คู่มือท่องเที่ยวปากบารา For E-book

Pakbara Satun คมู่ ือท่องเทยี่ ว 49
Pakbara Village Destination

แแผหนลท่ง่ีแทห่อลง่งเทท่อ่ยี งวเวทถิ ่ียีชวีววติิถแีชลีวิตะหแลตั ะถหศัตลิ ถป์ ศลิ ป์

PaPkabkabraaraViVlillalgaegeDDeestsitninataitoinon

1. นร้าวนัตกวะถิ21ลีบ..าา้ บนนราท้ราว่าานยัตากวงะถิ ลบี า้าบนาทร ่าายา ง
2.
3. รา้ นมุก3อ.ันรด้าามนันมุกอันดามัน

50 คู่มือท่องเท่ียว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

1. รองแง็ง: ดนตรพี นื้ บา้ นทส่ี ะทอ้ นวฒั นวิถีแหง่ บ้านท่ายาง
2. “อะเมซอน-ป่าจาก” กบั วถิ ีชวี ติ ผคู้ นชุมชนคลองท่ายาง
3. “คลองท่ายาง”: ชปุ เปอร์มาเกต็ ของชุมชน
4. “เท่ียวท่อง ล่องคลอง ท่ายาง”

1. รองแงง็ : ดนตรีพืน้ บ้านท่สี ะทอ้ นวฒั นวถิ ีแหง่ บา้ นท่ายาง

“ไปหมา้ ยบ้านฉัน จะพาเธอไปทา่ ยาง
ไปดหู งิ่ หอ้ ย แลว้ นง่ั คอยชมจันทร์
หาหอยลอกัน มากนิ กันหม้าย
ไปพายเรือ ลอ่ งแมน่ �้ำพงไพร
ปูปลาแหวกว่าย น�้ำใสไหลริน
แล้วไปปนื เขา ลงคลองทรายขาว
ชมถ�้ำคา้ งคาว ฟังเรอ่ื งราวบา้ นฉนั
แลว้ มาชมิ หนมจากหลากสีสัน
ไปหมา้ ยบ้านฉัน ไปเที่ยวกนั ทา่ ยาง”

52 คู่มอื ทอ่ งเท่ียว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

เนือ้ เพลง “ท่ายางบ้านฉนั ” ท่ขี ับขานจากกลุม่ เยาวชน ผสมผสานเสียงเคร่ืองดนตรี
รองแง็งทบ่ี รรเลงโดยวงรองแง็งประยุกต์ชือ่ “Volunteers Band” ของกลุม่ อาสาสมัคร
กลุ่มอนุรักษ์บ้านท่ายาง ถ่ายทอดสภาพแวดล้อมที่สวยงามอุดมสมบูรณ์ของคลองท่ายาง
หล่อเล้ียงวิถีชีวิตผู้คนในชุมชน ได้พึ่งพิงใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าชายเลน รวมท้ัง
ทรพั ยากรสัตวน์ ้�ำ เช่น ปทู ะเล หอยลอกนั ปลากะพง ชุมชนบ้านท่ายางได้ตระหนกั ถึงความ
สำ� คญั ของทรพั ยากรดงั กลา่ ว จึงได้เขา้ มามีสว่ นร่วมในการปกปกั รกั ษาฟ้ืนฟูทรัพยากรผา่ น
กจิ กรรมจติ อาสาต่าง ๆ เชน่ การปลกู ปา่ ชายเลน การกำ� หนดเขตอนุรกั ษ์หอยปะ การสรา้ ง
บ้านปลา เป็นตน้

กจิ กรรมอาสาปกปอ้ งทรพั ยากรปา่ ชายเลนทดี่ ำ� เนนิ การสบื เนอ่ื งมานบั สบิ ปี ไดพ้ ฒั นา
สกู่ จิ กรรมการท่องเท่ยี วนวตั วิถี “เทีย่ วทอ่ ง ลอ่ งคลอง ท่ายาง” จากเสียงดนตรพี ื้นเมือง
และทว่ งทำ� นองเนอื้ รอ้ งทเี่ คยละเลน่ รว่ มกนั ภายในกลมุ่ อาสาสมคั รเพอื่ สรา้ งความสนกุ สนาน
ผ่อนคลายความเหน่ือยล้าจากการท�ำกิจกรรมจิตอาสา ได้ปรับเปล่ียนมิติเป็นการขับกล่อม
แสดงดนตรพี นื้ บา้ นประยกุ ตท์ ม่ี เี นอ้ื หาสะทอ้ นสภาพแวดลอ้ มและวถิ ชี มุ ชน เพม่ิ ความสขุ ใหก้ บั
นกั ทอ่ งเทย่ี วผมู้ าเยอื นชมุ ชนคลองทา่ ยาง ไดจ้ ดจำ� ความประทบั ใจของสภาพแวดลอ้ มและวถิ ี
ชมุ ชนคลองท่ายางสบื ไป

Pakbara Satun คมู่ อื ทอ่ งเท่ยี ว 53
Pakbara Village Destination

2. “อะเมซอน-ป่าจาก” กับวถิ ชี ีวติ ผ้คู นชมุ ชนคลองทา่ ยาง

“ต้นจาก” เป็นพันธุ์ไม้ท่ีเติบโตริมล�ำคลองท่ายางเคียงคู่กับชุมชนท่ายางมาช้านาน
หลายชั่วอายุคน ชาวชุมชนคลองท่ายางได้สะสมความรู้ภูมิปัญญาท้องถ่ินเก่ียวกับการใช้
ประโยชน์จากผลติ ผลต่าง ๆ ของต้นจาก เชน่ ใบจากไดถ้ ูกน�ำมาเยบ็ เปน็ “ตบั จาก” ใช้เป็น
วัสดุในการมุงหลังคาและสร้างฝาผนัง ก้านจากได้ถูกใช้เป็นวัสดุเพื่อสร้างเคร่ืองจักสาน
“เสวียนหม้อ” แล้วสืบสานพัฒนาถักทอเป็นผลิตภัณฑ์จักสานรูปแบบสวยงามต่าง ๆ เช่น
โคมไฟ แจกัน ภาชนะใส่ผลไม้ เปน็ ต้น ยอดอ่อนของต้นจากนยิ มนำ� มาใชม้ วนยาเส้นเปน็
บุหร่ีของผู้คนในชุมชนและท้องถิ่นใกล้เคียงมาอย่างช้านาน นอกจากนี้ต้นจากเป็นแหล่ง
วัตถดุ บิ อาหารของผคู้ นในชมุ ชน เชน่ ผลอ่อน ท่ภี ายในมเี นอ้ื ลกั ษณะสีขาวใสออ่ นนมิ่ คลา้ ย
กับเนื้อของลูกตาล สามารถรับประทานสดหรอื น�ำมาท�ำเปน็ ขนมหวาน เปน็ ลูกจากลอยแก้ว

