น ่ วยที่ 7 มารยาททางสังคม เข้าสู่ บทเรียน นางสาวศศิพิมพ์ จิตรจ านอง ครูผู้สอน
ความหมายและความส าคัญของมารยาท มารยาท หมายถ ึ ง เป็ นพฤต ิ กรรมท ี ่ แสดงออกอย ่ าง สภ ุ าพเร ี ยบร ้ อย ตามแบบแผนของสง ั คม และรวมถ ึ งส ิ ่ งท ี ่ ควร หร ื อไม ่ ควรปฏ ิ บต ัิ หร ื อควรทา อย ่ างไรในสถาณการณ ์ ท ี ่ ก าหนด มารยาท เป็ นเร ื ่ องของสากล ทก ุ ชาต ิในโลกม ี การสง ั ่ สอน หร ื อถ ่ ายทอดวฒ ั นธรรมทางมารยาทของตน โดยถ ื อว ่ าการ แสดงก ิ ร ิ ยาวาจาอย ่ างไรจ ึ งจะถ ื อว ่ าสภ ุ าพเร ี ยบร ้ อย หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มารยาทไทย มารยาทไทย หมายถ ึ ง พฤต ิ กรรมการแสดงออกท ี ่ เหมาะสม โดยม ี ก ิ ร ิ ยาอาการท ี ่ สภ ุ าพ สา รวม ควรประพฤต ิ ปฏ ิ บต ัิ ซึ ่ งอย ่ ภ ู ายใต ้ ขอบเขตหร ื อระเบ ี ยบแบบแผนแห ่ งการ ประพฤต ิ แบบไทย โดยม ี บรรพบบร ุ ษ ุ เป็ นผส ้ ู ง ั ่ สมและถ ่ ายทอด สื บต ่ อกน ั มา หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มารยาทการยืน มีดังนี้ 1. การย ื นตามปกต ิ ควรย ื นให ้ สภ ุ าพ ตว ั ตรง แต ่ไม ่ เกร็ง ขาทง ั ้ สองข ้ างช ิ ดกน ั ปลายเท ้ าทง ั ้ สองห ่ างกน ั เลก ็ น ้ อย ไหล ่ ผาย ไปข ้ างหลง ั พยายามเกบ ็ หน ้ าท ้ องและย ื ดอกข ึ น ้ ปล ่ อยแขนแนบ ลา ตว ั ไม ่ ควรเอาม ื อล ้ วงกระเป๋ าหร ื อเกาตามตว ั ซึ ่ งทา ให ้ ดไ ู ม ่ สุภาพ 2. การยืนรับค าสั ่ง ควรย ื นตว ั ตรง เท ้ าช ิ ด ค ้ อมตัว เล็กน้อย มือประสานทับกันในระดับเอว หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มารยาทการยืน มีดังนี้ 3. การย ื นต ่ อหน ้ าผใ้ ู หญ ่ หร ื อพระสงฆ ์ ย ื นตว ั ตรง สา รวม ขาช ิ ด หน ั หน ้ าไปทางผใ้ ู หญ ่ หร ื อพระสงฆห ์ ร ื ออาจย ื นเฉ ี ยง เลก ็ น ้ อย ชายให ้ปลาเท ้ าห ่ างพอสมควร หญ ิ ง ปลายเท ้ าช ิ ดกัน มือประสานทับกัน มารยาทในการเด ิ น ควรเด ิ นอย ่ างสภ ุ าพและในท ่ วงท ่ าท ี ่ สง ่ างาม ก ้ าวเท ้ าพอประมาณ เวลาเด ิ นให ้ น ้ าหน ั กตว ั อย ่ที่อุ้ง ู เท ้ า โดยไม ่ ควรเด ิ นลงส ้ นเท ้ า เพราะทา ให ้ เก ิ ดเสี ยงดง ั หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มารยาทในการนั ่ง มารยาทในการนั ่ง การนั ่งเก้าอี้เพื่อสนทนาหรือนั ่งตาม ลา พง ั ควรน ั ง ่ ตว ั ตรงตามสบาย หลง ั พ ิ งเท ้ าและเข ่ าช ิ ดกน มือ ั ทง ั ้ สองประสานวางบนหน ้ าตก ั ไม ่ ควรโยกเก ้ อ ี ้เนื่องจากไม ่ สภ ุ าพ และเป็ นการรบกวนผอ ้ ู ื ่ น สา หรบ ั การน ั ง ่ ต ่ อหน ้ าผใ้ ู หญ ่ ควรน ั ง ่ หลง ั ตรง ไม ่ พ ิ งเก ้ าอ ี ้ เกบ ็ เท ้ าช ิ ดกบ ั เก ้ าอ ี ้ มารยาทในการนอน หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มารยาทในการนอนเป็ นส ิ ่ งสา คญ ั โดยเฉพาะเม ื ่ อต ้ องค้าง แรมสถานท ี ่ อ ื ่ น แต ่ อย ่ างไรกต ็ ามก ่ อนนอนทก ุ ครง ั ้ ควรรักษา สข ุ าภาพอนามย ั ของร ่ างกายให ้ สะอาด และสวมเสื ้ อผา ้ ท ี ่ สบาย แต ่ ดส ู ภ ุ าพ พร ้ อมทง ั ้ไหว ้ พระ สวดมนตก ์ ่ อนนอน การนอนที่ดี ต ่ อสข ุ ภาพน ั น ้ ควรนอนตะแคงขวาหร ื อนอนหงายเพ ื ่ อไม ่ให ้ หัวใจที่อย ่ทางซ้ายถูกกดทับ และเมื่อตื่นนอนก็คว ู รจัดเก็บ เครื่องนอนให้เรียบร้อย หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มารยาทในการแสดงความเคารพ 1. การไหว้ การไหว้แสดงออกถึงการเคารพ ทักทาย ลาจาก ขอบคุณ และขอโทษของคนไทย ซึ่งมีลักษณะ การไหว ้ ท ี ่ แตกต ่ างกน ั ดง ั น ี ้ 1.1 การไหว้พระสงฆ์ ประนมมือระดับหน้าอก ยกมือขึ้น สูง พร้อมกับก้มศรีษะลงมาให ้ปลายน ิ ้ วหว ั แม ่ ม ื อจรดหน้าผาก ตรงกลางระหว ่ างค ิ ้ ว เร ี ยกว ่ า การไหว ้ ระดบ ั ท ี ่ 1 หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
1.2 การไหว ้ ท ี ่ ผอ ้ ู าวโ ุ สสง ู กว ่ า เช ่ น บ ิ ดา ครอ ู าจารย ์ประนมม ือระดับ อก โดยให ้ปลายน ิ ้ วชี ้ จรดระหว ่ างค ิ ้ ว เร ี ยกว ่ าการไหว ้ ระดบ ั ท ี ่ 2 1.3 การไหว ้ ท ี ่ ผอ ้ ู าวโ ุ สเท ่ ากน ั ประนมม ื อระดบ ั อก ก ้ มศี รษะเลกน้อย ็ ให ้ปลายน ิ ้ วชี ้ จรดจมก ู เร ี ยกว ่ า การไหว ้ ระดบ ั ท ี ่ 3 1.4 การรับไหว้ กระท าเมื่อมีบุคคลอื่นยกมือไหว้เรา ประนมมือระดับ อก ก ้ มศี รษะลงให ้ปลายน ิ ้ วชี ้ จรดจมก ู มารยาทในการท างาน 1. มารยาทในการแต ่ งกายไปทา งาน การแต ่ งกายไปทา งาน ควรเน ้ น ความเร ี ยบง ่ าย สะดวกสบาย และประหยด ั หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
