นาฎศิลป์ภาคเหนือ

นาฎศิลป์ภ ป์ าคเหนือ จัดทำ โดย ด.ญ เก็จแก้ว แดงเรือง เสนอ ครู สุดา จันทอง

ลักษณะภูมิประเทศ ภาคเหนือมีภูมิประเทศ ส่วนใหญ่ของ เขตนี้มีลักษณะเป็นทิวเขา ภูเขา หุบเขา และแอ่งแผ่นดินระหว่างภูเขา มีความ สูงชันจากบริเวณ ตะวันตกเฉียงเหนือ แล้วค่อย ๆ ลาดต่ำ ลงมาสู่ที่ราบต่ำ บริเวณตะวันออกเฉียงใต้และตอน กลางแล้วค่อย ๆ สูงขึ้นอีกทางบริเวณ ตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือใน เขต จ.น่าน คือ แถบเทือกเขาหลวง พระบาง

ภาษาเหนือ โดยภาษาถิ่นของภาคเหนือ เรียกว่าภาษา ถิ่นพายัพ (คำ เมือง) นั่นคือ ภาษาถิ่นที่ใช้ สื่อสารอยู่ในบางจังหวัดของภาคเหนือ ตอนบน หรือภาษาในอาณาจักรล้านนา เดิม มักจะพูดกันมากในจังหวัดเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน เชียงราย พะเยา ลำ ปาง น่าน ลำ พูน ตาก แพร่ เป็นต้น โดยในครั้งนี้ เรา ก็ได้รวบรวมศัพท์ ภาษาเหนือ ที่เรามักจะ ได้ยินผ่านหูบ่อยๆ

ความเชื่อ ความเชื่อดั้งเดิมของชาวล้านนา มี แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับเรื่องผีผสมผสาน กับความเป็นพุทธได้อย่างลงตัว เสมือน หนึ่งว่าผีและพุทธร่วมกันสร้างโลกทัศน์ให้ ชาวล้านนามีรูปแบบเฉพาะของตนเอง ดัง เช่นในขณะที่มีการเลี้ยงผีปู่แ ปู่ สะย่าแสะ ก็ จะต้องขึงภาพพระบฏเพื่อเป็นสัญลักษณ์ การมาถึงของพระพุทธเจ้าด้วย

ศาสนา พุทธศาสนา เป็นอีกหนึ่งศรัทธาความ เชื่อของชาวล้านนาที่ไม่เคยจางหายไป นับตั้งแต่ครั้งที่พระสุมณะเถระนำ พุทธ ศาสนาเถรวาทมายังดินแดนล้านนาใน ช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 จิตวิญญาณของ ความเป็นชาวพุทธทำ ให้เกิดงาน ศิลปกรรมทางศาสนาที่มีความงามและมี เสนห์อย่างลึกซึ้ง ผ่านแรงบันดาลใจใน การสร้างสรรค์งานโดยใช้ระบบสัญลักษณ์ ที่แฝงไปด้วยปริศนาธรรมทางศาสนา

อาหาร อาหารภาคเหนือ ภาคเหนือในอดีตเป็นส่วน หนึ่งของอาณาจักรล้านนามาก่อน ในช่วงที่ อาณาจักรล้านนาเรืองอำ นาจ ได้แผ่ขยาย อาณาเขตไปยังเประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ลาว, พม่า และมีผู้คนจากดินแดนอื่นอพยพเข้ามา ตั้งถิ่นฐานี่อาณาจักรล้านนา จนได้รับอิทธิพล ทางวัฒนธรรมจากหลากหลายชนชาติต่าง ๆ เข้ามาในชีวิตประจำ วัน รวมถึงเรื่องอาหารการ กินอีกด้วย

การแต่งกาย ชาย ส่วนใหญ่นิยมสวมเสื้อแขน สั้นสีเข้มๆ ที่เราเรียกว่า "ม่อฮ่อม" สวมกางเกงสีเดียว กับเสื้อจรดเข่า นิยมใช้ผ้าคาดเอวด้วยผ้า ขาวม้า ผู้หญิง การแต่งกายส่วนใหญ่นิยม สวมใส่ผ้าซิ่นแบบทอทั้งตัว สวมเสื้อ คอ เปิด ปิ เล่นสีสัน ห่มผ้าสไบเฉียง สวมเครื่อง ประดับตามข้อมือ ข้อเท้า และคอ

