โครงการในพระราชดำริ

พระราชดำดำด ำริิร

ศููศนย์ย์ศึศึกษาการพัพัฒนาอ่่อาวคุุ้้คงกระเบนอัอันเนื่ืน่องมาจากพระราชดำดำด ำริิร ได้้ดเริ่ิร่มก่อก่ ตั้้ัตงตามพระราชดำดดำ ำริิร พระบาทสมเด็็ดจ
พระเจ้จ้าอยูู่่ยหััหว ในคราวที่ี่ทพระบาทสมเด็ด็จพระเจ้จ้าอยูู่่ยหััหวเสด็็ดจพระราชดำดำด ำเนิินนประกอบพิพิธีเปิดปิ พระบรมราชานุุนเสาวรีรีย์์ย
สมเด็็ดจพระเจ้จ้าตากสิิสนมหาราช ที่ีท่จัจังหวัวัดจัจันทบุรุบ ีีร เมื่ื่มอวััวนที่่ีท ๒๘ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๒๔ โดยมีพีม ระราชดำดำด ำริิรแก่ผ่ก ู้ผู้ว่่วา
ราชการจัจังหวััวดจัจันทบุรบุ ีีร "ให้ห้พิิพจารณาพื้้พืนที่่ีทที่ที่เหมาะสมจััจดทำำททำโครงการพััพฒนาด้ด้านอาชีชีพการประมง และการเกษตรใน
เขตพื้ื้พนที่ีท่ดินิด ชายฝั่่ฝั ง่ัฝ ทะเลจัจันทบุรุบ ีรี" และได้ด้พระราชทานเงิงินที่ี่ทราษฎรจัจังหวััวดจััจนทบุรบุ ีีรได้้ดร่ร่วมทููทลเกล้ล้าทูทูลกระหม่อ่ม มถวาย

โดยเสด็ด็จพระราชกุศุก ลในโอกาสดังดั กล่า่ล ว เป็นป็ ทุุทนริิรเริ่ร่ิมดำดำด ำเนิินนการ
ต่ต่อมาเมื่่มือวััวนที่ี่ท ๓๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๔ พระบาทสมเด็็ดจพระเจ้จ้าอยูู่่ยหัหัวได้้ดมีพมี ระราชดำดดำ ำริิรเพิ่่ิพมเติิตม ณ พระตำำตตำหนันัก
จิิจตรลดารโหฐาน สาระโดยสรุุรปว่ว่า "ให้้หพิพิจารณาจัจัดหาพื้ืพ้นที่่ีทป่าป่ สงวนเสื่สื่ อมโทรม หรืรือพื้้ืพนที่่ีทสาธารณประโยชน์์นเพื่่ืพอจัจัด
ตั้ัต้งศูศูนย์ย์ศึึศกษาการพัพัฒนา เช่ช่นเดียดี ว กับัก ศููศนย์์ยศึึศกษาการพััพฒนาเขาหิิหนซ้้ซอน ให้้หเป็นป็ ศูศูนย์ย์ศึึศกษาเกี่ี่กยวกับัก การพัพัฒนาในเขต

ที่่ีทดินดิ ชายทะเล"
จัจังหวััวดจััจนทบุรบุ ีรีได้ด้ร่ร่วมหารืรือกับัก หน่น่วยงานต่ต่างๆ ที่ีท่เกี่กี่ยวข้ข้องและพิิพจารณาความเหมาะสม จึึจงกำกกำ ำหนดพื้ื้พนที่ีท่ตำำตตำบลคลอง
ขุุขด อำอำอำเภอท่่ทาใหม่่ม จััจงหวัวัดจััจนทบุรุบ ีีร เป็นป็ พื้พื้นที่ที่จััจดตั้ั้ตงศูศูนย์ย์ศึศึกษาการพัพัฒนาอ่อ่าวคุ้้คุงกระเบนฯ ตั้ั้ตงแต่่ตปีีป พ.ศ. ๒๕๒๕ ศููศนย์์ย
ศึศึกษาดังดั กล่าล่ วเป็น็ป หน่น่วยงานที่่ทีดำดำด ำเนิินนการศึึศกษา สาธิตและการพััพฒนาในเขตที่่ีทดินิด ชายทะเล โดยวิิวธีกีธ ารผสมผสาน
ความรูู้ร้อัอันหลากหลายของแต่่ตละหน่น่วยงาน เพื่พ่ือวางแผนพัพัฒนาการจัจัดการทรัรัพยากรที่ี่ทมีอมี ยูู่่ยให้้หเหมาะสม และยั่่ยังยืืยน

