepada gula ringkas

1. Bakteria pengurai dan kulat saprofit membantu menguraikan organisma mati dan
juga bahan buangan kepada sebatian ringkas supaya dapat digunakan semula oleh

Pereputan tumbuhan
2. Bakteria fakultatif digunakan dalam sistem rawatan kumbahan untuk menguraikan

bahan buangan pepejal kepasa produk-produk berguna seperti biogas, biopepejal dan

bioeffluent

1. Penyakit yang disebabkan oleh bakteria dan kulat boleh dirawat dengan menggunakan

antikulat dan antibiotik

Perubatan 2. Patogen yang telah mati atau dilemahkan dijadikan vaksin dan disuntik ke dalam badan
manusia bagi menggalakkan penghasilan antibodi

3. Bakteria yang diubahsuai secara genetik digunakan untuk menghasilkan insulin bagi

merawat penyakit kencing manis

1. Bakteria rhizobium dalam nodul akar kekacang menukarkan gas nitrogen dalam udara

Pertanian kepada ion nitrat bagi menyuburkan tanah dan menggalakkan pertumbuhan
2. Bakteria juga digunakan untuk mengawal pembiakan rama-rama dan kumbang perosak

dan kulat digunakan untuk mengawal serangga yang sering merosakkan tanaman

4

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Perindustrian Bakteria Digunakan dalam penghasilan cuka, perusahaan tali, kain dan barangan
Kulat kulit serta penghasilan dadih
Digunakan dalam pembuatan roti, penghasilan minuman beralkohol dan
kicap soya serta perusahaan srbuk pencuci

2. Di Malaysia, MARDI telah menjalankan kajian tentang potensi kegunaan mikroorganisma dalam

pelbagai bidang. Antaranya:

a) Tindakan bakteria terhadap pokok jagung untuk menghasilkan bahan pengganti petrol daripada

selulosa

b) Penghasilan kultur pemula untuk makanan fermentasi terpilih seperti tempe, tapai dan kicap soya

c) Penghasilan fermentasi beras merah sebagai alternatif untuk pewarna semula jadi daripada kulat

d) Cendawan Ling Zhi digunakan sebagai salah satu campuran dalam kopi

1.4 Kesan mikroorganisma berbahaya kepada manusia

1. Patogen ialah mikroorganisma berbahaya seperti bakteria, kulat, protozoa dan virus yang boleh

menyebabkan penyakit

2. Patogen boleh dikelaskan berdasarkan tindakannya ke atas perumah sepertimana dalam jadual di

bawah.

Jenis mikroorganisma Tindakan ke atas perumah

Bakteria dan protozoa Menghasilkan toksik yang boleh membunuh perumah

Kulat Menghasilkan enzim untuk menguraikan tisu perumah

Virus Menjangkiti perumah dan merosakkan sel perumah

3. Hubungkait jenis mikroorganisma dengan penyakit,simptom utama penyakit dan cara mikroorganisma

disebarkan ditunjukkan dalam jadual dibawah.

Jenis Penyakit Simptom Cara jangkitan

mikroorganisma

Kolera / Taun Cirit-birit, muntah. Makanan tercemar, Vektor
(Lalat)

Tibi / Batuk Batuk dengan darah, sakit paru- Air, udara.
Kering paru.

Bakteria Gonorea Sakit semasa kencing, sakit dalam Sentuhan
organ pembiakan.

Sifilis Ulser di sekitar kemaluan, sakit Sentuhan
sendi.

Kancing Otot rahang mengalami

dagu/kancing kekejangan, demam, mengetip gigi Udara

gigi/tetanus dengan sangat kuat

Selesema Hidung berair, demam Udara

Demam Denggi Demam tinggi, Sakit sendi. Vektor (Nyamuk Aedes)

Hepatitis Hepatitis A : Sakit perut, Hepatitis A : Makanan

jaundis. tercemar.

Virus Hepatitis B : Demam, Pendarahan Hepatitis B : Transfusi
organ dalaman. darah, Sentuhan

AIDS Demam berterusan, Kehilangan Sentuhan

berat badan .

Cacar air Bitnik-bintik merah berair pada Sentuhan

kulit, rasa gatal dan sakit kepala

Malaria Deman tinggi dan demam Vektor (Nyamuk

Protozoa kesejukan, anemia. Anopheles)

Disentri Cirit-birit, sakit perut. Makanan tercemar.

5

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Kulat Kurap Gatal, tompok merah yang Sentuhan , berkongsi tuala
Panau bersisik. dengan pesakit.
Tombok putih bersisik, bahagian
kulit yang dijangkiti lebih cerah Sentuhan, berkongsi tuala
daripda biasa. dengan pesakit.

1. 5 Cara- cara mencegah jangkitan penyakit yang disebabkan oleh mikroorganisma

1. Mencegah lebih baik daripada mengubatinya. Terdapat tiga langkah pencegahan jangkitan penyakit

iaitu :

a) Pensterilan b) Keimunan c) Pengawalan vektor

2. Pensterilan bermaksud membunuh atau menyingkirkan mikroorganisma daripada sesuatu objek atau

persekitaran. Terdapat tiga kaedah pensterilan iaitu penggunaan haba, bahan kimia dan sinaran yang

diterangkan dalam jadual dibawah.

Kaedah pensterilan Huraian Contoh

Autoklaf mempunyai suhu melebihi 120˚C dan

Penggunaan haba Suhu yang tinggi dapat boleh membunuh mikrob dan sporanya. Pada
membunuh kebanyakkan kebiasaanya autoklaf digunakan untuk
mikroorganisma dan sesuai mensteril alatan di hospital
untuk mensteril barangan
seperti kaca, kain dan logam Pendidihan adalah pada suhu 100˚C yang
boleh membunuh mikrob tetapi tidak sporanya

dan sesuai untuk mensteril alatan di rumah

Disinfektan seperti bahan peluntur, klorin

Penggunaan bahan Bahan kimia disapu pada dan hidrogen peroksida yang digunakan untuk
kimia permukaan kulit dan peralatan membersikan peralatan, lantai atau cadar
Antiseptik seperti acriflavine (ubat kuning)
dan boleh disembur ke dan ubat povidone (ubat biru) disapu pada
persekitaran

kulit atau luka untuk mencegah jangkitan

Sinar gama digunakan untuk mensteril

Penggunaan sinaran Sinaran beramatan tinggi makanan dalam tin atau bekas tertutup
digunakan untuk membunuh Sinar ultarungu digunakan sebagai lampu
dihospital terutamanya di laluan ke bilik
mikroorganisma pembedahan yang boleh membunuh 99%
mikroorganisma

6

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

3. Keimunan ialah daya tahan badan terhadap jangkitan penyakit dan diperolehi apabila badan kita

menghasilkan antibodi khusus untuk menentang patogen tertentu melalui imunisasi. Jadual dibawah

menunjukkan keiumunan dan jenisnya.

Keimunan aktif Keimunan pasif
Diperoleh apabila badan kita sendiri
menghasilkan antibodi bagi melawan patogen Diperoleh apabila badan mendapat

Jenis bekalan antibodi daripada sumber lain
keimunan
atau luar

Keimunan aktif Keimunan aktif Keimunan
semulajadi buatan
pasif Keimunan pasif buatan

semulajadi

Cara Sembuh daripada 1.Melalui suntikan vaksin Diperoleh oleh Melalui suntukan
memperoleh jangkitan patogen yang mengandungi patogen anak di dalam antiserum yang
contohnya campak yang telah mati atau mengandungi antibodi
Jangka masa dan cacar air dilemahkan. Contohnya kandungan yang diperoleh daripada
mendapat menyebabkan pemvaksinan untuk daripada darah haiwan yang telah
keimunan jumlah antibodi mengelakkan penyakit ibunya dan dijangkiti penyakit
dalam darah lebih batuk kering, juga melalui tertentu dan sembuh
tinggi daripada aras poliomelitis, hepatitis B, penyusuan sendiri daripada
keimunan(rujuk taun susu ibu penyakit tertentu.
graf) 2. Antibodi dalam darah Contoh penyakit adalah
meningkat selepas Kancing gigi, anjing
pemvaksinan dan gila, diphteria
pemvaksinan kali kedua
penting untuk merangsang
lebih banyak antibodi
supaya melebihi aras
keimunan

Mengambil masa yang lama Mengambil masa yang pendek

Tempoh Panjang Sementara
keimunan

Graf Jumlah antibodi Jumlah antibodi Jumlah antibodi
keimunan dalam darah dalam darah dalam darah

Aras keimunan Aras keimunan

Aras keimunan

Masa/minggu Suntikan Suntikan Masa/minggu Suntikan Suntikan Masa/minggu
Serangan jangkitan kedua pertama kedua

pertama

4. Terdapat beberapa kepentingan keimunan. Antaranya adalah :

✓ Menghindarkan diri daripada penyakit

✓ Mengurangkan kadar kematian bayi yang lahir

✓ Membasmi penyakit-penyakit tertentu seperti polio dan demam campak

7

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Pengawalan vektor juga penting kerana jika vektor terkawal, maka penyebaran jangkitan penyakit juga
terkawal. Jadual dibawah menunjukkan kitar hidup nyamuk dan lalat serta kawalan vektornya.

Larva

Pupa

Lalat Telur Telur
Larva
Pupa

Nyamuk

Kitar hidup Cara kawalan vektor Kitar hidup Cara kawalan vektor
Lalat • Disembur dengan racun
Nyamuk Disembur dengan racun
Bakteria melekat serangga Hidup di tempat serangga
pada kaki lalat • Perangkap elektrik untuk yang lembap dan

Telur membunuhnya semak samun
Lalat dewasa • Menutup makanan
bertelur pada • Menggunakan tong Telur • Buang air yang
makanan yang Terdapat dalam air • bertakung dan berus
terdedah dan sampah bertutup untuk bahagian dalam pasu
sampah sarap menyimpan sampah yang tenang dan Tin dan tayar lama
• Menjaga kebersihan bersih seperti air ditanam
kawasan sekitar bertakung dalam tin
kosong,tayar lama
atau pasu bunga

Larva • Menutup makanan Larva • Sembur selapisan nipis
Dijumpai dalam • Menggunakan tong
Naik ke permukaan minyak pada permukaan
makanan dan sampah bertutup untuk
sampah sarap menyimpan sampah air untuk dapat air untuk menghalang
• Menjaga kebersihan
kawasan sekitar oksigen jentik-jentik bernafas

• Ikan gapi dipelihara di

dalam kolam boleh

makan jentik-jentik

Pupa Bersihkan rumah secara Pupa • Sentiasa membersihkan
Dijumpai ditempat berkala untuk membuangnya
gelap dan kering Melekat pada air bertakung

permukaan air • Buang air yang

bertakung dan berus

bahagian dalam pasu

• Tin dan tayar lama

ditanam

8

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

1.6 Cara merawat penyakit yang disebabkan oleh mikroorganisma

1. Terdapat dua kaedah yang boleh digunakan untuk merawat penyakit yang disebabkan oleh

mikroorganisma iaitu melalui perubatan tradisional dan perubatan moden. Kedua-dua kaedah ini

diterangkan di bawah.

Kaedah Penerangan

Teh boleh menyembuhkan karang gigi, keracunan dalam badan dan mengautkan system

keimunan

Air rebuasan akar pokok ramunggai boleh diminum sebagai tonik dan boleh merawat

penyakit seperti kulit, selsema dan skurvi

Tradisional Lidah buaya mempercepatkan proses penyembuhan luka

Delima membantu melegakan ciri-birit dan disentri

Lengkuas boleh mengubati luka

Akuputur boleh merawat penyakit seperti selsema, cirit-birit, sakit mata, sakit gigi

dan gusi

Suntika antiserum bagi mencegah penyakit seperti kancing gigi, anjing gila, diphteria

Pengambilan ubat sintetik bagi mengubati pelbagai jenis penyakit

1. Antibiotik iaitu sebatian kimia yang diekstrak daripada mikroorganisma seperti

bakteria dan kulat yang boleh membunuh atau merencatkan pertumbuhan

mikroorganisma yang disebabkan oleh bakteria dan kulat sahaja.

2, Ianya terdiri daripada pelbagai bentuk seperti pil atau cecair dan boleh juga

Moden disuntik ke dalam badan
3. Contoh antibiotik dan jenis penyakit yang boleh dirawat ditunjukkan di bawah

Antibiotik Penisilin Streptomisin Tetrasiklina Kloramfenikol

Penyakit Gonorea,siflis Tibi Kolera,disentri Kolera,tifus

Antikulat pula boleh digunakan untuk merawat penyakit seperti kelemumur, kulat dan

panau

Pembedahan boleh dijalankan bagi mengeluarkan organ yang dijangkiti mikroorganisma

2. Penggunaan ubat moden perlulah dikawal kerana pennggunaannya yang kerap boleh :

• Melemahkan sistem pertahanan semula jadi tubuh

• Membawa kepada pembentukan strain mikroorganisma yang baharu yang rintang terhadap

antibiotik

• Boleh merosakkan buah pinggang serta hati

9

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

BAB 2: NUTRISI DAN PENGELUARAN MAKANAN

2.1 Kepentingan mengambil makanan bernutrisi dan mengamalkan tabiat pemakanan yang sihat

1.Nilai kalori bagi sesuatu makanan merupakan jumlah tenaga yang dibebaskan apabila satu gram

makanan dioksidakan dengan lengkap.

2. Nilai kalori dapat diukur dalam unit kalori, kilokalori (kcal) atau kilojoule(kJ)

3. Nilai kalori makanan diukur menggunakan kalorimeter bom iaitu sampel makanan dibakar dalam

kalorimeter bom ini dan proses pembakaran makanan ini akan meningkatkan suhu air didalamnya.

Peningkatan suhu air ini akan digunakan untuk mengira jumlah tenaga haba yang dibebaskan oleh sampel

makanan itu.

4. Kita boleh mengira jumlah kalori yang kita telah ambil dalam sesuatu hidangan makanan. Jadual

dibawah menunjukkan kaedah penghitungan jumlah kalori.

Jadual di bawah menunjukkan nilai kalori dari tiga jenis makanan.

Roti 10.1 kJ g - 1

Telur separuh masak 6.6 kJ g - 1

Soalan 1 Susu 2.7 kJ g - 1

Jika Amin mengambil 50 g roti, 30 g telur separuh masak dan 250 g susu, apakah jumlah

tenaga yang dia gunakan?