54 ค่มู ือทอ่ งเทีย่ ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

นอกจากนี้น้�ำหวานจากที่ได้จากการตัดงวงจากหรือทะลายจาก สามารถน�ำมาบริโภคเป็น
น้ำ� ตาลสด หรอื นำ� มาเคยี่ วไฟเปน็ น้ำ� ตาล หรอื นำ� มาหมักเปน็ น�ำ้ ส้มสายชู นอกจากนี้ปา่ จาก
ยังเปน็ แหลง่ ดกั จับสัตวน์ �้ำ เชน่ ปูทะเล ปลาชนดิ ต่าง ๆ ของชาวประมง เพื่อน�ำมาบริโภค
ในครวั เรือนและขายเป็นรายได้

“ตน้ จาก” เกยี่ วขอ้ งกบั วถิ ชี วี ติ ความเปน็ อยขู่ องผคู้ นชมุ ชนคลองทา่ ยางอยา่ งใกลช้ ดิ
ตง้ั แตอ่ ดตี ถงึ ปจั จบุ นั และเปน็ แหลง่ ทอ่ งเทยี่ วเชงิ นเิ วศทางนำ้� ทส่ี วยงาม นกั ทอ่ งเทย่ี วไดท้ ำ�
กิจกรรมการพายเรือคายัค ล่องไปตามเส้นสายคลองเล็กคลองน้อย ลอดใต้ร่มเงาของ
ต้นจากที่ให้ความร่มเย็น ช่ืนชมความสวยงามธรรมชาติ และวิถีชีวิตการท�ำมาหากินของ
ชาวประมงพื้นบ้าน ให้เพลิดเพลินประทับใจแก่นักท่องเท่ียวผู้มาเยือน “อะเมซอนป่าจาก
แหง่ คลองทา่ ยาง” อยา่ งมิรู้ลมื

Pakbara Satun คู่มอื ทอ่ งเทยี่ ว 55
Pakbara Village Destination

3. “คลองท่ายาง”: ชุปเปอรม์ าเกต็ ของชุมชน

แกงกะทเิ ขม้ ขน้ สสี นั สวยงามทผี่ า่ นการบรรจงปรงุ แตง่ โดยมกี า้ มและเนอื้ ปทู ะเลชโู รง
มีบทบาทเด่นดุจนายท้ายเรือประมง อาหารท่ีเป็นอัตลักษณ์อาหารท้องถิ่นที่เจ้าของบ้านได้
เตรยี มตอ้ นรบั นักทอ่ งเท่ยี วผู้มาเยี่ยมเยอื นชมุ ชนคลองท่ายางร่วมกับแกงสม้ หอยลอกนั ผัด
กระเพราหอยปะ ปลายา่ ง ทีเ่ ปน็ วัตถดุ ิบจากป่าชายเลนของชุมชน

การทำ� ประมงพน้ื บา้ นเพอ่ื ดกั จบั เกบ็ หาสตั วน์ ำ้� มาบรโิ ภคในครวั เรอื นเปน็ วถิ ชี วี ติ ของ
คนลุ่มน้�ำชุมชนคลองท่ายางและชุมชนอื่น ๆ ที่มีการสืบทอดภูมิปัญญาในการเรียนรู้แหล่ง
อาศยั ฤดูกาลอพยพของสัตวน์ ้�ำ และการสร้างเครอ่ื งมือ เช่น แห อวน หยองดกั ปู เพอื่ ดกั จบั
สัตว์น้�ำในวิถีที่ไม่มุ่งท�ำลายทรัพยากรให้หมดไป แหล่งประมงบริเวณคลองท่ายางจึงเป็น
เสมือนซุปเปอร์มาร์เก็ตท่ีอยู่ใกล้บ้าน เป็นแหล่งวัตถุดิบส�ำหรับผลิตอาหารเลี้ยงสมาชิกใน
ครอบครัว และรับรองนักท่องเท่ียว โดยเป็นซุปเปอร์มาเก็ตที่เปิดตลอดเวลาเพื่อเป็นแหล่ง
วตั ถดุ ิบอาหารสดให้ผู้คนในชุมชน

56 คู่มอื ทอ่ งเทย่ี ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

Pakbara Satun คมู่ ือท่องเทยี่ ว 57
Pakbara Village Destination

4. “เทีย่ วทอ่ ง ล่องคลองทา่ ยาง”