ตลอดไป
และเมื่มื่อวัวันที่ที่ ๒๖ สิิสงหาคม ๒๕๓๑ ได้้ดมีพีม ระราชดำดดำ ำริิรเกี่ีก่ยวกับัก ศูศูนย์ย์ศึศึกษาการพัพัฒนาอ่อ่าวคุ้คุ้งกระเบนฯ ในโอกาสที่ีท่
ประธานคณะกรรมการพิิพเศษเพื่ืพ่อประสานงานโครงการอัอันเนื่นื่องมาจากพระราชดำดำด ำริริ นำำนนำผู้ผู้เข้ข้าร่่รวมสััสมมนาและบุคบุ คล
ต่ต่าง ๆ ที่่ทีเกี่่ีกยวข้ข้องเฝ้า้ฝ ฯ เพื่ื่พอรััรบพระราชทานพระบรมราโชบายเกี่กี่ยวกับัก การดำดำด ำเนิินนงานในช่่ชวงต่ต่อไป ณ ศาลาดุดุสิิสดาลัยลั

สาระโดยสรุุรป คุุ้ค้งกระเบนเป็นป็ การศึศึกษาเกี่ก่ียวกับกั ชายทะเล ต้้ตนไม้ม้ต่ต่าง ๆ ชายทะเล และปลา การประมง

ที่ี่ทตั้ัต้ง
โครงการ

ศูศูนย์์ยศึศึกษาการพััพฒนาอ่อ่าวคุ้คุ้งกระเบนอััอนเนื่นื่องมาจากพระราชดำดดำ ำริิร ตั้ตั้งอยูู่่ยใน
บริิรเวณชายฝั่ฝ่ั งั่ฝ ทะเลทางภาคตะวััวนออกของประเทศ (ทิทิศตะวัวันออกเฉีีฉยงเหนืืนอ
ของอ่อ่าวไทย) ครอบคลุุลมพื้ืพ้นที่ีท่บางส่่สวนของ อำอำอำเภอท่ท่าใหม่ม่ ตำตำตำบลคลองขุขุด คืืคอ

หมู่บู่ม ้้บานเนินินประดู่่ดู หมู่บ่มู ้้บานหมูดมู ุุดด หมู่บู่ม ้บ้านจ้้จาวหลาว หมู่บมู่ ้บ้านจ้จ้าวหลาว (หัหัว

แหลม) หมู่บู่ม ้บ้านคุุ้้คงกระเบน หมู่บู่ม ้บ้านคลองขุุขด (บน) หมู่บูม่ ้บ้านคลองขุขุด และ

หมู่บูม่ ้บ้านหนองหงส์ส์ และกิ่งก่ิ อำำออำเภอนายายอาม คืืคอ ตำตำตำบลสนามไชย คืคือ หมู่บ่มู ้้บาน

หนองโพรง หมู่บู่ม ้้บานคลองบอน หมู่บู่ม ้บ้านปากตะโปน หมู่บู่ม ้บ้านสนามไชย หมู่บมู่ ้บ้าน

สองพี่่ีพน้้นอง หมู่บูม่ ้บ้านนาซา หมู่บู่ม ้บ้านอัอัมพวาและหมู่บมู่ ้้บานท่่ทาแคลง

พื้พื้นที่กี่ท ารดำดำด ำเนินินงาน

พื้ื้พนที่ีท่ดำดดำ ำเนินินการและพื้้พืนที่ที่ขยายผลศูศูนย์ย์ศึึศกษาการพััพฒนาอ่อ่าวคุ้คุ้งกระเบนฯ ครอบคลุลุม ๓๓ หมู่บมู่ ้้บาน ใน
ตำตำตำบลคลองขุขุด, ตำตำตำบลรำรำรำพัพัน, ตำำตตำบลโขมง อำำออำเภอท่ท่าใหม่ม่ และ ตำำตตำบลสนามไชย, ตำตำตำบลกระแจะ อำอำอำเภอ

นายายอาม จััจงหวััวดจัจันทบุรบุ ีีร มีพมี ื้้พืนที่่ีทประมาณ ๗๑,๐๒๕ ไร่ร่ โดยมีรีม ายละเอีอียดดังัด นี้นี้
๑. พื้ืพ้นที่ี่ทศูศูนย์์ยกลาง

ได้้ดแก่่ก บริิรเวณอ่่อาวคุ้คุ้งกระเบน และพื้้ืพนที่ที่โดยรอบ ซึ่ึซ่งครอบคลุุลมพื้ืพ้นที่ที่ ประมาณ ๔,๐๐๐ ไร่ร่ การดำดำด ำเนิินน
กิจกิ กรรมจะเป็น็ป การผสมผสานระหว่่วางป่าป่ ไม้้มและ ประมง
๒. พื้พื้นที่่ีทรอบนอก

