เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

THE SPARTANS
เผาพันธุนักรบสปารตัน
ภัทรพล สมเหมาะ: เขียน
ราคา 240 บาท
ขอมูลทางบรรณานุกรมของสำนักหอสมุดแหงชาติ
National Library of Thailand Cataloging in Publication Data
ภัทรพล สมเหมาะ.
The Spartans เผาพันธุนักรบสปารตัน.-- กรุงเทพฯ : ยิปซี กรุป, 2562.
212 หนา.
1. กรีก--ประวัติศาสตร 2 . สปารตา (กรีก)--ประวัติศาสตร. I. ชื่อเรื่อง.

938

ISBN 978-616-301-668-3
c ขอความในหนังสือเลมนี้ สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับเพิ่มเติม) พ.ศ. 2558
การคัดลอกสวนใดๆ ในหนังสือเลมนี้ไปเผยแพรไมวาในรูปแบบใดตองไดรับอนุญาตจากเจาของลิขสิทธิ์กอน
ยกเวนเพื่อการอางอิง การวิจารณ และประชาสัมพันธ
บรรณาธิการอำนวยการ : คธาวุฒิ เกนุย
บรรณาธิการบริหาร : สุรชัย พิงชัยภูมิ
ผูชวยบรรณาธิการบริหาร : วาสนา ชูรัตน
กองบรรณาธิการ : คณิตา สุตราม พรรณิกา ครโสภา ดารียา ครโสภา
เลขากองบรรณาธิการ : อรทัย ดีสวัสดิ์
พิสูจนอักษร : วนัชพร เขียวชอุม สวภัทร เพ็ชรรัตน
รูปเลม : คีย ริชเนสส
ออกแบบปก : Rabbithood Studio
ผูอำนวยการฝายการตลาด : นุชนันท ทักษิณาบัณฑิต
ผูจัดการฝายการตลาด : ชิตพล จันสด
ผูจัดการทั่วไป : เวชพงษ รัตนมาลี
จัดพิมพโดย : บริษัท ยิปซี กรุป จำกัด เลขที่ 37/145 รามคำแหง 98
แขวง/เขตสะพานสูง กรุงเทพฯ 10240
โทร. 0 2728 0939 โทรสาร. 0 2728 0939 ตอ 108
www.gypsygroup.net
พิมพที่ : บริษัท วิชั่น พรีเพรส จำกัด โทร. 0 2882 9981-2
จัดจำหนาย : บริษัท ยิปซี กรุป จำกัด โทร. 0 2728 0939
www.facebook.com/gypsygroup.co.ltd
LINE ID : @gypzy

สนใจสั่งซื้อหนังสือจำนวนมากเพื่อสนับสนุนทางการศึกษา สำนักพิมพลดราคาพิเศษ ติดตอ โทร. 0 2728 0939

เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

THE
SPARTANS
ภัทรพล สมเหมาะ

ค�าน�าส�านักพิมพ์
THE
SPARTANS







ื
�
หลายคนคงได้ยินเร่องราวกองทหารสปาร์ตัน 300 นาย นาโดยราชา
ของพวกเขา พระเจ้าลีออนิดัส พระราชาแห่งนครรัฐสปาร์ตา ซึ่งตาม
�
ี
ตานานเล่าว่าเป็นลูกหลานของฮีราคลีสหรือท่พวกเรารู้จักในนาม
เฮอร์คิวลิส วีรบุรุษก่งเทพผู้มีพละกาลังมหาศาล พระองค์ทรงต้งทัพ
ึ
�
ั
�
ื
ี
ท่ช่องเขาเธอร์มอปีล เพ่อทาศึกต้านทานกองทัพจักรวรรดิเปอร์เซีย
ี
ซึ่งก�าลังเคลื่อนทัพเข้ามายังดินแดนตะวันตก ก่อนที่พระเจ้าลีออนิดัส
และทหารของพระองค์จะต่อสู้เคียงบ่าเคียงไหล่กันจนตัวตาย
ั
ิ
ี
วรกรรมอนหาญกล้าของพระเจ้าลออนดัสและทหารของ
ี
พระองค์กลายเป็นต�านานมาจนถึงทุกวันนี้
แต่ทว่าเรื่องราวของพวกเขาไม่ได้มีแค่นั้น
ั
สปาร์ตันเป็นชนช้นนักรบและพลเมืองเพศชายแห่งนครรัฐ
ี
สปาร์ตา นครรัฐเล็กๆ บนคาบสมุทรเปโลโปนนีโซส นครรัฐท่ไม่ม ี
�
กาแพงล้อม นครรัฐท่พลเมืองชายทุกคนต้องเป็นนักรบและโดนฝึก
ี
วิชาทหารตั้งแต่เริ่มเดินได้ นครรัฐที่มีขนบธรรมเนียมแปลกแยกแตก
ต่างจากนครรัฐกรีกอื่นๆ นครรัฐที่หลายคนต้องย�าเกรง ว่ากันว่าพวก
ี
ื
�
สปาร์ตันเป็นนักรบท่ชานาญศึก เป็นนักรบท่มีช่อเสียงและน่าเกรงขาม
ี
ที่สุดในดินแดนของนครรัฐกรีกขณะนั้น
หลายคนอาจยังไม่รู้ว่าพวกสปาร์ตันน้นนอกจากมีชีวิตราวกับ
ั
ี
ื
เป็นเคร่องจักรสงครามแล้ว พวกเขายังเป็นสังคมทหารนิยมท่ทุกอย่าง

