Kosbi Aktüel 24. Sayı

HABER

DR. KEMAL KIZILKAYA’YA Kemal Kızılkaya Kimdir?
Eskişehir nüfusuna kayıtlı olan
KOSBİ’DEN TEŞEKKÜR Kızılkaya, 1975 yılında Sakar-
ya’nın Akyazı ilçesinde dünyaya
Kemalpaşa’ya “Benim için onurdur” gelmiştir. 1997 yılında Ankara
5 yıl kayma- Üniversitesi Hukuk Fakültesin-
kam olarak Sultanbeyli Kaymakamı olarak den mezun olmuştur. Ankara
hizmet veren Dr. atandığı için 5 yıl görev yaptığı Ke- Barosunda Avukatlık Stajını ta-
Kemal Kızılkaya, malpaşa’dan ayrıldığını dile getiren mamlamıştır. Noterlik Belgesi
İstanbul Sultan- Dr. Kemal Kızılkaya ise şerefle, gu- sahibidir. Ayrıca Hukuk Uyuş-
beyli Kaymakamı rurla, onurla Kemalpaşa’ya milleti- mazlıkları alanında Uzman
olarak yeni görevi- mize, devletimize ve sanayicilere Arabuluculuk unvanı bulun-
ne atanırken, Ke- hizmet ettiğini söyledi. Kamu gö- maktadır. İngiltere’nin Exeter
malpaşa Organize revlisi olarak her zaman kolaylaş- Üniversitesinde Yabancı dil eği-
Sanayi Bölgesi’ tırıcı tarafta yer aldığını belirten timinin ardından Ankara Üni-
de (KOSBİ) Kızıl- Kızılkaya, “Ülkemizin geleceği için versitesi Sosyal Bilimler Ensti-
kaya’ya teşekkür sanayi çok önemli. Ekonomisi güç- tüsü Kamu Yönetimi ve Siyaset
plaketi verdi. KOS- lü olan devlet her konuda da güçlü Bilimi Yönetim Bilimleri Ana Bi-
Bİ Bölge Müdürü olacaktır. O nedenle KOSBİ Müte- lim dalında Yüksek Lisans eği-
Cüneyt Öztürk, şebbis Heyet ve Denetim Kurulu timini tamamlamıştır. Çanak-
Kemal Kızılkaya’ya Üyeliği görevlerimde hep sanayinin kale Onsekiz Mart Üniversitesi
makamında plake- daha da gelişmesi ve güçlenmesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu
tini takdim ederken, bugüne kadar için çaba harcadım. Bölgenin ge- Yönetimi alanında Doktora
Kemalpaşa’ya ve KOSBİ’ye yaptığı lişmesinde bizim de katkımız oldu (PhD) eğitimini tamamlamıştır.
katkılardan ötürü de kendisine te- ise bu benim için onurdur. Bundan Yurtiçi ve yurtdışında birçok
şekkür etti. sonra da İstanbul’da bölge sanayici- eğitim, konferans ve çalışma
lerine her zaman kapım açık olacak. ziyaretlerine katılmıştır. Yük-
Dr. Kemal Kızılkaya’nın 5 yıl boyun- Bütün sanayicilere de teşekkür edi- seköğretim düzeyinde Hukuk,
da KOSBİ’de de Müteşebbis Heyet yor, haklarını helal etmelerini isti- Kamu Yönetimi ve Yönetim Bi-
Üyesi ve Denetim Kurulu Üyesi ola- yorum” diye konuştu. limleri alanında Misafir Öğre-
rak hizmet verdiğini dile getiren tim Görevlisi olarak konferans
KOSBİ Bölge Müdürü Cüneyt Öz- ve dersler vermiştir. İçişleri Ba-
türk, kendisinin deneyimlerinden kanlığı bünyesindeki görevine
yararlandıklarını söyledi. Kızılkaya 1999 yılında Nevşehir Valili-
ile çok iyi bir çalışma temposu ya- ğinde Kaymakam Adayı olarak
kaladıklarını açıklayan Öztürk, “Dr. başlayan Kızılkaya sırası ile
Kemal Kızılkaya bilgi ve tecrübele- Kırıkkale Balışeyh, Kars Akya-
rini bizimle paylaştı. İşlerin daha ka Kaymakamlığı, Mardin Vali
hızlanması için her zaman elinden Yardımcısı, Kastamonu Araç,
gelenin fazlasını yaptı. Bu süreçte Konya Cihanbeyli, Çanakkale
KOSBİ’ye önemli destekler verdi. Bayramiç ve Kemalpaşa Kay-
Okulumuzun kurulması ve bugün- makamlığı görevlerinde bulun-
lere geliş sürecinde de her zaman du. İçişleri Bakanlığı Müdürler
bizim yanımızda oldu. Kendisine Encümeninin 2014/05 kararı ile
verdiği emeklerden dolayı tüm Birinci Sınıf Mülki İdare Amirli-
sanayiciler olarak teşekkür ediyor, ğine yükseltilen Kızılkaya evli
yeni görevinde de başarılar diliyo- ve 2 çocuk babasıdır.
ruz” dedi.