ได้ด้แก่พก่ ื้้พืนที่ที่ตำำตตำบลคลองขุุขด ตำำตตำบลรำรำรำพัพัน อำอำอำเภอท่ท่าใหม่ม่ และตำตำตำบลสนามไชย ตำตำตำบล กระแจะ อำำออำเภอนา
ยายอาม ซึ่ึซ่งเป็นป็ ทั้ัท้งเขตเกษตรกรรม และเขตหมู่บมู่ ้้บานประมงตลอดแนวชายฝั่ัฝ่ งฝ่ั มีพมี ื้ืพ้นที่ที่ประมาณ
๕๗,๐๒๕ ไร่่ร การดำดดำ ำเนิินนกิจิก กรรมมุ่งุม่ เน้น้นการส่่สงเสริิรมการเกษตรแบบบูรบู ณาการ
๓. พื้้พืนที่ที่ขยายผล

ได้้ดแก่่ก พื้พื้นที่ี่ท ตำตำตำบลรำรำรำพััพน ตำำตตำบลโขมง ตำำตตำบลเสม็ม็ดโพธิ์ศ์ิธ รีีร อำำออำเภอท่ท่าใหม่ม่ และพื้ืพ้นที่่ีทใกล้้ลเคีีคยง ศููศนย์์ยฯ มีมี
พื้้พืนที่ที่ประมาณ ๑๐,๐๐๐ ไร่ร่ เป็นป็ การส่ส่งเสริริมและพัพัฒนาอาชีีชพที่ท่ีประสบความสำำสสำเร็็รจ ในศููศนย์ย์ฯ สูู่ส่พื้้ืพนที่ท่ี

โดยรอบ

วัวัตถุปถุ ระสงค์์คของศููศนย์์ยฯ
๑. เพื่ื่พอศึึศกษารูรูปแบบการจััจดการทรัรัพยากรชายฝั่ฝ่ั งัฝ่ อย่ย่างยั่ยั่งยืยืน
๒. เพื่่พือเป็น็ป ศููศนย์์ยกลางในการอบรมและเผยแพร่ร่ผลการศึศึกษาการจััจดการทรัรัพยากร

ชายฝั่ฝั่ งฝ่ั ให้ห้แก่ส่ก ่่สวนราชการและภาคเอกชนทั่ทั่วไป
๓. เพื่พื่อยกระดับัด ฐานะความเป็น็ป อยูู่ย่ อาชีชีพของราษฎรบริิรเวณรอบอ่อ่าวคุ้คุ้งกระเบน

และ พื้้ืพนที่ี่ทใกล้้ลเคีคียง โดยมุ่งมุ่ เน้น้นพััพฒนาช่ช่วยเหลือลื ราษฎรที่ท่ีมีฐมี านะยากจน
๔. เพื่่ืพอพัพัฒนาด้้ดานการประมงและการเพาะเลี้ีล้ยงสััสตว์์วน้ำนำ้น้ำชายฝั่่ัฝ ง่ัฝ เพื่่ืพอเป็นป็ การเพิ่่พิม
ผลผลิตลิ ของประเทศ และเป็นป็ พื้พื้นฐานของการพััพฒนาด้้ดานการประมง ตลอดจน

พัพัฒนากิจกิ กรรม ทางด้ด้านอื่อื่น ๆ ควบคูู่่คไปด้้ดวย
๕. เพื่ืพ่ออนุุนรัรักษ์์ษสภาพแวดล้้ลอมและดุุดลยภาพทางธรรมชาติติให้้หคงลักัล ษณะพิิพเศษของ

พื้้พืนที่ีท่เอาไว

ประโยชน์์นที่ไท่ี ด้รด้ ัรับ



๑. เป็น็ป ศูศูนย์์ยกลางในการอบรมและ
เผยแพร่่รการศึึศ กษาด้ด้านการจัจัดการ
ทรััรพยากรชายฝั่่ัฝ ง่ัฝ แก่สก่ ่่สวนราชการ
และประชาชนทั่ท่ัวไปและเป็นป็ หน่น่วย
สาธิตธิ การเลี้ีล้ยงสััสตว์ว์น้ำน้ำน้ำ การทำำททำฟาร์์รม

ทะเล
๒. ยกระดับัด ฐานะความเป็นป็ อยู่ยู่ ลด
ต้ต้นทุุทนการผลิติล ในอาชีีชพด้้ดานการ
ประมงและการเพาะเลี้ีล้ยงสััส ตว์ว์น้ำน้ำน้ำ
ชายฝั่ฝ่ั ง่ฝั ทำำททำให้ห้เกษตรกรมีรมี ายได้้ดเพิ่่ิพม
ขึ้ึ้ขนจากการนำำนนำความรู้รู้ที่ี่ทได้้ดจากศูศูนย์ย์ฯ
มาประยุกยุ ต์ต์ใช้ช้กับัก การประกอบอาชีชีพ
๓. ทำทำทำให้้หการปฏิบฏิ ับัติิตงานของศููศนย์ย์ฯ
เป็นป็ ไปอย่ย่างมีปมี ระสิสิทธิภิธ าพและเป็น็ป

