ED-GAZINE SPECIAL EDITION [WAI KRU CEREMONY]

ED-GAZINEWai Kru Ceremony Edition



สารจากคณบดี

คำกล่าวให้โอวาท
รองศาสตราจารย์ ดร.ศิริเดช สุชีวะ

คณบดีคณะครุศาสตร์
เนื่องในพิธีไหว้ครูปีการศึกษา ๒๕๖๕
คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
วันพฤหัสบดีที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๖๕

ในนามของคณาจารย์ทุกท่าน ผมมีความปิติยินดียิ่งที่นิสิตทุกคน
ได้มาเข้าร่วมพิธีไหว้ครูอย่างพร้อมเพรียงกันในวันนี้
และขอถือโอกาสนี้ ต้อนรับนิสิตใหม่สู่รั้วสีเพลิง

การไหว้ครูนี้เป็นวัฒนธรรมอันดีของไทยที่แฝงไปด้วยการสรรสร้างและ

ความสร้างสรรค์ให้เกิดคุณธรรมและสายสัมพันธ์ไปพร้อมกัน ดังนี้

หนึ่ง สรรสร้าง “สายใย” การแสดงเคารพและความนอบน้อมต่อผู้ประสิทธิ์

ประสาทวิชาความรู้นั้น ย่อมเป็นสิ่งที่ปฏิบัติได้ในทุกวันอย่างหลากหลายรูปแบบ

เช่น การกราบ การไหว้ การตั้งใจศึกษาเล่าเรียนเพื่อให้เกิดปัญญา รวมไปถึง

กิจกรรมต่าง ๆ ที่นิสิตได้ร่วมแรงร่วมใจกันสร้างสรรค์ขึ้นมาความสำคัญของ

สิ่งเหล่านี้อยู่ที่ความมุ่งมั่นและใจจริงที่นิสิตจะได้ร่วมแสดงออกถึงความรัก

ความเคารพ การน้อมกาย น้อมจิต ฝากตัวเป็นศิษย์ต่อคณาจารย์ผู้ประสิทธิ์

ประสาทวิชาความรู้ คุณธรรม จริยธรรม รวมทั้งชี้แนะแนวทางให้นิสิตได้

ดำเนินชีวิตอย่างถูกต้องตามครรลองครองธรรม ก

เช่นนี้ ย่อมทำให้คณาจารย์เกิดความรัก ความเมตตา ความเอ็นดู
และ เกิดความผูกพันใกล้ชิดกับนิสิต พร้อมที่จะมอบสรรพวิชาให้แก่ศิษย์
อย่างเต็มความสามารถ และดูแลช่วยเหลือให้นิสิตทุกท่าน ได้เดินไปสู่
หนทางแห่งความดีงาม ความเจริญก้าวหน้าในชีวิต ทั้งด้านการเรียน
และการงานในอนาคต อีกทั้งเป็นการเปิดโอกาสให้แก่ตนเองในการเรียนรู้
นอกเหนือจากวิชาความรู้ ที่จะรู้แลกเปลี่ยนความปรารถนาดี ความสัมพันธ์
อันดี ความเมตตา และความรัก ระหว่างครูกับศิษย์ไปพร้อมกัน

สอง สรรสร้าง "การเปิดใจ" ในพิธีไหว้ครูนอกเหนือจากการแสดง
ความเคารพและความนอบน้อมแล้วนั้น กิจกรรมนี้ยังสร้างให้เกิดการลดทิฐิ
ในตน คือ ผู้เป็นศิษย์จะต้องเปิดใจรับความรู้ทาง "ปัญญา" จากครู อาจารย์
ผู้เป็นกัลยาณมิตร และเปิดโอกาสให้ตนเองได้เรียนรู้การให้เกียรติ รวมไปถึง
การแลกเปลี่ยนความปรารถนาดี ความสัมพันธ์อันดี ความรักระหว่างครูกับ
ศิษย์ อันเป็น “ความรู้ทางใจ” เพื่อกลั่นเกลาตนเองให้เป็นครูที่ถือพร้อมด้วย
ศีล สมาธิ และปัญญา

ข

สาม สรรสร้าง "สัมพันธ์ สามัคคี" การจะเกิดงานไหว้ครูได้นั้น ศิษย์ย่อม
ใช้ความศรัทธา วิริยะที่จะก่อให้เกิดงานในวันนี้ขึ้นมาได้ ภายใต้การสร้างสรรค์
งานและพานไหว้ครูนั้น ทุกคนจะต้องอาศัยความสามัคคี งานไหว้ครูจึงไม่ใช่
เพียงแต่การสร้างสัมพันธ์ระหว่างครูกับศิษย์เท่านั้น แต่ยังสร้างสัมพันธ์ระหว่าง
ศิษย์กับศิษย์กันเองด้วย

สุดท้ายนี้ ผมขอให้นิสิตทุกคน จงดำรงตนเป็นผู้พร้อมรับการถ่ายทอด
วิชาความรู้ และคุณธรรม ด้วยความมุ่งมั่น เพื่อให้บรรลุเป้าหมายแห่งการศึกษา
ตามที่ได้ตั้งใจไว้ และเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้ว จงหาโอกาสที่จะนำองค์ความรู้
ที่ได้รับนั้น ไปพัฒนาคน พัฒนาชาติบ้านเมือง ให้สมกับคำกล่าว

"เสาหลักแห่งแผ่นดิน"

ค

สารจาก

ก อ ง บ ร ร ณ า ธิ ก า ร

วารสารฉบับนี้ ถูกจัดทำขึ้นเนื่องใน
โอกาสวันไหว้ครูประจำปีการศึกษา 2565
คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ซึ่งวารสารฉบับนี้ได้มีกำหนดการออก
เผยแพร่ในช่วงที่ทางคณะครุศาสตร์ได้
มีการจัดพิธีไหว้ครูขึ้น โดยมีจุดมุ่งหมาย
เพื่อให้นิสิตคณะครุศาสตร์ทุกท่านได้
อ่านวารสาร ซึ่งรวบรวมบทความที่มี
ความเกี่ยวข้องกับ "ครู" ทั้งนี้ยังรวมไปถึง
ประมวลรูปภาพกิจกรรมไหว้ครูที่ถูกจัดขึ้น
ในวันที่ 11 สิงหาคม 2565 ที่ผ่านมา

ขอขอบคุณสมาชิกทุกท่านที่ให้การสนับสนุนการดำเนินงานของ
วารสารพิเศษ เนื่องในโอกาสวันไหว้ครู ฉบับนี้เป็นอย่างดี ทั้งท่าน
ที่สร้างสรรค์บทความที่มีความเกี่ยวข้องกับ "ครู" เพื่อเผยแพร่ใน
วารสารฉบับพิเศษนี้ ท่านที่ส่งบทความประกวดแข่งขันในหัวข้อ
"สื่อสัมพันธ์ห่วงใย" และสมาชิกทุกท่านที่ร่วมด้วยช่วยกันสร้างสรรค์
วารสารเล่มนี้ขึ้นมาอย่างแข็งขัน รวมไปถึงรูปภาพบรรยากาศงาน
และกิจกรรมพิธีไหว้ครู ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวารสารเล่มนี้ ทั้งหมดนี้
มีส่วนเป็นอย่างมากในการสร้างสรรค์วารสารเพื่อส่งต่อให้ผู้อ่าน
ง ทุกท่านได้อ่านและเห็นภาพแนวคิดที่เกี่ยวกับ “ครู” ในยุคปัจจุบันนี้

สโนถคแูกใรสคผจเจงดัชลรพเกดิุ่ก่ศองจงีมาข่สผึายงาา้ภรเนรแทนลสกวต้แาวาิเกขEกาตงใเมพล่าพังืพอDาทงนบ่ืรรสะภ่อ่จ์ตนเอ-าสแงิคชราสจาSิดานในขารญพกณะยนIนนตคนนรผัTเูบง่์หิบช้ฉะดบปEอผองสา้ิกล่วิผส-บอาทดขัลูนาัตืั้น่YนงจนนนอบนรคงกัแุOันดใิบานงตทนิวลจี่่หๆทคสUท้นสาัาากิะ้มผไตำณงมอนงมโ่ครเดนัลกคดียรร้ทคืะณๆัต้่ี่รสงอบม่้าณยัก่สรหบอางางเงบโผรนาูนชะผงครแเจ้่ครทรตขกนคาใ่ลลขาว็มวรอคจวมมรอารงะงมุีกงเอสศวยามงกขแกคา์โ้าาภานีนทาอนำราีนคัยิ่รม่มสวยสบเผลรวนงเริิคัตมตาิมขตคดทงขง่ีEสิ้ารยอจมริกาาดพคคD์ืตรถานไงาอเณลวจพ-ณตกชปุกรีาิคฬSา่งาคะทดแใยมรดIณาุาวคโนลวTวตวกเนคลปอEารกมขะะภาุ้ั-วEงรรศกมคารบุทมัYากาศDัะบาาม้ชรOงขคดกุ่รา“สส-้ศวสายอณสาภสคSัUยตนาเ่มง์ีมรวIพัต้ราเเสมูืรดูTคใ่หเน์ป”ล้พอรทEรต็หวด์ีืรล่่นเ-อเทตยืบรเโพาีขงY์้อิ่พกทง้ไ่คอคือวาทาOม่่ิรดาอาทานะรงแร้คาเ่Uรงสกงจวยตลถว่วรกิก่เมง่าาเะมาาวเปอมคารร็ลใคมมยืีจ่นัรพงอยนอืยวภาพแ้ทบปงงนีบิาทก่ราีเรรขร่มทบ้ศงพีาราะ่รหทษณว่งโ่วแเชวคยมาคลงาีชวธใยใวิะานกจย์งมาข้ราง
ชาวครุศาสตร์ค่ะ กองบรรณาธิการวารสารไหว้ครู