49

GÖRÜŞ

GERİ BİLDİRİM SÜRECİ

Duygu Yurtçu “Karşınızda oturmak yerine yanı- yın.
Kariyer Koçu nızda oturmaya hazırım.”
• Zorlukların üstesinden gelmek
Başarılı bir yönetici, takım ar- • Yapıcı geri bildirim vermek için ta- için bir ekip olarak birlikte çalıştığı-
kadaşlarının güçlü yönlerini rafsız bir nokta seçmelisiniz. nızı güçlendiğinizi ve çalışanlarınızı
keşfeder, ortaya çıkarır ve on- desteklediğinizi anlatın.
ları geliştirir. Etkili bir geri bildirim • Bir kafeye gidin ya da ofiste ma-
verebilme yöneticiler için en hayati sanız olmayan, düz, sessiz, tarafsız “Dinlemeye, soru sormaya ve ko-
becerilerden biridir. Bu nedenle, bir yer bulun. nuyu tam olarak anlayamayabile-
yöneticilerin geri bildirim verme ceğimi kabul etmeye hazırım.”
becerilerinin önemli bir araç oldu- • Bu mümkün değilse, ofisinizde
ğuna inanıyorum. yan yana oturarak, açık beden dili- • Açık ve net olmanız; çalışanınıza
ne, rahat bir duruşa odaklanmaya açık sorular sormanız, kendilerini
Geri bildirim, her alanda önemli çalışın ve her türlü güç farkını orta- değerli hissetmelerini sağlar.
bir iletişim biçimidir. Yönetici ve dan kaldırmaya çalışın.
çalışanlar arasında kuvvetli bir bağ • Bu yaklaşım iş hedeflerinize doğ-
kurabilir. Ancak yanlış kullanıldığın- “Sorunu aramızda değil de önü- ru hareket etmenizi ve güven orta-
da istenmeyen etkilere de sebep müze koymaya razıyım.” mı oluşturmanızı sağlayacaktır.
olabilir.
• “Bunu yaptın” ve “şunu yaptın” “Hatalarınızı ayırmak yerine iyi
Bir lider olarak, kurumunuza değer dan dan kaçının. yaptığınız şeyleri kabul etmek
sağlamanız beklenir. Bir taktik veya istiyorum.”
strateji işe yaramadığında, uygun • Suçlayıcı bir dil kullanmadan “ben
ayarlamaları yapabilmeniz için ne- dili” ile iletişim kurun. • Çalışanları iyi performans göster-
yin işe yaramadığını bilmeniz çok diklerinde tanımamız, övmemiz,
önemlidir. • Sorunları bireyden ayrı olarak ko- teşekkür etmeniz çok önemlidir.
nuşun.
Peki, BİR LİDER etkili bir geri bil- • Yapıcı geri bildirim vermek zorun-
dirim sürecini nasıl yaratmalıdır? • Çalışanlarınızın hataları ve olum- da olduğunuzda, değerli oldukla-
suz davranışları hakkında konuşma-
Aşağıda Brene Brown’ın kitabından
aldığım geri bildirim kontrol listesi
bulunmaktadır.

