เศรษฐศาสตร์ ป.6 หน่วยที่ 2

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

บอกวิธีและประโยชน์ของการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน
(ส ๓.๑ ป.๖/๓)

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๖

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ ๒
การใชท้ รพั ยากรอยา่ งยัง่ ยืน

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

๑. ความหมายและความจาเปน็ ของทรพั ยากร

ทรัพยากร หมายถึง สิ่งต่าง ๆ
ที่นามาใช้ในกระบวนการผลิต เพื่อ
ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด เ ป็ น ผ ล ผ ลิ ต ใ น รู ป แ บ บ
ข อง สินค้าแ ละบ ริ กา ร เรี ย กว่ า
ปจั จัยการผลิต

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๖

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

๒. หลกั การและวธิ กี ารใชท้ รพั ยากรให้เกิดประโยชนส์ งู สุด

ปัญหาการใช้ทรัพยากรอย่างฟุ่มเฟือยเพื่อตอบสนองความต้องการของ
มนุษย์ เป็นปัญหาสาคัญท่ีต้องปรับปรุงแก้ไข โดยเฉพาะอย่างย่ิงใน
ภาคอุตสาหกรรมการผลิตท่ีมีการนาทรัพยากรมาใช้เป็นวัตถุดิบและมีการใช้
พลังงานเป็นจานวนมากเกินขดี จากดั ของธรรมชาติ

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๖

จนก่อใหเ้ กิดความเสื่อมโทรมต่อสภาพแวดลอ้ ม จงึ จาเปน็ อยา่ งย่ิงทจี่ ะต้อง
มีการบริหารจัดการอย่างเหมาะสม เพ่ือให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและ
เกิดประโยชน์สูงสุด โดยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการใช้ซ้าการแปรสภาพ
และหมุนเวียนนากลบั มาใชใ้ หม่

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ ๖

รวมท้ังการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการลดการใช้ทรัพยากรของ
ภาคอุตสาหกรรม ซ่งึ นอกจากจะสามารถตอบสนองและแกป้ ญั หาดงั กล่าวได้อย่าง
มีประสิทธิภาพแล้วยังแสดงถึงความรับผิดชอบด้านสิ่งแวดล้อมต่อสังคมและการ
พัฒนาท่ยี ั่งยืน

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศึกษาปีที่ ๖

หลกั การและวิธีการใช้ทรัพยากรให้เกิด
ประโยชนส์ งู สุดโดยใช้หลกั 5Rs มีดงั น้ี

สังคมศสกึ ังคษมาศกึ ศษาาสศนาสานาแแลละะววัฒฒั นนธรธรมรรชมั้นปชระัน้ ถมปศรึกะษถาปมีทศ่ี ๖กึ ษาปีท่ี ๖

การลดปรมิ าณการใช้ (Reduce)

หมายถึง การลดปริมาณการใช้
ไม่สร้างขยะเพิ่ม โดยการใช้สินค้าท่ีมี
อ า ยุ ก า ร ใ ช้ ง า น ย า ว น า น ใ ช้ สิ น ค้ า
ที่ประหยัดพลังงาน ลดการใช้ถุงพลาสติก
หรอื โฟม

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี ๖

การใชซ้ ้า (Reuse)

หมายถึง การนาทรัพยากรที่ใช้แล้ว
กลบั มาใชป้ ระโยชน์อกี

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

การแปรสภาพเพอื่ นากลับมา
ใช้ใหม่หรือรี ไซเคลิ (Recycle)

หมายถึง การนาทรัพยากรท่ีสามารถ
ห มุ น เ วี ย น ก ลั บ ม า ใ ช้ ไ ด้ อี ก ม า ผ่ า น
กระบวนการแปรสภาพเป็นวัตถุดิบในการ
ผลติ สินคา้ ชนิดใหม่

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศึกษาปีท่ี ๖

การปฏเิ สธการใช้ (Reject)

หมายถึง การไม่ใช้สินค้าท่ีทาลาย
สง่ิ แวดล้อมหรือสร้างมลพิษ ปฏิเสธการใช้
ทรพั ยากรแบบครั้งเดียวทิง้

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

การซ่อมแซมเพ่อื นากลับมาใชใ้ หม่ (Repair)

หมายถึง การซ่อมแซมส่ิงของ
เครือ่ งใช้ เพอื่ ยืดอายุการใช้งานให้สามารถ
นากลับมาใช้ประโยชน์ได้ใหม่

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๓. ประโยชน์ของการใชท้ รัพยากรอย่างยั่งยืน

การใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด
และมีประสิทธิภาพ ก่อให้เกิดประโยชน์
ดงั นี้