หลังออกเดินทางจากชุมชนบ้านท่ายางมาตามล�ำคลองท่ายางผ่านธรรมชาติ
อันสวยงามของพรรณไมช้ ายเลนท่ีขึ้นอยรู่ ิมฝ่ังคลอง และชมกิจกรรมวิถีชวี ิตของคนล่มุ น�้ำท่ี
ใชเ้ ครอ่ื งมอื ขนาดเลก็ เชน่ แห อวน หยองดกั ปู เพอื่ เกบ็ เกย่ี วสตั วน์ ำ�้ ในบรเิ วณลำ� คลอง เรอื
ประมงขนาดปานกลางที่มีภาระกิจพิเศษนอกเหนือจากการท�ำประมง ได้น�ำนักท่องเที่ยวมา
ถึงสันดอนทรายกึ่งกลางระหว่างคลองสามสายท่ีได้ประกาศเป็นแหล่งอนุรักษ์หอยปะของ
ชุมชน อาสาสมัครอนุรักษ์ป่าชายเลนของชุมชนบ้านท่ายางที่ปรับเปล่ียนบทบาทมาเป็นผู้น�ำ
เที่ยวได้แนะการใช้มือและเท้าลากผ่านพื้นทรายเพ่ือเก็บหอยตามวิถีด้ังเดิมของชุมชน
หลงั จากสนกุ สนานกบั กจิ กรรมการเกบ็ หอย ถา่ ยภาพกบั ธรรมชาตทิ สี่ วยงามของสายนำ�้ และ
ป่าชายเลน นักทอ่ งเทย่ี วจงึ ไดเ้ ดนิ ทางไปยงั ต้นล�ำพูทะเล ทมี่ ีอายปุ ระมาณ 400 ปี ที่ยังคง
ยืนตระหง่านอยู่กึ่งกลางของสันดอนคลองละงู และเม่ือเติมเต็มความประทับใจกับต้นล�ำพู
ขนาดยักษ์จนเพียงพอ นักท่องเท่ียวได้สัมผัสประสบการณ์พายเรือคายัคในเส้นทางท่ีเป็น
ลำ� คลองสายย่อยทมี่ ตี ้นจากเตบิ โตสองฝั่งคลอง กิจกรรมการพายเรือไปตามล�ำคลองเลก็ ๆ
ลอดใต้ร่มเงาของต้นจาก สามารถท่องเท่ียวได้ตลอดวันสร้างความสนุกสนานให้กับ
นกั ทอ่ งเทยี่ ว และเป็นอตั ลักษณ์ท่โี ดดเด่นท่แี ตกต่างไปจากแหล่งทอ่ งเท่ยี วอน่ื ๆ

58 คมู่ ือท่องเทีย่ ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

Pakbara Satun คมู่ ือท่องเทยี่ ว 59
Pakbara Village Destination



1. เวิร์คชอ้ ปชิ้นงานจากกะลา
ท่ีร้าน Kalabara Shop
2. เวริ ์คชอ้ ปรอ้ ยมุก ทรี่ า้ นมกุ อันดามนั

1. เวริ ค์ ชอ้ ปชนิ้ งานจากกะลา ที่รา้ น Kalabara Shop

บังดีน ผู้เป็นประธานกลุ่มได้กล่าวถึงที่มาของ “กะลาบารา” ซึ่งเป็นกลุ่มหัตถศิลป์
พ้ืนบ้านปากบารา “จากการที่ท�ำเพื่อเป็นการรณรงค์อนุรักษ์เต่าทะเล ก็เกิดเป็นแนวคิดใน
การน�ำเอาเศษวัสดุท้องถ่ิน คือ กะลามะพร้าวมาต่อยอดผลิตเป็นงานหัตถกรรมจากวัสดุ
ธรรมชาตสิ รา้ งรายไดเ้ สรมิ ใหก้ บั คนในชมุ ชน” โดยบงั ดนี ไดน้ ำ� วสั ดกุ ะลามะพรา้ วมาประดษิ ฐ์
“เต่าตนุ” ซึ่งเป็นสัตว์พื้นถิ่นของจังหวัดสตูล เพื่อเป็นของที่ระลึกส�ำหรับแขกบ้านแขกเมือง
ด้วยความเช่ือที่ว่าเต่าเป็นสัญลักษณ์ของการมีอายุยืนยาว แข็งแรง ม่ันคง และความโชคดี
และยังเป็นกลวธิ ใี นการสอ่ื ความถึงการร่วมอนรุ ักษเ์ ตา่ อีกด้วย

62 คมู่ อื ท่องเที่ยว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

นอกจากนว้ี สั ดธุ รรมชาตทิ เ่ี หลอื ทง้ิ จากทอ้ งถนิ่ ไดแ้ ก่ เศษกะลามะพรา้ ว หนวดทะลาย
มะพรา้ ว กน้ กะลามะพรา้ ว ไมไ้ ผ่ ซงึ่ ลว้ นมสี สี นั ทโ่ี ดดเดน่ ไดถ้ กู นำ� มาสรา้ งสรรคเ์ ปน็ เครอ่ื งประดบั
ของตกแต่ง และของใช้ท่ีมีความหรูหราหลากหลายสไตล์ เช่น โคมไฟ แจกัน กล่องทิชชู่
กลอ่ งใส่ของ เกา้ อ้ี โต๊ะ ฉากกน้ั ผนงั ชุดโตะ๊ รับแขก เป็นตน้ โดยมตี ราสนิ ค้าของตนเองชอื่
“กะลาบารา” ลูกค้าของกลุ่มหัตถศิลป์ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มโรงแรม รีสอร์ทจากหลายจังหวัด

Pakbara Satun คู่มือทอ่ งเทีย่ ว 63
Pakbara Village Destination

64 คมู่ ือท่องเท่ียว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

ทัง้ ในประเทศและตา่ งประเทศ โดยราคาของผลติ ภณั ฑ์มรี าคาต้งั แตห่ ลักสบิ ถงึ หลกั หมนื่ บาท
ขนึ้ อย่กู ับขนาดและความยากง่ายในการสร้างสรรคช์ ิน้ งาน

กลมุ่ หตั ถศิลปม์ ี “กจิ กรรมประดษิ ฐ์ชิ้นงานจากกะลา” ซง่ึ เปน็ กจิ กรรมทีฝ่ ึกสมาธไิ ด้
ดแี ละเหมาะกับทุกวยั โดยลูกคา้ สามารถเลอื กช้ินงานไดต้ ามความสนใจ ไดแ้ ก่ พวงกญุ แจ
แม่เหล็กติดตู้เย็น จานรองแก้ว ลูกค้าจะได้มีเวลาสนุกสนานกับกิจกรรมน้ี 2 ชั่วโมงคร่ึง
นอกจากนี้ กล่มุ แปรรูปยงั น�ำเสนออาหารพ้ืนเมอื งที่ถ่ายทอดจากรุน่ ส่รู ุน่ และหารับประทาน
ได้ไม่ง่าย เช่น โรตีระพร้าวทานคู่กบั แกงตมู หิ ์ปลา ข้าวผดั มาเลย์ ยำ� ปลาหลงั เขียว เปน็ ตน้
ค่าใชจ้ ่ายสำ� หรบั เวิรค์ ช้อปและอาหารกลางวันคนละ 300 บาท ลูกคา้ ท่ีสนใจจะตอ้ งแจง้ ลว่ ง
หนา้ อยา่ งนอ้ ย 2 วนั