Okuyacağınız maddeleri ayrı ayrı
ele alıp üzerinde düşündüğümüz-
de liderler için yapıcı ve dürüstçe
verilen geri bildirimlerin iş hayatını
kolaylaştıracağına inanıyorum.

Brene Brown’ ın temel tavsiyelerini
birlikte inceleyelim;

50

rını hissettirmek ve geri bildirim rını takdir ederken samimiyet duy- “Senden görmeyi beklediğim
süreci boyunca motive kalmalarını gusu önemlidir. kırılganlığı ve açıklığı modelleye-
sağlamak için güçlü yanlarını ve ba- bilirim.”
şarılarını da kabul etmeniz gerekli- • Teşekkürünüz size özgü ve empati
dir. duygusuyla olmalıdır. • Bunu yapmanın harika bir yolu da
sizin de geri bildirim istemenizdir.
“Güçlü yönlerinizi ve bunları “Zorlukları ve sorunları ele al-
zorluklarınızı çözmek için nasıl mak için yapılması gereken daha • Kendi liderliğiniz ve işinizin geli-
kullanabileceğinizi biliyorum.” fazla konuşma için de açık fikirli şimi için kendi hakkınızda açık geri
bir ortam sağlanır.” bildirim de istemelisiniz, bunu ba-
• Toplantıdan önce çalışanlarınızın şaran bir lider olduğunuzda başka-
güçlü yanlarını nasıl kullanabilecek- • Çalışanlarınıza zorlukların çözül- larının da aynı büyüme zihniyetine
leri konusunda geri bildirim, görüş- düğünde yaşanılabilecek başarının, sahip olmalarına olanak sağlamış
menizi yapılandırmak için biraz ha- mutluluğun hayalini kurdurmanız örnek bir lider olursunuz.
zırlık yapmanızda fayda vardır. muhteşem bir motivasyon sağlar.
Bireysel ve kurumsal başarının sür-
• Çalışanlarınızı açık fikirli olmaya • Bir değerlendirme görüşmesin- dürülebilir olması için geri bildirim
teşvik etmelisiniz. Özellikle genç deyseniz; görüşmenin arkasındaki verme ve alma süreci, tedirgin edi-
kuşakların aradığı ortam budur. temel iş amacını ele almanız önem- ci olabilir, ancak etkili bir şekilde
lidir. yapıldığında, gelecekteki büyüme
“Seni utandırmadan veya suçla- için benzersiz bir fırsat yaratabilir.
madan seni sorumlu tutabilirim.” • Çalışanların amaca odaklanma- Olumlu geri bildirimlerde, çalışa-
sının, sorunların çözüm sürecinde nın mevcut davranışlarını korun-
• Utandırmak ve suçlamak, çalışa- kolaylık sağlayacağını unutmayın. ması hedeflenmektedir. Böylelikle;
nı savunmacı, küçümsenmiş, mo- siz ve ekibiniz arasında daha derin
tivasyonsuz ve bağlantısı kesilmiş bir katılım ve daha güçlü ilişkiler
hissetmesine neden olur. sağlanabilir.

“Kendi payıma sahip olmaya Böylece çalışanın işini sahiplenme-
hazırım.” si ve özgüvenin artması sağlanır.
Özgüveni artan çalışan ise büyük
• Kendi hatalarınızı bilin buna öz ihtimalle daha başarılı sonuçlar
değerlendirme başarısı diyoruz. alacaktır. Bu da başarının anahtar-
larından bir tanesidir.
• Hatalarınızdan ders almanız ve bu
duyguları paylaşmanız önemlidir.

• Bu, çalışanlarınızın daha rahat
hissetmelerine ve kendi hatalarını
görme ve olumlu bir şekilde yapıcı
geri bildirim alma konusunda istek-
li olmalarına yardımcı olur.

“Başarısızlıklarınız için sizi eleş-
tirmek yerine çabalarınız için
gerçekten teşekkür edebilirim.”