ไปตามแผนงาน/โครงการ
นอกจากนี้้ีนศููศนย์์ยฯ ยััยงมีศีม ััศกยภาพ โดย
เป็นป็ การท่ท่องเที่ี่ทยวเชิิชงอนุุนรััรกษ์์ษจนเป็น็ป
แหล่ง่ล ท่่ทองเที่ที่ยวที่่ีทเป็น็ป ที่่ีทรูู้ร้จััจกมากขึ้้ึขน

ฝนหลวง

พชร แสงทรพั ย ์

ประวตั โิ ครงการฝนหลวง

เมอื่ คราวทพี่ ระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั ภมู พิ ลอดลุ ยเดช เสด็จพระราชดาเนินเยีย่ มพสกนิกร เ
รมาอ่ื ษปฎี พร.ศแล. ะ๒เก๔ษ๙ต๘รกในรภทขา่ี คาตดะแวคนั ลอนอนกเ้าฉอียปุ งเโหภนคือ ไดท้ รงรบั ทราบถงึ ความเดอื ดรอ้ น ทกุ ขย์ ากของ
บรโิ ภค และการเกษตร จงึ ไดม้ พี ระมหากรณุ าธคิ ณุ พระราชทาน โครงการพระราชดาริ " ฝนห
อลฤฝวทงนธ"ิห์ เทใลหววกกง้ ขลุบั นึ้ ไมปใ.รดน.าวสเ.งันกเทินดั พการ ซงึ่ ตอ่ มา ไดเ้ กดิ เป็ นโครงการคน้ ควา้ ทดลอง ปฏบิ ตั กิ ารฝนเทยี มหรื
ตสารนาพักรงะารนาปชลกดั ฤกษรฎะทกี ราวงเกษตรและสหกรณ์ เมือ่ ปี ๒๕๑๒ ดว้ ยความสาเรจ็ ของ โครงการ จงึ ได้
กอ่ ตงั้ สานักงานปฏบิ ตั กิ ารฝนหลวง ขนึ้ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๘ ในสงั กดั กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
เพอื่ เป็ นหน่วยงานรองรบั โครงการพระราชดารฝิ นหลวง ตอ่ ไป
ฝนหลวง
การทาฝนหลวงเป็ นกรรมวธิ กี ารเหนี่ยวนาน้าจากฟ้ า จะตอ้ งใหเ้ ครอื ่ งบนิ ทมี่ อี ตั ราการบรรทกุ มา
กๆ บรรจสุ ารเคมขี นึ้ ไป
โสหมอปงาาไ้ มรอคณยวนญั ใทลา้นทอเี่ใหทนท่ีามอก้มาางใาวฟะหศลส้ าเ้อกมจโาดะิ ดกกลฝยลาดนศดา่ตควอจูา่ คอืามิ่ลอืกตงคจควเัวมนวาจอื่าถมะมมงึเรกคชวอ้ ดิลวนนื้ อาขขชมาบอนื้กสวงปางูนจทศะากทรี่รนาะะอ้ รวดคนกนบวั ชลาเหมนมืน่้ั นฆทเตึ่ยงี่รวแั็นหะเลอดาแะงบกัสลขอผภะอมุณวิางแีพพไหกอนืข้ ภนนขอมูกา้ งนึ้ ใทิลทสนล่ีน่ัศิ อู่มดตทาวตวักาลทา่งาอลลมี่ศางมปีเกนบปราั้นอืะร้ ศสะมงขกบทิ านึอ้นธกบบภิพอกนาอุณพนัแกกให็จปนนภะัจปทกมูจราลขิยั ิใ่ั
นตวั
หเกมดิ นุ เปเว็ นยี ฝนนขตอกงบลรงรมยาาฉกะานศั้นสสตู ารรเเยค็นมที ใชใี่ ชเ้ พจ้ อื่งึ ปกรระะกตอนุ้ บกดลวไ้ กยกสาตู รรรรวอ้มนตวเั พขอื่อใงชลก้ะอระอตงนเุ้ มเฆรง่ เใรหา้ โ้กตลขไกนึ้ กเปา็ นรเ
มภ็ดาพฝสนงู แขลนึ้ ะสตู รทใ่ี ชเ้ ป็ นแกนดดู ซบั ความชนื้ เพอ่ื ใช ้กระตนุ้ กลไก ระบบการกลน่ั ตวั ใหม้ ปี ระสทิ ธิ