คณุ จำ� รญู ตาแหยบ (บังดนี ) โทร: 087-294-6765
Line: 087-294-6765
Facebook: Kalabara Satun
Facebook Page: กะลาบารา Kalabara Shop
ข้อมูล: จากการสัมภาษณค์ ณุ จำ� รญู ตาแหยบ (บงั ดีน) ท่ีร้าน Kalabara Shop
ต.ปากน้ำ� อ.ละงู จ.สตลู วนั ท่ี 15 ตลุ าคม 2564

Pakbara Satun คู่มอื ท่องเทยี่ ว 65
Pakbara Village Destination

2. เวิรค์ ช้อปรอ้ ยมกุ ทีร่ า้ นมกุ อนั ดามนั

รา้ นมกุ อนั ดามนั กอ่ กำ� เนิดขน้ึ ปี พ.ศ. 2549 จากทค่ี ณุ วแิ ละคณุ ชาญ (เจ้าของร้าน)
ทเ่ี ปน็ ลกู ชาวประมง แตช่ นื่ ชอบและหลงใหลไขม่ กุ เปน็ การสว่ นตวั จงึ มแี รงบนั ดาลใจอยา่ งยง่ิ
ในการศกึ ษาหาความรเู้ กยี่ วกบั มกุ อยา่ งจรงิ จงั จนกระทงั่ สามารถออกแบบลวดลายสรอ้ ยมกุ
แหวนมุก ก�ำไรข้อมือมุกด้วยตนเอง เม่ือส่ิงท่ีคุณวิและคุณชาญทุ่มเทและต้ังใจท�ำน้ีท�ำให้
หน่วยงานต่าง ๆ มองเห็นคุณค่าและให้การสนับสนุน เช่น กระทรวงท่องเที่ยวและกีฬา
กระทรวงพาณชิ ย์ กระทรวงอตุ สาหกรรม สำ� นกั งานสง่ เสรมิ วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ ม
(สสว.) เปน็ ตน้ รา้ นมกุ อนั ดามนั จงึ ไดอ้ อกแสดงสนิ คา้ ในงานระดบั ประเทศ ไดแ้ ก่ Bangkok
Gems and Jewelry Fair และ งานแสดงสินค้าแฟช่ันและงานแสดงสินค้าเคร่ืองหนัง
(หรือ BIFF & BIL) นอกจากน้ียังได้ออกงานแสดงสินค้าในต่างประเทศอีกมากมาย
ดว้ ยความใสใ่ จในคณุ ภาพและบรกิ ารของคณุ วแิ ละคณุ ชาญ ทำ� ใหร้ า้ นมกุ อนั ดามนั ไดร้ บั ความ
ไว้วางใจจากลูกค้าและมีลูกค้าท้ังขายปลีกท่ัวประเทศไทย และขายส่งในอีกหลายประเทศ
ทั่วโลก

66 คูม่ อื ทอ่ งเท่ยี ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

ร้านมุกอันดามันมี “กิจกรรมเวิร์คช้อปร้อยมุก” ซึ่งทางร้านจะจัดเตรียมมุกพร้อม
อุปกรณ์การร้อยมุกให้ ตลอดเวลา 2 ช่ัวโมงคร่ึงลูกค้าจะได้เรียนรู้เก่ียวกับมุกและยังเป็น
ช่วงเวลาฝึกสมาธิได้เป็นอย่างดี กิจกรรมน้ีเหมาะกับทุกวัย ค่าใช้จ่ายส�ำหรับเวิร์คช้อป
ร้อยมุกคนละ 300-500 บาท (ราคาขน้ึ อยกู่ บั คุณภาพของมุกทเี่ ขา้ มาในแตล่ ะล็อต) หลังจาก
ท่ีร้อยมุกเสร็จท่านจะได้สร้อยข้อมือมุกท่ีท่านร้อยเองกับมือเป็นความภาคภูมิใจกลับบ้านไป
ด้วย ลูกคา้ ท่ีสนใจจะตอ้ งแจง้ ลว่ งหนา้ อยา่ งนอ้ ย 2 วนั

Pakbara Satun คู่มอื ทอ่ งเที่ยว 67
Pakbara Village Destination

68 คู่มอื ท่องเท่ียว ตดิ ตอ่ รา้ นมุกอันดามนั ไดท้ ี่ 221 หมู่ 6 ต.ปากน้�ำ
Pakbara Village Destination อ.ละงู จ.สตูล 91110 โทร 089 783 0999
ข้อมูล: จากการสัมภาษณ์คุณวิชาญ สายันต์ และ
คุณวภิ าดา สายันต์ ทร่ี า้ นมุกอันดามัน ต.ปากน�ำ้
อ.ละงู จ.สตูล วนั ที่ 15 ตุลาคม 2564

Pakbara Satun

ขนมพื้นเมอื ง

ขนมพน้ื เมอื ง

สตลู มาจากภาษามลายูวา่ “สโตย” แปลวา่ ต้นกระท้อน เพราะบรเิ วณนี้มกี ระทอ้ น
ขน้ึ อยมู่ าก จงั หวดั สตลู ตงั้ อยตู่ อนใตส้ ดุ ดา้ นตะวนั ตกของประเทศไทย ฝง่ั ทะเลอนั ดามนั ทาง
ทิศใต้ติดต่อกับรัฐเคดะห์ ประเทศมาเลเซีย ท�ำให้มีวัฒนธรรมที่ผสมผสานจากตอนใต้ของ
ดนิ แดนไทยมุสลิม และชาวจนี ท่เี ดินทางไปมาอย่ใู นบรเิ วณนี้ต้ังแต่อดตี