• Çalışanlarınızın çaba ve başarıla-

Bireysel ve kurumsal başarının sürdürülebilir olması
için geri bildirim verme ve alma süreci, tedirgin edici
olabilir, ancak etkili bir şekilde yapıldığında, gelecekteki

büyüme için benzersiz bir fırsat yaratabilir

51

GÖRÜŞ

Adnan Yıldırım PANDEMİNİN GÖLGESİNDE
Ekonomi Bakan Yardımcısı (2014-2015) SANAYİ İŞLETMELERİNİN
Türk Eximbank Genel Müdürü (2016-2019) FİNANSMANA ERİŞİMİ

Pandeminin ikinci yılında, vi- mi dönemi, gelişmekte olan ekono- karşılanabilmektedir. Özellikle sa-
rüsün varyantları ve yeni dal- miler için dalgalı bir süreç olmuş- nayi işletmelerinin yatırım ve pro-
galarıyla etkisini sürdürdüğü tur. Türkiye ekonomisinin pandemi je finansmanı talepleri için orta ve
bu dönemde, tedbirlere uyum ve öncesi durumuna da bağlı olarak; uzun vadeli kaynak tedariki gerekir.
aşılamanın düzeyine bağlı olarak 2019 ve 2020’de kredi hacminin Yüksek faiz oranları (ve kısalan va-
oluşan vaka ve vefat sayıları her artırılması ile TCMB ve bankacılık deler) yeni yatırımların ve projele-
ülkenin ve ülke ekonomilerinin uygulamaları sonucunda düşük tu- rin hayata geçirilmesine engeldir.
farklı etkilenmesine neden oluyor. tulan faiz oranları, artan döviz ta- Ekonominin büyütülebilmesi ve is-
Ekonomilerin normalleşmesinde, lebi kaynaklı kur artışına ve yüksek tihdam artırışı sağlayacak yeni yatı-
Türkiye’de ve dünyada finansmana enflasyona neden olunca 2020 son rımlar ve projelerin başlatılabilme-
erişimin kolaylığı ve finansman ma- çeyreğinden itibaren tekrar faiz si için uygun finansman maliyetleri
liyetleri önemli enstrüman olarak artışı yapmak zorunda kalınmıştır. ile uygun vade yapısının oluşması
görülüyor. Önlemleri katı uygula- Güncel durumda, Türk Lirasında belirleyicidir.
yan, hızlı aşılama ile ekonomisini kamu finansmanı yüzde 19, işlet-
ve günlük yaşamı erken normalleş- melerin finansmanı yüzde 20, or- Türkiye ekonomisinde finansma-
tirebilen ülkelerin piyasaları daha ta&uzun vadeli döviz kredi talepleri na erişimi, finansman maliyetlerini
hızlı normalleşiyor. Dünya gene- ise yüzde 7 ve üstü faiz oranlarıyla ve vadeleri belirleyen önemli konu
linde merkez bankalarının 2009 başlıklarında güncel durumu özet-
sonrasında başlayan ekonomiyi
destekleme politikaları ise halen
devam etmekte, merkez bankala-
rının para arzını ve varlık alımlarını
sınırlandırma adımları pandeminin
geçip ekonomilerin normalleşme-
sine endekslenmiş durumdadır. Bu
nedenle, enflasyondaki gelişmeleri
de yakından izleyen merkez banka-
larının ve büyük ekonomilerin ka-
rarlarına bağlı olarak, önümüzdeki
dönemde bazı ülkelerin yada ülke
gruplarının finansmana erişimde
zorluk ve maliyet artışları yaşanma-
sı muhtemeldir.

Küresel boyutta finansmanın bol,
maliyetlerin düşük olduğu pande-

52

Kredi/mevduat oranı 2020 sonuna göre 5 puan daha düşerek yüzde
103 seviyesinde olup Türkiye ekonomisinin yüzde 5’in üzerinde
istikrarlı büyüdüğü dönemlerdeki yüzde 120’lerin epey altındadır.