ั
ู
ี
ิ
ุ
ั
ถกอทศให้กบการทาสงคราม โครงสร้างสงคมของพวกเขามความ
�
แตกต่างจากนครรัฐอื่นๆ ของชาวกรีกทั้งปวง
ี
ื
และเพ่อไม่เป็นการเสียเวลาไปมากกว่าน้ ขอเชิญทุกท่านท่อง
ี
เท่ยวไปในประวัติศาสตร์เร่องราวของพวกสปาร์ตันและนครรัฐสปาร์ตา
ื
ที่ชีวิตของพวกเขาคือสงครามที่ไม่มีวันจบสิ้น...
“ท�ำไมพวกเจ้ำ เหล่ำผู้หญิงชำวสปำร์ตันถึงเป็นผู้เดียว
ที่สำมำรถปกครองเหล่ำบุรุษได้?
ก็เพรำะว่ำพวกเรำเป็นพวกเดียวที่สำมำรถให้ก�ำเนิดบุรุษได้ยังไงล่ะ”

่
ี
-กอร์โก ราชินีแห่งสปาร์ตาและพระชายาของพระเจ้าลีออนิดัสท 1
-อ้างโดยพลูทาร์ก


“แน่จริงก็เข้ำมำเอำสิ”
-พระเจ้าลีออนิดัสที่ 1 ทรงตรัสโต้ตอบกับ
พระเจ้าเซิร์กซิสที่ 1 แห่งเปอร์เซีย เมื่อฝ่ายเปอร์เซียเรียกร้อง

ให้สปาร์ตันยอมวางอาวุธที่เธอร์มอปีลี
-อ้างโดยพลูทาร์ก



ถือโล่ จับหอก และก�าดาบในมือของพวกท่านไว้ให้ดีๆ!


ส�านักพิมพ์ยิปซี

ค�าน�าผู้เขียน
THE
SPARTANS






หากจะกล่าวถึงประเทศกรีซ พวกท่านจะนึกถึงอะไรบ้าง? พวกท่าน
คงไม่อยากนึกถึงสถานการณ์เศรษฐกิจในปัจจุบัน พวกท่านคงอยาก
นึกถึงวิหารหินอ่อนและซากปรักหักพัง โบราณสถาน แหล่งท่องเท่ยว
ี
ี
ั
ในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เกาะต่างๆ รวมถึงเทพนิยายปรมปราท่แฝง
อยู่ตามที่ต่างๆ
ื
ื
เม่อพวกท่านนึกถึงประวัติศาสตร์ ก็คงจะไม่พ้นเร่องนครรัฐ
กรีกและสิ่งที่พวกเขาทิ้งไว้ให้โลกยุคหลัง คงไม่พ้นนครรัฐเอเธนส์กับ
แนวคิดประชาธิปไตย ไม่พ้นเหล่านักปราชญ์... คงไม่พ้นเรื่องนครรัฐ
สปาร์ตากับเหล่านักรบพันธุ์แกร่ง

หลายท่านอาจจะเคยได้เห็น ได้ทราบถึงวีรกรรมของพวก
ื
ื
สปาร์ตันจากส่อภาพยนตร์และส่ออ่นๆ ท่านอาจจะเคยได้เห็นเหล่า
ื
ี
นักรบสปาร์ตัน 300 คนยันพวกเปอร์เซียนับแสนนับล้านท่ช่องเขา เหล่า
นักรบสปาร์ตัน พวกนักรบที่เปิดกล้ามโชว์ซิกซ์แพ็ก สวมผ้าคลุมแดง
ั
ื
ถอโล่และหอก... ต้องยอมรับเลยว่าภาพยนตร์เร่องน้นทาออกมาได้
�
ื
ตระการตามาก แต่ก็น่าเสียดายที่มันอิงจากหนังสือการ์ตูน ท�าให้มัน
ออกแนวเวอร์วังอลังการไปนิดหนึ่ง และไม่ควรน�ามาเป็นแหล่งอ้างอิง
ั
หลายท่านอาจจะทราบถงนครรฐเอเธนส์ ทราบถงระบบ
ึ
ึ
การเมืองภายในหรือสังคม สาหรับท่านใดก็ตามท่คิดว่าทราบเร่อง
ื
ี
�
ึ
ั
นครรฐกรกเป็นอย่างด กระผมต้องบอกเลยว่าเม่อท่านได้ศกษากรณ ี
ี
ื
ี