จ

ED-GAZINE
SPECIAL EDITION

[WAI KRU CEREMONY]

สารบัญ

สารจากคณบดี........................................................ ก
สารจากกองบรรณาธิการ.......................................... ง
พานไหว้ครูเครื่องบูชากับคุณค่าที่เปลี่ยนไป............... 1
(แท้จริงแล้ว) ครูคือใคร ใครคือครู............................. 5
พิธีไหว้ครู มุมมองที่เปลี่ยนไป................................... 7
Authenticity x Empathy : Life skills through
becoming an educator................................... 11
พานไหว้ครูสําคัญไฉน ?......................................... 17
บทความรางวัลชนะเลิศ :
ความห่วงใย (ไม่ได้อยู่) ในพานไหว้ครู................... 21
คำอวยพรอาจารย์ถึงนิสิต....................................... 25
ประมวลภาพกิจกรรม............................................ 29
รายชื่อผู้จัดทำ....................................................... 35

พานไหว้ครู

เครื่องบูชากับคุณค่าที่เปลี่ยนไป

โดย เมธี

เราควรประดิษฐ์พานไหว้ครูอันมีดอกไม้สัญลักษณ์ครบถ้วน จัดสรร
ลงบนพานอันสวยงามพร้อมประคองพานกราบลงแทบเท้าครูอาจารย์ของเรา
หรือควรจัดพานไหว้ครูอย่างมีนัยอันหลักแหลม แสดงถึงแนวคิดคแวลาะมมุ่งมั่น
เพื่อหยิบยกเอาประเด็นอันเป็นสิ่งที่เหล่านักเรียน นิสิต นักศึกษายึดมั่น
หากเป็นคุณจะเลือกประดิษฐ์พานไหว้ครูแบบใด

พานไหว้ครูถูกใช้เป็นเครื่องมือหนึ่งสําหรับการแสดงถึง
ความเคารพนบนอบและซาบซึ้งในพระคุณครูบาอาจารย์
อันเปรียบเสมือนปูชนียบุคคลและแสงสว่างนําทางให้แก่ศิษย์
โดยใช้สัญลักษณ์สําคัญ ได้แก่ ดอกเข็ม ดอกมะเขือ หญ้าแพรก
และข้าวตอก ซึ่งเพียงการประดิษฐ์พานไหว้ครูจํานวนหนึ่งคู่นั้น
อาจสร้างความคับข้องใจและคําถามให้แก่เหล่านักเรียน
โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักเรียน LGBTQIA+ ว่าพวกเขาอยู่ส่วนไหน
ของพานไหว้ครูอันสวยงามและประดับประดาด้วยดอกไม้
อันแฝงไปด้วยความหมายแต่อาจไม่ได้หมายรวมเอาคุณค่า
หรือตัวตนของพวกเขาลงไปในพานไหว้ครูเหล่านั้น ซึ่งใน
ความเป็นจริงแล้วพานไหว้ครูคือตัวแทนของเด็กส่งไปถึงครู
หากเด็กไม่ได้สร้างสรรค์พานจากความต้องการหรือเพียงแค่ทํา
ตามธรรมเนียมที่สืบต่อกันมาตลอดนั้นพานไหว้ครูย่อมหมด
คุณค่าและไร้ซึ่งความงดงามให้ความหมายของเครื่องบูชาครู

1

หากมองอีกประเด็นหนึ่ง การไหว้ครูด้วยพานไหว้ครู
ในลักษณะคล้ายพานพุ่มสักการะเหล่านี้นั้นถือเป็นการยกฐานะและ
ศักดิ์ศรีของวิชาชีพครูขึ้นสูงกว่าเด็กหรือแม้แต่ทําให้ครูอยู่ในฐานะ
อันควรกราบไหว้โดยมีการกราบไหว้กันมานานจนเกิดความเคยชิน
ไม่แม้แต่เกิดคําถามเล็ก ๆ ในใจเลยว่า เราจําเป็นต้องคลานเข่า
หมอบกราบครูขนาดนั้นเชียวหรือ และเป็นสิ่งที่น่าแปลกใจเช่นกันเมื่อ
ในมหาวิทยาลัย การคลานเข่า การกราบ หรือแม้กระทั่งการนั่งใน
ระดับที่ตํ่ากว่าอาจารย์เพื่อแสดงความเคารพผู้อาวุโสนั้นไม่ถูกใช้
และไม่ใช่สิ่งที่คนส่วนใหญ่กระทํากัน นั่นเป็นเพราะในสังคมมีสิ่งที่
เรียกว่าความเท่าเทียมและการเคารพซึ่งกันและกันในฐานะมนุษย์อยู่
แล้วใช่หแรลื้อวไกม่ารคลานเข่าเพื่อนําพานไหว้ครูมอบให้ครูและจบด้วยการกราบ

นั้นอยู่ในฉากทัศน์ใดของสิ่งที่เรียกว่าความเท่าเทียมและการเคารพกัน
ในฐานะมนุษย์ หรือที่จริงแล้วเป็นเพียงพิธีกรรมเพื่อแสดงพลังอํานาจ
ของคนฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงเท่านั้น

วันเวลาผ่านไป ค่านิยมเรื่องความเท่าเทียม “ ให้ดอกไม้ทุกดอก
และคุณค่าความเป็นมนุษย์ในฐานะพลเมืองโลก เบ่งบานเสมอหน้ากัน
เข้ามาเป็นหนึ่งในค่านิยมหลักของสังคม ท่ามกลางอ้อมกอด
ในทางกลับกันระบบการศึกษายังคง ของสายลมแสงแดด
ยึดเอาระบบอาวุโสเป็นที่ตั้ง ซึ่งแน่นอน
ว่าขัดกับความเชื่อที่เหล่านักเรียน นิสิต ซึ่งคือครูที่เขารัก
นักศึกษาส่วนใหญ่ยึดมั่น และเคารพด้วยใจจริง

มิใช่การบังคับ ”

2

สิ่งนี้เกิดเป็นรอยปริแตกทางความคิด
และถูกแสดงออกมาผ่านพานไหว้ครูเช่นกัน
ในยุคสมัยหนึ่ง พานไหว้ครูที่ดีต้องมีความสวยงาม
ของการออกแบบ มีความคิดสร้างสรรค์ และแสดงถึง
ความเคารพคุณครู หากแต่สมัยนี้ไม่ได้เป็นเช่นนั้น
พานไหว้ครูถูกประดับประดาด้วยผ้าหลากสี ปักป้าย
เขียนข้อความว่า “สมรสเท่าเทียม” พานแสดงสัญลักษณ์
ตราชูที่โน้มเอียงไปทางด้านใดด้านหนึ่งมุมมองของผู้ใหญ่
อาจมองว่าการออกแบบพานไหว้ครูที่มีการสื่อสาร
เชิงสัญญะทางการเมืองเป็นเรื่องไม่เหมาะสม
ไม่เคารพต่อพิธีกรรม

ที่มาภาพ:มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับ
วันที่ 21 - 27 มิถุนายน 2562

แต่ในมุมมองผู้เขียนสิ่งนี้ต่างหากคือคุณค่าที่เด็กยึดถือ และไม่ใช่

เรื่องเสียหายเลย เด็กทุกคนรักครูบาอาจารย์ของตนเองและจะรัก

มากยิ่งขึ้นหากครูอาจารย์เหล่านั้นยืนเคียงข้างเด็ก ปล่อยให้เด็ก

ได้แสดงออกอย่างเสรี

และที่สำคัญหากครูยึดถือความถูกต้อง สมาทานคุณค่าหลัก

ของสังคมอันเป็นคุณค่าเดียวกันที่เด็กยึดถือ

หรือเพียงแค่ยอมรับความแตกต่างและความสวยงาม

ในความคิดอันหลากหลายของสิ่งที่เรียกว่าอนาคตของชาติ

ทั้งที่แสดงออกมาผ่านพานไหว้ครูและอื่น ๆ ที่มาภาพ:มติชนออนไลน์ วันที่ 16 มิถุนายน 2562

3

ผู้เขียนมองว่าบรรยากาศของความเคารพรัก ความรู้สึก
เชื่อมั่นและศรัทธาในตัวครูจะเกิดขึ้นโดยไม่ต้องอาศัยพานเพื่อ
กราบไหว้เลยด้วยซํ้าไป

สติปัญญาที่หลักแหลมเหมือนดอกเข็มอาจไม่แหลมคม
เช่นเดิมหากเด็กไม่มีหนทางแสวงหาคำตอบที่ตนอยากรู้
ความอ่อนน้อมถ่อมตนดั่งดอกมะเขือนั้นก็อาจกลายมาเป็น
ความอ่อนแอและจำยอม หากถูกใช้ไปเพื่อกดทับเด็กไม่ให้
หลุดพ้นจากระบบอำนาจนิยมในสังคม ความเจริญงอกงาม
ดั่งหญ้าแพรกนั้นอาจกลายเป็นความล้มเหลวในฐานะมนุษย์
หากไม่ได้ปลูกฝังคุณค่าที่สังคมโลกยอมรับ และความรู้ที่
แตกฉานเหมือนดังข้าวตอกนั้นก็อาจไม่เกิดขึ้น หากเด็กไม่
สามารถทำในสิ่งที่ตนเองคิดหรือ ตั้งคำถามกับสิ่งที่ตนเอง
สงสัยได้

“พานหนึ่งคู่อาจใช้เวลาไม่ถึง 24 ชั่วโมงก็ร่วงโรยไป
ดังนั้น มันจะดีมากแค่ไหนหากเด็ก ๆ ได้สื่อสารคุณค่าที่ตนชื่นชม
ลงไปในผลงานของพวกเขาเพื่อแสดงจุดยืนบางอย่างต่อสังคม