lemek gerekirse, leri ile hazine destekli KGF garantili tiyacının düşürülmesi ile yeniden
kredilerin tazminine ilişkin düzen- uygun maliyetli dış kaynak girişinin
• TCMB’nin net döviz rezervi, swap- lemeler nedeniyle tahsili gecikmiş başlaması konularında olumlu ge-
lar sonrasında (Temmuz-2021 sonu alacakların gerçek durumu anlaşı- lişmelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu
itibariyle) eksi (-)$41,4 milyar dolar- lamamaktadır. amaçla, Mart ayında açıklanan hu-
dır. kuk ve ekonomi reform paketleri
• Bankalardaki mevduatın yüz- ile eylem planlarının etkileri henüz
• Yurtdışı bankalara net ödeme ya- de 55’i döviz cinsinden, kredilerin anlaşılamamıştır. Başta AB ile güm-
pılmaya devam edilmektedir. yüzde 64’ü TL cinsindendir. Diğer rük birliğinin güncellenmesi olmak
bir deyişle, döviz kurlarındaki artış üzere dış politika ve jeopolitik ko-
• Yabancı sermaye girişi (gayrimen- beklentisi kırılamadığı için mevdu- nularda yapılan görüşmelerin ve
kul hariç) çok sınırlıdır. atta döviz, kredide ise TL tercihi atılan adımların etkileri yakından
belirgin bir şekilde devam ediyor. takip edilmektedir. Kurumsal yö-
• Turizm gelirlerinin durumu cari netim, karar süreçleri, kredibilite,
açığın finansmanına sınırlı katkı • Kredilerde artış hızı düşmekte, güven ortamı, hukukun üstünlü-
yapmakta, ithalat önlemlerine bağ- mevduat artışı ile fark küçülmekte- ğü, bağımsız ve tarafsız kurumla-
lı olarak yıllık cari açık 30 milyar do- dir. rın etkinliği, uluslararası ilişkilerde
lar seviyesindedir. mevcut Türkiye algısında belirgin
• 400’ün biraz altındaki ülke CDS’i- bir iyileşme sağlanması, uygun ko-
• Toplam dış borcumuz 448,4 mil- miz çok yüksektir ve kronik hale şullarda küresel finansmana erişimi
yar dolar, kısa vadeli kısmı 190 mil- gelmiştir. de kolaylaştıracaktır.
yar dolar; Hazine’nin döviz cinsin-
den borcu (Haziran sonunda) 135 Yukarıda özetlediğini tablonun
milyar dolar olup kamu ve özel sek- doğal sonucu olarak, yatırım kre-
törümüzün rezerv pozisyonumuza dileri başta olmak üzere reel sek-
ve döviz kurlarına duyarlılığı devam törün finansmana erişimi sınırlıdır;
ediyor. maliyetler yüksek, vadeler kısadır.
Mevcut durumun, kredibilitesi yük-
• Hazine, TL’de yüzde 19, dövizde sek orta vadeli bir programa bağlı
yüzde 5’in üzerinde faiz oranlarıyla olarak nasıl bir takvimde iyileşe-
borçlanıyor. ceğinin öngörülebilir olmasına ih-
tiyaç duyulmaktadır. Önümüzdeki
• Kredi/mevduat oranı 2020 sonu- dönemde orta&uzun vadeli yatı-
na göre 5 puan daha düşerek yüz- rımla büyüme projeksiyonu olan
de 103 seviyesinde olup Türkiye işletmelerin, mevcut finansman
ekonomisinin yüzde 5’in üzerinde olanaklarına ek olarak sermaye pi-
istikrarlı büyüdüğü dönemlerdeki yasasında halka arz, yurtdışından
yüzde 120’lerin epey altındadır. uygun maliyetle doğrudan kaynak
temini, alacak sigortası, barter vb.
• Bireysel kredilerdeki artış, ticari alternatifleri kullanmaları doğru
kredilerdeki artışın 15 puan kadar olabilir. Finansmana erişimin kolay-
üzerinde seyretmektedir. laşması, faizlerin düşmesi ve vade-
lerin uzaması için; TCMB rezervinin
• Ticari krediler içinde KOBİ’lerin artması, Hazine’nin borçlanma ih-
payı artırılamamaktadır.