ของสปาร์ตา ท่านอาจจะตกใจหรือประหลาดใจ... สปาร์ตาเป็นนครรัฐ
ื
ี
ื
ี
ท่แปลกประหลาดท่สุดเม่อเทียบกับนครรัฐกรีกอ่นๆ ในยุคเดียวกัน
นครรัฐอ่นอาจมีผู้นาหรือราชาคนเดียว แต่สปาร์ตามีราชาสองพระองค์
ื
�
เอเธนส์อาจเคารพในหลักปัจเจกนิยม แต่สปาร์ตาเน้นในเร่องส่วนรวม
ื
ื
ื
�
ิ
เน้นเร่องความเป็นไปของรัฐ นครรัฐอ่นอาจดารงชีพตามปกต แต่
�
�
ิ
สปาร์ตาดารงชีพเพ่อเตรียมทาสงครามราวกับว่ามันไม่มีวันจบส้น
ื
ื
นครรัฐอ่นอาจมีการบันทึกประวัติศาสตร์และบัญญัติกฎหมาย แต่
ึ
ั
ิ
่
้
่
่
้
ิ
่
่
ี
์
สปารตาไมเคยจดบนทกสงเหลาน อาศยการบอกเลาและใหคนตางถน
่
ั
บันทึกประวัติศาสตร์ให้
์
ั
ื
ั
สปารตาเปนนครรฐททาตวแปลกประหลาด หรอในภาษาวยรน
�
็
ั
ุ
ี
่
่
ก็คือท�าตัว ‘อินดี้’ ที่สุด ต่างจากนครรัฐอื่นในยุคเดียวกัน แต่นี่ก็คือ
ึ
ี
ื
หน่งในนครรัฐท่ขับเคล่อนประวัติศาสตร์กรีก มีบทบาทมากไม่ต่างจาก
�
เอเธนส์หรือมาเซโดเนียเลย และบางคร้งการกระทาของสปาร์ตายัง
ั
่
ุ
ั
ิ
ั
ี
ึ
เปลยนประวตศาสตร์โลก และมรดกหลายอย่างยงตกถงปัจจบน...
ั
เรื่องเหล่านี้ล้วนแต่ควรค่าแก่การศึกษา
ภัทรพล สมเหมาะ
ื
*หมำยเหตุ-กำรอ่ำนช่อบุคคลหรือสถำนท่ในประวัติศำสตร์กรีกโบรำณจะอิงจำกภำษำกรีก
ี
โบรำณ

สารบัญ

THE
SPARTANS

บทน�า
-11-


บทที่ 1
เปโลโปนนีโซส
-21-


บทที่ 2
ประวัติศาสตร์สปาร์ตา จนสิ้นสุดยุคคลาสสิก

-43-


บทที่ 3
โครงสร้างทางสังคมของนครรัฐสปาร์ตา
-117-


บทที่ 4

ชีวิตของชาวสปาร์ตัน
-141-


บทส่งท้าย
เมื่อสปาร์ตาตกต�่า
-169-



บทน�า

THE
SPARTANS











่
ึ
ู
็
ั
ั
้
ั
ี
�
ิ
ี
ั
มนเปนวนหนงในฤดรอนบนดนแดนกรซ กองทพนครรฐกรกกาลง ั
ั
ื
ี
ระดมต้งกระบวนทัพเพ่อเตรียมต้านทานกองทัพอันมหาศาลท่กาลัง
�
ี
้
ื
�
ี
รุกรานดินแดนของพวกเขาและกาลังเคล่อนทัพผ่านมาทางน ท่ต้งของ
ั
ั
สนามรบน้นคือเส้นทางช่องแคบ ทางเหนือติดอ่าวมาเลีย (Gulf of
ี
ื
Malia) ทางใต้เป็นเนนเขาสงชน เหลอเพยงเส้นทางแคบๆ เลยบ
ี
ิ
ั
ู
ี
ชายฝั่ง ภูมิประเทศท่ได้เปรียบในการป้องกัน โดยเฉพาะกับกองทัพ
นับแสนนับล้านที่เชี่ยวชาญการรบบนทุ่งราบ
ั
�
กองทหารนครรัฐกรีกน้นมีกาลังพลประมาณ 7,000 นาย
ประกอบด้วยกองทหารจากนครรัฐต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นพวกโครินเธียน
(Corinthian) 400 นาย มันติเนียน (Mantinean) 500 นาย พวก
เทเจียน (Tegean) 500 นาย พวกอาร์เคเดียน (Arcadian) ทั้งจาก
ี
ื
เมืองออร์โคเมโนส (Orchomenos) และพ้นท่โดยรอบรวมแล้ว
ี
กว่า 1,120 นาย พวกเฟลียน (Phlian) 200 นาย พวกไมซีเนยน
(Mycenaean) 80 นาย พวกลาเคไดโมเนียน (Lacedaemonian)
กว่า 900 นาย พวกเธสเปียน (Thespian) 700 นาย พวกเธบัน
(Theban) 400 นาย พวกโฟเชียน (Phocian) 1,000 นาย และกอง
ทหารท้งหมดของดินแดนโลคริสตะวันออก (Opuntian Locris)
ั
THE SPARTANS