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๖

๓.๑ ในระดบั บคุ คล

ช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย เนื่องจากไม่ต้องซื้อ
ของใหม่มาใช้ และส่ิงของที่ผลิตจากวัตถุดิบที่
นามารีไซเคิลได้จะมีราคาถูก เช่น ขวดน้าที่ผลิต
จากพลาสติกท่ีนากลับมาใช้ใหม่จะมีราคาถูกกว่า
ขวดน้าท่ีผลิตจากเม็ดพลาสติกใหม่และเป็นการ
ปลกู ฝงั นสิ ยั ใหม้ กี ารใชจ้ ่ายอย่างประหยัด

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๖

๓.๒ ในระดบั ชมุ ชนและสังคมโดยรวม

การใชท้ รัพยากรอย่างยัง่ ยืนก่อให้เกดิ ประโยชน์ตอ่ ชุมชนและสังคมดังน้ี
๑) หากในชมุ ชนมที รพั ยากรเพยี งพอต่อการผลิตสินค้าและบริการ จะช่วย
ให้เกิดการสร้างงาน สร้างรายได้ ลดปัญหาการว่างงานการย้ายถ่ินไปหางานทา
ลดต้นทนุ ค่าใชจ้ ่ายในการจัดหาวัตถดุ ิบจากแหล่งอืน่ มาผลิตสินค้า

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๒) การมีทรัพยากรเพ่ือผลิตสินค้าและบริการ นอกจากจะมีสินค้า
ใช้ภายในประเทศแล้ว ยังสามารถส่งออกทาให้มีรายได้เข้าประเทศ
การประกอบอุตสาหกรรมการผลิตมีความม่ันคง และลดต้นทุนการผลิต เพราะไม่
ต้องพ่ึงพิงวัตถุดิบจากต่างประเทศ ประชาชนมีงานทา ทาให้เศรษฐกิจภายใน
ประเทศมีความมั่นคง นอกจากนี้ยังเป็นการประหยัดงบประมาณในการฟื้นฟู
ทรพั ยากรใหม้ คี วามอดุ มสมบรู ณ์

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ ๖

๔. การสร้างจิตสานึกใหค้ นในชาติร้คู ณุ ค่าของทรัพยากรท่ีมีอยอู่ ยา่ งจากดั

การนาทรัพยากรมาใช้เพ่ิมมากข้ึน
ทาให้ทรัพยากรลดน้อยลง ดังน้ันจึงควร
สร้างจิตสานึกให้คนในชาติรู้คุณค่าของ
ทรพั ยากรทีม่ อี ย่จู ากดั ดังนี้

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๖

๔.๑ สร้างความรคู้ วามเขา้ ใจ

เก่ียวกับความสาคัญของทรัพยากรและผลของการใช้ทรัพยากรอย่าง
ฟุ่มเฟือย เพื่อเป็นพ้ืนฐานในการพัฒนาจิตใจของบุคคลให้มีการเปลี่ยนแปลง
การดาเนนิ ชวี ิตไดเ้ หมาะสม สอดคล้องกับธรรมชาติ

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๖

๔.๒ การจดั โครงการอนรุ กั ษ์ทรัพยากร

เช่น โครงการต้นกล้าเพ่ือโลก โครงการพลังงาน
หาร ๒ โครงการต่าง ๆ เหล่านี้จัดข้ึนเพ่ือดูแลรักษา
ทรัพยากรซึง่ สง่ ผลให้สง่ิ แวดลอ้ มอยู่ในสภาพดี

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปที ี่ ๖

การจัดกจิ กรรม หรอื โครงการเพ่ือกระตนุ้ ใหเ้ กิด
การอนรุ กั ษ์ส่งิ แวดล้อม

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ ๖

๕. การวางแผนการใชท้ รัพยากร โดยประยุกต์เทคนิคและวธิ ีการใหม่ ๆ
ให้เกิดประโยชน์แก่สังคม ประเทศชาติทันกับสภาพทางเศรษฐกิจ
และสังคม

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๖

การวางแผนการใช้ทรัพยากรจะช่วยลดการใช้ทรัพยากร ลดของเสียทเี่ กิด
จากกระบวนการผลิต และเพ่ิมประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์
สูงสุด ปัจจุบันได้มีการคิดค้นพลังงานทดแทนมาใช้ประโยชน์แทนทรัพยากรที่
กาลังจะหมดไป เช่น การนาพืชผลทางการเกษตรมาผลิตเป็น น้ามัน
ซึ่งมีคุณภาพสูง สะอาดและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม การออกแบบบรรจุภัณฑ์ท่ี
สามารถยอ่ ยสลายไดโ้ ดยไมท่ าลายส่งิ แวดลอ้ ม