เพราะมากไปกว่าการเคารพครูในฐานะปูชนียบุคคลอันสูงส่ง
คือการเคารพทุกคนในฐานะมนุษย์คนหนึ่งด้วยความเท่าเทียม”

4

(แท้ ครูคือใคใคร รคือครู ?
จริง

แล้ว)

นิยามของคำว่าครูนั้น หากพูดถึงในสังคมภูมิภาคเอเชีย
แล้วไม่ว่าจะเป็นประเทศจีน มาเลเซียและไต้หวัน อาชีพครูถือเป็นอาชีพ
ที่ได้รับความเคารพเป็นอย่างมาก รวมถึงประเทศไทยเราจะสังเกตได้
จากการมีเครื่องแบบข้าราชการ ประเพณีวันไหว้ครู บทกล่าวเพื่อยกย่อง
วิชาชีพครู การบูชาครูด้วยดอกไม้ที่สื่อถึงความเป็นสิริมงคล

หวา่ากอแวยิตช่่คาาตังว้คงไาควรมาำครมถับรรูาูห้ผใมิมหด้ว่แาชาอยกค่ถบศรึิูงตนษั่ผู้อนย้์ถส่มัตาีง้นยอคิยทงมามอีมด สดัั(งงวิคเทจีพิ่มตผผููคร้้ตไเมรไัารขีู้ทนมงีวะถัสย่ิืแยุบชเนอขนป้ตาคเ็อเ่อไปนคอปร็ยรู็ดน่เผวดน้าูปีก้ากภป็ตมวนิลมวชราจ่,่วาGาระารวิู้ชวคสชะบoแีิาไพหนทจลtปชoีนชนธัพิะ้เ้ๆ์นปาปถเทk็ึปีทสรห่นงnี็ูผ่ะนูปงทน้คoีัึเสต่่่คจหรงาwีาายจจนนนุท)มัิบนะดกัยคีเใกนตขตมห้นวิฎออนบทาบีหงง่มโามรยสมีิตัสรบมูกง้าาเคทายปยห่็มขัอนสองง

5

อย่างไรก็ตามคำว่าปัจจุบันเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ทุกวินาทีหลังจาก
กระพริบตาผ่านไปคืออดีตและเมื่อพริบตาก็ก้าวเข้าสู่อนาคต ในอนาคตอันใกล้
ครูไทยในฐานะแม่พิมพ์ของชาติต้องเป็นผู้งามสง่า ทรงเกียรติ และมีใบประกอบ
วิชาชีพเท่านั้นหรือ เมื่อถึงคราวโลกาภิวัฒน์ผันแปร ในทัศนะของผู้เขียนเล็งเห็นว่า
นิยามของคำว่าครูจะค่อยๆผันแปรไป ครูจะไม่เป็นผู้ป้อนความรู้ให้แก่ผู้เรียน
แต่เพียงฝ่ายเดียวและผู้เรียนคือผู้รับสาร ภาพจำของครูผู้สวมชุดกากี ไม้เรียว และ
กระดานดำอาจค่อยๆเลือนหายและถูกแทรกแซงด้วยการเรียนรู้ผ่านการนำตนเอง
ความรู้เกิดจากความสงสัยกระหายใคร่รู้จนมนุษย์ราพยายามที่จะค้นหาคำตอบ

เมื่อได้คำตอบแล้วจึงอยากเผยแพร่จนกลายมาเป็นอาชีพครูในที่สุด

เพีย"กกผงกูา้็แาถสร่จรคาเา่าเใรมยรีมกีนียทยหาภันอนอวรานรใูดรถู้พอ้จาขคกยททคอ่ีวล่ารงตราัางคงกอมยไจันกนรรเำู้้ปเาท"ใขี็ก่รนิกสอใิดเ้นคลงรหีจ้้คยผรแสาููุ้นรทกเดีูก่่ผขรดูีผูปู้้ียจแด้แุอัรืนดล่งลนะนเมะัะสทีไ้คนีคมบด้ยี้นผวคูกน้าเหเ
วาพจขมาีาระยรเสมณิกานห่์ง็สะลนแเุใกหขาลหว็่เานยาะมพืร่เโ่ถเอเป"ูลพ็รกคืทีน่ียกอ่สนจ่กนใตงะทนารตุนูถ้่กรน่ทอัเาัส้คนอ่ศอยงนงเนอทตกแ่"ิกะออลดทสไดไีะข่ปึวาม้คผ่นู้ามเ้ผวอปไื็า่าลไดนนั้รมมดตส่วถืรวแูงลบ่้เไากหปอตด่็ใ่้วงนด้อคาชไรงีวปิต

ละอองดาว

6

โดย คณิตกร พิธีไหวค รู
มุมมองที่เปลี่ยนไป

ทุกคนจะรูกันดีวา วันพฤหัสบดีในสัปดาหท ี่สองของเดือนมิถุนายนจะตอ ง
มีพิธีสําคัญในสถานศึกษาที่ทํามาทุกป นั่นคือ “พิธีไหวค รู” ไมว า เราจะเรียน
ที่โรงเรียน หรือขึ้นมหาวิทยาลัย หรือแมแ ตจะเขา ศึกษาที่สถาบันใดก็ตาม จะมี
พิธีนี้เพื่อแสดงถึงการฝากเนื้อฝากตัวเปนลูกศิษยและขอขมาตอ ครูบาอาจารย

หากจะยอนกลับไปที่ตนกําเนิดของการไหวครูบางคนที่เคยดูละครแนว
ยอ นยุคจะเห็นวาเด็กผูชายจะเขา ศึกษาร่ําเรียนวิชากับภิกษุสงฆซึ่งเปน ผูร อบรู้
ทั้งทางโลก และทางธรรม ดังนั้นเพื่อรําลึกถึงคุณูปการที่มีตอ พุทธศาสนิกชน
เลยมีพิธีไหวค รูซึ่งเปน สิ่งที่ปฏิบัติสืบทอดกันมา ซึ่งพอหลังจากการปฏิรูป
การศึกษาใหเปนระบบมากขึ้นแลว เกิดโรงเรียนขึ้นมา สมัยนั้นก็หนีไมพ น
เรื่องพระคุณครูที่เปนผูประสาทวิชา ดังนั้นเพื่อใหเปนไปในทางเดียวกัน
จึงมีการกําหนดแบบแผนพิธีไหวครูขึ้นมา

สําหรับพิธีไหวครูในความทรงจําของใครหลายคน
ตองมีการรวมกันทําพานกันในหองเรียนซึ่งอาจจะเปนพานพุม
ที่มีความสวยงาม แลว ตองกลาวคําบูชาพระคุณครูมารุน ตอ รุน
ในสวนของพานก็มีตั้งแตความสวยงามตามแบบแผน หรือ
มีการใสความสรางสรรคที่เปนที่สะดุดตาตอ คนที่มาเห็น
ไมวาจะเปน พานลอ เลียนการศึกษา หรือแมแต
7 การลอ เลียนสถานการณท ี่เกิดขึ้นในปจ จุบัน

แตหากมองมุมมอง ณ ขณะนี้เมื่อไดยินหรือพบเห็นปญหาขาวฉาว
เกี่ยวกับครูการมองไปถึงปญหาที่ครูและนักเรียนเจอ ทั้งความไมลงรอยกัน
ทางความคิด ทําใหเกิดขอ ถกเถียงเกี่ยวกับพิธีไหวค รูและเกิดเสียงแตกกันขึ้น
บางคนอยากใหม ีอยู บางคนอยากใหยกเลิก

กลุมคนที่อยากให“ ยกเลิกพิธีไหวครู” ไดม องวาพิธีนี้คอ นขา งเสียเวลา
ทั้งที่เวลาเรียนก็แทบจะไมพออยูแ ลว เพราะเจอวันหยุดบอ ย นอกจากนี้ยังเสีย
กําลังทรัพยที่จะตอ งเตรียมอุปกรณท ําพาน การเตรียมงานตาง ๆ อีกทั้ง
พิธีรีตอง ทั้งการกลา วคําไหวค รู การหมอบกราบ ซึ่งอาจจะทําใหเ ด็กเกิดภาพ
จําวาตองอยูภายใตค รู ซึ่งถา ไมไ ดเต็มใจที่จะเขารวม ทําไมตอ งบังคับเขา
ดว ย หรือแมแ ตว าทะกรรมที่จะไดยินตลอดคือ พิธีนี้เปนพิธีศักดิ์สิทธิ์
กิจกรรมที่จัดกันบางคนก็ไมไดโ ฟกัสกับการไหวครู แตเปนการแขง
ทําพาน การออกแบบพานสวยงามเพื่อประชันกับหองอื่นก็เทานั้น

ในทางกลับกันกลุม คนที่อยากให“ รักษาพิธีไหวครู” มองวาอยา งนอย 8
กิจกรรมนี้เปน การสรา งความสัมพันธร ะหวางครูกับนักเรียนโดยเฉพาะ
ครูที่ปรึกษา (บางทา น) ที่จะใชเวลานี้พูดคุยพบปะกับนักเรียนเปนพิเศษ
หรือหลังจากในตัวพิธี นักเรียนบางกลุม จะถือโอกาสนี้ในการเขาไปทักทาย
ขอบคุณ หรือขอขมาครูที่เคยสั่งสอนเรามา สําหรับนักเรียนบางคนไมก ลา
แสดงออกตอ หนา ครู อาจจะแสดงออกในรูปแบบของพานที่ตั้งใจทํามา
เพื่อครู หรือที่จริงพิธีนี้ถือเปน สว นหนึ่งในชีวิตครูบางทา นเลยก็วา ได