Jawapan :
Jumlah tenaga = [50(10.1) + 30(6.6) + 250(2.7)] = 1378kJg-1

Jadual di bawah menunjukkan nilai kalori makanan yang berbeza.

Makanan Nilai kalori (kJ / 100g)

Nasi 1504

Tin Sardin 1194

Teh(tiada gula) 0

Soalan 2 Pisang 318

Maklumat di bawah menunjukkan jenis makanan yang diambil oleh Arifah untuk sarapan

pagi. Apakah jumlah kalori yang telah diambil oleh Arifah?

300 g nasi , 50 g of sardin,1 cawan of teh tanpa gula, 40 g pisang

Jawapan:

Jumlah kalori = [(300 1504)+(50 1194)+(1( )+(318(40) = 523620 = 5236.2kJ/100g
100 100

5. Nilai kalori yang diperlukan oleh seseorang individu adalah berbeza-beza antara satu sama lain.

Perbezaan ini dipengaruhi oleh lima faktor yang ditunjukkan dalam jadual dibawah.

Faktor Penerangan

Saiz badan Saiz badan yang lebih besar memerlukan tenaga yang lebih banyak berbanding
individu yang lebih kurus kerana badannya mempunyai sel yang banyak

Umur Kanak-kanak memerlukan tenaga yang lebih banyak berbanding orang tua kerana
kanak-kanak sedang membesar dan sangat aktif

Suhu Penduduk dikawasan beriklim sejuk memerlukan tenaga yang lebih banyak

persekitaran berbanding penduduk dikawasan beriklim panas untuk mengekalkan suhu badan

Jantina Lelaki memerlukan tenaga yang lebih banyak berbanding perempuan kerana kadar
metabolisme mereka lebih tinggi dan mereka lebih aktif

Aktiviti fizikal Seorang pekerja binaan memerlukan tenaga yang lebih banyak berbanding seorang
kerani kerana mereka melakukan aktiviti yang lebih berat

Keadaan Keperluan kalori individu sihat dan sakit adalah berlainan dan bergantung kepada
kesihatan faktor lain. Pada kebiasannya, individu sihat memerlukan tenaga yang lebih banyak
kerana mereka lebih aktif

10

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

6. Amalan pengambilan nutrisi yang baik merujuk kepada pengambilan gizi seimbang yang mengandungi

kesemua tujuh kelas makanan dalam kadar yang betul.

7. Tujuh kelas makanan ialah karbohidrat, lemak, protein, vitamin, mineral, serat dan air.

8. Seseorang individu dikatakan mengalami malnutrisi apabila kekurangan atau berlebihan mana-mana

satu kelas makanan dalam gizi seimbang.

9. Contoh masalah kesihatan akibat malnutrisi ditunjukkan di bawah

Kelas Makanan Fungsi Masalah Kesihatan

Karbohidrat Membekalkan tenaga Marasmus

Protein Untuk tumbesaran dan membaiki sel-sel yang Kwashiorkor
telah rosak

Lemak Sumber lain untuk bekalkan tenaga Kegendutan
Sebagai penebat haba

Pelarut bagi vitamin A,D,E dan K

Mengekalkan kesihatan diri Vitamin A : rabun malam

Vitamin Vitamin B : beri beri
Vitamin C : skurvi

Vitamin D : riket

Mineral Mengekalkan kesihatan dan kadar metabolisma Besi : anemia
Iodin : goiter

Serat Mengelakkan sembelit Menyebabkan sembelit

Air sebagai pelarut Kulit kering
mengekalkan suhu badan

10. Masalah kesihatan dengan tabiat pemakanan ditunjukkan dalam jadual dibawah

Masalah Tabiat pemakanan Simptom
kesihatan
Kegendutan Makan terlalu banyak Berat Badan melebihi berat badan ideal iaitu berat
makanan berkalori tinggi badan lebih 20% daripada berat sebenar.
Anoreksia- Cara mengatasi: kurangkan pengambilan makanan
Keengganan seseorang berkalori tinggi seperti makanan berlemak
Arteriosklerosis Kelihatan sangat kurus,mempunyai masalah
individu untuk makan kesihatan seperti malnutrisi dan boleh membawa
Kencing manis maut sekiranya serius.
Tekanan darah kerana terlalu menjaga Cara mengatasi:
Mendapatkan khidmat nasihat daripada pakar
tinggi berat badan psikologi dan kaunselor pemakanan
Lumen arteri menjadi sempit dan mengakibatkan
Pemendapan kolesterol tekanan darah tinggi yang membawa kepada
penyakit jantung dan strok
pada dinding arteri darah Cara mengatasi:
Kurangkan pengambilan makanan berkolesterol
Pengambilan gula secara Luka lambat sembuh,penglihatan terjejas,buah
berlebihan dalam minuman pinggang dan sistem saraf terjejas
atau makanan Cara mengatasi:
Kurangkan pengambilan gula dalam minuman dan
Pengambilan garam makanan
Menyebabkan penyakit jantung dan strok
berlebihan dalam makanan Cara mengatasi:
Kurangkan pengambilan garam dalam makanan

11

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

2.2 Keperluan nutrien dalam tumbuhan

1. Seperti manusia, tumbuh-tumbuhan memerlukan nutrien tertentu untuk pertumbuhan, perkembangan

dan pembiakannya. Nutrien tersebut boleh dikelaskan kepada dua kumpulan sepertimana ditunjukkan

dalam jadual dibawah.

Nutrien Makronutrien Mikronutrien

Nutrien atau mineral yang diperlukan oleh Nutrien atau mineral yang diperlukan oleh

Maksud tumbuh-tumbuhan dalam kuantiti yang tumbuh-tumbuhan dalam kuantiti yang

banyak sedikit

Karbon, oksigen, hidrogen, nitrogen, Boron, zink, molibdenum, mangan, kuprum

Contoh fosforus, kalium, kalsium, magnesium and dan besi

sulfur

2. Kesan kekurangan makronutrien Nitrogen, Fosforus dan Kalium ditunjukkan dalam jadual dibawah

Makronutrien Fungsi Gejala kekurangan nutrien

• Daun menguning, daun bersaiz kecil, daun mudah

Nitrogen Pembentukan klorofil dan gugur
protein • Batang tumbuhan lemah dan pertumbuhan

terbantut

• Pinggir daun menguning dan menggulung dan

Kalium • Pembentukan protein dan kelihatan terbakar
Karbohidrat • Tompok perang terbentuk pada daun
• Tumbuhan mati pada peringkat awal
• Mengaktifkan enzim sel • Pertumbuhan terbantut, batang lemah

• Hasil bunga dan buah kurang

• Daun bertukar hijau tua dan berbintik merah dan

Fosforus • Pembentukan protein • daun muda kelihatan ungu
• Mengalakkan pembahagian • Sangat sedikit bunga, buah dan akar
• Buah lambat masak
sel Tumbuhan lambat matang

• Pertumbuhan terbantut, batang lemah,

2.3 Kitar Nitrogen

1. Kitar nitrogen ialah kitaran semula jadi di bumi yang menunjukkan unsur nitrogen dikitarkan antara

tumbuhan dengan haiwan dan seterusnya atmosfera, tanah dan air dan ditunjukkan dalam rajah dibawah

Nitrogen dalam atmosfera

Protein dalam tumbuhan dan haiwan kilat

Pengikatan Pereputan _____________
nitrogen
S(ef)batian ammonium Nitrogen oksida
_____________
________P_e_n_itritan melarut dalam air
Pendenitritan
Ion nitrit
_____________ Penitritan

Ion nitrat

12

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

2. Proses dan mikroorganisma yang terlibat dalam kitar nitrogen ditunjukkan dalam jadual dibawah

Nitrit Tindak Balas Proses Mikroorganism
Nitrogen nitrat Penitritan Bakteria penitritan
nitrat Pengikatan Bakteria pengikat nitrogen
nitrogen Bakteria pengurai
Tumbuhan dan haiwan mati sebatian ammonium Penguraian Bakteria pendenitritan
Pendenitritan
Nitrat nitrogen

3. Nitrogen dalam atmosfera ditukarkan kepada nitrat didalam tanah melalui
a. Tindakan kilat
b. Tindakan bakteria pengikat nitrogen
c. Tindakan bakteria pengurai dan bakteria penitritan

4. Kacang tanah dan kacang panjang merupakan tumbuhan legum yang membekalkan nitrat kepada
tanah.
5. Kepentingan kitar nitrogen:

• Membantu dalam mengekalkan kesuburan tanah
• Memastikan kesinambungan rantai makanan dan siratan makanan
• Memastikan keseimbangan unsur nitrogen dalam alam semula jadi
2.4 Kepentingan Amalan Pengambilan Nutrisi yang Baik

1. Tabiat pemakanan yang sihat adalah:
▪ Makan mengikut masa yang ditetapkan
▪ Makan makanan yang seimbang mengikut piramid makanan
▪ Makan dalam kuantiti yang bersesuaian mengikut keperluan kalori

2. Terdapat beberapa cara untuk menguruskan sumber makanan bagi mengelakkan pembaziran.

Antaranya:
➢ Mempelbagai kaedah penyediaan makanan
➢ Membuat penyelidikan untuk meningkatkan hasil pertanian
➢ Membuat penyelidikan untuk meningkatkan rasa, rupa bentuk atau nilai nutrisi produk-produk

makanan
➢ Membuat kajian lanjut tentang cara penyimpanan makanan untuk memanjangkan jangka hayat

makanan
➢ Mempertingkatkan kualiti dan mutu hasil peladangan dan pertanian

3. Terdapat banyak faedah yang anda perolehi dengan mengamalkan tabiat pemakanan yang sihat.

Antaranya:
✓ Otak menjadi lebih cerdas
✓ Kurang risiko mendapat masalah kesihatan
✓ Memperolehi tenaga yang mencukup sepanjang hari

13

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

BAB 3 : PEMELIHARAAN DAN PEMULIHRARAAN ALAM SEKITAR

3.1 Keseimbangan alam sekitar

1. Keseimbangan alam semula jadi berlaku apabila terdapat interaksi dikalangan organisma dan alam

sekitar untuk mengekalkan ekosistem di peringkat optimum. Tenaga dan bahan-bahan dalam ekosistem

disimpan pada keadaan keseimbangan melalui tiga kitaran semulajadi iaitu:

a) kitar nitrogen b) kitar karbon c) kitar air

2. Kitar nitrogen (rujuk bab 2)

3. Kitar karbon adalah proses di mana karbon organik (karbon dioksida) di udara sentiasa berubah ke

dalam bentuk organik oleh tumbuhan dan dikembalikan kepada udara . Kitar karbon ditunjukkan di

bawah:

Fotosintesis Karbon dioksida di atmosfera

Pengeluar respirasi Pembakaran
di makan oleh Penguraian
Bahan api: arang
Pengguna Tanah batu, petroleum,
gas asli, kayu api
mati

Pengurai

4. Kitar air menunjukkan peredaran air yang berterusan dari bumi ke atmosfera, di mana organisma
hidup juga mengambil bahagian dalam untuk membantu dalam mengekalkan keseimbangan alam. Rajah di
bawah menunjukkan kitar air.

Awan

Kondensasi Pembakaran Kondensasi
Wap air Respirasi Hujan
Transpirasi

Menyejat

air

5. Kepentingan kitar semula jadi adalah:
a) kitar dan guna semula sumber-sumber yang diperlukan di bumi
b) mengekalkan keseimbangan alam
c) memulihara dan memelihara persekitaran
d) mengawal pencemaran alam sekitar
e) menguruskan sumber alam secara berkesan

14

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

6. Jadual dibawah menunjukkan peranan siratan makanan dalam mengekalkan keseimbangan alam.

Siratan makanan Rantai makanan

Siratan matahari adalah rangkaian rantai Rantai makanan adalah hubungan makanan di

makanan yang menunjukkan pemindahan tenaga kalangan ahli-ahli pengeluar. Ia menunjukkan

daripada pengeluar kepada pelbagai pengguna. pemindahan tenaga dari pengeluar untuk

pengguna sepanjang rantai makanan.

Pengeluar Pengguna Pengguna Pengguna
primer sekunder tertier

1. Tumbuhan dikenali sebagai pengeluar kerana mereka boleh membuat makanan sendiri dengan
menukar tenaga cahaya kepada tenaga kimia melalui fotosintesis.
2.Haiwan yang memakan pengeluar secara langsung atau tidak langsung dikenali sebagai pengguna.
3. Haiwan yang makan tumbuhan sahaja dikenali sebagai pengguna primer , manakala haiwan yang
memakan pengguna primer dikenali sebagai pengguna sekunder dan pengguna tertier adalah haiwan
memakan pengguna sekunder.
4. Apabila organisma mati, bakteria dan kulat akan mengurai mereka dan mengembalikan nutrien
kembali ke alam sekitar.