• Kredilerin yapılandırılması ve ta-
kibi konusunda BDDK düzenleme-

53

GÖRÜŞ

TEK’TEN TEİAŞ’A
ELEKTRİK HİKAYESİ

Mükremin Zülkadiroğlu si bu anlamda manidardır. Enerji özelleştirme gerekçelerinden şe-
Elektrik Mühendisi sektöründe yukarıda saydığımız beke teknik kayıplarının yüksek
süreçlerden nasibini almış ve TEK olması, TEİAŞ için söz konusu bile
Ülkemizde bugüne kadar yapı- öncelikle Üretim(EÜAŞ) – İletim(- değildi. Dünyada kabul edilen ile-
lan özelleştirmelerde bir çok TEİAŞ)- Dağıtım(TEDAŞ) olarak tim şebekesi teknik kayıpları yüzde
köklü kurum özelleştirilirken, parçalara bölünmüştür. Üretimde 3 iken ülkemizde bu rakam yüzde
öne sürülen savlar bu işletmelerin devletin santral kurması durdu- 1,93 idi. Kaldı ki dünyadan farklı
özel sektör dinamizmi ile daha iyi rulmuş ve bu alan tamamen özel olarak geniş bir coğrafyadan ibaret
yönetileceği, işletme maliyetleri- sektöre açılarak devletin elindeki olan ülkemizde enerjinin, doğuda
nin düşeceği ve bu sayede topluma EÜAŞ’a ait santrallerin tüm kurulu üretilip batıda tüketiliyor olmasına
fayda sağlayacağı, elde edilecek güç içindeki payı yüzde 19’a kadar rağmen, iletimin otoyolları benzet-
gelirin kesinlikle bütçe açıklarını gerilemiştir. mesi yapabileceğimiz enterkon-
kapatmak için kullanılmayacağı, ül- nekte sistem sayesinde, hem arz
kenin sanayileşmesi ve kalkınması TEİAŞ kritik öneme sahip güvenliği garantiye alınmakta hem
için kullanılacağı şeklindeydi. de teknik kayıplar düşük kalmakta-
Dağıtım ise 21 ayrı bölgeye ay- dır. Yine gerekçe olarak gösterilen
Cumhuriyetin başlangıç dönemin- rılarak çoğu enerji sektöründen yatırım ihtiyaçlarının finanse edil-
de özel sektörün sermaye biriki- gelmeyen firmalara işletme hakkı memesi gibi bir durum ise söz ko-
minin yeterli olmaması nedeniyle yöntemiyle devredilmiştir. Bugü- nusu dahi edilemez. TEİAŞ’ın 2020
finanse edemeyeceği büyüklükteki ne kadar stratejik önemi nedeniyle verilerine göre yatırım hacmi 4
yapılar KİT modelleri ile devlet ta- TEİAŞ ayrı tutulmuş ve özelleştir- Milyar TL olup bunu finanse ettiği
rafından hayata geçirilmiş ve kal- me kapsamına alınmamıştı. Üretim gibi 4,7 Milyar TL ‘de kar etmiştir.
kınma bu şekilde gerçekleşmişti. ve Dağıtım özelleştirilirken ülkenin Özelleştirme gerekçesinin TEİAŞ’la
büyüme hızı nedeniyle artan güç hiçbir ilgisi olmadığı gayet açıktır.
Başlangıçta yapılan özelleştirme- ihtiyacının karşılanması ve Dağıtım
lerde bu işletmeler genelde yerli şebekesindeki kayıpların yüksek ol- Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde
sermaye firmalarıyla el değiştiri- ması nedeniyle yapılması gereken özelleştirmenin halka arz şeklinde
yordu. Süreç içerisinde büyüme ve iyileştirme yatırımlarının finanse yapılacağı belirtilmektedir. Son bir
dünyaya açılma amacı ile hisseleri- edilmemesi gerekçe gösteriliyor- yıldır enerji sektöründe özel sektör
nin bir bölümünü yabancı ortaklara du. O yıllar itibariyle her yıl 5 Milyar dahil halka arz edilen şirketlerin
açan bu kuruluşlar, sermaye artırı- dolar yatırım gerektiği ve devletin borsa performansları ve finansal
mı yöntemi ve finansal güç yeter- bunu finanse edemeyeceği belirti- değerlerine bakıldığında durumun
sizlikleri nedeniyle dış sermayeye liyordu. hiçte açıcı olmadığı ortadadır. Do-
dayanamayarak imtiyazlı hisselerin layısıyla halka arz yönteminin de
yabancıların eline geçmesi ve karar TEİAŞ ise stratejik konumu ne- sorunun çözümü için çare olamaya-
alıcı konuma gelmeleri sonucu ta- deniyle özelleştirilmesi mümkün cağı açıktır.
mamen elden çıkmıştır. olmayan bir kurum olarak değer-
lendiriliyordu. Ayrıca Dağıtım ve Sonuç itibariyle TEK’i bölerek ya-
7330 Sayılı Kanun ile MKE ve 4222 Üretim özelleştirme gerekçeleri pılan özelleştirmelerin tam bir çık-
Sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi olarak gösterilen konularda TEİ- maz yol olduğu yaşayarak görül-
ile TEİAŞ’ın özelleştirilmesinin eş AŞ’ın herhangi bir sorunu bulun- müştür.
zamanlı olarak gündeme gelme- mamaktaydı. Nitekim dağıtımın