วตั ถปุ ระสงคโ์ ครงการฝนหลวง

• โเสคดร็จงกพารระฝรานชหดลาวเงนินเกเยดิ ยี่ขมนึ้ พจสากกพนิกระรรใานชภดาาครตสิ ะว่ วนนั พอรอะกอเงฉคีย์ งใเนหพนรือะบไาดทท้ สรมงรเดบั ็จทพรารบะเถจงึา้ คอวยาหู่ มวั เดใอืนดปรี พอ้ น.ศท. ๒กุ ๔ข๙ย์ า๕กเขมออ่ื งคราว
โทรคาดษรลงฎอกรงาแรปพลฏะรบิเะกตรั ษากิ ตชารดรกฝารรนทิ เ"ทขี่ ฝยีานดมหหแลรควอื งลฝ"นนในหห้าลก้ อวบั งุปขมโนึ.ภ้ รค.วใน.บเทสรพงโัิ กภฤดัคทธสแิาล์ เนทะกักวากงราลุ เนกไปษปลตดดั รากเจนรงึ ะินไทดกรม้าวพีรงเรซกะงษมึ่ ตหตอ่ รามแกาลระณุ ไสดหาเ้ ธกกคิดิรณุณเป็ น์ พเโมครือ่ ะรรปงาี ก๒ชาท๕รคา๑นน๒้ คดววา้้
ย
สคงวั กามดั สการเะรทจ็ รขวองเงกโษคตรรงแกลาะรสหจงึกไดรณต้ ร์ าเพพอื่ระเปร็านชหกนฤ่วษยฎงากี นารอกงอ่ รตบั งัโ้ สคารนงกักางรานพปรฏะรบิ าตั ชกิ ดาารรฝิ "นฝหนลหวลงวขง"นึ้ ใตนอ่ ปไี ปพ.ศ.๒๕๑๘ ใน

• สานักงานปฏบิ ตั กิ ารฝนหลวง ไมส่ ามารถขยายขอบเขตการใหบ้ รกิ ารฝนหลวง แกป่ ระชาชนและเกษตรกรไดอ้ ยา่ ง
ทว่ั ถงึ และเพยี งพอกบั ความตอ้ งการใชป้ ระโยชนไ์ ด ้ เชน่ ในฤดแู ลง้ ปี พ.ศ.๒๕๓๐ ไดเ้ กดิ ภาวะขาดแคลนน้าอุปโภค
บรโิ ภคใน ๘ จงั หวดั ของภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ คอื จงั หวดั นครราชสมี า บุรรี มั ย ์ สรุ นิ ทร ์ รอ้ ยเอ็ด กาฬสนิ ธ ์
ขวดนัวอ้ ยทนเี่แห๒กต๕น่ นุ มีจ้มนีงึ หไาดาคสเ้ กมาดิร๒โคค๕ารม๓ง๐กแาลจระงึ นไชดา้ ยั มพ้ภกี รมู ะริระอาแยชสา่ พหงรฤรนุะทรแยัารจชงาดไกาดใรนท้สั หรกาลบับวผถงูบ้งึ หพญั รรอชื ะโเาคนกรตางรรกทาพหรรอาะสีรกบารนกรณเขใหยี ใหวน้ ขาพลนึ้ รทู่ ะบางาแทกสไ้ มขเปดัญ็จพหราะดเจงั าก้ อลยา่ หู่ วโวั ดใยนเรว็

• กฝไปานโรคปทอื รายฝคในนวาหทมลอ้ รวงอ้ฟงนเ้ าปช็ นโนื้ ดกยปรรดะมทจู วะาคธิ กกีวคาาวมราเเมหยช็นนนี่ืย้ แวขลนอะามงนจแี าา้กนจนาวกกนลฟเมน่ั ้ าฆตจวั แทะลตมี่ ะอ้ปีสงใรภหะาสเพ้ คทิ ขรธอื่อภิ งงาบทพนิ ศิ ทใทนามี่ ปงอี ลรตัมมิ รปาาณรกะากทรอเี่ หบบมกรารนั ะทสปกุ มัจมกจาลยกั า่ สๆวาคบคอืรญั รเจทมสุ อทืี่่ ามารใวเหคลเม้ กขี ดิ นึ้
ออาณุ กหาศภรมู อ้ทิ นลี่ ชดนืต้ า่ ทลรี่ งะนดั้นบั มผาวิ กพพนื้ อขนึก้ สจ็ ะอู่ ทาากใาหศไ้ เอบนอื้ า้งใบนนมอวณุลอหาภกมูาศขิ ออมิ่งมตววั ลจอะาเกกดาิ ศขบจวะลนดกตารา่ กลลงจน่ั นตถวั งึเอคงวขาอมงสไงูอทนรี่ ้าะใดนบั มหวนลึ่ง
อากาศขนึ้ บนแกนกลน่ั ตวั เกดิ เป็ นฝนตกลงมา ฉะนั้นสารเคมที ใี่ ชจ้ งึ ประกอบดว้ ยสตู รรอ้ น เพอื่ ใชก้ ระตนุ ้ เรง่ เรา้ กลไก
ชกา้ รหมุนเวยี นของบรรยากาศสตู รเย็น ใชเ้ พอื่ กระตนุ ้ กลไกการรวมตวั ของละอองเมฆ ใหโ้ ตขนึ้ เป็ นเม็ดฝน และสตู รทใ่ี
เป็ นแกนดดู ซบั ความชนื้ เพอื่ ใช ้ กระตนุ ้ กลไก ระบบการกลน่ั ตวั ใหม้ ปี ระสทิ ธภิ าพสงู ขนึ้