Sekiranya populasi sesuatu organisma terganggu disebabkan oleh bencana alam, penyakit atau
faktor-faktor lain maka pengaliran tenaga dalam siratan makanan akan terjejas dan mengakibatkan
keseimbangan alam terganggu

7. Bencana alam seperti letupan gunung berapi, kebakaran hutan, kemarau, banjir, gempa bumi boleh:
❖ Meragut nyawa
❖ Pemusnahan habitat hidupan
❖ Mengancam keseimbangan ekosistem
❖ Mengganggu kitar semula jadi
❖ Masalah kekurangan makanan

8. Cara-cara yang boleh emgekalkan keseimbangan alam ialah:
- Mengawal masalah pencemaran

- Memelihara dan memulihara alam
- Menggunakan sumber alam secara efektif
- Mengurangkan pemusnahan hutan dan kerosakan habitat

3.2 Kesan Pencemaran terhadap alam sekitar dan Pemeliharaan dan Pemuliharaan alam sekitar

serta pengawalan pencemaran

1. Jadual menunjukkan punca, kesan dan langkah pengawalan pencemaran terhadap alam sekitar

Punca Kesan Langkah pengawalan

Penggunaan bahan api Pencemaran udara menjejaskan a) Menggalakkan orang ramai

fosil kesihatan manusia dengan: menggunakan tenaga alternatif

dalam pelbagai jenis a) alergi seperti tenaga angin, tenaga

kenderaan menghasilkan b) penyakit berkaitan pernafasan biojisim, tenaga suria dan tenaga

pelbagai jenis bahan seperti ombak

pencemar bronkitis, asma dan sesak nafas, b)Pemasangan injap dan

seperti : pengubah bermangkin pada paip

15

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

a) gas karbon dioksida c) mengakibatkan hujan asid dan ekzos kenderaan dapat
b) karbon monoksida pemanasan global mengurangkan pencemaran bunyi
c) sulfur dioksida terhadap alam sekitar 3. Menggalakkan orang ramai
d) nitrogen dioksida menggunakan pengangkutan awam,
e) hidrokarbon dan asap Bahan toksik dari kilang : berkongsi kereta atau
a) boleh memasuki badan manusia berjalan kaki dan berbasikal untuk
Penambahan kilang yang melalui siratan makanan. jarak perjalanan yang dekat
semakin bertambah b) Pendedahan bahan toksik ini a) Asap dan gas pencemar di kawal
menyebabkan banyak melemahkan sistem keimunan dan dengan penggunaan penapis,
bahan sampingan seperti: menyebabkan kanser, mutasi serta pemendak dan pengikis
a) bahan toksik jangkitan penyakit seperti tifoid, b) Pencemaran terma diatasi
b) bahan radioaktif kolera, disentri, polio dan hepatitis A melalui pembinaan kolam
c) asap dan haba melalui makanan dan air penyejukan, menara penyejukan
di buang dari kilang. c) Seterusnya asap dan haba dan menara kering
menjejaskan kesihatan manusia c) Bahan toksik dirawat untuk
Bagi meningkatkan hasil dengan alergi, penyakit berkaitan mengurangkan keracunannya dan
pertanian pernafasan seperti bronkitis, asma dilupuskan secara terancang
Baja kimia, racun dan sesak nafas, d) Bahan buangan yang mesra
serangga perosak dan d) mengakibatkan hujan asid dan alam boleh diproses untuk
racun kulat digunakan pemanasan global terhadap alam kegunaan lain
tanpa kawalan sekitar
a) Ini mengakibatkan bahan tersebut a)Penggunaan baja organik untuk
Peningkatan populasi dialirkan oleh air hujan ke dalam memperbaiki struktur tanah
manusia yang pesat sungai atau meresap ke dalam tanah b)Amalan tanaman giliran untuk
membawa kepada dan menyebabkan pertumbuhan alga mengawal populasi perosak
masalah pembuangan yang pesat. c)Penggunaan kawalan biologi
sampah sarap yang b) Keadaan ini mengurangkan d)Penggunaan racun serangga
serius kandungan oksigen terlarut dalam air yang mudah terurai
Seperti sisa makanan, dan mengakibatkan kawasan tersebut
plastik, logam dan kaca tidak sesuai untuk kemandirian a)Menggunakan semula barangan
organisma akuatik. buangan yang boleh diguna semula
c) Nilai pH air juga akan berkurang b)Mengasingkan sampah yang
yang mengakibatkan organisma boleh dikitar semula untuk dikitar
akuatik mati atau mengurangkan semula
kadar pembiakan c)Menukarkan sampah organik
a)Jangkitan penyakit seperti tifoid, kepada kompos yang boleh
kolera, disentri, polio dan hepatitis A digunakan sebagai baja
melalui makanan dan air
b)Kemusnahan habitat disebabkan
pencemaran menyebabkan organisma
kehilangan tempat perlindungan dan
sumber makanan
c_Hal ini menggangu siratan
makanan dan menyebabkan
keseimbangan dan keindahan alam
terjejas

16

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Air kumbahan dari d)kepupusan spesies daratan dan a)Menaik taraf loji kumbahan
kawasan perumahan juga akuatik sedia ada
mengandungi bahan a)Bahan kumbahan menyebabkan b)Menyediakan sistem
domestik dan tinja pertumbuhan alga yang pesat. pembuangan kumbahan domestik
manusia serta ternakan Kb)eadaan ini mengurangkan yang baik di kawasan luar bandar
dan juga detergen serta kandungan oksigen terlarut dalam air dan kampung
pelbagai mikroorganisma dan mengakibatkan kawasan tersebut
yang berbahaya tidak sesuai untuk kemandirian
organisma akuatik.
c)Jangkitan penyakit seperti tifoid,
kolera, disentri dan polio melalui air

Bahan-bahan seperti a)Kloroflurokarbon boleh a)Menggantikan agen penyejuk
aerosol, penyaman menyebabkan penipisan lapisan ozon CFC dengan HCFC atau HFC
udara , peti sejuk dan dan mengakibatkan b)Penggunaan aerosol yang
pembuatan sesetengah b)Katarak, kanser kulit, mutasi dan membebaskan CFC diharamkan
plastik mengurangkan imuniti badan manusia c)Pembuangan alat elektronik yang
Menggunakan c)Ianya juga mengurangkan hasil mengandungi CFC hendaklah
Klorofluorokarbon iaitu tanaman dan lebih fitoplankton dikendalikan secara terancang
sejenis bahan kimia yang musnah yang menyebabkan saiz sebelum dilupuskan
menguraikan molekul populasi pengguna turut menurun
ozon yang terdapat di d)Ianya juga menyumbang kepada
lapisan stratosfera pemanasan global

Pemanasan Global

4. Akan tetapi aktiviti manusia menyebabkan gas

rumah hijau seperti gas karbon dioksida, CFC,

metana dan nitrus oksida terbebas

1.Sinar dari matahari menerusi 5. Gas rumah hijau yang terbebas ini membentuk satu
atmosfera yang terang
lapisan baharu di atmosfera. Haba dipantul balik
Kesan pemanasan global
• Peningkatan dalam fenomena 6. Lapisan ini memerangkap kebanyakan haba dari ke bumi

matahari di atmosfera bumi 7.Hal ini mengakibatkan peningkatan

cuaca yang melampau 3.Haba dipantul balik oleh bumi dan suhu bumi dan dikenali sebagai
• Peningkatan suhu global bumi atmosfera ke angkasa lepas Pemanasan global
• Banjir di kawasan tanah rendah
8. Keadaan ini digelar kesan rumah

• Peningkatan aras laut hijau

• Ais dikutub melebur

Penebangan pokok

Asap kenderaan Asap kilang CFC

2.Haba dari sinar matahari
diserap oleh permukaan Bumi.
Haba ini memanaskan permukaan bumi.

17

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Penipisan lapisan ozon

2. Walaubagimanapun terdapat satu lapisan gas yang dikenali sebagai lapisan ozon di lapisan
stratosfera yang dapat menyerap sinar ultraungu yang dipancarkan oleh matahari dan
melindungi hidupan di bumi daripada kesan buruk sinar ultraungu

1.Sinar matahari mengandungi

sinar ultraungu yang berbahaya 4. Gas CFC ini akan terus naik ke atmosfera
kepada hidupan di bumi dan apabila ianya sampai ke lapisan ozon,

atom klorin di dalam CFC bertindak balas

dengan molekul ozon

Kesan pemanasan global 5. Molekul ozon terdiri daripada tiga atom
• Saiz populasi pengguna menurun
• Katarak,kanser kulit, mutasi oksigen. 6. Ini menyebabkan molekul ozon terurai

• Penurunan system keimunan pengguna dan penguraian molekul ozon

• Penyusutan hasil tanaman mengakibatkan lapisan ozon menjadi

• Pemusnahan fitoplankton semakin nipis.

Akan tetapi penggunaan bahan pendingin di dalam
aerosol,penghawa dingin, peti sejuk dan alat pemadam api

membebaskan sejenis gas yang dikenali sebagai CFC atau
klorofluorokarbon

3.4 Kepentingan pengurusan smber alam secara terancang dalam mengekalkan keseimbangan alam

1. Jadual menunjukkan sumber alam yang terdapat di Malaysia dan kesan pengolahan sumber alam

tersebut secara tidak terancang serta cara menguruskan sumber alam secara terancang.

Sumber alam Kesan pengolahan secara Cara pengurusan sumber alam

tidak terancang secara terancang

Lautan merupakan sumber • pengurangan hasil • Melarang penangkapan ikan

protein dan ekonomi negara tangkapan dengan menggunakan bahan
• kemerosotan sumber letupan, racun atau bahan

ekonomi pencemar yang lain

• Gangguan biodiversiti • penternakan ikan, udang dan

• kepupusan spesies hidupan sumber laut lain digalakkan

Hutan: • Kemusnahan habitat • Membanteras pembalakan secara
• merupakan sumber • Kepupusan spesies
• Gangguan biodiversiti haram
ekonomi • Kehilangan sumber • menebang pokok yang tua sahaja
• membekalkan kayu untuk • menanam semula anak pokok yang

pembinaan, pembuatan ekonomi baharu
perabot dan kertas • Hakisan tanah • memperbanyakkan hutan simpan

• membekalkan rotan dan

ubat tradisional juga

18

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Tanah: ▪ Menyebabkan kemusnahan • Pembukaan tanah baharu perlu

▪ Boleh diusahakan untuk habitat memenuhi syarat yang

pertanian, perindustrian, ▪ Hakisan tanah ditetapkan

perumahan atau rekreasi ▪ Banjir kilat • sistem pengaliran air yang cekap

▪ Pembukaan tanah oleh ▪ Tanah runtuh perlu dilakukan di kawasan

Lembaga Kemajuan Tanah pembinaan rumah dan jalan

Perseketuan untuk baharu

diusahakan dengan • Mengharamkan pembukaan tanah

tanaman seperti kelapa yang melebihi 100 meter dari

sawit dan getah aras laut dan Kawasan cerun yang

▪ Sumber ekonomi melebihi 40 darjah

Kerak bumi: • Meninggalkan Kawasan • Tanah terbiar diusahakan untuk
▪ Kaya dengan sumber asli
tandus dan kolam-kolam penanaman tanaman yang sesuai
seperti petroleum dan
yang terbiar • Kolam terbiar dijadikan taman
bijih timah
▪ Sumber ekonomi penting • Tanah menjadi tidak subur rekreasi atau tempat menternak

untuk kegiatan pertanian ikan, udang atau itik

• Menjejaskan sumber

ekonomi

BAB 4 : SEBATIAN KARBON

4.1 Kepelbagaian Sebatian Karbon

1. Sebatian Karbon ialah sebatian yang mengandungi unsur karbon di dalamnya.

2. Sebatian karbon ini boleh di bahagikan kepada sebatian organik dan sebatian bukan organik .

Perbezaan kedua-dua sebatian ini ditunjukkan di bawah.

Jenis sebatian karbon Sebatian organik Sebatian bukan organik

Persamaan Mempunyai unsur karbon dalam sebatiannya

Asal usul Berasal dari benda hidup Berasal dari benda bukan hidup

Kandungan unsur • Mengandungi unsur hidrogen dan • Mengandungi unsur hidrogen dan

Keterlarutan oksigen dan tiada unsur logam oksigen dan unsur logam
Perubahan apabila
• Larut dalam pelarut organik • Larut dalam pelarut bukan
dipanaskan
seperti alkohol, petrol, eter organik seperti air, asid, alkali
Contoh
• Menjadi hangus dan hitam apabila• Menjadi tidak hangus dan hitam

dibakar apabila dipanaskan

Protein, karbohidrat, Kalsium karbonat, batu kapur,

lemak, buah-buahan, sayur-sayuran, cangkerang kerang, kulit kerang

gula-gula,bahan api fosil

3. Sebatian organik yang paling ringkas ialah hidrokarbon yang terdiri daripada unsur karbon dan

hidrogen sahaja.

4. Sumber utama hidrokarbon ialah gas asli, arang batu dan petroleum. Sebatian hidrokarbon boleh

dikelaskan kepada dua kumpulan iaitu sebatian hidrokarbon dan sebatian bukan hidrokarbon dan

diringkaskan dalam jadual dibawah.

Jenis sebatian Sebatian hidrokarbon Sebatian bukan hidrokarbon
Sebatian yang mengandungi unsur Sebatian yang mengandungi unsur hidrogen, karbon
Maksud karbon dan hidrogen sahaja dan unsur lain seperti oksigen dan nitrogen

Contoh Petrol, Arang batu, Gas asli, Protein, Lemak, Karbohidrat, Alkohol, Asid
Alkana, Alkena, Alkuna organik, ester

19

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Arang batu, gas asli dan petroleum dinamakan bahan api fosil.
6. Proses pembentukan petroleum adalah :

❖ Lumpur dan pasir dari darat dialirkan ke dalam laut serta membentuk lapisan enapan pasir dan
tanih

❖ Kemudian hidupan laut juga akan mati dan tertimbus di atas lapisan enapan pasir dan tanih

tersebut
❖ Selepas beratus-ratus juta tahun, sisa hidupan yang mati akan termendap di bawah lapisan

mendapan pasir dan tanih yang semakin menebal di bawah tekanan dan suhu yang tinggi bagi

membentuk petroleum dan gas asli
7. Proses pembentukan arang batu pula adalah :

o Tumbuhan di kawasan tasik mati dan tertimbus di dalam lumpur berjuta-juta ratus tahun yang
dahulu

o Hasil tekanan haba dan tinggi tumbuhan yang mati akan bertukar kepada arang batu

4.2 Alkohol dan kesannya terhadap kesihatan
1. Alkohol merupakan sebatian organik yang mengandungi unsur karbon, hidrogen dan oksigen. Kumpulan
sebatian ini mempunyai nama yang berakhir dengan -ol. Contoh alkohol ialah metanol propanol, butanol,
pentanol dan sebagainya.
2. Etanol adalah sejenis alkohol yang boleh dihasilkan melalui proses penapaian.
3. Yis ialah sejenis mikroorganisma yang bertindak terhadap makanan berkanji atau makanan yang
mengandungi glukosa seperti anggur, epal, beras, gandum, barli, nenas, ubi tebu dan sebagainya.
4. Enzim zimase dalam yis menukarkan glukosa kepada etanol dan hasil sampingan gas karbon dioksida
serta tenaga haba di bebaskan.