12


ประมาณ 1,000 กว่านาย 1
แต่กองทหารเหล่าน้ยังไม่อาจเทียบเคียงได้กับกองทหาร
ี
ึ
กลุ่มหน่ง กองทหารจากนครรัฐเล็กๆ บนคาบสมุทรเปโลโปนนีโซส
ี
(Peloponnesos) นครรัฐท่ไม่มีกาแพงล้อม นครรัฐท่พลเมืองชาย
ี
�
ั
ทุกคนต้องเป็นนักรบและโดนฝึกวิชาทหารต้งแต่เร่มเดินได้ นครรัฐ
ิ
ที่มีขนบธรรมเนียมแปลกแยกแตกต่างจากนครรัฐกรีกอื่นๆ เกือบทุก
แง่มุม นครรัฐที่หลายคนต้องย�าเกรง
พวกเขาคือสปาร์ติอาตีส (Spartiates) หรือพวกสปาร์ตัน
(Spartan) ชนช้นนักรบและพลเมืองเพศชายแห่งนครรัฐสปาร์ตา
ั
ั
ึ
ี
่
(Sparta) ว่ากนว่าพวกเขาเป็นนกรบทชานาญศก เป็นนักรบทมชอ
ั
�
ื
ี
่
ี
่
เสียงและอาจจะน่าเกรงขามท่สุดในดินแดนของนครรัฐกรีกขณะน้น
ั
ี
�
ั
็
ุ
ึ
กองกาลงขนนางซงอาจเปนกองทพประจาการยคแรกๆ ในประวตศาสตร
�
์
ั
ิ
่
ุ
ั
มนุษย์ก็เป็นได้
กองทหารสปาร์ตัน 300 นาย น�าโดยราชาของพวกเขา พระเจ้า
ลีออนิดัส (กรีกแบบดอริก-Leonidas) พระราชาแห่งนครรัฐสปาร์ตา

�
ึ
ซ่งตามตานานเล่าว่าเป็นลูกหลานของฮีราคลีส (Heracles, ละติน
ึ
่
ุ
ุ
ิ
ั
-เฮอร์ควลส/Hercules) วรบรษกงเทพผู้มพละกาลงมหาศาล
ิ
ี
ี
�
ั
ี
่
ื
พระองค์ทรงมาทน่เพอท่จะทาศกต้านทานกองทัพจกรวรรดิเปอร์เซีย
ี
่
�
ี
ึ
ั
(Persian Empire) จกรวรรดิขนาดมหึมาจากดินแดนตะวันออกอัน
ี
ลึกลับพิศวง ท่ซ่งกาลังเคล่อนทัพเข้ามายังดินแดนตะวันตก พวกเรา
ึ
�
ื
ไม่ทราบว่าพระองค์กาลังคิดเช่นไรในตอนน้น ไม่รู้ว่าพระองค์กาลัง
ั
�
�
คิดถึงพระราชินีกอร์โก (Gorgo) ผู้เป็นพระชายา ก�าลังคิดถึงนครรัฐ
1 Herodotus, VII, 202-203
เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

13


ี
ื
ี
ี
ื
ท่เป็นบ้านเกิด ไม่ทราบว่าพระองค์มาท่น่เพ่อปกป้องสิ่งใด? เพ่อนครรัฐ
ั
ื
ั
ี
ของพระองค์เองเท่าน้น หรือว่าเพ่อดินแดนกรีซท้งหมดตามท่พวก
ชาตินิยมกล่าวอ้างในยุคร่วมสมัย
ี
แต่ท่แน่นอนคือในฤดูร้อนอันร้อนแรงน้น กองทัพชาวกรีก
ั
ประมาณ 7,000 นายได้ต้งทัพท่ช่องเขาเธอร์มอปีลี (Thermopy-
ี
ั
lae) หรือที่แปลว่า ‘ช่องทวารประตูร้อนรุ่ม’ (Hot Gates) พวกเขา
ตั้งทัพรอเป็นเวลา 4 วัน จนกระทั่งในวันที่ห้า พวกเขาก็ได้ปะทะกับ
ื
กองทัพเปอร์เซีย กองทหารกรีกในเส้อลินินทับด้วยแผ่นเกราะโลหะ
�
ถือโล่กลมและหอกทาจากเหล็กหรือสาริด ต่อสู้กับกองทหารไพร่
�
ื
เปอร์เซียท่ใส่แค่เส้อ ถือโล่หวายและหอกเหล็กท่วไป กองทัพเปอร์เซีย
ี
ั
�
ใช้กาลังพลทหารราบเบาอันมหาศาลถาโถมใส่แนวกระบวนทัพกรีก
ราวกับคลื่นที่ถาโถมใส่ชายฝั่ง แต่กระบวนทัพทหารราบหนักชาวกรีก
ยังคงยืนหยัดต่อไปโดยท่แนวรบแทบจะไม่ได้เคล่อน พวกเขาปักหลัก
ี
ื
ึ
ี
�
�
บนเส้นทางคับแคบประหน่งคอขวด ทาให้กองทัพเปอร์เซียท่ชานาญ
การรบบนท่กว้างไม่สามารถงัดไพ่ตายอย่างกองทหารม้าได้ พวกเขา
ี
ท�าการรบแบบนี้เป็นเวลา 2 วัน และพวกกรีกก็คิดว่าตนยังคงสามารถ
ี
ี
ยันการโจมตีพวกน้ได้ต่อไป ตราบใดท่ผู้รุกรานบุกมาแค่ทางเดียว

ี
พวกมันจะต้องเจอกับกระบวนทัพท่หนาราวกับกาแพง โดยเฉพาะ
�
ต้องเผชิญกับก�าแพงของชาวสปาร์ตันที่หนาเป็นพิเศษ
ึ
ี
ี
ิ
แต่ทว่าในการรบวันท่สาม ส่งท่ไม่คาดคิดก็ได้บังเกิดข้น กอง
ิ
ทหารโฟเชียนสังเกตได้ว่าก่งไม้ต้นโอ๊กส่นไหวผิดปกติ ราวกับว่ากาลัง
ั
�
เกิดแผ่นดินไหว กองทัพเปอร์เซียกองหนึ่งค้นพบเส้นทางลับที่อ้อมไป
�
ั
ี
ยังแนวหลังของทพกรีกได้ กองทหารโฟเชยนเห็นแล้วก็รบถอนกาลง ั
ี
ี
ไปต้งรับท่เนินใกล้ๆ แต่พวกเปอร์เซียก็ไม่สน พวกน้นแค่ให้กองธน ู
ั
ั
THE SPARTANS