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

ตวั อย่างการวางแผนการใช้ทรพั ยากร โดยการประยุกต์เทคนิคและวธิ ีการใหม่ ๆ เชน่
๑. การประดิษฐ์ของเทียม เพื่อหลีกเล่ียงหรือลดปริมาณการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ
เชน่ ยางเทียม ไมเ้ ทยี ม

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๖

๒. การใช้วัตถุดิบอ่ืน ๆ มาทดแทนวัตถุดิบที่เป็นทรัพยากรธรรมชาติท่ีหายาก
หรือมีปริมาณน้อย เช่น ใช้พลาสติกแข็งแทนเหล็ก การพัฒนาพลังงานชีวมวลจาก
ชานอ้อยแทนการใชพ้ ลงั งานจากฟอสซลิ หรือพลังงานน้าทขี่ าดแคลน

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๖

หน่วยการเรียนรู้ท่ี ๒

การใชท้ รัพยากรอยา่ งย่ังยืน

แบบพฒั นาทักษะในการทาขอ้ สอบปรนยั
เพ่ือประเมินผลตัวช้วี ดั

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี ๖

๑. ข้อใดกล่าวถูกตอ้ งเก่ยี วกบั ทรพั ยากร

๑. ส่ิงที่เราต้องใช้เงนิ ในการซอ้ื เพื่อใหไ้ ด้มา
๒. สง่ิ ท่มี นษุ ยส์ รา้ งขนึ้ เพอ่ื ใชใ้ นชีวติ ประจาวัน
๓. สง่ิ ท่ใี ชเ้ คร่ืองจักรผลติ ขึน้ เพ่อื ตอบสนองความต้องการของมนษุ ย์
๔. สิ่งมชี วี ติ และสงิ่ ไม่มชี วี ิตท่เี กิดขน้ึ เองตามธรรมชาตแิ ละมนษุ ยน์ ามาใช้ประโยชน์

เฉลย ๔. เพราะทรัพยากร คอื สงิ่ มีชีวิตและสิง่ ไม่มีชวี ติ ที่เกดิ ขน้ึ เองตามธรรมชาติ
และมนษุ ยน์ ามาใชป้ ระโยชน์

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๒. ทรัพยากรใดไม่ไดเ้ ปน็ แหล่งพักผ่อนใหก้ ับคนในทอ้ งถนิ่

๑. น้าตก ทะเล
๒. ภเู ขา ลาธาร
๓. ปา่ ไม้ แมน่ า้
๔. ภเู ขาไฟ แหลง่ ขุดนา้ มนั
เฉลย ๔. เพราะแหลง่ พักผอ่ นจะต้องเป็นสถานท่ี
ที่มคี วามสวยงาม มอี ากาศบรสิ ุทธิ์

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๓. ทรัพยากรท่ีมอี ย่จู ากดั มีลักษณะตรงกบั ข้อใดมากทส่ี ดุ

๑. สิง่ ที่มนุษยส์ รา้ งข้ึนโดยใชร้ ะยะเวลานานในการผลติ
๒. สง่ิ ทีส่ ร้างข้นึ ใหมไ่ ดต้ ามกระบวนการธรรมชาตอิ ย่างรวดเรว็
๓. ส่ิงทีธ่ รรมชาตสิ รา้ งขึน้ มจี านวนมาก ใชไ้ ดม้ ากเทา่ ท่ีตอ้ งการ
๔. ทรพั ยากรที่ใชแ้ ลว้ หมดสิน้ และใชร้ ะยะเวลานานเพ่ือทาใหเ้ กดิ ขน้ึ ใหม่

เฉลย ๔. เพราะทรัพยากรที่มอี ยู่จากดั เมอื่ ใช้ไปในระยะเวลาหน่งึ ทรัพยากรนนั้
จะหมดไป เช่น นา้ มัน แรธ่ าตุ

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๔. หลกั การใช้ทรพั ยากรใหเ้ กิดประโยชน์สูงสดุ ตรงกบั ขอ้ ใด

๑. การใชซ้ า้
๒. การใชท้ ดแทน
๓. การผลิตใหม่
๔. การลดตน้ ทนุ การผลติ
เฉลย ๑. เพราะการใชซ้ า้ เปน็ การนาทรพั ยากรท่ี ใช้แล้วกลับมาใช้ประโยชนอ์ ีก

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๕. นักเรียนจะมวี ิธกี ารใช้ทรพั ยากรนา้ อยา่ งค้มุ คา่ ไดอ้ ย่างไร