Yis

Glukosa Etanol + Karbon dioksida + Haba (persamaan kimia proses penapaian)

5. Jadual dibawah menunjukkan ciri-ciri umum alkohol dan sifat kimianya.

Ciri-ciri umum alkohol Kebolehbakaran alkohol Tindak balas alkohol dengan

asid organik

• Cecair tidak berwarna • Mudah terbakar • Alkohol boleh bertindak

• Mempunyai bau manis • Terbakar dengan nyalaan balas dengan asid organik

• Takat didih yang rendah biru tanpa jelaga • Tindak balas ini
• Kurang tumpat dari air • Persamaan kimia menghasilkan ester yang

• Alkohol boleh larut dalam pembakaran alkohol berbau harum

air dan minyak Alkohol +oksigen→karbon dioksida +air • Ester digunakan dalam

perisa makanan

Asid sulfurik pekat

Alkohol+asid organik→ester +air

6. Alkohol mempunyai pelbagai kegunaan. Antaranya :
• Digunakan sebagai bahan api kerana mudah terbakar dan pembakarannya bersi tanpa jelaga
• Digunakan sebagai pelarut untuk ubat seperti ubat batuk dan antiseptik bagi membasmi kuman
• Digunakan sebagai pelarut dalam barangan kosmetik seperti mintak wangi, losen, gincu dan

cecair pembasmi kuman
• digunakan untuk membuat pelbagai minuman keras seperti bir, wiski dan sebagainya
• digunakan sebagai pelarut dalam industri kerana sifatnya yang mudah larut di dalam air dan

bahan organik

20

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

7. Pengambilan alkohol boleh mendatangkan banyak kesan buruk yang dihuraikan dalam jadual dibawah.

Organ Kesan

Otak Koordinasi dan sistem saraf terjejas, keseimbangan terganggu, sukar menganggar

jarak, kerosakan sel otak

Esofagus Pendarahan pada salur esofagus

Peparu Kadar pernafasan meningkat sedikit demi sedikit

Hati Kerosakan hati, sirosis (sel hati mati dan mengeras)

Jantung Kadar degupan jantung dan tekanan darah tinggi meningkat, ritma jantung terganggu

Sistem keimunan Sistem keimunan menurun dan mudah di jangkiti penyakit

Perut Kerengsaan pada dinding perut dan menyebabkan ulser

Ginjal Bekerja dengan lebih aktif dan menghasilkan bahan buangan yang lebih banyak

4.3 Lemak dan kesannya terhadap kesihatan

1. Lemak ialah sebatian organik yang di peroleh daripada tumbuhan atau haiwan.

2. Unsur – unsur yang terkandung di dalam lemak ialah karbon, hidrogen dan oksigen

3. Lemak dapat di bahagikan kepada dua jenis iaitu lemak tepu dan lemak tak tepu. Ciri-ciri kedua-dua

jenis lemak ini diterangkan dibawah.

Jenis lemak Lemak tepu Lemak tak tepu

Persamaan Persamaan :
• Terdiri daripada unsur karbon, hidrogen dan oksigen
• Tidak larut dalam air
• Sumber penting bagi asid lemak dalam badan

Sumber Berasal daripada haiwan Berasal daripada tumbuhan

Bilangan atom hidrogen Mempunyai bilangan atom hidrogen Mempunyai bilangan atom
yang maksimum di dalam molekulnya hidrogen yang belum maksimum

di dalam molekulnya

Keadaan pada suhu bilik Berbentuk pepejal Berbentuk cecair

Takat lebur Tinggi Rendah

Digalakkan atau tidak Tidak Ya

digalakkan dalam pemakanan

Contoh Minyak sapi, keju,mentega, lemak Minyak jagung, minyak kelapa
daging sawit, minyak kelapa,marjerin

4. Pengambilan makanan yang kaya dengan lemak mempunyai kesan yang baik dan juga buruk terhadap

kesihatan. Jadual dibawah membandingkan kedua-dua kesan tersebut.

Kesan baik • Berfungsi sebagai pembekal tenaga
• Pelarut bagi vitamin A, D, E dan K
• Pelindung bagi organ di dalam badan
• Penebat untuk menghalang kehilangan haba dari badan

• Lemak tepu mengandungi kandungan kolesterol yang tinggi dan menyebabkan

kolesterol yang berlebihan akan terenap pada bahagian dalam dinding arteri

Kesan buruk sekiranya lemak tepu di ambil secara berlebihan
• Lumen arteri yang sempit boleh mengakibatkan tekanan darah tinggi,

arterioskelerosis, sakit jantung atau strok

ARTERI NORMAL ARTERI DENGAN
ENAPAN KOLESTEROL

21

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

4.4 Kelapa Sawit Dan Kepentingannya Terhadap Pembangunan Negara Tempurung
Isirung
1. Buah sawit terdiri daripada tiga bahagian penting yang diterangkan di

bawah.

Tempurung mempunyai minyak sawit yang bermutu tinggi akan Sabut

tetapi dalam kuantiti yang sedikit

Sabut mempunyai paling banyak minyak kelapa sawit

Isirung tidak mempunyai minyak

2. Rajah dibawah menunjukkan minyak sawit diekstrak secara besar-besarann daripada buahnya di dalam
kilang.

1. Buah kelapa sawit yang 2.Pensterilan dengan stim bersuhu 3.Penanggalan iaitu buah
telah matang akan dipungut kelapa sawit di leraikan
dan dihantar ke kilang untuk tinggi bertujuan :
• Membunuh bakteria/kulat daripada tandan
pengekstrakan minyak • Melembutkan sabut
• Memudahkan buah ditanggalkan 4.Pencernaan dimana buah
kelapa sawit di panaskan
daripada tandannya sekali lagi dan dikacau
dengan batang pemutar
5.Pengekstrakan untuk mengoyakkan sabut
daripada biji buah.

Sabut diperah dengan penekan Tempurung yang
hidraulik atau penekan skru mengandungi isirung di
untuk mengeluarkan kukus pada tekanan tinggi
minyak daripada biji buah.
daripada biji buah.

6.Penurasan dimana gentian Kemudian tempurung di
sabut diasingkan pecahkan dan isirung
diasingkan untuk
daripada minyak kelapa
sawit melalui penurasan dikeringkan dan minyak di
dalam diekstrak
7. Penulenan
Minyak isirung
a) Asid fosforik ditambah untuk menghilangkan kotoran
b) Warna dilunturkan dengan proses pemvakuman Minyak kelapa
c) Stim dialirkan untuk menyingkirkan asid yang menyebabkan sawit
minyak menjadi masam

22

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

3. Minyak kelapa sawit mempunyai banyak kegunaan contohnya untuk membuat marjerin, minyak masak,
coklat, kek,aiskrim,minyak sapi,sabun dan pencuci,barangan kosmetik, barangan farmaseutikal, dakwat
pencetakan,minyak pelincir, lilin dan juga biodiesel.
4. Antara bahan berkhasiat yang terdapat dalam minyak kelapa sawit ialah :
✓ Meningkatkan paras kolesterol berfaedah iaitu kolesterol HDL dalam darah
✓ Menurunkan paras kolesterol yang berbahaya iaitu kolesterol LDL dalam darah
✓ Kaya dengan beta karotena, vitamin A dan E yang bertindak sebagai pengantioksida dalam

pencegahan kanser
✓ Dapat mengawal peratusan hormon tromboksina dan prostasikilin dalam darah untuk mengurangkan

kecenderungan pembekuan darah dalam arteri

5. Terdapat beberapa institusi tempatan yang menjalankan penyelidikan terhadap kelapa sawit
antaranya:

• Lembaga minyak Sawit Malaysia (MPOB) \
• Lembaga Tanah Persekutuan (FELDA)
• Institut Penyelidikan dan Kemajuan Pertanian Malaysia (MARDI)
• Lembaga Penyatuan dan Pemulihan Tanah Persekutuan (FELCRA)
6. Institusi ini menjalankan aktiviti seperti:
• Mempertingkatkan produktiviti dan kualiti pokok kelapa sawit
• Mengoptimumkan penggunaan tanah untuk penanaman kelapa sawit
• Mengembangkan dan memperbaiki kegunaan semasa minyak kelapa sawit
• Mencari kegunaan baharu bagi minyak kelapa sawit
• Menyebarkan maklumat khasnya tentang kebaikan dan kegunaan minyak kelapa sawit dalam

pasaran antarabangsa
4.5 Proses pembuatan sabun daripada minyak dan Tindakan pencucian sabun
1.Sabun diperbuat daripada lemak. Lemak mengandungi dua bahagian penting iaitu gabungan tiga molekul
asid lemak yang sama atau berlainan dan satu molekul gliserol.
2. Contoh asid lemak ialah asid palmitik, asid laurik dan asid stearik
3. Sabun dihasilkan melalui tindak balas antara minyak iaitu sejenis lemak tak tepu dengan alkali pekat

Sabun Proses ini dikenali
sebagai
Minyak Alkali pekat proses
(larutan natrium
hidroksida /larutan saponifikasi atau
kalium hidroksida) hidrolisis minyak

beralkali

4. Proses saponifikasi ini melibatkan dua langkah :

a) Peringkat pertama merupakan proses Minyak + Air → Asid lemak + Gliserol
hidrolisis ester (minyak) dimana minyak
diasingkan kepada asid lemak dan gliserol

b) Peringkat kedua ialah proses peneutralan Asid lemak + Alkali pekat → (Garam asid lemak)Sabun + Air
asid lemak. Asid lemak yang dihasilkan Minyak + Alkali pekat → (Garam asid lemak)Sabun + Gliserol
kemudiannya bergabung dengan ion natrium/ion
kalium dari alkali pekat untuk membentuk
sabun iaitu sejenis garam natrium asid lemak.
c) Dua Langkah tindak balas ini
boleh digabungkan untuk membentuk
persamaan pembuatan sabun yang baharu

23

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Molekul sabun terdiri daripada dua bahagian iaitu: Bahagian ‘kepala’ yang
terdiri daripada kumpulan
Bahagian ‘ekor’ yang terdiri daripada rantai ionik iaitu boleh larut dalam
hidrokarbon iaitu boleh larut dalam air ataupun dikenali sebagai

minyak atau gris ataupun dikenali sebagai hidrofilik
hidrofobik

6. Jadual dibawah menunjukkan tindakan pencucian sabun dan detergen

Rajah Huraian
1. Apabila sabun dilarutkan dalam air, sabun
Kepala sabun berkeupayaan untuk merendahkan tegangan
permukaan air.
Ekor Air 2. Hal ini menyebabkan sabun membasahi permukaan
sabun kain yang mempunyai kotoran bergris
3. Bahagian ekor molekul sabun akan melarut dan
Kain yang kotor melekat pada kotoran bergris manakala bahagian
kepala akan melarut dalam air
Titisan minyak
4. Tindakan menggosok atau menggoncang akan
Kain yang kotor menanggalkan tompok gris daripada kain kepada
titisan-titisan minyak yang dikelilingi oleh molekul
Buih sabun sabun.
Kain yang bersih 4. Bahagian kepala sabun yang bercas negatif
menghalang titisan kotoron bergris daripada
bercantum semula

5. Cara ini dapat mengemulsikan gris di dalam air dan
buih-buih sabun yang terhasil pula membantu
memerangkap kotoron bergris dalam air
6. Apabila air sabun dan buih dibuang semasa membilas,
kotoron bergris turut dibuang bersama dan
membolehkan kotoran pada kain dapat diber

24

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

4.6 Polimer Semula Jadi
1. Polimer di hasilkan apabila unit-unit kecil monomer ini bergabung untuk membentuk rantai yang panjang.
2. Monomer ialah unit-unit kecil yang membentuk polimer
3. Nama proses untuk pencantuman monomer melalui pembentukan ikatan kimia bagi menghasilkan polimer
bermolekul besar berbentuk rantai panjang ini dikenali sebagai proses pempolimeran
4. Proses penyahpolimeran pula merujuk kepada proses apabila molekul polimer berbentuk rantai ini
dipisahkan kepada monomer-monomernya melalui tindak balas kimia.

Proses Pempolimeran

Proses Penyahpolimeran

Monomer Polimer

4. Polimer semula jadi ialah polimer yang wujud secara semula jadi dam polimer sintetik ialah polimer

buatan manusia yang menggunakan bahan kimia. Contoh polimer semulajadi dan polimer sintetik bersama

monomernya diringkaskan dalam jadual dibawah.

Jenis polimer Contoh Monomer Kegunaan

Polimer semula Kanji Glukosa Memberikan tenaga
jadi Protein Asid amino Membina sel dan tisu baharu
Getah asli Isoprena
Belon,gelang getah, bantal

Politena Etena Botol, beg dan baldi palastik

Polimer Polistirena Stirena Bekas makanan, cawan,bahan penebat api
sintetik Perspeks Metil metakrilat Cermin pesawat, tingkap kenderaan, gigi

palsu,kanta pelekap

Getah sintetik Neoprena Sarung tangan, tayar kereta, tapak kasut

5. Apabila batang pokok getah ditoreh, susu getah asli atau lateks diperolehi.

6. Antara ciri-ciri getah asli adalah kenyal dan lembut, tidak tahan haba, tidak telap udara dan penebat

elektrik yang baik.

6. Lateks ialah suatu koloid iaitu campuran homogen air dan zarah getah. Jadual di bawah menunjukkan
zarah getah dan proses penggumpalan getah.

Rajah Penerangan

Molekul getah Membran protein dalam getah bercas negatif. Oleh itu, zarah
getah tidak dapat mendekati satu dengan yang lain dan
mengelakkan penggumpalan dan kekal dalam bentuk cecair.

Cas negatif

Cas negatif Membran protein
Zarah getah

1. Lateks menggumpal apabila asid cair ditambah
2. Ini adalah kerana, ion hidrogen, H+ yang bercas positif
daripada asid meneutralkan cas negatif yang terdapat pada
membran protein

Cas positif

25

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Zarah-zarah Membran protein 1. Zarah-zarah getah tidak lagi menolak antara satu sama
Getah berlanggaran pecah dengan lain dan menyebabkan zarah getah berlanggaran
antara satu dengan yang lain.
Molekul getah yang yang 2. Hal ini menyebabkan membran protein pecah dan molekul-
telah bergabug molekul getah terbebas

Molekul-molekul getah akan bergabung yang menyebabkan
lateks menggumpal

7. Lateks akan menggumpal jika dibiarkan untuk tempoh masa yang panjang. Ini adalah kerana bakteria dalam
lateks boleh menghasilkan asid yang membantu dalam penggumpalan lateks.
8. Penambahan larutan alkali boleh meneutralkan ion hidrogen yang dihasilkan akibat tindakan bakteria dalam
lateks. Oleh sebab itu, ammonia boleh dicampurkan ke dalam lateks bagi mengelakkan penggumpalan lateks.
9. Sifat getah asli boleh ditambah baik dengan memanaskannya bersama dengan sulfur. Proses ini dikenali
sebagai Pemvulkanan dan getah tervulkan terhasil.
10. Sulfur ditambah pada ikatan ganda dua dalam molekul getah semasa proses pemvulkanan.
11. Ini menyebabkan, rangkai silang atom sulfur diantara getah tervulkan mengehadkan penggelongsoran
antara molekul getah.
12. Getah asli menjadi lebih kenyal, kuat, keras dan ketahanan haba yang tinggi selepas divulkankan.
13. Rajah dibawah menunjukkan formula struktur getah tervulkan dan getah asli

Rantai polimer getah Melalui proses Rantai polimer getah tervulkan
pemvulkanan,
getah asli dipanaskan
bersama sulfur

14. Getah tervulkan mempunyai banyak kegunaan. Antaranya:
❖ Tapak kasut
❖ Sarung tangan
❖ Paip Penyaman Udara
❖ Paip Radiator
❖ Penapis Udara
❖ Bilah Pengelap Cermin Kereta
❖ Pelekat Tingkap Dan Pintu
❖ Getah Pelindunng Pintu
❖ Tayar

26

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

BAB 5 : GERAKAN
5.1 Gerakan kenderaan di atas darat
1. Kenderaan di darat terbahagi kepada kenderaan berenjin dan kenderaan tidak berenjin. Contoh
kenderaan berenjin adalah seperti kereta, van,trak, lori, bas dan motosikal.
2. Basikal merupakan kenderaan tidak berenjin yang paling ekonomi kerana tidak memerlukan kos petrol
dan kos penyelanggaraannya paling minimum serta kenderaan mesra alam dan prinsip operasinya dihuraikan
dibawah.