วธิ กี ารทาฝนหลวง

หพร้เขะบา้ าใจทไสดมง้ า่เดย็จๆพตราะมเจลา้ าอดยบั หู่ วดั งัไนดี้ท้ รงกาหนดขนั้ ตอนของกรรมวธิ กี ารทาฝนหลวงขนึ้ เพอื่ ใ

ขน้ั ตอนทหี่ นึ่ง : "ก่อกวน“ เป็ นขนั้ ตอนทเี่ มฆธรรมชาติ เรมิ่ กอ่ ตวั ทางแนวตงั้ การปฏบิ ตั กิ ารฝนหลวง ในขนั้ ตอนนี้ จะมุ่งใชส้ ารเคมไี ป

กระตนุ้ ใหม้ วลอากาศเกดิ การลอยตวั ขนึ้ สู่ เบอื้ งบน เพอื่ ใหเ้ กดิ กระบวนการชกั นาไอนา้ หรอื ความชนื้ เขา้ ส่รู ะบบการเกดิ เมฆ ระยะ

เวลาทจี่ ะปฏบิ ตั กิ ารในขนั้ ตอนนี้ ไม่ควรเกนิ ๑๐.๐๐ น. ของแตล่ ะวนั โดยการใช ้ สารเคมที สี่ ามารถดดู ซบั ไอนา้ จากมวล อากาศได ้ แมจ้ ะ

มเี ปอรเ์ซน็ ตค์ วามชนื้ สมั พทั ธ ์ต่า ( มี ค่า Critical relative humidity ต่า ) เพอื่ กระตนุ้ กลไกของกระบวนการกลน่ั ตวั ไอน้าในมวล

อากาศ ( เป็ นการสรา้ ง Surrounding ใหเ้ หมาะสมตอ่ การเจรญิ เตบิ โตของเมฆดว้ ย ) ทางดา้ นเหนือ ลมของพนื้ ทเี่ ป้ าหมาย เมอื่ เมฆเรมิ่

เกดิ มกี ารก่อตวั และเจรญิ เตบิ โตทางตงั้ แลว้ จงึ ใชส้ ารเคมที ใี่ หป้ ฏกิ ิรยิ าคาย ความรอ้ นโปรยเป็ นวงกลม หรอื เป็ นแนวถดั มา ทางใตล้ ม

จเนปะ็ นสรราะ้ ยงกะทลามุ่ งเสมนั้ฆๆฝเนขใาน้ สข่กู นั้ อ้ ตนอเมทฆ่ี เพอื่ กระตนุ้ ใหเ้ กดิ กล่มุ แกนรว่ ม (main cloud core) ในบรเิ วณ ปฏบิ ตั กิ ารสาหรบั ใชเ้ ป็ นศนู ยก์ ลาง
ต่อไป

ขนั้ ตอนทสี่ อง : "เลยี้ งใหอ้ ว้ น“ เป็ นขนั้ ตอนทเี่ มฆกาลงั กอ่ ตวั เจรญิ เตบิ โตซงึ่ เป็ นระยะสาคญั มาก ในการปฏบิ ตั กิ ารฝนหลวง

เพราะจะตอ้ งไป เพมิ่ พลงั งานใหแ้ ก่ updraft ใหย้ าวนานออกไป ตอ้ งใชเ้ ทคโนโลยแี ละประสบการณห์ รอื ศลิ ปะแหง่ การทาฝน

ควบคไู่ ปพรอ้ มๆ กนั เพอื่ ตดั สนิ ใจ โปรยสารเคมฝี นหลวงชนิดใด ณ ทใี่ ดของกลมุ่ กอ้ นเมฆ และในอตั ราใดจงึ เหมาะสม เพราะ