จงั หวดั สตลู ประชากรสว่ นใหญน่ บั ถอื ศาสนาอสิ ลาม เวลามงี านสำ� คญั เชน่ เทศกาล
ฮารรี ายา เทศกาลถือศีลอด หรอื เทศกาลอนื่ ๆ ของชาวมุสลิม จะนิยมทานขนมเหลา่ น้ีกนั
หรอื ในบางครงั้ อาจจะทานเลน่ กนั ในชว่ งไมม่ เี ทศกาลกไ็ ด้ แตป่ จั จบุ นั ไดม้ กี ารทำ� ออกจำ� หนา่ ย
เป็นของฝากติดไม้ติดมือนักท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจจะรับประทานขนม จนกลายเป็นสินค้า
OTOP ประจ�ำสตลู

ขนมเหล่านี้ได้รับการท�ำอย่างพิถีพิถัน ท�ำด้วยความละเอียดอ่อน คนท�ำใส่ใจเป็น
พเิ ศษในเรื่องรสชาติ ความสะอาดและเล็งเหน็ ถงึ ความส�ำคัญของผู้บรโิ ภค

คุณคา่ ของขนม

ขนมพนื้ เมอื ง คอื ภมู ปิ ญั ญาชาวบา้ นเมอื งสตลู ทงั้ วถิ ชี วี ติ ความเอาใจใสใ่ นดา้ นการ
ทำ� สภาพแวดล้อม และวถิ วี ัฒนธรรมของคนในทอ้ งถ่นิ

ขนมพน้ื เมอื งในอำ� เภอละงู จงั หวดั สตลู นยิ มทำ� ในชว่ งเทศกาลฮารรี ายา และพฒั นา
เป็นสนิ คา้ โอท็อปขายแก่นักทอ่ งเทย่ี ว เช่น ขนมบหุ งาบดู ะ หรือขนมดอกล�ำเจยี ก ซิมโป้ยซา
ยังกาเซะ หรอื ขนมผูกรัก ขนมโกยเปต หรือขนมทองพับเป็นตน้

70 คมู่ ือทอ่ งเที่ยว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

1. ขนมบหุ งาปูดะ

มาจากภาษามลายู “บหุ งา” แปลวา่ ดอกไม้ ส่วน “ปดู ะ” แปลวา่ ดอกเตยทะเล ซง่ึ
ภาษากลางจะเรยี กกนั วา่ ดอกลำ� เจยี ก เพราะฉะนนั้ ขนมบหุ งาปดู ะนน้ั กค็ อื ขนม “เกสรลำ� เจยี ก”
นนั่ เอง แตจ่ ะมสี ่วนตา่ งกนั ท่ีรปู ทรงและลกั ษณะไสด้ า้ นใน ซ่งึ ลกั ษณะไสข้ องขนมบหุ งาปดู ะ
จะมีลักษณะแห้งและร่วนกว่า ไส้ท�ำจากมะพร้าวขูดผัดน้�ำตาลมีหลากหลายสี โดยใช้สีจาก
ธรรมชาติ เปน็ ขนมท่ีหากนิ ไดค้ อ่ นข้างยากในจังหวัดสตูล เป็นขนมท่พี บมากในช่วงเทศกาล
ฮารรี ายา นิยมกินเปน็ ของวา่ ง

บหู งาปดู ะ หรอื ชาวบา้ นเรยี กวา่ ขนมดอกลำ� เจยี ก เปน็ ขนมพนื้ เมอื งของจงั หวดั สตลู
มีลักษณะสี่เหลี่ยมคล้ายหมอน ท�ำด้วยมะพร้าวทึนทึก และแป้งข้าวเหนียวผสมด้วยน�้ำตาล
เกลือ นำ้� และกะทิ เป็นขนมพ้นื บ้านของชาวมุสลมิ ที่นยิ มท�ำเปน็ ขนมใช้ในงานเทศกาลงาน
พธิ ที สี่ ำ� คญั ๆ ทางศาสนาอสิ ลาม เชน่ เทศกาลฮารรี ายา ตรษุ ของคนอสิ ลาม เทศกาลถอื ศลี อด
งานแตง่ งาน ปจั จบุ นั ขนมบหุ งาบดู ะ นยิ มนำ� มาเปน็ ขนมพน้ื เมอื งเพอ่ื การตอ้ นรบั แขกผมู้ าเยอื น
และเป็นขนมพนื้ เมอื งทีน่ �ำไปเปน็ ของฝากจากเมืองสตูล

Pakbara Satun ค่มู ือทอ่ งเทย่ี ว 71
Pakbara Village Destination

2. ซมิ โปย้ ซายังกาเซะ หรอื ขนมผกู รัก

“ขนมผูกรกั ” ขนมกนิ เล่นกรบุ กรอบไส้ปลา ทม่ี ีรสชาตคิ ลา้ ยขนมปัน้ ขลิบไส้ปลาทเี่ รา
รู้จักกันดี แต่จะมีความพิเศษที่เป็นความสะดุดตาแรกเห็นก็คือ “ลักษณะการห่อ” ที่จะผูก
แผ่นแปง้ ให้เปน็ “รูปโบว”์ ซึ่งจะตอ้ งใช้ความชำ� นาญและความตงั้ ใจในการผูก เสมือนใช้
ความรกั ในการคอ่ ย ๆ ผกู เพราะไมเ่ ชน่ นนั้ แผน่ แปง้ อาจจะขาดหรอื ผกู ไมแ่ นน่ ทำ� ใหเ้ มอ่ื ทอด
ออกมาแลว้ ไดร้ ปู ทรงทไี่ ม่สวยได้ “ขนมผูกรัก” ทน่ี ยิ มซ้ือไปเป็นของฝาก เพราะเป็นเหมือน
ตัวแทนความรักจากผใู้ หถ้ ึงผรู้ ับน่นั เอง