14


ระดมยิงธนูใส่เป็นชุดๆ ขณะที่กองทหารอื่นๆ เคลื่อนทัพผ่านไปเพื่อ
ั
ี
ั
่
ิ
ี
ตรงไปโจมตกองทพหลกของพวกกรก พอคนวงส่งสารมารายงาน
�
พระเจ้าลีออนิดัสก็ทาการประชุมทัพ แม่ทัพกรีกบางคนเสนอให้ถอย
แต่พระองค์ยังคงยืนยันว่าพระองค์จะอยู่กับพวกสปาร์ตันท่ช่องแคบ
ี
พอพระองค์ทราบว่ากองทัพจะถูกล้อม พระองค์ก็ส่งให้กองทัพถอน
ั
้
�
่
่
่
่
ั
ี
กาลงออกไปตามทพวกเขาตองการ กองทหารสวนใหญลาถอยออกไป
เหลือเพียงกองทหารประมาณ 2,000 นายท่ยังรบเคียงข้างกับพระราชา
ี
แห่งนครรัฐสปาร์ตา





















ลีออนิดัสที่เธอร์มอปีลี (Leonidas at Thermopylae) ภาพวาดปี ค.ศ. 1814 โดย
ฌาคส์-หลุยส์ เดวิด (Jacques-Louis David) ปัจจุบันถูกจัดแสดงไว้ที่พิพิธภัณฑ์
ลูฟวร์ กรุงปารีส (The Louvre, Paris) ประเทศฝร่งเศส (davidderrick.files.
ั
wordpress.com)




เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

15


กองทัพนครรัฐกรีกเคล่อนพลเข้าหากองทัพเปอร์เซียแบบ
ื
ซึ่งหน้าบนทุ่งราบเปิดโล่ง กองทหารที่ยังรบเคียงข้างกับสปาร์ตัน 300

นายคือกองทหารเธสเปียน 700 นาย น�าโดยแม่ทัพนามว่า เดโมฟิโลส
ี
ั
่
้
่
่
่
ู
(Demophilos) พวกเขาไมลาถอยตามและยอมตอสเคยงบากบพวก
สปาร์ตันจนตัวตาย และในท้ายที่สุดกองทหารสปาร์ตันและกองทหาร
กรีกอื่นๆ รวมแล้วกว่า 1,500 นายก็ถูกบดขยี้จนแทบไม่เหลือซาก
ื
และนนกคอการรบทเธอรมอปล ตามทถกจารกลงไปในประวต-
่
ั
ึ
็
่
ี
ี
ั
ิ
ี
์
่
ี
ู
ศาสตร์ ท้งโดยเฮโรโดตุส (ละติน-Herodotus, กรีก-Hero-
ั
dotos/ฮีโรโดโตส) ดีโอโดโรสแห่งซิเคเลีย (Diodoros of Sike-
lia, กรีก-Diodoros Sikeliotes/ดิโอโดโรส ซิเคลิโอเตส, ละติน
-Diodorus Siculus/ดิโอโดรุส ซีคิลลุส แปลว่า ดีโอโดโรส/ดีโอ
โดรุสแห่งเกาะซิซิลี/Sicily) หรือเพาเซเนียส (Pausenias) ถูกเล่า
ขานมาจนถึงปัจจุบัน
ต่อมาบริษัทภาพยนตร์ทเวนตี เซ็นจูรี ฟ็อกซ์ (20th Cen-
tury Fox) นาการรบคร้งน้ไปสร้างเป็นภาพยนตร์เร่อง ‘เดอะ
ี
ื
ั
�
ทรีฮันเดร็ด สปาร์ตันส์’ (The 300 Spartans) ก�ากับโดยรูดอล์ฟ
ี
มาเต (Rudolph Maté) ผ้กากบชาวอเมริกันเชื้อสายโปลช-ฮังกาเรยน
�
ู
ิ
ั
�
ื
ี
เม่อภาพยนตร์เร่องน้ถูกนาออกมาฉายในปี ค.ศ. 1962 กลุ่มนักวิจารณ์
ื
ี
ก็ได้เสนอความเห็นว่าภาพยนตร์เร่องน้เป็นการวิจารณ์สถานการณ์
ื
ี
สงครามเย็นท่กาลังร้อนระอุในขณะน้น โดยกองทัพชาวกรีกเป็นการ
ั
�
ั
แทนภาพของพวกผู้พิทักษ์โลกเสรีท่ยึดม่นประชาธิปไตยแบบเอเธนส์
ี
ต่อสู้ต่อกรกับจักรวรรดิเปอร์เซียท่เป็นจักรวรรดินิยมค้าทาส ไม่ต่าง
2
ี
2 Alex Beam, “Meanwhile: Hot times at the ‘Hot Gates’”, International Herald Tribune
(8 March 2007). (http://www.iht.com/articles/2007/03/08/opinion/edbeam.php) (Accessed
April 23, 2018)
THE SPARTANS