Prinsip operasi basikal

Gegancu Apabila injak Ini menggerakkan Akhirnya, roda
basikal dikayuh, rantai besi yang basikal berputar
gegancu akan memutarkan hab dan membolehkan
basikal bergerak
diputarkan
kehadapan

Rantai Injak

Hab besi
3. Enjin yang digunakan oleh kenderaan darat dikenal sebagai enjin pembakaran dalam . Enjin pembakaran

dalam ini menggunakan bahan api seperti petrol dan diesel untuk menghasilkan daya bagi menggerakkan

kenderaan.

4. Enjin pembakaran dalam dibahagikan kepada dua jenis iaitu enjin petol dan enjin diesel. Pembakaran

petrol dan diesel ini menggerakkan omboh dan seterusnya memutarkan roda kenderaan.

5. Terdapat dua jenis enjin petrol iaitu enjin petrol empat lejang dan enjin petrol dua lejang dan satu

jenis enjin diesel iaitu enjin diesel empat lejang.

Struktur dan prinsip operasi enjin petrol empat lejang

Rajah dibawah menunjukkan kitar empat lejang dalam enjin petrol dan penerangannya

Injap masuk Injap ekzos Palam
pencucuh

Pergerakan
omboh

Lejang Aruhan Mampatan Kuasa Ekzos
Omboh Bergerak ke Bergerak ke atas Bergerak ke atas
Injap masuk Bergerak ke
Injap ekzos bawah Tertutup bawah Tertutup
Terbuka Tertutup Terbuka
Kebuk Tertutup Campuran petrol Tertutup Gas yang terbakar
pembakaran Campuran petrol dan udara dikeluarkan
dan udara di sedut dimampatkan Tertutup melalui injap ekzos

masuk Palam pencucuh
menghasilkan api yang
membakar campuran
udara dan petrol. Ini
menyebabkan campuran
itu mengembang dan

menolak omboh
kebawah

27

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Struktur dan Operasi Enjin Diesel Empat Lejang

Struktur dan prinsip enjin diesel empat lejang adalah lebih krang sama dengan enjin petrol empat lejang.

Namun begitu, enjin diesel tidak menggunakan palam pencucuh dan dihuraikan di bawah.

Injap masuk Injap ekzos Pemancit

Pergerakan
omboh

Lejang Aruhan Mampatan Kuasa Ekzos

Omboh Bergerak ke Bergerak ke atas Bergerak ke bawah Bergerak ke atas
bawah

Injap masuk Terbuka Tertutup Tertutup Tertutup

Injap ekzos Tertutup Tertutup Tertutup Terbuka

udara di sedut udara Diesel disemburkan Gas yang terbakar
masuk dimampatkan dan melalui pemancit yang dikeluarkan melalui
hasilkan tekanan akan bercampur dengan
Kebuk udara panas. Ini akan injap ekzos
pembakaran tinggi membakarkan udara

dan diesel yang
mengembang dan
menolak omboh ke

bawah

Struktur dan Prinsip Operasi Enjin Petrol Dua Lejang

Prinsip operasinya sangat ringkas, tidak mempunyai injap dan melibatkan dua lejang sahaja dan dihuraikan

dibawah.

Struktur Penerangan
1. Salur masuk terbuka dan campuran petrol dan udara yang
Palam baharu masuk ke dalam engkol
pencucuh

Salur Salur 2. Campuran petrol dan udara masuk ke dalam salur pemindahan
pemindahan ekzos 3. Omboh bergerak ke atas dan memampatkan campuran petrol
dan udara yang berada dalam selinder
Salur
masuk Lejang 4. Mampatan campuran petrol dan udara dinyalakan oleh bunga

Ke atas api daripada palam pencucuh
dan terbakar

1. Gas ekzos yang terhasil daripada pembakaran mengembang

dan menolak omboh ke bawah

Salur Salur 2. Salur masuk ditutup
pemindahan ekzos 3. Salur pemindahan dibuka dan campuran petrol dan udara yang

Lejang berada dalam kebuk engkol ditolak ke dalam selinder

Ke bawah 4. Salur ekzos dibuka dan gas ekzos daripada pembakaran
campuran petrol dan udara keluar melalui salur ekzos

28

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

6. Perbandingan antara ketiga enjin lejang diterangkan dalam jadual dibawah.

Enjin petrol dua lejang Enjin diesel empat lejang Enjin petrol dua lejang

Bahan api Petrol Diesel Petrol

Bilangan

lejang Empat Empat Dua

pembakaran

Komponen Menggunakan palam Menggunakan pemancit Menggunakan palam
pencucuh dan mempunyai dan mempunyai injap masuk pencucuh dan mempunyai

injap masuk dan injap dan injap ekzos salur masuk dan salur
ekzos ekzos dan salur
pemindahan

Bahan Campuran udara dan petrol Hanya udara disedut masuk Campuran udara dan petrol
dalam
selinder disedut ke dalam selinder ke dalam selinder disedut ke dalam selinder

Kuasa dan Kuasa kecil tetapi cekap Kuasa lebih besar dan lebih Kuasa lebih kecil dan
kecekapan cekap kurang cekap

Bunyi yang Kurang kuat Lebih kuat Kurang kuat
dihasilkan

Kegunaan Kenderaan ringan seperti Kenderaan berat seperti Kenderaan kecil seperti
van dan kereta lori dan bas motosikal dan mesin
rumput

7. Struktur dan prinsip operasi enjin dengan pergerakan kenderaan diterangkan di bawah

Setiap omboh Aci engkol pula Gear disambungkan Putaran gear
disambungkan disambungkan kepada aci pacu dan menyebabkan
kepada aci engkol kepada gear melalui gandar dan roda
melalui satu rod hujung aci pacu berputar yang
yang dikenal rod cekam disambungkan menggerakkan
kepada gandar yang
omboh mempunyai dua kenderaan

roda

5.2 Konsep laju, halaju dan pecutan

1. Kecepatan Gerakan kenderaan biasanya diukur menggunakan istilah fizik laju, halaju dan pecutan yang

dibandingkan dalam jadual dibawah.

Jarak

Dan Laju Halaju Pecutan

Sesaran

Takrifan Jarak ialah Laju ditakrifkan Halaju ditakrifkan Pecutan ditakrifkan
panjang lintasan sebagai kadar sebagai kadar sebagai kadar perubahan
halaju atau halaju sesuatu
gerakan satu perubahan jarak perubahan jarak
objek iaitu jarak yang dalam arah tertentu objek yang berubah
dilalui suatu objek atau jarak yang dilalui dengan masa
Sesaran ialah per unit masa per unit masa dalam
jarak di antara
dua lokasi yang Laju = ℎ arah tertentu
diukur sepanjang

lintasan
terpendek yang
menyambungkan
kedua-dua lokasi
tersebut dalam
arah tertentu.

Rumus //
−



29

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Arah Jarak tidak Tiada arah tertentu Mempunyai arah Mempunyai arah tertentu
tiada arah tertentu

tertentu
Sesaram
mempunyai arah
tertentu

Unit S.I meter (m) meter per saat meter per saat meter per saat per saat
( − ) ( − ) ( −

Seorang pelari pecut Sebuah kereta Sebuah lori sedang

200m mengambil bergerak daripada bergerak dengan halajunya
masa 12 saat untuk keadaan rehat. Dalam bertambah dari −
sampai ke garisan masa 8s yang ke − dalam masa 5

Contoh penamat. Apakah pertama, s. Nyatakan pecutan lori
Soalan jarak yang dilaluinya
kelajuan beliau? ialah 24m. Berapakah tersebut.
halaju puratanya = − = −
= = . −


dalam masa 8 s itu?
=284 = −

2. Halaju dan pecutan objek yang bergerak boleh ditentukan melalui aktiviti yang menggunakan sejenis alat

yang dikenali sebagai jangka masa detik Susunan alat radas aktiviti tersebut ditunjukkan di bawah.

Jangka masa
detik

Troli

Arah pergerakan

Pita detik

3. Pita detik dipasang pada jangka masa detik dan troli.Jangkamasa detik boleh mencetak titik-titik di

atas pita detik semasa troli bergerak.

4. Pelbagai corak pada pitak detik boleh di hasilkan melalui pelbagai jenis gerakan yang dihasilkan oleh

troli. Ianya ditunjukkan dala jadual dibawah.

Corak pada detik Jenis Gerakan

Arah pergerakan troli Halaju malar/ Halaju seragam

Troli memecut/Halaju bertambah

Nyahpecutan
(pecutan berkurang)/

Halaju berkurang

Troli bergerak perlahan dan kemudian
menambahkan kelajuan

30

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Semua pita detik yang diperolehi boleh di potong kepada jalur-jalur dan tampalkannya secara saling
bersebelahan untuk membentuk satu carta jarak melawan masa yang ditunjukkan di bawah

Jarak/cm Halaju malar/halaju Jarak/cm Jarak/cm Halaju bertambah/
seragam/ Pecutan bertambah
Halaju berkurang/
pecutan sifar Nyahpecutan

Masa(s) Masa(s) Masa(s)

6. Tiga masalah penghitungan halaju dan pecutan objek yang bergerak dengan pita detik ditunjukkan

dibawah

Soalan Jalan Penyelesaian
1.Rajah di bawah menunjukkan sebahagian daripada pita detik
troli yang bergerak. Pita detik menggunakan Hz 50 a.c. Apakah Halaju =


halaju troli itu. =
.
15 m

= −

2. Rajah di bawah menunjukkan dua jalur pita detik yang Halaju awal = 20 = 200 −1
5 0.02
diperolehi daripada satu eksperimen menggunakan pita detik 50
Bilangan detik
Hz ac bekalan. Kira pecutan troli
Halaju akhir = 5 = 50 −1
20 cm pada awal pergerakan 5 cm selepas 10 saat
5 0.02

Masa untuk membuat satu detik

Pecutan = ℎ ℎ = 50 −200

10

= − −

3. Rajah di bawah menunjukkan jalur pita detik yang diperolehi a) Kira halaju awal
daripada satu eksperimen menggunakan pita detik 50 Hz ac
bekalan. Setiap pita detik terdiri daripada 10 detik. Halaju awal = 2 = −
10 0.02

(halaju jalur pertama)

b) Kira halaju akhir

Halaju akhir = 10 8 = −
0.02

2cm 6cm 8cm 10cm (halaju jalur keempat)
b) Kira pecutan

Pecutan = ℎ ℎ


Masa yang diambil = −
( − ) .

= (jalur akhir - jalur awal) x = −

bilangan detik x 0.02s

5.3 Konsep Inersia
1. Jika kereta yang bergerak di berhentikan secara tiba-tiba,kita akan terhumban ke hadapan
3. Apabila kereta bergerak dengan tiba-tiba daripada keadaan rehat, badan kita akan terhumban ke
belakang.

1. Kedua-dua situasi diatas menunjukkan badan kita mempunyai kecenderungan untuk menentang sebarang
perubahan keadaan asalnya sama ada jasad itu dalam keadaan rehat atau sedang bergerak dan di kenali
sebagai INERSIA

31

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

2. Contoh berkaitan inersia ditunjukkan dalam jadual dibawah.

Duit siling

Apabila kadbod ditarik, duit Apabila kayu di bawah Penumpang akan terhumban ke

syiling jatuh ke dalam gelas. dikeluarkan, kayu diatas masih hadapan apabila bas berhenti

Inersia pada duit syiling cuba kekal tersusun rapi secara tegak. secara tiba-tiba. Inersia pada

mengekalkan keadaan pegunnya Inersia pada kayu cuba penumpang cuba mengekalkan

mengekalkan keadaan pegunnya keadaan asalnya

3. Semakin bertambah jisim, semakin bertambah inersianya. Pertambahan jisim menyukarkan untuk

menggerakkan atau memberhentikan sesuatu objek disebabkan oleh kesan inersia.

4. Terdapat beberapa ciri keselamatan dalam kereta untuk mengurangkan kesan negatif inersia.

Antaranya adalah :

➢ Tali pinggang keledar menghalang badan pemandu dan penumpang terhumban ke hadapan semasa

perlanggaran

➢ Beg udara menghalang pemandu terhumban keluar dari kereta

➢ Alas kepala melindungi kepala dan leher daripada tercedera semasa kemalangan

➢ Menepati had bilangan penumpang sesebuah kenderaan . Jisim yang terlau besar akan meningkatkan

kesan inersia dan sukar diberhentikan secara berkesan.

5.4 Konsep Momentum

1. Sesuatu objek yang bergerak mempunyai momentum

2. Momentum sesuatu objek ditakrifkan sebagai hasil darab jism objek,m dengan halaju objek, v
=

3. Unit momentum ialah − . Momentum merupakan kuantiti vektor yang mempunyai arah tertentu

4. Semakin bertambah halaju, semakin bertambah momentum dan semakin bertambah jisim, semakin

bertambah momentum

5. Prinsip keabadian momentum menyatakan bahawa jumlah momentum dalam suatu sistem adalah sentiasa

tetap jika tiada daya luar.