2. มายาทในการแนะน าตัว 2.1 การแนะน าตัวด้วยนามบัตร การยื่นนามบัตร ควรให้ตัวอักษรเข้า หาผร ้ ู บ ั เพ ื ่ อให ้ ผร ้ ู บ ั อ ่ านได ้ สะดวกทน ั ท ี ท ี ่ รบ ั หากผร ้ ู บ ั น ั ง ่ อย ่ใ ู ห ้ วางบนโตะ ๊ ตรงหน้าผู้รับ 2.2 การแนะน าตว ั แบง ่ ได ้ ดง ั น ี ้ การแนะน าตว ั ระหว ่ างผอ ้ ู าวโ ุ สน ้ อยกบ ั ผอ ้ ู าวโ ุ สมาก ผที่อาวุโส ้ ู น ้ อยกว ่ าควรเป็ นฝ่ ายเข ้ าไปทก ั ทายด ้ วยใบหน ้ าย ิ ้ มแย ้ ม ยกม ื อไหว ้ พร ้ อมกล ่ าว คา สวส ั ด ีส ่ วนผท ้ ู ี ่ อาวโ ุ สมากกว ่ า ไม ่ จา เป็ นต ้ องรบ ัไหว ้ กไ็ ด ้ แต ่ น ้ อมศี รษะ เล็กน้อยเป็ นการรับไหว้ หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
3. มารยาทในที่ท างาน 3.1 เข ้ าทา งานก ่ อนเวลาเร ิ ่ มงาน ถ ื อเป็ นการเตร ี ยมพร ้ อมท ี ่ ด ี 3.2 ทักทายผอ ้ ู ื ่ นด ้ วยเสี ยงแจ ่ มใส 3.3 ควรม ี คา ว ่ า “ ขอโทษ” หรือ “ขอบคุณ” ต ิ ดปากอย ่ เ ู สมอ เพราะ ในการทา งานร ่ วมกน ั จะต ้ องม ี การช ่ วยเหล ื อซี ่ งกน ั และกน ั ต ้ องม ี การขอบคุณ 3.4 ควรระวังเกี่ยวกับเรื่องภาษาในการทา งาน ไม ่ใช ้ ภาษาก ้ าวร ้าว หรือ ภาษาท ี ่ เดก ็ เก ิ นไป จา เป็ นต ้ องศึ กษาและเร ี ยนร ้ ก ู ารใช ้ คา พด ู ท ี ่ น ิยมใช้ใน หน ่ วยงาน เพ ื ่ อความน ่ าเชื ่ อถ ื อ หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
3.5 ควรทา งานให ้ ค ้ ม ุ กบ ั ค ่ าจ ้ างท ี ่ได ้ รบ ั ไม ่ ควรใช ้ เวลาไปทา ธร ุ ะส ่ วนตว ั หากจา เป็ นจร ิ ง ๆควรขออน ุญาตผบ ้ ู ง ั คบ ั บญ ั ชา 3.6 จัดโต๊ะท างานให้สะอาดและเป็ นระเบียบ 3.7 ไม ่ ควรน าอป ุ กรณ ์ ท ี ่ ทา งานมาใช ้ ท ี ่ บา ้ น 3.8 รก ั ษาความลบ ั ของบร ิ ษท ั การเปิ ดเผยความลบ ั ของบร ิ ษท ัให ้ ค ่ แ ู ข ่ ง ทราบถ ื อเป็ นความผ ิ ดร ้ ายแรง 3.9 หากมีการพักร้อน ควรมอบหมายงานให้เรียบร้อย และสะสางงาน ในหน ้ าท ี ่ เพ ื ่ อไม ่ให ้ เป็ นภาระของคนอ ื ่ น 3.10 ระหว ่ างทา งานไม ่ ควรพด ู เร ื ่ องไร ้ สาระ เพราะจะท าให้เสียสมาธ ิ 3.11 ไม ่ ละเม ิ ดส ิ ทธ ิ ส ่ วนตว ั ของผอ ้ ู ื ่ น เช ่ น การปิ ด เปิ ดล ิ ้ นชก ัโดยไม ่ รบ ั อนุญาต หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มายาทในงานเลี้ยง 1. รูปแบบการจัดงานเลี้ยง 1.1 