๑. ใชน้ า้ เท่าทจี่ าเป็น
๒. ใช้น้าในปรมิ าณน้อย
๓. ใชน้ า้ สาหรับการบรโิ ภคเท่านนั้
๔. ใชน้ า้ เพ่ือการทาความสะอาดร่างกายเทา่ นน้ั

เฉลย ๑. เพราะเปน็ การใชท้ รพั ยากรน้าท่ีเหมาะสมกับความต้องการในการดารงชวี ิต
ขอ้ ท่ี ๒ , ๓ และ ๔ ใช้ทรัพยากรน้านอ้ ยเกนิ ไป ซึ่งอาจสง่ ผลกระทบต่อร่างกาย

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชัน้ ประถมศึกษาปที ี่ ๖

๖. การอนุรกั ษ์ทรพั ยากรดนิ ขอ้ ใดเหมาะสมท่สี ดุ

๑. ทาไรเ่ ลอ่ื นลอย
๒. ปลูกพชื หมุนเวยี น
๓. ใชป้ ยุ๋ เคมบี ารุงดนิ สม่าเสมอ
๔. ปลอ่ ยให้พนื้ ดนิ ว่างเปลา่ เปน็ ระยะเวลานาน

เฉลย ๒. เพราะเป็นการรักษาธาตุอาหารในดนิ ใหส้ มดลุ

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ่ี ๖

๗. ข้อใดเป็นการใช้ทรัพยากรอยา่ งมีประสทิ ธิภาพและค้มุ ค่า

๑. เปิดนา้ ทงิ้ ไว้ขณะแปรงฟันเป็นประจา
๒. ตัดไมท้ าลายป่าเพอื่ นามาสร้างทีอ่ ยอู่ าศยั
๓. ใช้พลังงานทดแทนทไ่ี มก่ อ่ ใหเ้ กิดมลภาวะ
๔. นาสารเคมีมาใช้ในการกาจดั แมลงศัตรพู ชื

เฉลย ๓. เพราะเปน็ การหาทรัพยากรใหม่มาใช้แทนทรัพยากร
ทก่ี าลังจะหมดไปหรอื มีปริมาณลดลง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๖

๘. ขอ้ ใดไมใ่ ชห่ ลักในการใช้ทรัพยากรอย่างยง่ั ยืน

๑. ใชท้ รัพยากรใหไ้ ดน้ านท่สี ุด
๒. ใชท้ รพั ยากรให้ถกู ท่ถี กู เวลา
๓. ใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสดุ
๔. ใชท้ รพั ยากรใหม้ ีผลกระทบต่อส่งิ แวดลอ้ มมากที่สุด

เฉลย ๔. เพราะ ๑ , ๒ และ ๓ ชว่ ยให้มีทรพั ยากรใช้ไดอ้ ยา่ งยงั่ ยนื
ขอ้ ท่ี ๔ จงึ เป็นคาตอบท่ีถูกตอ้ ง

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั ประถมศกึ ษาปีที่ ๖

๙. ข้อใดเป็นการสรา้ งจิตสานึกให้คนในชุมชนเห็นคณุ คา่ ของทรัพยากร

๑. นาทรัพยากรไปใชใ้ นการผลิตจานวนมาก
๒. สนับสนุนการใชส้ ารเคมีในการปลูกพืช
๓. เผาหญ้าในไรน่ าจนโล่งเตยี น
๔. ส่งเสริมการปลกู ป่าทดแทน

เฉลย ๔ เพราะ ๑ , ๒ และ ๓ เป็นการทาลายทรัพยากร
ส่วนขอ้ ท่ี ๔ เปน็ การทาใหม้ ที รพั ยากรเพม่ิ มากขึ้นจึงเป็นคาตอบทถ่ี กู ต้อง

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ ๖

๑๐. การใช้ทรพั ยากรอย่างย่ังยืนมปี ระโยชนอ์ ยา่ งไร

๑. ทาใหธ้ รรมชาตเิ กิดความสมดลุ
๒. ทาใหผ้ ลติ สนิ ค้าได้อย่างรวดเรว็
๓. ทาให้มเี ทคโนโลยที ่ที ันสมยั เพิม่ ขนึ้
๔. ทาใหป้ ระชาชนมีจานวนเพมิ่ มากข้นึ

เฉลย ๑. เพราะเมอื่ ธรรมชาติเกดิ ความสมดุลจะทาใหม้ ีทรพั ยากร
เพยี งพอกับความตอ้ งการ และไม่เกิดผลกระทบต่อสงิ่ แวดล้อม

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันประถมศึกษาปีที่ ๖