Jumlah momentum sebelum perlanggaran = Jumlah momentum selepas perlanggaran

6. Iainya boleh dibuktikan melalui satu radas yang dikenali sebagai ayunan newton

a)Bebola yang berada di hujung buaian ditarik ke tepi dan
dilepaskan untuk berayun semula dan berlanggar dengan bebola
kedua lalu berhenti
b) momentum dipindahkan ke bebola ketiga dan seterusnya ke
bebola keempat. Bola keempat terus memindahkan momentum ke
bola yang terakhir
d) Bebola terakhir berayun dengan kelajuan yang sama seperti
bebola pertama. Proses ini berulang sehingga sistem ini hilang
disebabkan rintangan udara dan geseran.

d) Aktiviti ini membuktikan bahawa jumlah momentum di abadikan dalam suatu letupan atau perlanggaran

dan diringkaskan dalam bentuk formula + = + m = jisim
u = halaju awal

V = halaju akhir

32

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

7. Jadual menunjukkan dua masalah penghitungan melibatkan momentum

Soalan Jalan penyelesaian
= ℎ
1. Sebuah kereta dengan jisim 1500 kg bergerak
dengan halaju 20m − . Apakah momentum kereta = 1500 x 20
tersebut? = 30000 Kg −1

2. Bola A dengan jisim 2 kg bergolek dengan halaju Jumlah momentum sebelum = Jumlah momentum selepas
4ms-1 berlanggar dengan bola B berjisim 3kg
Perlanggaran perlanggaran

dengan halaju 2ms-1. Selepas perlanggaran , + = +
kedua-dua bola terpisah dalam arah bertentangan
dengan bola A yang bergerak dengan halaju 2ms-1. (2 x 4) + (3 x (-2) = (2 x (-2) + (3 x )
Apakah halaju bola B selepas perlanggaran? Nilai negatif digunakan 2 = - 4 + 3
kerana objek bergerak = −

pada arah bertentangan

Bola A Bola B

8. Jadual menerangkan beberapa aplikasi momentum dalam kehidupan seharian

Contoh aplikasi Huraian
momentum
➢ Peluru mempunyai jism yang kecil berbanding anak panah
Peluru dan anak ➢ Akan tetapi halaju peluru lebih tinggi berbanding anak panah
panah ➢ Maka peluru dari senapang mempunyai momentum yang besar berbanding

anak panah dari busur

Lori dan kereta ➢ Lori mempunyai momentum yang lebih besar berbanding kereta.
➢ Ini adalah kerana lori mempunyai jisim yang besar

Gajah yang tidur ➢ Gajah mempunyai momentum sifar dan harimau mempunyai momentum
dan harimau yang yang tinggi walaupun jisim gajah lebih tinggi berbanding harimau

sedang berlari ➢ Ini adalah kerana halaju gajah adalah sifar kerana tidak bergerak
manakala halaju harimau adalah tinggi kerana bererak dengan pantas

Pelantak ➢ Di gunakan untuk menghentak cerucuk ke dalam tanah di tapak pembinaan

cerucuk ➢ Penghentak dinaikkan ke aras tinggi dan dilepaskan
➢ Disebabkan jisim penghentak dan halaju gerakkannya tinggi,

➢ Disebabkan jisim penghentak dan halaju gerakkannya tinggi, Maka

momentum yang besar terhasil
➢ Kadar perubahan momentum yang besar ini menghasilkan daya yang sangat

besar untuk menghentak cerucuk masuk ke dalam tanah
➢ Bahagian hadapan dan belakang kereta yang mudah remuk memanjangkan

Reka bentuk dan masa perlanggaran. Ini menyebabkan kadar perubahan momentum

struktur kereta yang lebih rendah dan daya yang terhasil juga dikurangkan dan impak

lebih selamat kemalangan dapat dikurangkan
➢ Bamper yang boleh menyerap hentaman
➢ Ruang badan yang kukuh

5.5 Konsep Tekanan

1. Tekanan ditakrifkan sebagai daya normal per unit luas permukaan
2. Unit SI bagi Tekanan ialah newton persegi (N − ) atau Pascal (Pa)

3. Semakin bertambah daya, semakin bertambah tekanan dan semakin bertambah luas permukaan yang

dikenakan semakin berkurang tekanan

4. Beberapa aplikasi tekanan dalam kehidupan harian ialah :

o Pisau mempunyai sisi yang sangat tajam untuk pemotongan. Ini menyebabkan pemotongan lebih

mudah kerana sisi pisau bertindak ke atas luas permukaan yang kecil.

o Mata tajam paku dengan luas permukaan yang kecil menyebabkan ia mudah dibenam ke dalam dinding

33

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

o Kasut yang bertumit rendah mempunyai tekanan yang kurang dan kurang berasa sakit kaki

berbanding individu yang

o Lebih mudah untuk mengangkat beg dengan pemegang beg yang lebar kerana daya yang disebarkan

secara seragam pada permukaan itu

o Tapak kasut peluncur ais di perbuat daripada satu jalur besi yang lebar supaya tekanan yang kecil

dikenakan pada permukaan ais. Ini membolehkan peluncur ais bergerak dengan lebih pantas.

o Tayar yang besar pada traktor mempunyai luas permukaan yang besar yang merendahkan tekanan.

Ini membolehkan traktor bergerak di atas tanah berlumpur

5. Jadual dibawah menunjukkan masalah penghitungan berkaitan tekanan

Soalan Jalan penyelesaian
1. Satu pasu dengan luas permukaan 0.02m2
diletakkan di atas meja. Jika berat pasu adalah 10N, Tekanan =
hitungkan tekanan yang dikenakan oleh pasu di atas
meja?
2. Ravi di beri sebongkah kayu yang mempunyai berat 10
2N. Bongkah kayu itu mempunyai dimensi 5cm, 10 cm = 0.02
dan 5 cm. Bongkah kayu diletakkan di atas meja pada
dua kedudukan yang berlainan seperti ditunjukkan = 500 N 2 500
dalam Rajah. Hitungkan
a) Tekanan maksimum yang boleh dikenakan ke atas a) Tekanan bongkah A = Daya normal 5 cm
meja?
b) Tekanan minimum yang boleh di kenakan ke atas luas
meja? =2
0.05 x 0.05
= 800 Nm2 atau 800 Pa
A
10 cm

b) Tekanan bongkah B = Daya normal
luas
=2
5 cm
0..1 x 0.05

B = 400 Nm2 atau 400 Pa

5 cm 5 cm

10 cm

5.6 Prinsip Sistem Hidraulik dalam kehidupan harian

1. Rajah menunjukkan pemindahan tekanan dalam semua 5. Prinsip ini di kenali
arah di dalam sebuah kelalang plastik sebagai Prinsip Pascal atau
2. Apabila omboh ditolak, daya di kenakan ke atas air Prinsip pemindahan tekanan
3. Ini menyebabkan air terpancut keluar daripada lubang
kelalang dalam cecair
4.Keadaan ini disebabkan oleh tekanan dipindahkan
menerusi cecair dengan nilai yang sama ke semua arah
dalam satu sistem yang tertutup

Operasi Sistem Hidraulik

1. Apabila satu daya kecil, di kenakan pada omboh SISTEM HIDRAULIK
kecil, suatu tekanan, di hasilkan di omboh
kecil. Daya
2. Tekanan, 1 di pindahkan menerusi cecair dan Kecil
bertindak pada omboh yang lebih besar, secara
seragam serta menghasilkan suatu daya yang besar, Omboh Omboh
. Kecil besar
3. Ini berupaya mengangkat objek yang besar dan
berat walaupun menggunakan daya yang kecil. Tekanan Daya
4. Prinsip pemindahan cecair ini lazimnya di gunakan besar
dalam operasi sistem hidraulik yang menggunakan
Prinsip Pascal Tekanan di = Tekanan

Omboh kecil Omboh besar

P1 = P2
=



34

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Jadual menunjukkancontoh pengiraan yang melibatkan operasi sitem hidraulik

Soalan Jalan penyelesaian

2. Rajah menunjukkan suatu sistem hidraulik =

ringkas dengan omboh kecilnya yang mempunyai luas
1 c dan di kenakan daya W N. Jika 60 N daya
=
terhasil pada omboh W=6N
besar yang mempunyai luas 10c , Kirakan nilai

daya W N?

6. Sistem hidraulik digunakan dalam menaikkan dan menurunkan roda kapal terbang, kren kontena dan

menggerakkan robot. Sistem ini memudahkan pemindahan beban yang berat dengan mengenakan daya

yang kecil.

7. Dua contoh kegunaan system hidraulik dalam kehidupan harian ialah jek hidraulik dan brek hidraulik

yang ditunjukkan di bawah

Selinder utama Minyak brek a)Apabila pedal brek di tekan omboh selinder

Daya Kasut brek utama di tolak ke dalam dan suatu tekanan di

kenakan pada minyak brek

b)Tekanan dipindahkan secara seragam oleh

Selinder brek minyak brek melalui paip-paip logam ke selinder
Omboh brek pada keempat roda kereta

c)Tekanan ini menyebabkan kasut brek pada

Brek dram keempat –empat roda tertekan ke atas piring
keluli di hadapan dan brek dram di belakang

d)Daya geseran antara kasut brek dengan piring

BREK HIDRAULIK keluli dan brek drum menyebabkan putaran roda
diperlahankan atau diberhentikan.

e)Spring akan menggerakkan kepingan brek atau

kasut brek ke kedudukan asalnya apabila pedal

brek dilepaskan

Omboh Tuas a)Apabila tuas ditolak ke bawah omboh kecil akan
besar mengenakan suatu tekanan pada cecair
Omboh b)Tekanan ini dipindahkan secara seragam oleh cecair
Injap A kecil kepada injap A dan injap B.
Injap B c)Keadaan ini menyebabkan injap A tertutup dan injap
JEK HIDRAULIK B terbuka
d)Cecair ditolak masuk ke dalam selinder B yang lebih
besar dan tekanan dipindahkan ke dalamnya
menghasilkan suatu daya yang besar untuk menaikkan
kereta yang berat itu
e) Apabila tuas ditolak ke atas Injap A pula terbuka
dan injap B tertutup. Pengaliran cecair daripada
takungan akan mengisi ruang di dalam selinder kecil.
f)Tuas perlu di tolak dan ditarik berulang kali sebelum
kereta itu di naikkan ke suatu ketinggian tertentu untuk
satu kitaran lengkap.
g)Injap Pelepas hendaklah dlepaskan untuk
mengimbangkan tekanan cecair.

35

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5.7 Gerakan Kenderaan di air

Prinsip operasi kenderaan di air

1. Bot dan kapal mempunyai bebaling yang berputar melalui tenaga yang dihasilkan oleh enjin. Ini

menyebabkan air ditolak ke belakang kenderaan apabila bebaling berputar. Hasil tolakan air ke belakang

menghasilkan momentum yang menggerakkan kenderaan di air ke depan dengan pantas.

2. Selain daripada bebaling, terdapat rekabentuk lain dalam kapal yang memudahkan pergerakannya di

dalam air. Ianya diterangkan dalam jadual dibawah.

Rekabentuk Huraian

Reka bentuk larus kenderaan air dapat mengurangkan geseran

atau halangan berair dan merupakan ciri reka bentuk utama

dalam kenderaan di air.

Bentuk
larus kapal

1. Hidroil mempunyai penyangga yang dipasang dengan sayap di
bawahnya untuk mengangkat rangka badan hidrofoil ini daripada
permukaan air.
2.Keadaan ini membolehkan ianya bergerak dengan pantas
apabila daya seretan di kurangkan

Penyangga 1.Hoverkraf mempunyai kipas yang dipasang di belakangnya
Kipas untuk menghasilkan satu momentum yang kuat ke belakang untuk
menolak hoverkraf ke depan.
Karung 2.Karung di bawah hoverkraf diisi dengan udara dan memisahkan
rangka kapal daripada permukaan air yang dapat mengurangkan
geseran semasa bergerak di permukaan air.

3. Kapal dan bot yang penuh dengan muatan tidak tenggelam dalam air. Ini adalah kerana, apabila kapal

berada di dalam air:

a) Kapal itu mengalami suatu daya yang dikenali sebagai daya tujah ke atas.
b) Nilai daya tujah ke atas dan berat air yang disesarkan oleh kapal adalah sama yang membolehkan kapal

terapung di permukaan air
c) Prinsip ini dbuktikan oleh seorang ahli fizik yang terkenal yang bernama Archimedes dan di kenali
sebagai Prinsip Archimedes.
d) Prinsip Archimedes menyatakan bahawa apabila suatu objek direndamkan sepenuhnya atau
sebahagiannya di dalam suatu bendalir, objek itu mengalami suatu daya tujah ke atas yang sama dengan
berat bendalir yang di sesarkan oleh objek tersebut

4. Semakin bertambah berat objek di dalam air, semakin bertambah berat air yang c) Daya tujah atas

disesarkan dikenakan pada pemberat

Bendalir yang dalam air
disesarkan d) Daya tujah ke atas
pemberat = 0.67N-0.40N
SAMA
= 0.27N

Daya tujah atas a) Berat pemberat b) Berat pemberat
dikenakan pada diudara = 0.67 N dalam air = 0.40 N

kapal

36

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Kapal selam ialah satu jenis kenderaan air yang menggunakan aplikasi Prinsip Archimedes

Di permukaan air Menyelam Dibawah Naik ke permukaan Di permukaan air
permukaan air air

Injap tangka ballast terbuka

Injap tangki balast tertutup Air dalam tangki ballast

dan di penuhi degan air berkurang

Pergerakan kapal selam dalam air adalah:

a)Kapal selam terapung di permukaan air kerana daya keapungan yang tinggi

b) Kemudian kapal selam menyelam ke dalam laut apabila air di masukkan kedalam tangki balastnya supaya

beratnya melebihi daya tujah ke atas

c) Seterusnya kapal selam berada di dalam air kerana beratnya melebihi daya tujah

d) Udara termampat digunakan untuk memaksa air keluar dari tangka balast supaya daya tujah ke atas

yang bertindak melebihi bertanya untuk naik ke permukaan

e) Kapal selam terapung di permukaan air

5.8 Gerakan Kenderaan di Udara

1. Jadual dibawah menerangkan prinsip operasi kenderaan di udara

Kenderaan di udara Prinsip operas

BELON UDARA PANAS
• Merupakan jenis kenderaan di udara tanpa enjin
• Belon udara diisi dengan udara panas yang beratnya kurang daripada

berat udara
• Hal ini mengakibatkan belon terangkat ke atas atau terapung di udara

Daya angkat Empat daya iaitu daya angkat, daya seretan, daya tujah dan daya graviti yang
bertindak pada kapal terbang untuk menaikkannya pada suatu altitud
Daya tertentu.
seretan
Daya tujah
Daya graviti
• Helikopter dapat bergerak dalam sebarang arah, turun atau naik secara
Daya angkat menegak dan terapung di udara tanpa bergerak

Rotor • Putaran bilah rotor menjana daya angkat dan menaikkan helikopter
• Rotor kecil pada ekor helikopter pula membantu menstabilkan helikopter

di udara

Daya graviti

37

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

2. Enjin untuk kenderaan diudara terbahagi kepada enjin jet dan enjin roket yang bergerak mengikut

Prinsip Keabadian Momentum. Struktur dan Prinsip Operasi enjin jet dan enjin roket dalam jadual

dibawah.