ตอ้ งใหก้ ระบวนการเกดิ ละอองเมฆสมดลุ กบั ความแรงของ updraft มฉิ ะนั้นจะทาใหเ้ มฆสลาย

ขนั้ ตอนทสี่ าม : "โจมต“ี เป็ นขนั้ ตอนสดุ ทา้ ยของกรรมวธิ ปี ฏบิ ตั กิ ารฝนหลวง เมฆ หรอื กลมุ่ เมฆฝนมคี วามหนาแน่นมาก

พอทจี่ ะสามารถตกเป็ นฝนได ้ ภายในกลมุ่ เมฆจะมเี ม็ดน้าขนาดใหญม่ ากมาย หากเครอื่ งบนิ บนิ เขา้ ไปในกลมุ่ เมฆฝนนี้ จะมเี ม็ด
นา้ เกาะตามปี ก และกระจงั หนา้ ของเครอื่ งบนิ เป็ นขนั้ ตอนทสี่ าคญั และอาศยั ประสบการณม์ าก เพราะจะตอ้ งปฏบิ ตั กิ ารเพือ่ ลด
ความรนุ แรงของ updraft หรอื ทาใหอ้ ายขุ อง updraft หมดไป สาหรบั การปฏบิ ตั กิ ารในขนั้ ตอนนี้ จะตอ้ งพจิ ารณาจดุ มุง่ หมาย

ของการทาฝนหลวง ซงึ่ มอี ยู่ ๒ ประเด็นคอื เพอื่ เพมิ่ ปรมิ าณฝนตก (Rain enhancement) และเพอื่ ใหเ้ กดิ การกระจายการตก
ของฝน (Rain redistribution)

เครอื่ งมอื และอปุ กรณส์ าคญั ทใี่ ชป้ ระกอบในการทาฝนหลวง

เครอื่ งมอื อตุ นุ ิยมวทิ ยา ใชใ้ น การตรวจวดั และศกึ ษาสภาพอากาศประกอบการ วางแผนปฏบิ ตั กิ าร นอกเหนือจากแผนท่ี
อากาศ ภาพถา่ ย ดาวเทยี มทไี่ ดร้ บั สนับสนุนเป็ นประจาวนั จาก กรมอุตนุ ิยมวทิ ยาทมี่ ใี ชไ้ ดแ้ ก่

เครอื่ งวดั ลมชนั้ บน (Pilot Balloon) ใชต้ รวจวดั ทศิ ทางและความเรว็ ลมระดบั สงู จากผวิ ดนิ ขนึ้ ไป

เเคครรออืื่่ งงรวบทิั สยญหุั ยญง่ั อาาณกวาทิศย(ุ Rซaงึ่ dจะioบsอoกใnหdท้eร)าเบป็ถนงึเคขรอ้ อื่มงูลมออื ุณอหเิ ลภ็คมู ทคิ รวอานมิคชสนื้ ป์ ขระอกงอบบรดรยว้ ายกเคารศอใื่ นงสรงะ่ ดวทิบั ยตุ า่ ซงงึ่ๆจะ ตดิ ไปกบั บอลลนู และ

เครอื่ งเรดาร ์ ตรวจอากาศ (Weather Radar) ทมี่ ใี ชอ้ ยเู่ ป็ นแบบตดิ รถยนต ์ เคลอื่ นทไี่ ดม้ ปี ระสทิ ธภิ าพ สามารถบอกบรเิ วณ
ท่ีมฝี นตกและความแรง หรอื ปรมิ าณนา้ ฝนและ การเคลอื่ นทขี่ องกลมุ่ ฝนไดใ้ นรศั มี ๒๐๐-๔๐๐ กม. ซงึ่ นอกจากจะใช ้
ประกอบการวางแผนปฏบิ ตั กิ ารแลว้ ยงั ใชเ้ ป็ นหลกั ฐานในการประเมนิ ผล ปฏบิ ตั กิ ารฝนหลวงอกี ดว้ ย

เครอื่ งมอื ตรวจ อากาศผวิ พนื้ ตา่ งๆ เชน่ เครอื่ งวดั อณุ หภมู เิ ครอื่ งวดั ความเรว็ และทศิ ทางลมเครอื่ งวดั ปรมิ าณน้าฝน เป็ นตน้

เครอื่ งมอื เตรยี มสารเคมี ไดแ้ กเ่ ครอื่ ง บดสารเคมเี ครอื่ งผสมสารเคมี ทงั้ แบบนา้ และ แบบผง ถงั และ กรวยโปรยสารเคมี เป็ นตน้