แลวที่ตางประเทศมีกิจกรรมอะไรที่เกี่ยวของ
กับการแสดงออกเกี่ยวกับครูหรือ ??
เราไดทักไปสอบถามเพื่อนที่เคยไป

แลกเปลี่ยนมา รวมไปถึงที่กําลังศึกษาตอ
ในตางประเทศ สวนใหญตา งบอกวา “ไมมี”

หรือถา ลองไปถามครูตา งชาติ
ที่มาทํางานที่ไทยไดไมน าน

เราพูดภาษาอังกฤษวา
“Teacher’s day observation”
เคาคงรู้สึกงงเชน กันวา มีพิธีนี้ดวยหรอ
แตท ี่บอกวา ไมมีในที่นี้ไมไ ดห มายถึงไมมีเลย
แคม ันไมไดมีพิธีรีตองเหมือนกับบานเราเฉย ๆ

คําวาครูในคตินิยมสวนใหญ
เขามองวาเปน อาชีพที่ไดรับการจา งมา
เพื่อสอนหนังสือ หรือมาพัฒนาผูเ รียนโดยที่
เขาก็ตองทําหนา ที่นั้นใหดีที่สุด ซึ่งเปน หนาที่ที่

ควรจะทําอยูแ ลว แตห ากจะมี
การแสดงความขอบคุณครูบางทา นที่สอนดี

หรือใหอะไรหลายอยางกับตัวนักเรียน
ก็จะมีการจัดปารตี้มอบของขวัญ ไมก็มี
การเซอรไ พรสเ พื่อเก็บไวเปนความทรงจํา

วา เราเคยเรียนกับครูคนนี้เทา นั้น

9

จากขอถกเถียง หรือมุมมองของการแสดงออกเกี่ยวกับ
งานไหวครู ในสว นของผมเองก็เกิดคําถามเชนเดียวกันวา
พิธีไหวครูมีผลตอ การศึกษามากนอ ยแคไ หน ถาไมม ีพิธีนี้
จะสง ผลตออาชีพครูอยา งไร แนน อนวา หากผมบอกอยาก
ใหย กเลิกไปเลยมันก็ดูทําลายสิ่งที่เปนคุณคาทางจิตใจของ
คนที่ใหค วามสําคัญกับพิธีนี้ไปอยางดื้อ ๆ

ทางที่ดีที่สุดคงจะตองยอมถอยออกมาคนละครึ่งกอ นนั่นคือ
คอย ๆ ปรับเปลี่ยนรูปแบบ โดยที่ไมต องมีคํากลาวที่ทองไป
ปาว ๆ โดยที่คนรุน หลังก็ไมรูว า จะทอ งไปทําไม ไมต อ งมีการทํา
อะไรที่สิ้นเปลืองโดยที่ไมร ูวา ทําไปแลวจะไดอะไร ไมตอ งมาทํา
อะไรที่ถูกมองวาเปนสิ่งที่ลา หลังแลว ตองมาบังคับให
ทุกคนทํา แตม าเพิ่มการสรางความสัมพันธร ะหวา งครูกับ
นักเรียน เชน ไปกินเลี้ยง มองของขวัญเล็ก ๆ นอ ย ๆ พูดคุย
หรือปรับความเขาใจซึ่งกันและกัน เพราะอยาลืมวา เรา
มีนโยบายเนนผูเรียนเปน ศูนยกลางอยูนะ ซึ่งมันจะดีกวา
ตรงที่เรามีสิทธิของตัวเองที่จะเลือกทําในสิ่งที่เราทําได้
แตไ มไปเบียดเบียนสิทธิของผูอื่นที่ยังอยากรักษาพิธีนี้ไวอยู
เพราะสุดทายแลว สังคมไทยยังคงหนีคานิยมที่วา ครูเปนอาชีพ
ที่มีคุณูปการตอศิษยทุกคนที่จะตอ งแสดงความกตัญูกตเวที
ไมไ ดอ ยูด ี

10

Authenticity X

EmpathyLife skills through

becoming an educator

สวัสดีก้าาา เราชื่อ ยูซ่า นะคะ เราอยู่สาขาดนตรีศึกษาค่ะ
ในระหว่างเราเรียนที่ครุจุฬาและได้เคยปรึกษากับอาจารย์ท่าน

หนึ่งเกี่ยวกับการเป็นหัวหน้าทีม ในระหว่างการสนทนา ผมอธิบาย
ปัญหาของการเป็นหัวหน้าทีมที่เกิดขึ้นของผมด้วยอารมณ์ที่ว้าวุ่น
จากนั้นอาจารย์ท่านก็รับฟังและได้เสนอแนะแนวคิดต่างๆให้เราได้
ทดลองใช้ในการแก้ปัญหาในการทำงานของหัวหน้าด้วยอารมณ์ที่
ใจเย็น
เพราะเหตุนี้ เราเลยตั้งคำถามหนึ่งว่า นักการศึกษามีทักษะชีวิต
อะไรที่ช่วยให้นิสิตอย่างผมได้คลายทุกข์ ได้ถูกเยียวจิตใจ และชนะ
ปัญหาในชีวิตประจำวันได้ในวันนั้นไม่มากก็น้อย ต่อไปนี้ ผมจะ
เสนอทักษะชีวิตที่น่าสนใจที่ผมเรียนรู้จากการสนทนากับอาจารย์
ในวันนั้น เพื่อมาแบ่งปันความรู้ทักษะชีวิตต่อไปนี้ให้กับเพื่อนๆผ่าน
ความรู้ความเข้าใจ ประสบการณ์ของยูซ่าจากแหล่งเรียนรู้ต่างๆ ค่ะ

ทักษะชีวิต (Life skills) ประกอบด้วยหลากหลาย
ทักษะ ซึ่งสามารถเจอได้ในการรับสมัครของชมรมต่าง ๆ
ภายในจุฬาฯ ของพวกเรา เช่น ทักษะการบริการจัดการ
มีความคิดสร้างสรรค์ เป็นต้น ยกตัวอย่างจากเราซึ่งเป็น
นิสิตครุฯดนตรี เวลาเรียน Hard skills ในวิชาทักษะ
เครื่องมือเอกและการรวมวงดนตรีแชมเบอร์
ทักษะชีวิตที่ได้มาคือ ทักษะการสื่อสาร
(Communication skill), การทำงานด้วยกันเป็นกลุ่ม
เป็นทีม (working together/collegial group),
mutual trust, respect, creative problem
solving, decision making เป็นต้น (Philosophy &
History, Encore Chmaber Music Institute )

11

ขAอทัuงใกยผู(tนูทซษgh้หั่เทาก(รeะrันีชึoเยศวกษ่nชันงืนนw่นัาะอtใญiนทรจะนctวีุ้่hวำขเชกาิริรเHเอดสาคคmาปoงย็อานรจนเiwวงาnระิคททชทจะาีุมdั่วมาคTนหคกาsา์ืoขมวอเอษeนมอกราาิtำBะคงจมด)นรินeีเนะีดมคกสซิ้นึพุสส่เงณนาYณิชทรวตชิ์o์ร้อ่งาก,ลควสคบuัทง่คเยกวังณกรrวกาผลเ่ษsากิอสะมษeสปสณนรคระlิกาสูามf้เะรสนาุมอปึ‘ศกขAก็รAชนาน่อาามผอnรูuีนสงร้Wอวงถdัืกปุtต่กวฒhนพ่าลิาeWัรกeู)์ฒรภงชกeาัnร้รทhนัาฝีรนkก่ะtัyเวศปiงาหcรใึี1ะ(กทาIนไiวีnท6tt่่ดไษ1yากu้าMด’งภกาา้rง“คเใtaแารอาอรuีนวเรลคtยาะรrtาวีอระeeนกไิยมเมนรคาr)รน‘ูสท้sณาจEรีรกรู่า์ศเm้คาาเอึรปแมีรกะก็ตกอลpานาหวษบดิ์คaะรทซช้อิึาั่ควทถดtางกาปhยผวาจแวรษ่ิyลางาตลลม(’ะสมาสBพวะัณิ(ยงaคอทคส์ลทิคคังดiายวแอlกมทวeามแาลัยษา)กมพyบาะไืมะ้ษเรนบดอHกช้่รถืะู่าเขฐ้อสาuตพดนึอาิััมรกlับงนฒงlห่เน,ผกปสโูกน้็นCอใลตัอนืา่่งนานeางใตรสไัทืตวหศnวอัั้ดึเกวผ้กgเปูท!้ีอเ็"ษเ่ษaอนชรงืี่ะาgองยแหนวนีeลนซ้่ึึา่่ะ)งงเใปน็น

Empathy ?

Dขdอeซึe่งงeeเเpรปp็เานรElเilาปเmsi็ทsจtนetpะคeตnฝaันnึวิiกtnคiตhnทัgทัyดีg่กใสคคษิชมืื้นอีอใะวนิรธกคEัีกบดmาวัาฟงราัรpนพงมีแ้aดคยส้ืกัtวอ้กาhปยัหมyเญครนาิ่้วนมหีรา้าไถตาตม้ดแทน้าีเ่อลจมขจ้ยะะาา่ใาพเใกหัขง้จ้ฒกเาไแขาใรนลา?รจเาะฟคห-ัผค็ูงวน้เวสสาิร่ว่าีวงม่ยามทนีรนเู่้สผรตสูไึั้านพกวดูเ้ทใดแขี้่จเลาอรใะย(าจคาเTแคกวipลายจsะมเะรสพขีตยู้นอดอนใงองกกจกัอบเาานกืรนร้ัมอฟขกัหางอจิอางตโหยทดั่ว้ิารงทืยองตไยเคนขมา้่วาเเใอาลใชม้งจยกแแรคูร้ลืสลออึะกะบผลกขู้คึออกาื่วนรงซาึ้เฟตงมขังาาหคแมิรดบ)ืจอบริง

12

ประสบช่กวายรใณห้์ผู้พเรฤียตนิกไรด้รสมะทค้อวานม(รูr้สeึกflอeยc่าtiงoเตn็)มซทึี่่งชโ่วดยยสเกปำิดรรวกะจาโรยตรชะนห์นขักอใงนตEนmเอpงathy

ช่วยให้ผู้เรียนรู้สึกอิสระที่เปิดเผยตนเอง เพราะต่อให้คุณค่าจากโลกภายนอก
จะมีการเปลี่ยนแปลงไปก็ตาม แต่คุณค่าของตนเองภายในจะมีอยู่นิรันดร์

ช่วยให้แยกแยะความรู้สึกแย่เกี่ยวกับเหตุการณ์หรือพฤติกรรม (ความรู้สึกผิด)
ออกจากความรู้สึกแย่เกี่ยวกับตัวตนหลัก (ความอาย)

วิ ธี นำ empathy ไปใ ช้
ในกา ร เ รี ย น ก า ร สอน ?