72 คู่มือท่องเท่ยี ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

3. ขนมโกยเปต

ขนมโกยเปต เกาะเก่ียวเคยี งคู่กนั

ขนมโกยเปต หรือขนมทองพับ มีความหมายท่ีเป็นมงคลว่า “การเกาะเก่ียวเคียงคู่
กัน” เหมือนขนมที่ถูกคีบหรือประกบกันไว้ เป็นมรดกวัฒนธรรมสืบทอดต่อกันหลายร้อยปี
ต้ังแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อคร้ังต่างชาติเข้ามามีบทบาทในพระราชวังหลวง โดยรับเอา
วัฒนธรรมการท�ำขนมของประเทศโปรตุเกสมาดัดแปลง ชาวสตูลสมัยก่อนจะท�ำขนมไว้
รบั ประทานเองกอ่ นถงึ เทศกาลตรษุ จนี หรอื ฮารรี ายา สว่ นสาเหตทุ เ่ี รยี กวา่ ขนมทองพบั เพราะ
แม่พิมพ์ขนมท�ำมาจากโลหะหรือทองเหลือง มีลักษณะคล้ายคีม ตรงปลายเป็นแผ่นกลมมี
ลวดลาย เม่อื เอาสว่ นผสมของขนมเทลงในแม่พิมพแ์ ลว้ ประกบพิมพเ์ ข้าหากนั หรือคีบใหแ้ น่น
ผิงไฟจนแป้งสกุ แล้วจึงแกะออกมาพบั หรือม้วน รสชาตหิ วานพอเหมาะ และกลนิ่ หอมจากไข่
รว่ มกบั นำ�้ กะทแิ ละนำ�้ ตาล ยงิ่ บางยง่ิ อรอ่ ยสมั ผสั ถงึ ความกรอบเบาทานไดไ้ มร่ เู้ บอื่ นยิ มทาน
คูก่ บั น้ำ� ชา

Pakbara Satun ค่มู อื ท่องเทยี่ ว 73
Pakbara Village Destination

4. ขนมโกยหยา หรอื ขนมถวั่ อดั

ขนมนมโกยหยา หรือขนมถว่ั อัด ทำ� จากถว่ั เขยี วคัว่ บดละเอียด และนำ�้ ตาลทรายบด
ละเอยี ด จากนัน้ นำ� ไปอดั ในพมิ พ์เปน็ รปู แบบตา่ ง ๆ ท่ีเตรียมไว้ โกยยาถือเปน็ ขนมพน้ื เมือง
จังหวัดสตลู นยิ มท�ำขึ้นตามเทศกาลตา่ ง ๆ

ขนมถว่ั อดั นย้ี งั เปน็ ขนมมงคลสำ� หรบั ชาวมสุ ลมิ ทนี่ ยิ มนำ� ไปใสใ่ นหวั ขนั หมาก เพราะ
มีความหวานและแนน่ จงึ หมายถึงความหวานรักกันเหนยี วแนน่ เหมอื นขนมชนดิ น้ี

74 คู่มอื ท่องเทีย่ ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

5. ขนมบูหลู

ขนมบหู ลู หรอื ขนมไข่ เปน็ ขนมที่ได้รบั อิทธิพลจากโปรตุเกส เนอื้ ของขนมไข่ แท้จริง
แลว้ คือสปันจเ์ ค้ก หรือเคก้ ฟองน�้ำน้นั เอง ในสมัยโบราณใช้เตาถา่ นอบ ขนมไข่ท่ีดี เนอื้ ตอ้ ง
ฟู เบา ไม่หวานมาก ดา้ นขา้ งขนมกรอบ ดา้ นในนุม่

“ขนมบหู ล”ู ซ่ึงมีรากศัพท์มาจากภาษามลายูมกั ใช้ขนมไข่ ในวนั สำ� คัญต่าง ๆ เช่น
ชาวไทยพุทธนิยมท�ำขนมไข่ ในเทศกาลงานสารทเดือนสิบ งานข้ึนบ้านใหม่ และชาวไทย
มสุ ลมิ ทำ� ขนมไขใ่ นวนั ฮารรี ายา

Pakbara Satun คู่มือทอ่ งเทย่ี ว 75
Pakbara Village Destination

6. ขนมไข่เต่า

“ขนมไข่เตา่ ”

ขนมพ้นื เมอื งน่ารับประทานประจำ� สตลู มีรสชาติหวาน สอดไสด้ ้วยสับปะรด ไดร้ บั
ความนิยมจากชาวสตูล ขนมไข่เตา่ มชี อ่ื เรียกอกี ชอื่ หน่ึงว่า “ขนมมะมอส” นยิ มกนิ เฉพาะใน
ชว่ งวนั สำ� คญั ทางศาสนาอสิ ลาม สำ� หรบั วธิ ที ำ� ขนมไขเ่ ตา่ ใชไ้ สส้ บั ปะรดกวนนำ� มาปน้ั เปน็ ลกู
กลม จากน้ันน�ำเนยแข็งไปตัง้ ไฟละลายใหเ้ หลว ตั้งให้เย็นนำ� แปง้ สาลีมารอ่ นใหล้ ะเอียดใส่
ลงไปในเนยเหลว ใชน้ ำ้� ตาลไอซงิ่ ลงไปผสมกอ่ นนวดใหเ้ ขา้ กนั หากแปง้ รว่ นกใ็ หเ้ ตมิ นำ้� มนั
ลงเพอ่ื ชว่ ยในการเกาะตวั ของแปง้ นำ� แปง้ มาหอ่ กบั ไสแ้ ละคลงึ ใหเ้ ปน็ รปู วงรคี ลา้ ยไขเ่ ตา่ จาก
นน้ั น�ำไปอบ 15 นาที แล้วนำ� ลงมาพกั ให้ขนมเยน็ กอ่ นจะน�ำมาคลุกกบั น�้ำตาลไอซิ่ง จะนยิ ม
ท�ำ 2 ไส้ คือไสถ้ ั่วและไสส้ บั ปะรด โดยไสถ้ ่ัวเมื่อเขา้ ปากแลว้ แปง้ จะละลายในปาก ส่วนไส้
สับปะรดเมอ่ื เขา้ ปากแลว้ กจ็ ะเหลือสบั ปะรดใหเ้ คี้ยวหนึบหนบั อรอ่ ยไปอีกแบบ