16


ั
ู้
่
ิ
์
จากการตอสระหว่างโลกเสรีของสหรฐอเมริกาและโลกคอมมิวนสตของ
สหภาพโซเวียต


















์
ฉากในภาพยนตร์เร่อง ‘The 300 Spartans’ กากับโดยรดอลฟ มาเต ภาพยนตร ์
�
ื
ู
ี
ป ค.ศ. 1962 ภาพจาก The War Movie Buff (warmoviebuff.blogspot.com)
หนึ่งในผู้ที่เข้าไปชมภาพยนตร์เรื่องนี้คือชาวอเมริกัน 2 คนคือ
แฟรงค์ มิลเลอร์ (Frank Miller) และลินน์ วาร์ลีย์ (Lynn Varley)
เป็นแรงบันดาลใจให้พวกเขาตัดสินใจวาดเป็นหนังสือการ์ตูนคอมมิก
(Comic) เรื่อง ‘300’ ในปี ค.ศ. 1998 โดยเป็นหนังสือการ์ตูนแนว

อิงประวัติศาสตร์ผสมกับอิทธิพลความเป็นแฟนตาซีและสมมติเน้อเร่อง
ื
ื
อย่างหนักหน่วง
ต่อมาในปี ค.ศ. 2006 ภาพยนตร์เรื่อง ‘300’ ก�ากับโดยแซ็ก

สไนเดอร์ (Zack Snyder) ก็ถูกนาออกมาฉายในโลกจอเงิน ซ่ง ึ
�
ื
ภาพยนตร์เร่องน้อิงจากคอมมิกของมิลเลอร์และวาร์ลีย์อีกที โดย
ี
เจอราร์ด บัตเลอร์ (Gerard Butler) น�าแสดงเป็นพระเจ้าลีออนิดัส



เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

17





























ปกหนังสือเรื่อง ‘300’ คอมมิก ปี ค.ศ. 1998 โดยแฟรงค์ มิลเลอร์ และลินน์ วาร์ลีย์
ภาพจาก Veeshan Vault (www.veeshanvault.org)


�
ี
ื
แห่งสปาร์ตา ภาพยนตร์เร่องน้สามารถทาเงินได้ถึง 28,106,731
�
ดอลลาร์ ในวันฉายวันแรก และพอส้นสัปดาห์น้นก็ทาเงินได้ถึง
ิ
ั
ั
ื
3
ี
70,885,301 ดอลลาร์ แต่ถึงกระน้นภาพยนตร์เร่องน้ก็ถูกวิพากษ์
ื
วิจารณ์อย่างร้อนแรงท้งในประเด็นเร่องความถูกต้องในรายละเอียด
ั
ื
ทางประวัติศาสตร์ ไปจนถึงโดนรัฐบาลอิหร่านโจมตีว่าภาพยนตร์เร่องน
้
ี
เป็นการเหยียดประเทศอิหร่าน 4
3 ‘300’ , Box Office Mojo (March 11, 2007). (https://web.archive.org/web/20070309123413/
http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=300.htm) (Accessed April 23, 2018)
4 Gary Leupp, “A Racist and Insulting Film – 300 vs. Iran (and Herodotus)”, Coun-
terpunch (March 31, 2007). (https://web.archive.org/web/20070408054007/http://www.
counterpunch.org/leupp03312007.html) (Accessed April 23, 2018)

THE SPARTANS

18





















































โปสเตอร์ภาพยนตร์เรื่อง ‘300’ ก�ากับโดยแซ็ก สไนเดอร์ ภาพยนตร์ปี ค.ศ. 2006
ภาพจาก Fat Movie Guy (www.fatmovieguy.com)




เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

19


�
ในปัจจุบันตานานของสปาร์ตาและพวกสปาร์ตันยังคงปรากฏ
ชัดเจน พวกเขาถูกน�าเสนอในฐานะชนชาตินักรบของชนชาติกรีก ซึ่ง

เป็นหน่งในอารยธรรมโบราณท่ส่งอิทธิพลให้กับโลกตะวันตก ถูกนา �
ี
ึ
�
ั
เสนอว่าเป็นนักรบช้นนาในยุคโบราณ อาจเป็นกองกาลังหน่วยรบพิเศษ
�
หรือหน่วยรบหัวกะทิของยุคนั้นเลยก็ว่าได้
ี
แต่มันยังมีอะไรท่มากกว่าน้น... สปาร์ตันไม่ได้เป็นแค่เคร่องจักร
ื
ั
สงคราม พวกเขาเป็นสังคมทหารนิยมท่ทุกอย่างในสังคมถูกอุทิศให้
ี
ั
ั
กบการทาสงคราม โครงสร้างสงคมของพวกเขามีความแตกต่างจาก
�
ั
นครรัฐอ่นๆ ของชาวกรีกท้งปวง ระบบราชาธิปไตยแบบสปาร์ตามีความ
ื
แตกต่างจากระบบราชาธิปไตยในนครรัฐท่มีพระราชา แนวคิดพลเมือง
ี
และกลไกการเมืองน้นแตกต่างจากเอเธนส์ (Athens) และนครรัฐอ่นๆ
ั
ื
่
่
พูดงายๆ วาสปาร์ตานั้นแตกต่างจากทุกอย่างที่เป็นกรีกในยุคนั้น
และต่อไปนี้ก็คือเรื่องราวของพวกเขา
