เข้าใจ สนใจ ทั้งเนื้อหา ความรู้สึก เจตคติ ค่านิยม
โลกส่วนตัว ประสบการณ์ ของผู้เรียน โดยปราศจาก
การประเมินและเอาความคิดตนมาครอบ
ด้วยบรรยากาศที่เต็มไปด้วยความไว้วางใจ
ไม่ประเมิน/ตัดสินด้วยคำพูด และภาษาท่าทาง

13

Authenticity ?‘หaoแนกcึrใล่กงาtเหwแะล้ใลรแiืเข่อnลนคกhอรลาิตอ่ยหะม่คaววรกแะ่oคาง(าละวาตวรลtแSยส่ำงnั้งทาััมบางลtจนpะงงวลeeสใำ่มึเผกาคกูะาeลกิหป’ตpแกหดต็ลามsoงซลั่นAลhรึครมชมาด้ผpงaขทืeจะ่กuอีวนาสอา่lอทรuิทกnอรeบtิยิอนนกีงงhืะtศำา่กขใแนhกาใJeทsรใทชนอดลoจีรoาa้ำคnหวคางวสเ่ิไ้ะรrิsตyอรtพค่งยiดนีงอเ3ihtย้cเยทขำyวทวiดียทe้ปี่t่นี้า่่ๆกอ้’า่ตมาวเpาคaiใรยเืปูsยง้นหเท่า,ขจอส็(u.าิขุมนตS่’จ้าตม2กีงtงา(ัค‘tาตhนรใA0ขดคeูาeIหั้้กสหวfeวเาย1สึนmupาอาิกคเมnงsข6นชtทอh่มงตoีีำมphอtแ)่ว้แeีงใiิหภmนeacชลงตaจจลีnชววานntะะเดuีัิีeปะhงว้ลต้ษใแtิJวืtรetรตiเัhชอนcแoาhบย้ปะชtทเe็กiกลiีวสsiผกวtอนn่cัิตyenทระลญดอบีgท/อกีตนtpาtา่เบชเiังrเชกcงปวเhสiaขีอคดคsา่ิ่อก์เย้ื,าดวบnจปตอวองาaวจน1โะยsเรงคญรกะกuล9ลใรpตะักูอืำ้ปบจหาt8อากกaาัาวยhกูกรก่ณญ9ก่กอมรrาeบตั่ตeปา)รับบูทข้ไนn้แดีaตรอนn่แทปอปตลtมีโสuนง่tเตiงิทรกcล)น่อะจอนัtกเุะ,hบรเกดอกงตCงใสกา้งeiแีตกงยาtจ่อaรพบัยืใลnารวนนรiง+นmัวกลัsซ้ะรเtกบัืตนก่iอหางคทแอkัrbาผนใบงรeนิoรำวส+รrดันอัณเงสาiaสsงไตdอิ์่ชผกยก่มสงมง่lใยืงทgอ่าล,าเ์าีทอหสวจ่ัีสบงe่แร่tรกกาพาามrเรเAดปอ่ิuดขคาปกมมวdๆ้ั็ำาลาueรนลกแนาiตเ้รมใcวt,รารนเ่ตมhนจาสิtของถยiนนeณoาเกางทหอ์ีชรเnมโnด่ีัรอจงวกืลtิาaดอะงiตัแcกรนrลถyตะเาลืมอก

14

เราสามารถฝึกทักษะ authentic นี้ได้อย่างไร ?
ในหนังสือ Authentic ของ Joseph แนะแนวทางที่แนะนำ
สำหรับขั้นตอน 3 อย่างสู่การพัฒนาทักษะ Authenticity ดังนี้ และในช่วงเวลาที่ยูซ่าฝึก self-esteem อยู่ ยูซ่าก็ได้
คือ 1. รู้จักตนเอง (Know yourself) 2.การสามารถเลือก ตั้งคำถามว่าทำไมแนวคิดที่ว่า ‘เพียงแค่รู้ว่าตัวตนภายในของเรา
ตัดสินใจ และรับผิดชอบการลงมือทำบางสิ่งในชีวิต มีคุณค่าอยู่แล้ว ซึ่งไม่เคยลดลงเลยตั้งแต่เกิดมาจน
(Own Yourself) 3.การเป็นตนเอง ซึ่งมีการทำในสิ่งที่
ตนเองรักและรู้สึกมีชีวิตจากการลงมือทำในสิ่งที่ตัวเองรัก วันสุดท้ายของชีวิต’ ถึงช่วยให้ยูซ่ารู้สึกดีกับการรู้จักตนเอง
(Be Yourself) แต่จากประสบกาณ์ส่วนตัวที่ฝึกขั้นตอน คำตอบนั้นก็คือ เพราะว่ายูซ่าเห็นกราฟนี้ที่แสดงถึงคุณค่าตัวตน
หลักที่แยกออกจากคุณค่าภายนอก (กัญญากร มาดารัตน์)

การรู้จักตนเอง หนึ่งใน tips สำคัญในการพัฒนาทักษะ
authentic คือ การทำสิ่งที่ตนเองชอบ ซึ่งคือการพัฒนาทักษะ
ชีวิตด้าน self- esteem ยกตัวอย่างเช่น เราหยิบแบบฝึกหัด
ของ self-esteem มา ซึ่งมีการลิสต์จุดแข็งตัวเองและใช้มัน
ทุกวันจะทำให้ตนเองรู้สึกดีและมีความสุข (ทำให้เราเห็นและ
รู้จักตัวเองมากขึ้น) และเพียงแค่รู้ว่าตัวตนภายในของเรามี
คุณค่าอยู่แล้ว ซึ่งไม่เคยลดลงเลยตั้งแต่เกิดมาจนวันสุดท้าย
ของชีวิต

321...ส่ซสึงส่่ง่งเงสสเ่เสงรสิเรมริสิมมกริกาใมาหรก้รปเปาตกริรรดะตระยักุดหกะาสนตริัโ์นเกใลยใชถื้ึอจกงกชกลกกาวาินลรธรี์สกวเิขลนธาืีักอรบอเกาสรีรงยนคสุ้นกนนอรคูนค้าดว้ทวีว้รา่าสยม่หมงกฝีาเัาสนคทรรัวแินมากลำทมะตัษกรpูน้แษaเละะอsะsงaคiใoAuำนnถtกhuตา่าeอมรtnกจไัtาดดhi้cรกอiเtายรeyี่ยราเnแนงรีอลรยิู้tสสะนิ่รงกieะcๆาขmรอหสpงนอaผึู่้งนเtขhรีใยอyหน้งผใผูู้น้เเรรตีียัยวนนผู้เรียน

15

เ รอาย่มาางดมูีตคั วว อา ยม่ สาุงขกกัานร เเ ถรี ยอ ะน รู้ใใ(นคนทมักค(้ควชงEาำีาานววศmีแิรกิม้าตกทลมลั่ลมoค้อ่งปิกอคาิtคดนนืนัiิเงวอ้oดเปนทโขชหิn้เล็ลกเงอาีหนพ่aท็กืยวาง่้นคอlตรานตLสวนทยmะีค่าeา่ววเมวัnมบๆขaนนาจาaทเtตตมแuรขัไิ้ควงลกาดMรrูเ้้แวiใกะtมรัaาLลyีจอานสeม)จrะาค,iภเnาอเa่จหวระกา็ุaยาฒา น่KพตารินัวMl ยงภแว่i์ำามnคเวaาีเหรแgดคนสวrานลivึะลวนไa่้งะทแาaหออใเมลาKlนมครนlงะหlามทวปiจสีีnข่ัวัาSมอัาจงงอุgมoกนคจมแัุv(รยlลูมญม้Pิถuทa้ทีงoี่อมtา่เl(คสilรsS์งoต่ยางiเLเoูtnใพ/ผขทสiiิfv/หcู่sามลeแ้นปeiเไaตใลเธใท่้ดีตsห่lอจtว้าิแ้khปมพเงmมiนLัจiีlรnสฒlอeๆอบะasิาkสnสกไนtiทมัอnuีรวaบีน่า้แกาะทgrคใต้iทใรปtา)ห3วถนyน,รยราม)กเวกะ่ทบุมCอนัฒอสากทิๆงิสoะอรบดภิษคำmเค้สครา าเวะีะรลยวmนาว็ั จคานบะบมืeใ๊มSอทรกาูน้ัno)แสายนชtลfำงีบไtวอไเิะปาตรsดาก็ย้จคkรเ่าiะลมlครlิย,ใณมิ์ชน้โชะีนวคิโตะต๊ะ