เครอื่ งมอื สอ่ื สาร ใชใ้ นการตดิ ตอ่ สอื่ สารและสง่ั การระหวา่ งนักวชิ าการบน เครอื่ งบนิ กบั ฐานปฏบิ ตั กิ าร หรอื ระหวา่ งฐาน
ซสปอ่ืฏงิ เสบิกาตัลิ รไกิ สซาาดรนแ์ ั๒กบงนแาหดนง่ ์ วปหทิ ลรยดั อื ุ กใFชรMะร้ ท.า๑ยร,วงFงามMนหผ.๕าลดรเไคะทหรยวอื่ า่งวงททิ ฐรยาพเนุ กมิ ษปพตฏ์ เรบิป็ตัแนลงิ ตาะน้นกสรมานไักปงราษนณฯียใโน์ ทสรว่ เนลขกลเคางรโอื่ดงยมออื าสศอ่ื ยั สขาา่ รยทใี่รชว่ มใ้ นขอปงัจวจทิ บุ ยนั ุตาไรดวแ้ จกวศ่ ทิ นู ยยุ ์

เครอื่ งมอื ทาง วชิ าการ อนื่ ๆ อเชนื่ น่ ๆอปุ กรณ์ ทางการวางแผนปฏบิ ตั กิ าร เข็มทศิ แผนที่ กลอ้ ง สอ่ ง ทางไกล เครอ่ื งมอื ตรวจสอบ
สารเคมี กลอ้ งถา่ ยภาพ และ

ประโยชนข์ องโครงการ ฝนหลวง

1. เพอื่ แกไ้ ขปัญหาขาดแคลนนา้ ในการเกษตรในชว่ งทเี่ กดิ ภาวะฝนแลง้ หรอื ฝนทงิ้ ชว่ งยาวนานเพอื่ เ
พมิ่ ปรมิ าณน้า ใหก้ บั พนื้ ที่ลมุ่ รบั น้าของแม่นา้ สายตา่ งๆทมี่ ปี รมิ าณน้าตน้ ทนุ ลดนอ้ ยลง

2. เเพพมอ่ิื่ แปกรปมิ้ ัญาณหนาก้าโาดรขยเาฉดพแคาะลในนนบา้รเเิ พวณอื่ กแามร่นอ้าปุ ทโตี่ภนื้คเบขรนิ โิ ใภหคส้ เาสมรามิ รสถรใา้ชงเเ้ ปส็ นน้ เทสาน้ งทคามงนคามคนมาทคามงไนด้า้ เป็ นการ

เพอื่ ป้ องกนั และบาบดั ภาวะมลพษิ ของสงิ่ แวดลอ้ ม “ฝนหลวง” ไดบ้ รรเทาภาวะแวดลอ้ มเป็ นพษิ อั

3. นภเากวดิะมจลาพกกษิ าจรารกะนบาา้ ยเสนยี ้าเเจสอื ยี จแาลงะลขงยะมลู ฝอยลงสแู่ ม่น้าเจา้ พระยาปรมิ าณน้าจากฝนหลวงจะทาให้

เพอื่ เพมิ่ ปรมิ าณน้าในเขอื่ นภมู พิ ลและเขอื่ นสิรกิ ติ เิ์ พอื่ ผลติ กระแสไฟฟ้ า ฝนหลวงในอนาคตพระบาทส
มเด็จพระเจา้ อยหู่ วั ได ้

4. พระราชทานแนวความคดิ ใหท้ าการศกึ ษาวจิ ยั พฒั นาฝนหลวง หลายประการ คอื สรา้ งจรวดฝนเ
ทยี มบรรจสุ ารเคมจี ากพนื้ ดนิ

เขา้ สเู่ มฆหรอื ยงิ จากเครอื่ งบนิ การใชเ้ ครอื่ งพน่ สารเคมอี ดั แรงกาลงั สงู จากยอดเขาสฐู่ านของกอ้ นเมฆโด

ยทตลี่ รองเยพปอื่ กชคว่ ลยใมุ หอเ้ มยฆเู่ หนือยอดเขาสามารถรวมตวั หนาแน่นจนเกดิ ฝนตกลงสบู่ รเิ วณภเู ขา
หรอื พนื้ ทใี่ ตล้ มของภเู ขา

ทงั้ นีจ้ ากประโยชนน์ านัปการของโครงการฝนหลวง อนั เกดิ จากพระปรชี าสามารถและสายพระเนตรอนั ย
าวไกลของ
5. พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั ทที่ รงคานึงถงึ ประโยชนท์ กุ ขส์ ขุ ของราษฎรชาวไทยเสมอมาการขนานนาม

พระองคว์ า่ พระบดิ าแหง่ ฝนหลวง