76 คู่มอื ทอ่ งเทีย่ ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

7. ขนมเขด็ หมนู หรือบอระเพ็ด

ขนมเขด็ หมนู หรอื บอระเพด็ มลี กั ษณะเหมอื นตน้ บอระเพด็ เปน็ ขนมพนื้ บา้ นของจงั หวดั
สตลู มีมานานกว่า 30 ปี เปน็ ขนมอีกหนึง่ ชนดิ ท่มี ีการท�ำขายในช่วงเทศกาลฮารรี ายา และ
ปัจจุบนั มีการท�ำขายทว่ั ไปเนอ่ื งจากมีรสชาติทก่ี รอบ อร่อย รับประทานงา่ ย เป็นเอกลกั ษณ์
อย่างหนึง่ ขนมเข็ดหมนู มักจะท�ำขายในช่วงเทศกาลฮารีรายา มรี สชาตหิ วาน หอม และเผ็ด
มีความกรอบนอกน่มุ ใน จึงกลายเป็นขนมขนึ้ ชื่อทไี่ ดร้ บั ความนยิ ม

Pakbara Satun ค่มู ือท่องเทีย่ ว 77
Pakbara Village Destination

8. โรตีกาปาย

โรตกี าปาย โรตีกรอบอรอ่ ยเมืองสตลู

โรตกี าปาย เปน็ อกี หนง่ึ เมนูเอกลักษณข์ องเมอื งสตลู มาจากภาษามลายู แปลว่า เรือ
สำ� เภา หมายถงึ ขนมโรตที ใี่ ชก้ นิ ในเรอื สำ� เภาหรอื อกี ชอ่ื คอื ฟอ่ ปง้ิ แปลวา่ ขนมไฟ เนอื่ งจาก
สมยั ก่อนคนจีนติดต่อกับคนอินเดยี ไดด้ ัดแปลงโรตขี องชาวอนิ เดีย โดยน�ำไปท�ำให้เกรียม
กรอบเพอื่ จะไดเ้ กบ็ ไวก้ นิ เปน็ เดอื น และสามารถใชเ้ ปน็ เสบยี งบนเรอื สำ� เภาระหวา่ งอพยพจาก
เมืองจีนไปยังประเทศต่างๆ คนจีนน�ำโรตีกาปายมาเผยแพร่ท่ีเมืองสตูลเม่ือร้อยปีที่แล้ว
ชาวสตลู สมัยก่อนนิยมทานเป็นอาหารว่างคูก่ บั โกป้ีออ้ (กาแฟดำ� ) หรือน�้ำชา ส�ำหรับการท�ำ
โรตีกาปายเริ่มจากน�ำแป้งสาลีผสมกับน�้ำ นวดให้เข้ากันปรุงแต่งด้วยน�้ำตาลกับเกลือ
คลกุ เคลา้ ใหท้ ว่ั และนวดแป้งใหน้ มุ่ จากนนั้ นำ� แป้งมารีดให้เปน็ แผน่ บาง ๆ เพ่อื จะได้น�ำแม่
พมิ พ์มากดให้เป็นชน้ิ เสร็จแล้วกน็ ำ� ไปเรียงใส่ถาดเขา้ เตาผิงประมาณ 20 นาที เทา่ นี้กจ็ ะได้
ขนมโรตีกาปายแสนอรอ่ ย

78 คมู่ ือท่องเที่ยว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

9. ขนมลากรอบ

“ลากรอบ” ขนมโบราณพน้ื บ้านละงู

ขนมลากรอบ ทมี่ ลี กั ษณะคลา้ ยเสน้ หมวี่ างซอ้ นสลบั ไปมาคลา้ ยรงั นก มรี สชาตหิ วาน
นอ้ ย กรุบกรอบ อรอ่ ยจนกลายเปน็ ขนมที่ใชร้ ับแขกในงานประเพณตี า่ งๆ อยา่ ง เทศกาลวนั
ฮารีรายาของพีน่ ้องมุสลิม เทศกาลตรุษจีน เดอื นสิบ เสนห่ ์อีกอยา่ งหนง่ึ ของ “ขนมลากรอบ”
คอื อปุ กรณแ์ ละวธิ กี ารทำ� ขนมชนดิ นี้ ซง่ึ ชาวบา้ นในพนื้ ทล่ี ะงู จงั หวดั สตลู จะใชก้ ะลา ใหญ่ ๆ
แบน ๆ เจาะรูให้เหมือนตะแกลง ผูกติดกับไม้ยาวเป็นด้านจับ คล้ายกระบวยตักน�้ำ
ในสมยั โบราณเพอ่ื ใชส้ ำ� หรบั ใสแ่ ปง้ เหลวรอ่ นลงในนำ้� มนั รอ้ น ๆ ซงึ่ เปน็ วธิ ที ห่ี าดไู ดย้ ากมาก
ได้รับความสนใจเม่ือมีการท�ำโชว์ภายในงานเทศกาลประจำ� ปตี า่ ง ๆ