References: อ่านเพิ่มเติม:
bF7ehi6x.ht5n.ชetHt4ีp.คetวs3dpิ.uคsEuต2วf.Ws:กil1วnาM.dtด/ัl:ชsา้/ญ,.ม/cHวiวJนw-/iีมrBัonรรwยooYญูญ้wแb.พสdrsfึweISตToาก-ลชwesTิheaกweกดkผpCู.eMแ้elร-yตาtอ.hfื.h่eสg่o.-AนามB,ทahงenruKุงeSToาปtมmcรคsัtiTt.ดnswupญtะEoมวeab(าeหbsRาt2rาญeeรhh:efวSeมัน0/่ตi-mrา/tา.c.คL1นstmcนงิ.oMhLe์6.ดบทoo.oเaiุd์n)nuเอค.mเf.nชmaaอิdsกเคงAdaiอ/yกsสcbบลwMosueกสาeGว.lIantaสteารกnhrค-r:tคาmรraodsecณiกครPำtarahwnuiคiำาสntะa.?untsmำtรสคอeivhticgtมสckอนรe=rีpุeu..อMวศนHlเ.coุgQฒรsนrาืเOeiP่rs.ิ.อnรสืเgth-่ภnอuWรงdืตo่/iอธgางlysoรfรตวง์aee-TัรกะsวaจOYtgมุoทาตฬf-&eชpPราfนBา.าiวGงhxิcEDลหเตอyeooคิงลaYาขักdmร&Oกรnอาร-ม.งg/UะณmHtผณค์ูeหhR้i์์มเisอeอrnSแรtีหรยoEา-ลdo์สาLรนrsะfขFyวมeทแัิaบท.ณAtลา/์เยงะคNาสลัDลืง่ัอคยนม.
Rogers, C. R. (1980). A Way of Being. Boston: Houghton
Positive psychology
Mifflin.
6มี4RขB้4eอe22cเ1nส1.o.-hน0hSmt7อthttpm7pแas2นshe::7/ะa/n//@wrcdA,suwenTtnud.wyed(.s2cceueo0urnlo0rvftr-.8niecps).hct.c.ugtuhHideoluaaynnlp.aesapp,.dlcaiace..cctotrhf.h.mtohuNr/mlmeaew:.ancYtso.t,hrok/:r
McGraw Hill. to this article, send them here!:
critiques related

ณัฐชา หมวดทอง

คณะครุศาสตร์ (นิสิต สาขาดนตรีศึกษา
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)

16

พสาำนคัไญหไว้ฉครนู

หากกล่าวถึงพานไหว้ครูคงเลี่ยงไม่ได้ที่จะไม่กล่าวถึงพิธีไหว้ครู เนื่องจากพานไหว้ครู
เป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของพิธีไหว้ครู ซึ่งพิธีไหว้ครูได้รับแนวคติความเชื่อมาจาก
ศาสนาพราหมณ์ที่ถือเป็นวัตรปฏิบัติมายาวนานจนก่อเกิดเป็นวัฒนธรรมอันหนึ่งของไทย
โดยพิธีไหว้ครูนิยมจัดในวันพฤหัสบดีตามตำนานที่เชื่อว่าเทพแห่งวันพฤหัสบดี

เป็นอาจารย์ของพระอินทร์และเทวดาองค์อื่น ๆ จึงถือกันว่า
พระพฤหัสบดีเป็นต้นตระกูลของครูผู้ให้กำเนิดสรรพวิชา

โดยธรรมเนียมการไหว้ครูของไทยไม่ทราบ
แน่ชัดว่าเริ่มจัดครั้งแรกเมื่อใด แต่พื้นฐานของ
คนไทยเป็นคนที่รู้จักบาปบุญคุณโทษ เนื่องจาก
ได้รับการขัดเกลาแนวคิดและแนวปฏิบัติตามพ
ระพุทธศาสนา ดังนั้นการกตัญญูต่อครูผู้สั่ง
สอนวิชาจึงเป็นสิ่งที่ดีงาม
มาแต่อดีตตราบจนปัจจุบัน ประกอบกับคนไทย
ส่วนใหญ่มีการกราบไหว้บูชาพระรัตนตรัยอยู่

เป็นนิจ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการไหว้ ผู้มีพระคุณ

เป็นมรดกทางวัฒนธรรมไทยที่ถูกปฏิบัติ
สืบทอดต่อกันมา

17

ทีส่ไบทาดใ่ท้เรอหเเกะ้ซีสมปงึ่เืพ่ย็ส่กงขจวอน้รวตำาำาดคคะกคศาแรสััยรึำบัไมลญ้กรนาสหกะหรษศทดววเใาัน้าดสรรงคัชรี้ใงสกงรเใไพรุิสนนูผิญนลืนดหืธ่่อสนอีทานวกกพ้ำงวควร“าตารในชโปรรรัะไรนูวีกทสไรคแมีพ่หุค่หนะววิลณัม่้ธาวารดวีนีัะู้กไรตนคคสเิเหาสๆอารพรร(ูืูวรนเ่เฏดรา้อ้สป็ซคกึเจีอจ็ศ่ใสงยนลริาจยูห่ลปรตม้าพรัิำนญปิจอยาวาพั์ธ์จีกกถม”กาุทพร่ึีบเอจ่งกสัรจขรรนพัาีนษถวะดยอ่รยาาคกาานงขัยุึนง้สณนานไาณเไรมปดศเง็้หึทพจกเนเืกึวู่ดขำวังอร้้็ทษดคาีเกจ)ร่กพนาใรพิำาิูใดตจบเลรร่หจวึแเ้ึาแะเกงศปชหลง่สเ็ส็ถวจนนนะึ้ด์ๆายงารธกไงมพแบะรจมาตรา่ลรเรวร่ึวปะมรมง่กบส็าคถคนปวุถวจจณึคำตงดรนะง้ศนาะพนเนข์ถปดวเึมอรั็มงธัตตนกัะสปงิอสัคลาคทกจีไุุก่รกณอณโจดาาุณ้รรดบรป์ขครังมคทวนคอรัเ่รุ้พาูรรางงกูณีอใยจ่กรกคอนะาะนาาฏรนูเจยนสรอหสุมาเา็ฝมคารนาุิัรดห่าจมณยรยไำกา์านะทดัขรวรตึ้้เส้ิำนัวนงพทย่ืวำ์รกา่คอยเคาซจจาปงึัึใา่ช็ญางงรเนหลนามตกใ้ั้ี่ทเศยนดีนปอดิุ่ต็ษภมไรก่ๆายปาาา์งรพเชภ่ๆน

ซึ่งแนวปฏิบัติของพิธีไหว้ครูและพานไหว้ครูเริ่มมีระเบียบแบบแผนในการจัด
ตามหลักการของทางราชการ คือ ตามหนังสือที่ 15943/2486 ลงวันที่
17 พฤษภาคม 2486 ของหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล อธิบดีกรมสามัญศึกษา
ในขณะนั้นที่แจ้งแบบพิธีไหว้ครู ซึ่งปรากฏเรื่องพานไหว้ครูไว้ว่า
“พานดอกไม้ มีดอกไม้ หญ้าแพรก ดอกมะเขือ จัดให้สวยงามตามสมควร”
จึงเห็นได้ว่าพานไหว้ครูถือเป็นองค์ประกอบส่วนหนึ่งในพิธีไหว้ครู ซึ่งถูกใช้เป็น
เครื่องสักการะอย่างหนึ่งเฉกเช่นดอกไม้หรือดอกบัวที่ใช้ในการไหว้พระ หรือ
พานดอกไม้ธูปเทียนแพในการไหว้ผู้ใหญ่ โดยหญ้าแพรกและดอกมะเขือทั้งสอง
มีปริศนาสอนใจไว้ ดังนี้

1. หญ้าแพรกเป็นหญ้าที่ทนต่อแดด ทนต่อการโดนเหยียบย่ำ
ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งการอดทนในการพร่ำเพียรเรียนศึกษา

2. ดอกมะเขือเป็นสัญลักษณ์แห่งการเคารพนอบน้อมและกตัญญูกตเวที
เนื่องจากดอกมะเขือมีลักษณะที่พิเศษแตกต่างจากดอกไม้ชนิดอื่นอยู่ที่
ดอกจะชูกลีบดอกลงเบื้องล่างเสมอจนกลายเป็นผลมะเขือ

18

ว่แาวัไตคฒตมตกพ่วจากนวาตรไา่มาก่าามธจมกกานังเจ่รารดสมงพไาแาิสทะืรริ่ก่อดงรนบไอเมัจะำ้ทัไปยนดใีบปชดท่็ง่ใ้หิน้ชานไทงา้นพเรอัวเงปิปตกำนกะ้วนกธไคีรดรเเลารไรีนาแิรพ่ระยีืวูรษหา่ยรนอชดอมรมแักวัฐ้นนว้กอเ์งไตวกคดพรัคส่นัหวยจีตัิอ่กนรอ้ยาูดนามนวดถง้รกเงพัุกคทใพปาดะงดชไ็ัจาิพรล่ากนนอาูวบมัับน้ง้ายนลอกนอหใึ่กาในซดาไยไึบบมก่อดาู่งไหวม่ใาาตครร้ามเหไจวงีลงเอ้จอณดกิคทวเคมคี้้ศางดืง่คกาวพรีะอรตรัูเย้รารจลหขงลบยงูึา่ปวจ์มพงอารอเขืกเมะร่อหลวงา็ปียา็เิะเ็ลกถน่แนะปยสงนูึด็กามงเิกไในรต้มษ็อปรหศ้นจกีวเิ่นจยงฐรคาสวษัรป์้คดงดะัคะรม์ยจซืาจ่ดปแึ์ลอทร่ิจบหังนูนตุ่ษรกูะงงนบ่็รรใละสัืงไกถฐอณัอน์บูกตมะกกา์กนกตอเาัรตกลเรลแกจีับชมอเงาาบ่ยปตาเนสงสิค่รมรกกวดตีท่ะำรียว้แารพ่เพรออไคาืนปะพต้ัคาด็งยน่มญท์้น่าคนใขแเาึทปง้นีกนชขณนหบ่งื้ใ่รเอาไหอซดมบวึนะะ่้หูรงงงนลวสศกอึรผพอจ่วิัยง้างงยษรลคาอา่แคสคใิะากย์นตรกลน์ทูรวขง้คทกไพมรีวามือกะ่อหจาคมาางาา์ยะรจพวผันใสัรจู้งพปจด้คนาัวไาไวเดราทรนปหาหรกยู็ูะนทไำงปนขววงทด้ว้แำรขิอ้าคแึกูา้ซษปผขนึมแงบึร่งา้งูนฐนแหเตรบ์รมย่พพคบเีาวืัสมส่พลกงืิอวาาืชบับ่ไเวกาอานนสปปสดยส็รมใษำ้ไรนรงแอาห้ชนหะเณา้ากนจัลอสรก้งวกิมืง้าะอำกศสควรหแหดรรฝูรรบึสรปัูกัคบบกร์ ะคู่ชัน