ประเพณี ภาคเหนือ หรือล้านนา ดินแดนแห่งความหลาก หลายทางประเพณีและวัฒนธรรมที่มีความน่าสนใจ ไม่น้อยไปกว่าภาคอื่นของไทย เพราะเป็นเมืองที่เต็ม ไปด้วยเสน่ห์มนตร์ขลัง ชวนให้น่าขึ้นไปสัมผัสความ งดงามเหล่านี้ยิ่งนัก ส่วนบรรดานักท่องเที่ยวที่ไป เยี่ยมชม ต่างก็ประทับใจกับสถานที่ท่องเที่ยว มากมายและน้ำ ใจอันล้นเหลือของชาวเหนือ ดังนั้น ใครที่ยังไม่มีโอกาสได้ไปเยือนสักครั้งคงต้องไปแล้ว ล่ะค่ะ ว่าแล้วเราก็ขอนำ ประวัติเล็ก ๆ น้อย ๆ พร้อม ข้อมูลเกี่ยวกับวัฒนธรรมและประเพณีของภาค เหนือมาฝากกัน เผื่อเป็นไกด์ให้เพื่อน ๆ ได้ศึกษา หาข้อมูลก่อนจะเดินทางไปเยือนเมืองเหนือยังไงล่ะ

เครื่องดนตรี เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงในวง ดนตรีพื้นบ้านภาคเหนือที่สาคัญ ได้แก่พิณเปี๊ย ปี๊ ะ ซึง สะล้อ กลอง แอว กลองสะบัดชัย และกลอง ตะโล้ดโป๊ด ป๊

ตัวอย่างการแสดง ฟ้อนวี วี” เป็นคำ พื้นเมืองภาคเหนือ หมายถึง “พัด” ชาวบ้านในยุคก่อนนิยมทำ วีจาก กาบหมาก ซึ่งเป็นวัสดุที่หาได้ง่ายในยุคนั้น วี นำ มาใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย เช่น คลายร้อน ไล่ยุงหรือแมลง การแสดงชุดนี้ เป็นการนำ วิธีการหรือประโยชน์ของพัดใน ลักษณะต่าง ๆ มาประดิษฐ์เป็นท่าฟ้อน ให้ มีความงดงามนุ่มนวล และสนุกสนานปน กันไป เป็นการแสดงให้เห็นถึงความรื่นเริง ของหญิงสาวชาวล้านนา

ฟ้อนขันดอก .การฟ้อนขันดอก อีกหนึ่งศิลปะการรำ ของ นาฏศิลป์ล้ ป์ ล้ านนาที่จะไม่พูดถึงไม่ได้เลย เอกลักษณ์ที่โดดเด่นของการฟ้อนชนิดนี้ คือ การถือพานไม้ด้านในพานจะใส่ดอกไม้ นานาชนิด โดยส่วนใหญ่จะเป็นดอกไม้เพื่อ ตบแต่งบูชา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

ฟ้อนเทียน ฟ้อนเทียน เป็นการฟ้อนที่มีลักษณะศิลปะที่ อ่อนช้อยงดงาม ลักษณะการแสดงไม่ต่าง จากการแสดงฟ้อนเล็บ ถ้าเป็นการแสดงฟ้อน เทียน นิยมแสดงในเวลากลางคืนเพื่อเน้น ความสวยงามของแสงเทียนระยิบระยับ สว่างไสว จุดเด่นของการแสดงชนิดนี้ จึงอยู่ที่ แสงเทียนที่ผู้แสดงถือในมือข้างละ ๑ เล่ม เข้าใจว่าการฟ้อนเทียนนี้แต่เดิมคงจะใช้ เป็นการแสดงบูชาสิ่งศักดิ์สิ ดิ์ สิ ทธิ์

ฟ้อนดาบ การฟ้อนดาบ เป็นศิลปะการแสดงที่ เกี่ยวข้องกับการต่อสู่ป้อ ป้ งกันตัว เป็นการ แสดงที่สะท้องถึงชั้นเชิงการต่อสู้และความ งดงามของท่วงท่าการฟ้อน การแสดงฟ้อน ดาบของชาวไทใหญ่ สามารถแสดงได้ทั้ง ชายและหญิง โดยจะมีการทำ การแสดงใน วันสำ คัญต่างๆ เช่น ประเพณีขึ้นปีใปี หม่ งานปอยส่างลอง เป็นต้น

ฟ้อนเจิง ฟ้อนเจิง เป็นการฟ้อนของผู้ชาย นับ เป็นการรำ อาวุธชนิดหนึ่ง คือการร่ายรำ ด้วยเชิงดาบและมือเปล่าในท่าทางต่างๆ ซึ่งมักจะแสดงออกในลีลาของนักรบ ซึ่งท่า ในการฟ้อนเจิงนี้มีหลายสิบท่า รวมทั้งใช้ ดาบและมือเปล่า สำ หรับการใช้ดาบนั้นก็ ใช้ตั้งแต่ดาบเดี่ยว ดาบคู่ และใช้ดาบ ๔ เล่ม ๘ เล่ม ๑๒ เล่ม ซึ่งผู้ฟ้อนจะต้องมี ความสามารถเป็นพิเศษ

จบแล้วน่ะคะ