Enjin Jet Enjin Roket

Ruang Ruang
pengambilan mampatan Ruang kuasa Ruang ekzos
Tangki cecair
hidrogen

Penyuntik Injap pencucuh

Tangki cecair
Oksigen

Gas panas dikeluarkan Kebuk
melalui ekzos pembakaran

Kerosin dimasukkan

a) Udara di sedut masuk ke dalam enjin jet oleh a) Bahan api hidrogen dan oksigen yang terdapat

turbin yang berputar melalui pemampat kedalam dalam tangki akan di bakar di angkasa lepas di

ruang pengambilan kebuk pembakaran

b) Udara di mampatkan pada suhu yang tinggi dan b) Pembakaran ini menghasilkan suatu kuantiti gas

di paksa masuk ke dalam kebuk pembakaran panas yang di paksa keluar melalui ekzos pada

dalam ruang mampatan kelajuan yang sangat tinggi

c) Udara panas bercampur dengan bahan api iaitu c) Satu momentum tinggi bertindak ke bawah

kerosin dan di bakar di ruang kuasa untuk menghasilkan daya tujah yang kuat yang

d) Gas dipaksa keluar dari enjin jet dengan menolak roket ke atas

kelajuan yang tinggi di ruang ekzos

e) Ini menyebabkan satu momentum ke belakang

yang besar menghasilkan tujah ke hadapan yang

menolak kapal terbang ke depan mengikut prinsip

keabadian momentum

Memerlukan satu landasan yang panjang untuk di Tidak memerlukan landasan yang panjang dan

lancarkan dilancarkan secara tegak

Operasi adalah mampatan udara dan pembakaran Operasinya melibatkan pembakaran bahan api

bahan api sahaja

Menggunakan bahan api kerosin dan dapatkan Menggunakan bahan api hidrogen cecair dan

bekalan oksigen di atmosfera menyimpan oksigen cecair dalam tangka

Mempunyai sayap berbentuk aerofoil dan Mempunyai banyak peringkat dan berfungsi di

berfungsi di atmosfera atmosfera dan angkasa lepas

3. Prinsip Bernoulli digunakan dalam Gerakan Kenderaan di Udara

4. Prinsip Bernoulli menyatakan bahawa apabila bendalir bergerak dengan halaju tinggi ianya akan

menghasilkan tekanan yang lebih rendah pada kawasan tersebut P ∝



38

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Rajah di bawah menunjukkan tiub Bernoulli yang mempunyai paras air yang berbeza-beza di sebabkan
oleh halaju air yang berbeza-beza dan membuktikan prinsip Bernoulli

X YZ X X Z A B UdarCa
YZ C X YZ
Y
AB

Klip di tutup

Kelajuan air sama Kelajuan air bertambah Kelajuan air bertambah Kelajuan udara
dalam urutan A→B→ C dalam urutan A→C→ B bertambah dalam
urutan A→B→ C

Paras air adalah sama Paras air bertambah Paras air bertambah Paras air bertambah

dalam urutan C→B→A dalam urutan B→C→A dalam urutan X→Y→Z

Tekanan adalah sama Tekanan bertambah Tekanan bertambah Tekanan bertambah

dalam urutan C→B→A dalam urutan B→C→A dalam urutan X→Y→Z

6. Satu contoh aplikasi Prinsip Bernoulli ini adalah dalam Kapal Terbang dan diterangkan dalam rajah

dibawah

Sayap kapal terbang Ini menyebabkan bahagian Tekanan yang tinggi di
berbentuk aerofoil atas aerofoil mempunyai bawah sayap akan menolak
membenarkan udara tekanan rendah manakala kapal terbang naik ke atas
mengalir lebih laju di bahagian bawah aerofoil
bahagian atasnya mempunyai tekanan yang apabila daya angkat
berbanding udara melebihi berat kapal
tinggi
di bahagian bawahnya terbang

Daya angkat

Arah Gerakan Daya tujah
udara

Daya
seretan

Daya graviti

39

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

BAB 6 : TEKNOLOGI MAKANAN DAN PENGHASILAN MAKANAN

6.1 Kaedah dan Bahan yang digunakan dalam teknologi pemprosesan makanan

1. Semua makanan yang dihasilkan di dusun atau ladang bukan semua yang boleh digunakan terus oleh

pengguna. Sesetengah makanan haruslah diproses dahulu sebelum digunakan.

2. Jadual di bawah menunjukkan maksud pemprosesan makanan, tujuan memproses makanan dan bahan

kimia yang digunakan dalam pemprosesan makanan.

Maksud Merujuk kepada proses yang mengubah keadaan semula jadi makanan
Pemprosesan

makanan

• Menghapuskan Tindakan mikroorganisma yang merosakkan makanan supaya

Tujuan makanan tahan lebih lama
memproses • Makanan lebih mudah dimakan, dicerna dan diserap oleh badan kita
• Memastikan bekalan makanan berterusan terutamanya pada musim tanaman tidak
makanan
dapat dihasilkan

• Mengelakkan makanan rosak semasa tempoh penghantaran

Bahan Kimia Fungsi Contoh semula jadi Contoh buatan manusia

Mencegah Garam Sebatian nitrit dan nitrat
pertumbuhan dan (ikan dan sayur) (daging dan sosej)

Bahan awet pembiakan Gula dan Sulfur Asid borik
mikroorganisma yang dioksida (mi, bebola ikan)
merosakkan makanan
(Buah-buahan)

supaya makanan dapat Cuka Asid benzoik

tahan lama (Makanan jeruk) (Jus buah-buahan, sos tomato)

Tartrazina

(minuman ringan, gula-gula)

Pewarna Menambahkan warna Daun pandan, kunyit, Sunset yellow
kepada makanan yang susu, caramel, (Minuman kordial warna kuning)
warnanya terlalu pudar santan
(kuih-muih) Karmoisin
dan menjadikan (minuman kordial berwarna merah)
makanan lebih menarik
Coklat perang

(minuman kordial berwarna

perang)

Peluntur Melunturkan warna Karbon diaktifkan Benzoil peroksida
asal makanan supaya (minyak kelapa sawit, (Beras, tepung, gula)
makanan lebih bersih
dan disukai pengguna gula tebu)

Mempertingkatan rasa

makanan, Gula, garam, cuka,

Perisa mengubahsuai rasa daun pandan, vanila Monosodium glutamat(MSG)
awal makanan dan (masakan dan kuih (Mi segera, kicap soya, kerepek)

menambahkan rasa muih)

semula jadi makanan

Kanji

(sos cili, sos tomato)

Memperbaiki dan Gelatin(Jeli)

Penstabil menstabilkan keadaan Agar(aiskrim,sup

makanan segera)

Gam akasia(aiskrim,

kek)

40

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Pemanis Menambah rasa manis Gula-gula melaka, Aspartam
ke dalam makanan madu (Minuman kordial dan minuman

(Kuih-miuh, kek) ringan)
Sorbitol
Pengantioksida Mencegah makanan Asid askorbik (Makanan untuk pesakit kencing
Pengemulsi dari dioksidakan dan (minyak masak) manis)
menghalang makanan Tokoferol(vitamin E)
bertukar warna perang Butil hidroksianisol(BHA)
Mengemulsikan ramuan (Marjerin) (Pil Vitamin )
yang tidak bercampur
seperti lemak dan air Lesitin(kuning telur)
(Aiskrim dan coklat)
dan memperbaiki
kehomogenan, Pektin
(Mayonis ,pudding)
lestabilan dan tekstur
makanan Asid lemak
(Yogurt dan keju)

3. Jadual dibawah pula menunjukkan teknologi pemprosesan dan pembungkusan makanan yang digunakan

Teknologi pemprosesan dan Keburukan Kebaikan Contoh
pembungkusan makanan makanan

Pengetinan a) hampir memusnahkan a) memusnahkan Ikan, buah-
Makanan dimasak, disteril pada kesemua nutrien makanan semua enzim dan buahan, sayur-
suhu tinggi b) menukarkan rasa asal mikroorganisma
(116-121°C) dan dipateri di makanan dalam makanan

dalam tin yang telah disterilkan b) makanan dapat sayuran
tahan lebih lama
(3 tahun)

Pempasteuran a) spora bakteria tidak dapat a) kebanyakkan Susu, Jus buah-
Makanan seperti susu dimusnahkan nutrisi dan rasa asli buahan
dipanaskan pada suhu suhu 72°C b) mesti diletakkan di dalam makanan dapat di
selama 15 saat atau 63° C keadaan sejuk ,boleh kekalkan
selama 30 minit bertahan untuk beberapa
hari sahaja

Penyejukbekuan Bakteria dan spora tidak a) mengekalkan rasa
Makanan disimpan pada suhu mati, hanya pertumbuhan makanan
kurang daripada 0°C bakteria dihentikan b) kaedah terbaik
untuk menyimpan
makanan seperti Ikan, daging
daging dan makanan
laut

Kering beku a) bakteria dan spora tidak a) mengnekalkan Makanan
Makanan disimpan pada suhu - dimusnahkan perisa , rasa dan angkasawan,
15°C. Tekanan dikurangkan bagi b)Tempoh memproses adalah nutrien makanan kopi, ais krim,
menukarkan cecair kepada wap lama (12-14 hari) b) makanan boleh sayur-sayuran,
air tahan lama buah-buahan

41

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Pendinginan Bakteria dan spora tidak Nutrien dan rasa Buah-buahan,
Makanan disimpan pada suhu mati. Hanya pertumbuhan makanan dikekalkan sayur-sayuran
kurang daripada 0°C hingga 5°C bakteria dilambatkan sahaja

Pendehidratan Bakteria dan spora tidak a)rasa asal makanan
Air disingkirkan daripada membiak dapat di kekalkan

makanan melalui: b) Makanan boleh Ikan, udang,
a)Makanan di jemur di bawah tahan dalam jangka bijirin, kelapa,
matahari masa yang lama

b) Udara panas dilalukan pada buah-buahan
makanan.
c)Pendehidratan makanan di
dalam vakum

Pembungkusan vakum a)Kaedah ini terhad kepada Nutrien dan rasa Kacang tanah,
Makanan disimpan di dalam makanan tertentu sahaja makanan dikekalkan susu tepung,
vakum untuk menghalang b)bakteria anaerobik dan susu, buah-
bakteria aerobik merosakkan spora tidak mati buahan, sayur-
makanan sayuran, serbuk

kopi

Penyinaran a)nutrien dalam makanan Semua spora dan Ubi kentang,
Makanan disinarkan dengan sinar mungkin akan musnah bakteria mati udang, bijirin,
radioaktif seperti sinaran gama b)Kaedah ini memerlukan rempah, halia,
pengendalian yang baik buah-buahan,
kerana sinaran gamma bawang, sayur-
berbahaya dan mungkin
merosakkan makanan sayuran

4. Jadual di bawah menunjukkan kesan penggunaan bahan kimia yang berlebihan dalam makanan

Penambah makanan Kesan berbahaya

Pengawet Mengganggu sistem pencernaan manusia, memusnahkan vitamin B dalam minuman,

ruam, rahim yang tidak normal, tisu lembut tertentu bengkak seperti kelopak mata,

bibir, lidah dan tangan dan sesak di dada untuk individu yang menderita dari asma

Pewarna Kanser, keracunan makanan, Kemandulan dan menjejaskan penglihatan

Peluntur Kanser dan keracunan makanan

Perisa Kanser, kerosakan otak dan sesak di dada untuk individu yang menderita dari asma

Pemanis Kanser, gatal-gatal dan ruam

Pengantioksida Pertumbuhan terbantut, kerosakan hati dan buah pinggang, ruam, gatal-gatal dan

sesak di dada untuk individu yang menderita dari asma

6.2 Cara untuk meningkatkan pengeluaran makanan

1. Antara keperluan mempertingkatkan kualiti dan kuantiti pengeluaran adalah:
❖ Peningkatan bilangan penduduk disesebuah negara
❖ Masalah cuaca serta bencana alam
❖ Perkembangan teknologi mendorong kebanyakkan negara beralih dari negara pertanian kepada negara

perindustrian

42

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

2. Cara yang boleh digunakan dalam meningkatkan pengeluaran makanan adalah:

Cara Penerangan

Penggunaan baka yang Ini menyebabkan:

bermutu melalui ➢ Tumbuhan tumbuh dan matang dengan

pengklonan, kacukan dan cepat

pengubahsuaian genetik, ➢ Mengeluarkan hasil yang lebih berkualiti dan banyak serta rintangan

penggunaan hormon buatan tinggi terhadap penyakit

Penggunaan teknologi ➢ Penggunaan jentera dan mesin

moden ➢ Penggunaan kaedah hidroponik, aeroponik dan akuaponik

➢ Penggunaan pelbagai baja kimia dan baja organik

➢ Saliran air dari empangan dan tali air bagi mengatasi masalah

kekurangan air semasa musim kemarau

Pendidikan dan bimbingan MARDI, Pertubuhan Peladangan dan Jabatan Pertanian memberi bimbingan

kepada petani dan Pendidikan kepada petani dalam bentuk ceramah, kursus,penerbitan

risalah, poster, majalah dan bahan cetak yang lain

Penyelidikan dan Mardi, MPOB, Institut Penyelidikan Haiwan dan Kementerian Pertanian

pembangunan menjalankan penyelidikan dan pembangunan berterusan terhadap ternakan

Penggunaan tanah dan dan tanaman
kawasan perairan secara ➢ Mengusahakan tanah yang terbiar
optimum ➢ Menyuburkan kawasan tandus seperti kawasan perlombongan
Pengurusan tanah yang ➢ Menggunakan kolam perlombongan untuk aktiviti akuakultur
➢ Mengamalkan tanaman campuran, tanaman tutup bumi, tanaman

cekap mengikut kontur, sistem bersepadu dan tanaman bergilir

Label Makanan

1. Akta Makanan 1983 melindungi orang ramai tentang bahaya dari segi kesihatan dan penipuan pada

penyediaan, penjualan dan penggunaan makanan.