19

ทศีสน่ิขนวษำก่ำอ้อตพาิปอค้ำยจไางั์อามรา“ญนกปสจักันงะุ้คมนารนนทลริพอิไวร้จสระทงไอัวยฤมายนู้นบเป่์คัรยหูมปต้ไใทชน็ภไิไรูดรดนภปู่าืดน้ปหูทอ้์ีแทขอฏม่ดีซใลลไิว่ิึีตย่ส่ยหบใง”ม่าอ่า้ัะ่อาาจเหตยยนหิ“งมมยืเเูร้ตมิ่นหเลอหทๆืาไรหี่นา่นเอามดษรกึมพ้่ืทเเยถงงือ่อาหาปลอจาม็สยรนมิๆนูานนพง่ืใปาใดกกอคชบอัคน็นร่คงไนทหนเาะนคพทดสงำีใรพยด้่คืวเากีบรบอขคศ็ึฤกาน้งจล็นอตยรม่ตฉถงีไุาืิกเมซอไากึอสปหพี่วืัไงดงงน่คเมฏ้วใอเว”าิ้ปยิ้ทปคนด็ิพวไบน่่นนัไัราราหกวนีตูท่ยยเเนิคา่วลนคแธข้ไาืบไ์คเว้อขตมอรอนอดืเา่่่รออ้นสงูอเหาถวมเพศ่งงรสมลยาาินูภลสื่ลำษรใููัสงออ็ิกกพพม่งจทนยงนัิิม์พ้กศหานใองวิืเัด่จนราใษลนคนพัเัิะมนงรจไงยรทลิิืีนค์ะ่หหมจไค่ัอุร้าดูณนดา้รวแงง้วแป้ื้่วกอคสคอหปาทลัย้ีนกรยา่างัููะส้่ยหกในกัางนอเากมร็รมาะ
เพื่อระลึกถึงพระคุณครูบาอาจารย์

แมคคลเกา้มวพอวืวกา่าอาอยทูรมน่่มงซใทัาึที่วสก่ชงส่นมั้ำาผเุมำูลปงม้อเเ่็คพปาขะนามัั็ีนญนนยจเอ?ครนไธก่ใ์งวมขมรมานทื่่ีมีีออ่จรคคพเกงงอิำรวัวธสคานเนีาัาไปุกจร็มรูมหักนดะกกััเ่วคมบงต้หาิษค้็กด์อลรอนงรูาเะูงกงาวหร่บวแม็นา่ศูนรีาิชต้พพดษอ่พตาหา่าอยยกาอ์นาน็รกทนจคีกว่ไไไไะไวมหมหมมพหา้่วดวอใไ้วบ้มค้ควงบดควส้ใรงร่ตกูรูาำจนมูอ่ิปีีพออคตกเคัรงเราญืมต่วกะอน่ิตาากอดขงไมไลขาไอจหวปสออรา้งวใใ้ำพดงกคนดขคทาพรััพยู้นญงยาเาะัชเไนง่ไปนนหม็หไฉีนไวหรน้หืคอว้วรคู้คไรูรวู้ว่า

นครินทร์ 20

บทความรางวัลชนะเลิศ ความห่วงใย

(ไม่ได้อยู่)

ในพานไหว้ครู

“ครู” และ “ศิษย์” หนึ่งในความสัมพันธ์ใน “ครู” ผู้มอบชีวิต
สังคมมนุษย์ที่มีมาแต่ช้านาน เป็นความสัมพันธ์ที่
ผู้คนมากมายมักนึกถึงสถานะของกลุ่มคนใน มอบร่างกาย มอบจุดเริ่มต้น
รั้วโรงเรียนที่มีฝ่ายหนึ่งเป็นผู้ “ให้” วิชาความรู้
และอีกฝ่ายหนึ่งที่จำต้องเยาว์วัยกว่าเป็นผู้คอย “รับ” มอบวิชาตั้งแต่แรกเกิด อย่างครูในบ้าน

หากแต่ในความเป็นจริง เราทุกคนย่อมรู้ดีกว่า “ครู” ผู้มอบวิชาความรู้
คำบอกเล่าและคำนิยามที่บีบบังคับสถานะของครู
กับศิษย์ให้อยู่ภายใต้ความเคารพ ข้อบังคับ และ ที่มักพบเห็นเป็นปกติในรั้วโรงเรียน
ความเหมาะสมต่างๆ มากมาย ตามแต่สังคมแต่ละ
ยุคสมัยจะจัดสรรให้เป็น “ครู” ผู้ช่วยนำทาง

สำหรับเราแล้ว “ครู” ที่เราได้ประสบพบเจอ สู่สถานีมหาวิทยาลัย อย่างครูกวดวิชา
ล้วนแล้วแต่เข้ามาในหลากหลายรูปแบบเหลือเกิน
“ครู” ผู้มอบความรัก

ความห่วงใยราวกับมารดา

“ครู” ผู้เป็นเหมือนที่ปรึกษา
“ครู” ผู้เป็นเสมือนครอบครัว

“ครู” ผู้เป็นดั่งมิตรสหาย

ที่แบ่งปันทุกเรื่องราวและรอยยิ้ม

“ครู” ผู้คอยช่วยเหลือ

และเต็มใจสอนวิชาชีวิตอย่างไม่ปิดกั้น

21

เพราะ “ครู” ทุกส่วนที่ได้กล่าวมาข้างต้น
อาจทำให้ทุกท่านได้เห็น ”ครู” ในมุมมองของศิษย์

ที่มองผู้อาวุโสกว่าอย่างเหรียญข้างเดียว
และอาจหลงลืม “ครู” ในอีกมุมมองไปเสียสนิท
เ ร า เ อ ง ก็ เ ค ย เ ป็ น
ห นึ่ ง ใ น ค น ก ลุ่ ม นั้ น
ก่ อ น ที่ จ ะ ไ ด้ พ บ “ ค รู ” ใ น อี ก รู ป แ บ บ ห นึ่ ง




“ครู” ท่านนั้น ตัวเล็กและเยาว์วัยกว่าเรามาก
เพราะ “ครู” ท่านนั้น เป็นเพียงเด็กน้อยในวัยห้าขวบเศษๆ

หรือก็คือเด็กประถมต้นนั่นเอง
แต่เพราะความเป็น “เด็ก” นั่นแหละ ที่สอนให้
คนอาวุโสกว่าอย่างเราได้พบกับมุมมองความคิดแบบเด็กๆ
ได้เจอกับจินตนาการในวัยเด็กที่คนเรามักหลงทิ้งไป
เมื่อเติบโตขึ้นในกฎเกณฑ์ของความเป็นผู้ใหญ่

และ “ครู” ท่านนั้นเอง ก็ทำให้เราได้เข้าใจความเป็นครูมากขึ้น

“ครู” ที่ไม่ได้จำกัดเพศ อายุ เนื้อหาวิชา และรูปแบบ

ของความสัมพันธ์ที่เข้ามาในชีวิต หากแต่เป็น “ครู”
ที่สอนบทเรียนที่มีค่าเพียงสักอย่าง โดยไม่จำเป็น
ต้องวัดหรือประเมินค่าว่ามันจะมากน้อยสักเท่าไร

ประสบการณ์และบทเรียนที่ได้พบเจอ ทำให้คุณค่า

ความเป็นครูในความคิดของเรา ไม่สามารถวัด
หรือเปรียบเทียบได้กับราคาและความสวยงามของ

“พานไหว้ครู”
ที่ในวัยเด็กมักจะมีการประกวดแข่งขันอยู่เสมอ 22

ไม่ว่คาวนจ่าะาใมเแนปเป็ทคคนี่ลกาวคกรา"ลำัพพทมบีพิู่ทธสใีดุคักกหม้วากคคพาุรัารณมนั้งรกใธคก์่าเสราู่รมรปืใค่ะกอจแทวรเบำารแาบมาลบหนนระีไูึ้้รสกืคหึอเกยววรแ้้ทาาอมแมม้นาัแลงกหไต่ะใป่จวพจวงะัถตทึาใีเง่หนยถมค็ุนอไสาิว่หยกคงาู่ขวใลวม้้อคนานทงรมทูกรุเ"รกลงวั็่กจากๆำๆดีสิน่งๆ้อยๆ



อ า จที่ไต่ม่าหไงรดืฝ้อ่ผาแูยกท้ตใ่หจาสร่าิงไงกมวแ้แอใลต้บน่วเใปคห“็้นวพกัานาม"นใคสัไนวมหาคพมัว้วนครูา้ สรธมึู์”กขสัดอมีเงๆพพัคี"นยรู งธแ์อนลี้ยะ่มาศาิงกษเ กดยี์วย่ าว