THE SPARTANS



บทที่ 1

เปโลโปนนีโซส
THE
SPARTANS








1. ประวัติของคาบสมุทรเพโลพอนนีสโดยสังเขป



1.1 สภาพทางภูมิศาสตร์

เพโลพอนนีส (Peloponnese) หรือที่ถูกเรียกในภาษากรีก
ื
ว่า เปโลโปนนีโซส คือช่อของคาบสมุทรและภูมิภาคทางใต้ของกรีซ
ถูกตัดขาดจากดินแดนตอนกลางของประเทศโดยคอคอดและอ่าว

ื
โครนธ์ (Gulf of Corinth) มเนอทปกคลุมประมาณ 21,549.6 ตาราง
้
ี
ี
ิ
่
กิโลเมตร และถือว่าเป็นดินแดนตอนใต้สุดของกรีซแผ่นดินใหญ่ แต่
เดิมมันเป็นคาบสมุทรที่ติดกับแผ่นดินแม่ แต่พอมีการขุดคลองโครินธ์
(Corinth Canal) ในปี ค.ศ. 1893 มันจึงอาจถูกเรียกได้ว่าเป็นเกาะ
แต่ถึงกระน้นมันก็ยังมีเส้นทางบกท่เช่อมต่อกับแผ่นดินใหญ่ของกรีซ
ื
ี
ั
ได้แก่เส้นทางธรรมชาติท่คอคอดโครินธ์ (Isthmus of Corinth)
ี
และเส้นทางสร้างใหม่ท่สะพานริโอ-อันเทียร์ริโอ (Rio–Antirrio
ี
ู
Bridge) หรอทในภาษากรกเรยกว่า สะพานคารลาโอส ตรกปิส
ิ
ิ
่
ี
ี
ื
ี
(Charilaos Trikoupis Bridge) ซึ่งสร้างเสร็จในปี ค.ศ. 2004
THE SPARTANS

22






























แผนที่คาบสมุทรเพโลพอนนีสและกรีซตอนใต้ (Peloponnesus et Graecia Me-
ridionalis) แผนที่ปี ค.ศ. 1851 จากหนังสือ Dr. Butler’s Atlas of Ancient
Geography/1851 (legacy.lib.utexas.edu)


ี
คาบสมุทรน้มีดินแดนตอนในเป็นภูมิประเทศแบบภูเขา ส่วน
แนวชายฝั่งก็เว้าแหว่งอย่างมากราวกับซ่ของฟันเล่อยท่บ่นแล้ว
ี
ื
ี
ิ
ี
ี
คาบสมุทรใหญ่แห่งน้ยังมีคาบสมุทรย่อยท่ช้ลงทิศใต้ อันได้แก่ แหลม
ี
ี

เมสซเนย (Messenia, กรีก-Messinia) แหลมมานี (Mani,
ี
กรีก-Mane/มาเน) แหลมมาเลียส (Cape Maleas) และแหลม
อาร์โกลิส (Argolis, กรีก-Argolida/อาร์โกลิดา) ซึ่งอยู่ทางตะวัน
ออกเฉียงเหนือของคาบสมุทรเพโลพอนนีส
ี
จุดท่สูงท่สุดของคาบสมุทรเพโลพอนนีสคือภูเขาตายเกโตส
ี
(Taygetos) ซ่งอยู่ทางใต้ โดยมีความสูงถึง 2,407 เมตร นอกจากน
ี
ึ
้
เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

23


ก็ยังมีภูเขาลูกอื่นที่มีความส�าคัญ เช่น ภูเขาคิลลีนี (Kyllini) ความสูง
2,376 เมตร ทางตะวันออกเฉียงเหนือ ภูเขาอาโรอาเนีย (Aroania)

ความสูง 2,355 เมตร ทางเหนือ ภูเขาเอรีมานโตส (Erymanthos)
ความสูง 2,224 เมตร และภูเขาปานาเคโก (Panachaiko) ความสูง
1,926 เมตร ทางตะวันตกเฉียงเหนือ ภูเขาเมนาโล (Mainalo) ความ