2. Peraturan-peraturan Makanan a985 ialah undang-undang digubal di bawah Akta Makanan 1983 bagi

melindungi orang ramai supaya makanan yang dihasilkan selamat, berkualiti, bersih dan bebas daripada

sebarang pencemaran.

3. Pelabelan makanan bertujuan untuk :

• Menyampaikan maklumat tentang kandungan makanan pada label
• Cara untuk memberitahu pengguna tentang kualiti pemakanan bagi bahan makanan
• Membolehkan pengeluar mengutamakan kandungan zat makanan
4. Label makanan mesti mengandungi:

Tarikh luput

Nama Cara
makanan penyimpanan

Isipadu / Ramuan
berat bersih
Nama dan
alamat

pengilang

43

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

BAB 7 : BAHAN SINTETIK DALAM INDUSTRI

7.1 Polimer sintetik

1. Polimer sintetik ialah polimer buatan manusia. Kegunaan pelbagai jenis polimer sintetik ditunjukkan di

bawah.

Polimer Sintetik Contoh Kegunaan

Getah sintetik Tayar, kereta, tapak kasut, saluran dan paip, bola, tilam, sarung tangan

Neoprena(paip gas), Strena Butadiena(tayar kereta dan tapak kasut)

Plastik Baju hujan, baldi, bekas makanan, saluran paip, perkakas dapur

Gentian Sintetik Tali, kain, baju

2. Polimer sintetik dihasilkan melalui proses pempolimeran. Sekiranya pempolimeran yang melibatkan

monomer yang sama, ianya dikenali polimer manakala pempolimeran yang melibatkan dua monomer

dikenali kopolimer.

3. Jadual di bawah menunjukkan perbandingan antara Getah Sintetik dan Getah Asli

Getah Asli Getah Sintetik

Persamaan Merupakan sebatian yang terdiri daripada rantai polimer yang

panjang, penebat haba dan elektrik

Ketahanan haba Kurang Lebih

Tindakan Bahan Kimia Kurang Lebih
Rendah Tinggi
Ketelapan terhadap udara dan cecair

Kekenyalan Lebih Kurang

Kecenderungan dioksidakan Mudah Sukar

7.2 Plastik

1. Berdasarkan ciri-ciri umum, plastik dapat dibahagikan kepada dua jenis, iaitu termoplastik dan

termoset

2. Contoh termoplastik dan plastik termoset di senaraikan dalam jadual dibawah

Jenis Plastik Contoh Plastik Kegunaan

Politena Penebat wayar elektrik, baldi, beg plastik, mangkuk, piring,
pembalut makanan

Polipropena Paip, bekas akumulator asid plumbum, permaidani, penutup botol,
kereta atau kapal terbang kawalan radio

Termoplastik Polistirena Pembungkus makanan, bekas makanan, cawan, alat permainan,
papan notis, piring petri, bahan penebat api untuk bangunan

Polivinil Klorida Paip air, kad kredit, kulit tiruan, rak cakera, perabot, rangka
untuk pintu dan tingkap, bumbung rumah

Perspeks Papan tanda trafik, tingkap kapal terbang, kaca keselamatan,
kanta pelekap, gigi palsu, cermin mata gelap

Nilon Baju, tali, stoking, paying terjun, khemah, permaidani

Bakelit Suis elktrik, pemegang perlatan dapur, rangka luar televisyen,
rangka luar kamera, palam tiga pin

Termoset Polimer epoksi Pelekat permukaan meja didapur, cat, cat salutan

Melamina Permukaan meja didapur dan makmal, papan putih, jubin lantai,
peralatan dapur, fabrik tahan api

44

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

2. Perbandingan antara Termoplastik dan Termoset dan dihuraikan di bawah

Termoplastik Termoset

Persamaan • Diperbuat daripada petroleum

• Polimer sintetik

• Penebat haba dan elektrik

ketahanan haba Rendah Tinggi

Kekerasan Lembut Keras

Diacu semula Berulang kali Tidak boleh

Kebolehbakaran Mudah terbakar Tidak mudah terbakar

Susunan rantai

Rangkai silang menghalang
rantai-rantai termoset
berganjank daripada
kedudukannya walaupun
dikenakan haba

3. Terdapat beberapa potensi kegunaan plastik. Antaranya:
a) Kevlar digunakan sebagai baju kalis peluru dan kipas helikopter
b) Nomex digunakan sebagai baju ahli bomba dan kenderaan lumba
c) Mylar digunakan dalam pita video magnetic dan industri elektronik
d) Kaca gentian digunakan dalam bot dan bahagian kereta
e) Plastik nanokomposit mempunyai rintangan haba yang tinggi, kalis api, stabil dan dapat
mengkonduksikan arus elektrik

BAB 8 : ELEKTRONIK DAN TEKNOLOGI MAKLUMAT(ICT)
8.1 Gelombang Radio
1. Gelombang ialah suatu bentuk gangguan yang terhasil dalam medium yang bergetar atau berayun.
2. Gelombang membawa bersama-sama tenaga dan akan menyebarkan tenaga dari sumber ke kawasan
sekitarnya.
3. Bunyi dan cahaya adalah contoh gelombang
4. Ciri-ciri gelombang diringkaskan dalam rajah dibawah.

Puncak Halaju Jarak yang dirambat dalam bentuk gelombang
gelombang dalam masa saat. Simbolnya ialah v dan diukur
Panjang gelombang, λ dalam meter sesat(ms-1)
Amplitud Halaju gelombang, v = fλ
Amplitud gelombang Sesaran maksimum dari kedudukan
keseimbangannya semasa sesuatu jasad
Lembangan Frekuensi bergetar. Unit SI ialah meter (m)
gelombang Bilangan getaran lengkap yang dilakukan dalam
satu saat dan simbolnya ialah f. Unit SI ialah
Panjang Hertz(Hz)
gelombang Jarak antara dua anjakan maksimum atau
minimum yang bertururtan pada fasa yang sama
gelombang melintang. Simbolnya ialah (lambda).
Unit SI ialah meter (m)

45

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

5. Terdapat dua jenis gelombang, iaitu:
a) gelombang mekanikal yang dihasilkan oleh getaran atau ayunan zarah atau objek dan memerlukan
medium untuk perambatan contohnya gelombang bunyi dan air
b) gelombang elektromagnet dijana oleh ayunan serentak medan elektrik dan magnet dan tidak
memerlukan medium untuk perambatan
6. Spektrum gelombang elektromagnet mempunyai frekuensi dan panjang gelombang yang berlainan dan
ditunjukkan dalam rajah dibawah.

Frekuensi bertambah

Amplitud bertambah

Sinar gama Sinar X Gelombang Gelombang
mikro radio

Cahaya tampak

7. Gelombang radio memainkan peranan penting dalam bidang komunikasi. Penggunaan gelombang radio

dalam bidang komunikasi adalah berbeza-beza mengikut frekuensi gelombang yang ditunjukkan dalam

jadual dibawah.

Nama jalur Julat Frekuensi Penggunaan

Frekuensi rendah (LF) 30Hz – 300Hz Radio gelombang Panjang

Dengan gelombang panjang(LW)

Frekuensi sederhana (MF) 300Hz – 3MHz Radio gelombang sederhana, siaran radio

Dengan gelombang sederhan(MW) tempatan

Frekuensi tinggi (HF) 3MHz – 30MHz Radio gelombang pendek, komunikasi

Dengan gelombang pendek (SW) amatur

Frekuensi sangat tinggi (VHF) 30MHz – 300MHz Radio FM, peranti kaji cuaca

Frekuensi ultra tinggi (UHF) 300 MHz – 3 GHz Siaran televisyen

Frekuensi super tinggi (SHF) Melebihi 3 GHz Getaran cas elektrik dalam pemancar

gelombang mikro

8. Gelombang radio terbahagi kepada dua jenis iaitu:

a) Gelombang berfrekuensi rendah yang digunakan untuk komunikasi tempatan yang merambat

berdekatan dengan permukaan buki (gelombang bumi)

b) Gelombang berfrekuensi tinggi yang boleh bergerak pada jarak jauh dan dapat dipantul balik oleh

lapisan ionosfera(gelombang langit)

46

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

8.2 Komunikasi Radio

1. Litar elektronik merupakan litar elektrik yang terdiri daripada komponen elektrik. Semua komponen

elektronik yang penting dalam komunikasi radio diterangkan dalam jadual dibawah.

Komponen Fungsi Simbol
elektronik radio

Menyimpan tenaga dalam bentuk medan

Induktor magnet yang membenarkan arus terus
mengalir melaluinya dan menentang pengaliran

arus ulang alik

Menyimpan cas dan tenaga elektrik dan

Kapasitor membenarkan arus ulang alik mengalir
melaluinya dan mengahalang arus terus

melaluinya Kapasitor tetap kapasitor boleh laras

Diod Membenarkan arus mengalir satu arah sahaja

Transistor Menguatkan arus atau berfungsi sebagai suis
Perintang automatik dengan tiga terminal

Jenis n-p-n Jenis p-n-p

Mengawal magnitude arus di dalam litar

Perintang tetap Perintang boleh laras

Transformer Untuk mengubah bekalan voltan arus ulang alik

2. Sistem komunikasi radio melibatkan dua bahagian iaitu sistem pamancar radio dan sistem penerima

radio yang diterangkan di bawah.

Sistem Pemancar Radio

Rajah dibawah menunjukkan sistem pemancar radio iaitu suatu sistem yang dapat mengubah gelombang

bunyi kepada isyarat audio yang seterusnya digabungkan dengan gelombang radio(pembawa) untuk

dipancarkan dalam bentuk gelombang radio termodulasi. e)Aerial pemancar
Memancarkan gelombang radio
c) Modulator
Menggabungkan gelombang pembawa dengan isyarat audio termodulasi

bagi menghasilkan gelombang radio termodulasi

Isyarat audio Gelombang radio d)Amplifier
disalurkan ke termodulasi gelombang radio
termodulasi di
modulator amplifikasikan

a)Mikrofon
menghasilkan
isyarat audio

b) Pengayun
menjana gelombang pembawa (gelombang radio)

untuk membawa maklumat

47

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

Sistem Penerima radio
Sistem penerima radio ialah sistem yang menerima gelombang radio termodulasi di udara dan mengasingkan
isyarat audio daripada gelombang radio.

f) Aerial penerima menerima Pembesar
gelombang radio termodulasi suara
dan menukarkannya kepada

isyarat elektrik

Litar Penyahmodulasi Amplifier
penala

• Memilih gelombang • Mengasingkan • Menguatkan isyarat • Menukarkan isyarat
radio termodulasi gelombang radio audio dan audio kepada
daripada aerial termodulasi kepada menghantarnya ke gelombang bunyi
isyarat audio dan pembesar suara yang asal
• Terdiri daripada gelombang pembawa
komponen • Teridiri daripada
elektronik induktor • Terdiri daripada komponen
dan perintang komponen elektronik
boleh laras elektronik diod transistor

3. Terdapat dua jenis gelombang radio termodulasi, iaitu modulasi amplitud (AM) dan modulasi frekuensi

(FM) sebagai gambarajah di bawah:

Ciri Modulasi amplitud(AM) Modulasi frekuensi(FM)

Frekuensi Tetap sama Berubah

Amplitud Berubah Tetap sama

Gelombang yang
terbentuk

8.3 Komunikasi satelit
1. Komunikasi satelit ialah sebuah satelit penerima tanpa wayar yang khas
2. Satelit segerak adalah satelit yang berputar mengelilingi bumi tetapi muncul pegun . Ini adalah
kerana mereka berputar pada kelajuan sama seperti putaran Bumi. Tiga satelit segerak yang diperlukan
untuk liputan di seluruh dunia.

Satelit segerak
3. Satelit komunikasi menggunakan gelombang radio kerana mereka boleh menembusi ionesfera di
atmosfera. Dalam kes ini, aerial yang berbentuk cakera diatas bumi menghantar isyarat kepada satelit
menggunakan gelombang radio atau gelombang mikro.

48

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

4. Tenaga elektrik yang dijana di satelit (menggunakan tenaga solar) digunakan untuk menguatkan
isyarat-isyarat ini sebelum mereka dihantar kembali ke bumi. Isyarat pulangan akan diterima oleh aerial
berbentuk cakera di stesen yang terdapat dibumi.

Satelit komunikasi

5. Tujuan utama komunikasi satelit adalah untuk penyiaran radio dan televisyen, faks, telefon, internet,
tele –persidangan dan ramalan cuaca.
6. Kelebihan komunikasi satelit diterangkan dalam jadual dibawah

Kelebihan Huraian

Liputan tanpa Menyediakan liputan meluas walaupun kawasan terpencil, jauh di dalam hutan atau

had di mana sahaja di dunia

Keberkesanan Kurang gangguan

Gelombang mikro tidak akan disekat oleh gunung atau bangunan tinggi, maka

liputan adalah serentak

Kurang mahal untuk pembinaan,penyelenggaraan dan pengendalian

Lebih dipercayai dengan risiko yang lebih rendah

Siaran serentak Boleh menyampaikan mesej serentak kepada pengguna akhir tanpa had di pelbagai

tempat

Keupayaan untuk Satelit tunggal boleh memberikan mesej suara, faks, data dan sambungan internet

menyokong

pelbagai peranti

dan aplikasi

6. Jadual dibawah pula menerangkan jenis-jenis satelit dan kegunaannya

Jenis satelit Penggunaan

Satelit saintifik Untuk pemerhatian astronomi

Satelit cuaca Untuk memantau cuaca dan iklim bumi dan memberi amaran ribut, banjir

dan ramalan hutan

Satellit pelayaran satelit yang digunakan dalam kereta, kapal dan pesawat untuk pengemudiaan

dan mengesan alat pengesan dalam pengurusan hidupan liar

Satelit ketenteraan Memberi perlindungan dengan mengesan penceroboh dan mengumpul risika

Pengesanan jauh dan Untuk pengesanan bencana berlaku, bagaimana menanam tanaman, tumpahan

setelit geofizik minyak atau bahan kimia dan mengarah nelayan tempat memancing yang

terbaik.

49

REVISI KILAT SAINS TINGKATAN 5 PANITIA SAINS SMK BANDAR TASIK SELATAN
DISEDIAKAN OLEH CIKGU NEELA

50