23

เราเชื่ออย่างสุดหัวใจว่าความสัมพันธ์นี้ไม่เคยจืดจาง
ไม่เคยเปราะบาง และยังเต็มเปี่ยมไปด้วย
ความรักและความเคารพเฉกเช่นคำนิยาม
ที่ใครสักคนเคยกำหนดกฎเกณฑ์ไว้
เพียงแต่ในยุคสมัยที่กาลเวลาผันแปรไป
การนิยามคุณค่าและความสัมพันธ์เพิ่มเติม
ก็มีความจำเป็นเช่นกัน
เพราะสายสัมพันธ์ของ “ครู” และ “ศิษย์”
ไม่สามารถกำหนดรูปแบบ อายุ ความรู้สึก
และความสัมพันธ์ หากแต่เป็นสายสัมพันธ์ที่ลึกซึ้ง
และสวยงามเกินกว่าจะถูกบีบบังคับให้อยู่ใต้กรอบ
กฎเกณฑ์ พิธีการ และการแสดงออกถึงความรัก
และความเคารพที่ยัดไว้ให้อยู่ใน “พานไหว้ครู”

ประกายนภา





นางสาวสิรีธร สุวรรณหงษ์
สาขาวิชาการศึกษานอกระบบโรงเรียน 24

จ า ก อ า จ า ร ย์ . . . อาจารย์ ดร.ชนัญชิดา ทุมมานนท์
ถึ ง นิ สิ ต ภาควิชาวิจัยและจิตวิทยาการศึกษา

สาขาจิตวิทยาการปรึกษาการแนะแนวและการศึกษาพิเศษ

ผู้ชต่่ปวอสภขยรคาะาอศขรสคูคาบาบวสวิปาชาคตอรมาวระาหราาจถะลมจาัมลกาสรึศกรำยสึ์ูยกเน์ตึรจษ็กรจดงแาถใเรึปลนง.็ภะนกกากาบวาุิารณรญรเีแสลห่สอาโนดเนสุรนงีธยคนานวำยาแใะมเลห้พกะน็ิตกชัิสญิรจตกญาุรตา เไคขที้ดร่าู้ยอริมั่งบยาูใ่ปแข้หาขลรยญงะอิะ่นสใยๆแิ้บดหมีล้ตกเระ้ัส4บอางมรนใดปณอนีงร์ัตคาบ่ทด่มอะีุนกทจิๆีส่าเิๆกตกนินทดีสะุ้จกคถเาคะปาก็นนนคอกเวลด4าายรมทณนปมนุี์่ทงะขีต่มค่ัมอ่อีนะงคท…ชขุวีกวาอิตมปสงัำพสนญุหขวะหรกคับาเะทรกี่้าอาทวาุกจจคะน
ทั้งปวง อสาาภจขาาาครสุวยิ์ขชศาึดกหรษล.ัรกาวิแสศู ลตระราพแวลลระศรึกกธาษกรวาสรอกุนล

เใคป็ช้ณนชีกะวยิำิคตนลัรุดงี4ศใต้าจอปสีในตหท้รีรั์่คบ่คนี่่ะนะอิ สยิ่ขตาองใใมหีหค้ม่นวิทุาสิกมตคสทุุนขกสูค่ น

25

ขอแสดงยินดีกับนิสิตใหม่ทุกคน รองศาสตราจารย์ ดร.ดวงกมล ไตรวิจิตรคุณ
ขอให้มุ่งมั่นตั้งใจศึกษาหาความรู้อย่างเต็มที่ ภาควิชาวิจัยและจิตวิทยาการศึกษา
เพื่อพัฒนาตนเองให้มีศักยภาพ สาขาจิตวิทยาการปรึกษา การแนะแนว
พร้อมสำหรับอาชีพที่มั่นคงในอนาคต และการศึกษาพิเศษ





ข อขใอห้แนิสสิดตงปค รว ะา สม บยิ น ดี
นร็ิจสิตตาใมหที่ม่ปทุรกา คน
ผล กั บ รถน
สำ เ า

ภาควิชาศอิาลจสปาาะรขย์าดดดนนรต.ตสรีรแยีศลาึกะทษนันาาฏตศะิเลวปช์ศึกษา





อาจภาารคย์วิชดารน.ปัโญยบญาาย อกัคารรพจุัดทกธาพรงแศล์ ะควาขมอเแรปั้็วสนจคดาผูณงม้นคจุำะวรีคทาสีมราเุศยพงิกานลสิาดง
รตีอแศัรึน์ลกทุอะษกบขทาออุ่่าตน้นอแเนหข้่รางับสนูี่น้คิสริับตใหม่

26

จ า ก อ า จ า ร ย์ . . . ถึ ง นิ สิ ต



อาจารย์ ดร.อภิสรา พรรัตนานุกูล

同学们好！ภาควิชาหลักสูตรและการยสินอดนีต้สอนาขรัาบมัสูธ่คยณมศะึกคษรุศาาสตร์ค่ะ

ผูภ้ชา่วคยวิศชยิาานสหดตลีัตรก้าอสจูนตารรรับยแ์ ลแดะลรก.ะวาขรรอวสรรอัรบนณเป็สนเาหขศิมาษชกยะา์ดญร้ศวึายกติใษจาสปมฐัคมรวคัย่ะ

อาจาภสรยาา์คขดวาิกชร.าากกรชศาึวรกรศษึกจุา๋ษยนมาอตณกีลรอะบดชบีวโิตรงเรียน
เแข้ลาะใเจตติับวขโเอตอใงกหัแ้บนลิทสุะิกผตู้เอไืรื่่ดนอ้เงรรเียราียวนในรูน้ทรูั้้วชงิีธววีิิสตชรา้ากงาครวแาลมะสวุิขชสาำชีเวิร็ตจ

ภาผปคู้ชวร่ิชวะยสาหศบลาคัสกวตาสูมรตาขสรจำอแาเแลรร็สยจะ์ดกใดงนาครรกส.วจาาอรงมนเกยรีิลยนสนาดีทขตแำาาลมสมัะธวทอีนย่ตวัม้ยงศพใึกจรษไใวหา้้นนิะสคิตะ

27

จ า ก อ า จ า ร ย์ . . . ถึ ง นิ สิ ต

ผู้ช่ภวายคศวิาชสาตศิรลาปจะารยด์นดตรร.ีขแนลบะนพารฏแศิสลงป์วศณึิกชษา

สาขาศิลปศึกษา

ประสมีบโอคขกวอาาใสมหไส้ำดน้ิเพสรัิ็ฒตจเเนปรี็ยานคนบัวอณายม่ฑาริู้งคตูม่ีคทุคี่ณสวางธ่มารงสรุามขมใแนลเะร็ววัน

มีผคู้ภชว่าวามยคขสศวุิอขชาใกสาัหศบต้ินลกริาปสาิจรตะาเมรรีดียยส์ุนนขดตภจรรีนา.แพอปลภแิระชขะน็าคงาตแวิฏารพศมงิทลสลั้ำปงป์เกศรรึ็าะจกยเษสแราลิฐะใสจาขาศิลปศึกษา

ภยผาิู้คนช่วดวิีชยตา้ศอกานาสรรัตศบึรกนาิษจสิาาตรตใยล์หอดมด่ร.ชขมีวอินตัใสหส้วปาาสขระาน์สกบาโรกคศวึวิกทาษมยสาาำนเอร็จกใระนบกบารโเรรงียเรนียทนุกคน

แ ลผู้ะภชข่ปวาอรคยใะศวหิส้ชานบาสิ หสกติ ตลารัรกมาีณจสก์ูาำตชรีลรัยวิ์งแตกดลราะระยห.กกแีวา่รลารตงสะิ กกอคำาุนวลรัสเงสราีใยานจขนในาในปท์นกรคะาถรณเมระีศยึคกนรุษศทั้าางสด้ตา นร์ คว่ิะช า ก า ร

28

ประมวลภาพ
กิจกรรม

29

30

EDU CHULA

31

EDU CHULA

32

Wai Kru

33

34

ร า ย ชื่ อ ผู้ จั ด ทำ

บ ร ร ณ า ธิ ก า ร ฝ่ า ย พิ สู จ น์ อั ก ษ ร

นางสาวสิรีธร สุวรรณหงษ์ #3 มนัสนันท์ วรามิตร #3

นางสาวประภัสสร จันทร์สรวย #2
นางสาวปาณิสรา ชาญประโคน #2
ฝ่ า ย เ นื้ อ ห า
นางสาวอมลณัฐ ตรีสงค์ #2
นนนาาายนยงนมสาคาุยนางณัสวันสพญาริววิีรนณญญจัทัฐนาชรา์ทาณสบ์รุห์วญแ่พมาุจงว่ททมโดธาสทศชดอ#รีางา3ต#ิ##32#32 นางสาวศิรินภา โภคานันท์ #1

ฝ่ า ย ศิ ล ป์ แ ล ะ ก า ร อ อ ก แ บ บ
นางสาวสิรีธร สุวรรณหงษ์ #3
อั ก ษ ร ดิ ษ ฐ # 2
น า ง ส า ว อ นั ญ ญ า ย ะ นิ รั น ด ร์ กุ ล # 2
นางสาววราภรณ์ ปิ
นางสาวรสกร ชาตรีทัพ #2
นางสาวดุจตะวัน บุราณ #1
นางสาวจณิสตา ทิพย์อาสน์ #1
35 นางสาวชญานิษฐ์ เชียงทอง #1

แบบประเมิน

ED-GAZINE SPECIAL EDITION
[WAI KRU CEREMONY]

ทางทีมงานขอน้อมรับคำติชมและข้อเสนอแนะ
จากผู้อ่านทุกท่านเพื่อนำมาปรับปรุงให้ดีขึ้นต่อไป