สูง 1,981 เมตร ในดินแดนตอนกลาง และภูเขาปาร์โนน (Parnon)
ึ
ความสูง 1,935 เมตร ทางตะวันออกเฉียงใต้ ซ่งสภาพภูมิประเทศ
ี
ี
ั
ื
ี
เหล่าน้เกิดจากแผ่นดินไหว คาบสมุทรท้งหมดเป็นพ้นท่เส่ยงแผ่นดิน
ไหว และในอดีตก็เกิดแผ่นดินไหวมาแล้วหลายต่อหลายครั้ง
ี
้
�
ุ
ี
ี
แม่นาท่ยาวท่สดบนคาบสมุทรเพโลพอนนสคือแม่นาอัลฟีโอส
้
�
(Alfeios) ความยาว 110 กิโลเมตร ทางตะวันตก รองลงมาคือแม่น�้า
ยูโรตาส (Eurotas) ความยาว 82 กิโลเมตร ทางใต้ และแม่น�้าปินี
โอส (Pineios) ความยาว 70 กิโลเมตร ทางตะวันตก
ุ
�
ี
ี
ิ
่
ุ
บนคาบสมทรแห่งนมดนแดนทราบล่มตาส่วนใหญ่อย่ทาง
ู
ี
้
่
ี
ื
ื
ี
ตะวันตก นอกจากน้ยังมีดินแดนท่ราบลุ่มเพียงเล็กน้อยในพ้นท่ส่วนอ่น
ี
เช่น พื้นที่หุบเขายูโรตาสทางใต้ และที่ราบลุ่มอาร์โกลิดทางตะวันออก
เฉียงเหนือ
นอกชายฝั่งคาบสมุทรเพโลพอนนีสมีกลุ่มหมู่เกาะสองกลุ่ม
ได้แก่ หมู่เกาะอาร์โก-ซาโรนิก (Argo-Saronic Islands) ทาง
ตะวันออก และหมู่เกาะไอโอเนียน (Ionian Islands) ทางตะวันตก
โดยเกาะคีติรา (Kythira) ท่อยู่ทางนอกแหลมมาเลียสทางตอนใต้
ี
ของคาบสมุทรนับว่าเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะไอโอเนียนเช่นกัน ส่วน
ึ
ั
เกาะเอลาโฟนิโซส (Elafonisos) ซ่งอยู่ค่นกลางระหว่างเกาะคีติรา
และคาบสมุทรเพโลพอนนีส แต่เดิมเคยเป็นส่วนเดียวกับคาบสมุทร
THE SPARTANS

24


ั
เพโลพอนนีส แต่ว่าถูกแยกออกมาเพราะเหตุแผ่นดินไหวคร้งใหญ่ในปี
ค.ศ. 365

ต้งแต่ยุคโบราณจวบจนถึงปัจจุบัน คาบสมุทรเพโลพอนนีสถูก
ั
แบ่งเป็น 7 พื้นที่หลัก ได้แก่
● อาเคเอีย (Achaia) ทางเหนือ

● โครินเธีย (Corinthia, กรีก-Korinthía) ทางตะวันออก
เฉียงเหนือ
● อาร์โกลิส (Argolis) ทางตะวันออก
● อาร์เคเดีย (Arcadia, กรีก-Arkadia) ในดินแดนตอน

กลาง
● ลาโคเนีย (Laconia, กรีก-Lakonia) ทางตะวันออกเฉียง

ใต้
● เมสซีเนีย (Messenia) ทางตะวันตกเฉียงใต้
● เอลิส (Elis, กรีก-Ilida/อิลิดา) ทางตะวันตก



1.2 ประวัติของคาบสมุทร
1.2.1 ยุคต�านานและประวัติแรกเริ่ม
คาบสมุทรเพโลพอนนีสมีผู้อยู่อาศัยมาสมัยก่อนประวัติศาสตร์

แล้ว ส่วนชื่อเพโลพอนนีสในปัจจุบันก็มาจากต�านานกรีกโบราณ โดย
เฉพาะต�านานของวีรบุรุษนามว่า ‘ปีล็อปส์’ (Pelops) ซึ่งมีการเล่าขาน
้
่
วาเขาสามารถยึดครองภูมิภาคนี้ไดทั้งหมด โดยชื่อคาบสมุทรในภาษา
กรีก ‘เปโลโปนนีโซส’ แปลว่าเกาะของปีล็อปส์
อารยธรรมไมซีเนียน (Mycenaean Civilization) ซึ่งเป็น
�
ื
อารยธรรมหลักกลุ่มแรกของกรีซและยุโรปพ้นทวีปได้กุมอานาจบน


เผ่าพันธุ์นักรบสปาร์ตัน

25


คาบสมุทรเพโลพอนนีสในช่วงยุคสาริด (Bronze Age) โดยปกครอง
�
ี
ี
ี
ื
่
จากปราการทเมองไมซเน (Mycenae, กรก-Mykenai/ไมกเน)
ี

ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของคาบสมุทร














ประตูสิงห์ แหล่งโบราณคดีไมซีเน ประเทศกรีซ (Lion Gate, Mycenae), ภาพถ่าย
ปี ค.ศ. 1897 โดยอันเดอร์วูดและอันเดอร์วูด (Underwood & Underwood) ภาพ
จากพิพิธภัณฑ์อารยธรรมกรีกที่เบนากิ (Benaki Museum of Greek Civilization)
(www.benaki.gr)



อารยธรรมไมซีเนียนจู่ๆ ก็ล่มสลายลงอย่างฉับพลันในช่วง
สหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล การวิจัยทางโบราณคดีค้นพบร่องรอย
�
ของการทาลายล้างในเมืองและพระราชวังแห่งต่างๆ และในยุคต่อมา
คือ ‘ยุคมืดกรีก’ (Greek Dark Ages) ถือว่าเป็นยุคที่ไม่พบหลัก
ฐานที่เป็นจารึกลายลักษณ์อักษรแต่อย่างใด



1.2.2 ยุคโบราณสมัยคลาสสิก
ั
776 ปีก่อนคริสตกาล มีการจดกีฬาโอลิมปิก (Olympic
ั
ั
ึ
Games) คร้งแรกข้นท่เมืองโอลิมเปีย (Olympia) ซ่งต้งอยู่ทาง
ี
ึ
THE SPARTANS