Pakbara Satun คูม่ อื ทอ่ งเทยี่ ว 79
Pakbara Village Destination

10. ขนมรังต่อ ขนมไทยลวดลายงดงาม

ขนมรงั ตอ่ หรอื ขนมดอกจอก

ขนมไทยรปู รา่ งเหมอื นดอกไมแ้ ละมรี สชาตกิ รอบอรอ่ ย ดว้ ยสาเหตทุ ม่ี ลี วดลายงดงาม
หลายคนอาจคดิ วา่ มนั ตอ้ งทำ� ยาก แตแ่ ทท้ จี่ รงิ แลว้ เราแคม่ แี มพ่ มิ พร์ ปู ดอกจอกกส็ ามารถทำ� ได้
แล้ว เริ่มจากผสมแป้งข้าวเจ้า แป้งมัน แป้งสาลีเข้าด้วยกัน ใส่น้�ำปูนใสและน�้ำทีละน้อย
ตามด้วยไข่ไก่ น�้ำตาล เกลือ คนให้เข้ากันและพักไว้ 3 ช่ัวโมง จากนั้นตั้งไฟในระดับ
ปานกลาง ใสน่ ้�ำมนั ในกระทะทอง และนำ� แม่พิมพล์ งไปแช่ให้ร้อนแลว้ คอ่ ยยกขึ้นมาซบั ดว้ ย
กระดาษซับน้�ำมัน เสร็จแล้วน�ำแม่พิมพ์ไปจุ่มลงในแป้งที่เตรียมไว้ ต่อด้วยจุ่มลงในน้�ำมัน
รอ้ น ๆ พอแปง้ อย่ตู ัวแล้วใหน้ ำ� แมพ่ ิมพ์ออก จากนัน้ ก็เปน็ ข้ันตอนการพลิกขนมดว้ ยไม้ยาว
รอให้สุกเหลืองแล้วจึงค่อยยกขึ้นมาสะเด็ดดน้�ำมัน สุดท้ายเก็บใส่ภาชนะที่มีฝาปิดสนิทเป็น
อันเสรจ็ เรยี บรอ้ ย

80 คูม่ ือท่องเทยี่ ว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

11. ขนมตาหยาบ หอมกลิ่นใบเตย หวานไสม้ ะพรา้ วอ่อน

ขนมตาหยาบ ขนมท้องถ่ินพน้ื บา้ น ลกั ษณะของขนมตาหยาบ ด้านนอกหอ่ ดว้ ยแปง้
นุ่ม ๆ ที่มีการผสมสีเขียวจากใบเตย หวานชุ่มช่�ำด้วยไส้มะพร้าวน�้ำหอม ซึ่งเป็นการผสม
ผสานที่เข้ากันได้อย่างดี โดยเริ่มจากการน�ำมะพร้าวไปผัดกับน�้ำตาล ใส่น�้ำมะพร้าวอ่อน
ลงไปด้วย จากน้ันเราก็มาเตรียมแป้ง ด้วยการใส่แป้งข้าวเหนียว แป้งข้าวเจ้า แป้งสาลี
อเนกประสงค์ เกลือ ไข่ไก่ และน�้ำใบเตยลงไป ผสมใหเ้ ขา้ กันเสรจ็ แลว้ กไ็ ปเตรียมกระทะตั้ง
ไฟ โดยเอาผ้าชบุ น�ำ้ มันทาบาง ๆ จากนั้นเทแปง้ ลงไปและท�ำใหเ้ ป็นแผน่ กลม ๆ ก่อนจะนำ�
ออกมาใสไ่ สม้ ะพรา้ วออ่ นพรอ้ มกับหอ่ เปน็ แท่ง รบั ประทานกบั นำ�้ ชาหรือกาแฟ

Pakbara Satun คมู่ อื ท่องเทีย่ ว 81
Pakbara Village Destination

อาหารพน้ื เมือง

1. แกงตอแมะห์
2. ปัสมอส

1. แกงตอแมะห์

แกงตอแมะห์

มาจากภาษามลายูว่า ตูมหิ ์ (TUMTH) หมายถงึ การผดั เคร่ืองแกงคลุกเคล้าให้เข้า
กับน้�ำกะทิสดหรือน�้ำมัน เป็นอาหารพ้ืนเมืองของชาวมุสลิมในมาเลเซีย และมาเป็นอาหาร
พน้ื เมอื งชาวสตลู รับประทานกบั ข้าวมนั หรอื โรตี ท�ำจากปลา, กะท,ิ มะขามเปียก, ขมิ้น,
พรกิ แหง้ , หอมแดง, เครอื่ งเทศและสมุนไพรอกี หลายชนิด

82 คูม่ อื ท่องเที่ยว Pakbara Satun
Pakbara Village Destination

2. ปัสมอส

“ปสั มอส” หรอื ภาษาไทยเรยี กว่า “สลดั แขก” ประกอบด้วย ไก่ฉีก เนือ้ แดง ไข่ตม้
แตงกวา ก้งุ ทอด ราด น้�ำดว้ ย “กว๊ั ”คลา้ ย ๆ กบั น้�ำพรกิ ของขนมจีน รสชาติของน�้ำกั๊วนน้ั
ทง้ั หวานทงั้ มนั กลมกลอ่ มเขา้ กบั เครอ่ื งเคยี งทจี่ ดั ตง้ั เรยี งรายอยใู่ นจาน ดา้ นคณุ คา่ ทางอาหาร
ก็ครบสมบูรณแ์ บบเลยทีเดียว

อา้ งองิ

๖ อันดับขนมน่าทาน จังหวัดสตูล.๒๕๖๔.[ออนไลน์].เข้าถึงได้ท่ี http://originalsatun.blogspot.
com/2017/11/6-by-jsa.html-su-canghwad-stul

ขนมพนื้ เมอื งสตลู สตลู .๒๕๖๔.[ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ไดท้ ่ี https://sites.google.com/site/kanomsatun/
ชมิ ขนมเขด็ หมนู ของพนื้ บา้ น จ.สตลู .๒๕๖๔.[ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ไดท้ h่ี ttps://news.ch7.com/detail/501254
บหุ งาปดู ะ บหุ งาปดู ะ ขนมพน้ื เมอื งของจงั หวดั สตลู .๒๕๖๔.[ออนไลน]์ .เขา้ ถงึ ไดท้ ี่ https://www.thai-tour.
com/shop/satun
ผูกด้วยใจให้ด้วยรักกับ “ขนมผูกรัก” ของฝากขึ้นช่ือเมืองสตูล.๒๕๖๔.[ออนไลน์].เข้าถึงได้ที่ https://
mgronline.com/travel/detail/9590000090687

Pakbara Satun คู่มอื ทอ่ งเทยี่ ว 83
Pakbara Village Destination