การจัดงานเลี้ยงแบบคอกเทลล (cocktail party ) หรือเรียกตาม ความน ิ ยมว ่ า “รีเซฟชั ่น” ส ่ วนมากใช ้ กบ ั งานเล ี ้ ยงชาวต ่ างประเทศ หร ือเลี้ยง ในวน ั สา คญ ั งานราชพ ิ ธ ี เช ่ น พ ิ ธ ี ฉ ั ตรมงคล วน ั เฉล ิ มพระชนพรรษา เป็นต้น 1.2 งานเลี้ยงแบบบุฟเฟต์ ( Buffet party ) เป็ นการจัดงานเลี้ยงที่น ิ ยม กน ั มากเพราะสะดวกในการจด ั ไม ่ ต ้ องใช ้ สถานใหญ ่โต เช ิ ญแขกได ้ มาก ใช ้ บร ิ กรน ้ อย ภาชนะท ี ่ใช ้ จด ั งานเล ี ้ ยงไม ่ ต ้ องมาก จด ั จา นวนโตะ ๊ ตามจา นวนแขก หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
1.3 การจด ั เล ี ้ ยงน ้ าชา เป็ นการเล ี ้ ยงอาหารว ่ าง น ิ ยมจด ัในช ่ วงบา ่ ย ถ ึ ง เย็น อาหารประกอบด้วย น ้าชา หรือกาแฟ นมสด น ้าตาลปอนด์หรือน ้าตาล ทรายขาว 1.4 การจัดงานเลี้ยงแบบโต๊ะจีน ปัจจุบันการเลี้ยงสังสรรค์ การเล ี ้ ยงร ่ น ุ และงานฉลองต ่ าง ๆ น ิ ยมจด ั เล ี ้ ยงแบบโตะ ๊ จ ี น 1.5 การจัดเลี้ยงแบบไทย เป็ นการจัดงานที่เป็ นกันเอง หรือเป็ นงาน ทา บญุ เล ี ้ ยงพระดง ั ้ เด ิ ม หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
มายาทในที่สารธารณะ ท ี ่ สาธรณะ หมายถ ึ ง สถาท ี ่ ท ี ่ ท ุ กคนม ีส ิ ทธ ิใช ้ ร ่ วมกน ั เช ่ น ถนน ห ้ างสรรพส ิ นค ้ า โรงภาพยนตร ์ เป็ นต ้ น ไม ่ กระทา การใด ๆ ละเม ิ ดส ิ ทธ ิผู้อื่น มารยาทการใช้รถประจ าทางหรือพาหนะอื่น ๆ 1. ปฏ ิ บต ัิ ตามกรระเบ ี ยบของการโดยสารรถประจา ทาง 2. ขึ้นและลงรถโดยสารประจ าทางหรือพาหนะอื่น ๆ ที่ป้ายรถโดยสาร 3. ไม ่ ควรแย ่ งกน ั ข ึ น ้ หร ื อลง ควรข ึ น ้ หร ื อลงตามลา ดบ ั ก ่ อนหลง ั อย ่ าง เป็ นระเบียบ 4. สุภาพบุรุษควรเสียสละให้สุภาพสตรี เด็กและคนชรานั ่ง 5. เม ื ่ อม ี พระภ ิ กษ ุ หร ื อคนพ ิ การข ึ น ้ ผท ้ ู ี ่ น ั ง ่ ตรงท ี ่ พระภ ิ กษ ุ หร ื อคนพ ิ การ ต้องลุกให้ หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม
หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม 6. ไม ่ ควรส ่ งเสี ยงดง ั รบกวนผโ้ ู ดยสารคนอ ื ่ น 7. ไม ่ สบ ู บห ุ ร ี ่ในขณะท ี ่โดยสาร 8. ไม ่ ย ื นขวางประตเ ู ข ้ าออก 9. ไม ่ ควรน าอาหารไปรบ ัประทานอาหาร 10. ไม ่ น ั ง ่ หลบ ั ขณะโดยสาร เพราะอาจรบกวนผู้อื่น มารยาทในการใช ้ ล ิฟต ์ 1. กดป่ ม ุ ล ิฟต ์ เม ื ่ อล ิฟตเ ์ปิ ดไม ่ ควรแย ่ งกน ั เข ้ า 2. ควรให้โอกาสเด็ก สตรี และคนชรา เข้า -ออกล ิฟตก ์ ่ อน 3. เม ื ่ อเข ้ าล ิฟต ์ ควรเด ิ นช ิ ดใน ไม ่ ขวางทางเข ้ าออกเพ ื ่ อให ้ ผอื่นสามารถ ้ ู เข้าออกได้สะดวก
หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม 4. ไม ่ ส ่ งเสี ยงดง ั หร ื อสร ้ างความรา คาญอ ื ่ น ๆ ในล ิฟต ์ 5. หากล ิฟตเ ์ ตม ็ ควรรอไว ้ คราวต ่ อไป มารยาทในการชมหรสพ 1. ไปถ ึ งสถานท ี ่ ชมมหรสพก ่ อนเวลา 2. ควรม ี การจองซื ้ อบต ั รหร ื อตว ั ๋ ล ่ วงหน ้ า 3. ปฏ ิ บต ัิ ตามกรระเบ ี ยบของสถานท ี ่ ชมมหรสพกา หนด 4. เมื่อเข้าไปนั ่งในที่ชมมหรสพ ให้นั ่งตามเลขที่ที่นั ่งระบุ 5. สุภาพบุรุษต้องเป็ นผู้น าสุภาพสตรีเข้าไป
หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม มารยาทในการใช้โทรศัพท์ มีดังนี้ 1. ร ี บรบ ัโทรศพ ั ทท ์ น ั ท ี เม ื ่ อได ้ ย ิ นเสี ยงเร ี ยก 2. ควรกล ่ างคา “สวัสดี” ทุกครั้งที่รับสายหรือเป็ นฝ่ ายเรียกไปก็ตาม และเม ื ่ อเสรจ ็ ส ิ ้ นการสนทนา กต ็้ องกล ่ าวคา สวส ั ด ี เช ่ นกน ั 3. บอกชื่อสถานที่ หรือ เบอร์โทรศัพท์หรืออาจบอกชื่อผู้รับสายด้วยก็ ได้ถ้าเป็ นส านักงาน 4. ถ ้ าเป็ นฝ่ ายเร ี ยกไป โดยไม ่ได ้ เจาะจงจะพด ู กบ ั ผห ้ ู น ึ ่ งผใ้ ู ด ควรแจ้งชื่อ และสถานที่ของเราทันที ให้ผู้รับสายทราบ 5. ถ้าผู้เรียกสายเข้ามามีความประสงค์จะพูดกับผู้อื่น ซึ่งไม ่ใช ่ ผร ้ ู บ ั สาย ให ้ ร ี บเช ิ ญผน ้ ู ั น ้ มาพด ู ทน ั ท ีโดยใช ้ วาจาสภ ุ าพ
หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม มายาทในการสนทนา มีดังนี้ 1. พด ู จาให ้ สภ ุ าพ ไพเราะ อ ่ อนโยน 2. ไม ่ ควรน าเร ื ่ องท ี ่ ทา ให ้ เการโต ้ เถ ี ยงกน ั มาเป็ นหว ั ข ้ อในการสนทนา 3. ไม ่ ควรพด ู อย ่ฝ ู ่ ายเด ี ยว ควรให ้โอกาสคนอ ื ่ นม ีโอกาสพด ู บา ้ ง 4. ไม ่ ควรพด ู แต ่ เร ื ่ องของตนฝ่ ายเด ี ยว พยายามพด ู ถ ึ งเร ื ่ องอนให้มาก ื ่ ที่สุด 5. ไม ่ ควรน าเร ื ่ องของตนฝ่ ายเด ี ยว พยายามพด ู ถ ึ งเร ื ่ องอ ื ่ นใหมากที่สุด ้ 6. เม ื ่ อม ี ความจา เป็ นต ้ องพด ู ถ ึ งผอ ้ ู ื ่ น ไม ่ ควรพด ู ในลก ั ษณะการน ิ นทา ว ่ าร ้ ายหร ื อดถ ู ก ู เหย ี ยดหยาม
หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม มารยาทในงานประเพณ ี และพ ิ ธ ี กรรม 1. มารยาทในการไปงานมงคลสมรส 1.1 การแต ่ งกาย ควรแต ่ งกายด ้ วยเสื อ ้ ผา ้ สีสดใส เหมาะกบ ั สถานท ี ่ จัด งาน 1.2 ควรหาของขวญ ั ให ้ ค ่ บ ู า ่ วสาว เช ่ น เชค ็ ของขวญ ั ของใช ้ ห ่ อสวยงาม 1.3 เมื่อไปถึงงาน ควรทก ั ทายเจ ้ าภาพหร ื อค ่ ส ู มรสก ่ อน น าของขวัญ มอบค ่ บ ู า ่ วสาว หร ื อน าไปมอบท ี ่โตะ ๊ รบ ั ของขวญ ั 1.4 เม ื ่ อผา ่ นโตะ ๊ หม ่ บ ู ช ู า ควรเด ิ นค ้ อมตว ั สภ ุ าพแบบไทย และยกมือไหว้ 1.5 นั ่งตามที่เจ้าภาพจัด 1.6 สามีภรรยาที่ไปงานมงคลสมรสด้วยกัน ควรเข้าไปรดน าสังข์อวย พรค ่ บ ู า ่ วสาวพร ้ อมกน ั
หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม 2. มารยาทในการไปงานศพ 2.1 การไปรดน ้ าศพ ส ่ วนใหญ ่ มก ั รดน ้ าศพ ญาต ิ สน ิ ท และน ิ ยมรดน ้า ศพผท ้ ู ี ่ สง ู กว ่ า ไม ่ น ิ ยมรดน ้ าศพผท ้ ู ี ่ ม ี อายน ุ ้ อยกว ่ า 2.2 การไปฟั งสวดพระอภ ิ ธรรม (1) แต ่ งกายไว ้ ท ุ กข ์ (2) เมื่อถึงงานควรไปหาเจ้าภาพ แสดงความเสียใจ มอบพวงหรีด หรือ ซองเง ิ นทา บญุ ท ี ่ จด ั เตร ี ยมา (3) เข้ากราบพระพุทธรูป 3 ครง ั ้ แบบเบญจางคประด ิ ษฐ ์ แล ้ วจด ุ ธป ู 1 ดอก ปัดลงในกระถาง นั ่งพับเพีบบกราบศพแบบไม ่ แบม ื อ (4) หาท ี ่ น ั ง ่ ท ี ่ เหมาะสม ส ่ วนมากด ้ านหน ้ ามก ั เป็ นโซฟารบ ั แขกซึ่งจัดไว้ ให้ประธานนั ่ง แขกธรรมดาจะนั ่งด้านหลัง
หน่วยท ี่7 มายาททางสังคม 2.3 การไปร ่ วมงานฌปนก ิ จศพหร ื องานพระราชทานเพล ิ ง ควรปฏ ิ บต ัิ ดง ั น ี ้ (1) แต ่ งกายด ้ วยชด ุ ไว ้ ท ุ ก ถ ้ าเป็ นงานพระราชทานเพล ิ ง สตร ี ควรสวม กระโปรงถง ุ น ่ องบร ุ ษ ุ ใส ่ ชด ุ พระราชทาน หร ื อสวมเสื ้ อเช ิ ตสี ขาวผก ู เนคไทด า (2) เม ื ่ อไปถ ึ งงานควรแสดงความเคารพเจ ้ าภาพก ่ อน แล ้ วหาท ี ่ น ั ง ่ ที่ เหมาะสม (3) หากม ี การเป่ าแตรงอน เพ ื ่ อเป็ นเก ี ยรต ิ แก ่ ผว ้ ู ายชนม ์ ท ุ กคนยืนตรง แสดงความเคารพให ้ แก ่ ผต ้ ู าย (4 ) ควรเร ี ยงแถว ทยอยกน ั ข ึ น ้ จด ุ เพล ิ งศพ (5) แสดงความเคารพด ้ วยการคา น ั บหร ื อไหว ้ ก ่ อนวางอกไม้จันทน์