54



GÖRÜŞ

TÜRK YEŞİL MUTABAKATI

Enver Olgunsoy maya başlayacaktı. Ama maalesef bu kez uymazsak “sopa” var, en çok
Olgunsoy İlaç Kozmetik Sanayi halen uygulanamıyor ve bu anlaş- sözü edilen de “gümrükte vergi.
mayı imzalamayan kirletici ülkeler Sopa’ya karşı “havuç” da var tabii.
Yönetim Kurulu Başkanı var. Türkiye’de bu ülkelerden biri, Uyum sağlama adına karşılıksız hi-
hatta tek G20 ülkesi. Onaylamama beler, destekler var. Bu destekler
16.7.2021 tarih 31543 sayılı res- nedeni Türkiye’nin gelişmiş ülkeler akılcı kullanım ile bir çok iyileştir-
mi gazetede yayımlanan “yeşil içine dahil edilmesi ve onların so- meyi sağlayabilir, işte o zaman risk-
mutabakat eylem planı” baş- rumluluklarının yerine getirilmesi ler bir ihtimal, fırsata çevrilebilir.
lıklı genelge ile ülkemizin de bir ye- isteği olarak değerlendiriliyor. En azından Gümrük Birliği kapsa-
şil mutabakatı oldu. mında sağlanan bütünleşmeyi ko-
Sonuçta AB Aralık 2019’da kendi ruyarak yol yürüyülebilir.
Çalışmaları 1987 de start alan ve başına karar alarak “Yeşil mutaba-
1989 yılında Montreal’de imzala- kat” adı altında iklim krizine çare Bizlere, odalarımıza, STK’larımıza
nan, “Montreal protokolü” olarak olabilme amacıyla yola çıktı ve he- ve tabii ki devlet kurumlarımıza dü-
adlandırılan, ozon tabakasını in- def olarak 2050 yılında AB ülkeleri şen bu eylem planının içini doldur-
celten maddelerin kısıtlanması- için “sıfır emisyon” dedi. İklim krizi- mak. AB den alınacak maddi des-
na ilişkin protokol ile başlayan bu nin üzerine bir de pandemi binince tekleri de kaldıraç olarak kullanıp
serüven evrilerek bu günlere dek küresel ekonomi 2020 yılında yüz- üretimimizi “yeşil”lendirmek. Emis-
geliyor. Son 150-200 yılda insanlık de 5’ler düzeyinde küçüldü. yon artışından sorumlu tutulan
doğayı maalesef tüketti ve bunu en önemli faktör olan enerji elde
“sanayi devrimi” gibi caf caflı bir Sonuçta yeşil dönüşüm, küresel etme yöntemlerimizi, yenilenebilir
isim altında başardı. Ne biçim dev- gündemin ta göbeğine oturdu. enerjiyle değiştirmek. Döngüsel
rimse, gerçekten dünyayı devirdi, Bunun eşlikçisi olarak dijital dö- ekonominin önemini kavrayarak,
alt üst etti, bu günkü iklim krizinin nüşüm ve erişilebilir gıda sorunu kaynaklarımızı tekrar ve tekrar ye-
ortasına itti. Şimdi herkes “ne ola- şimdi birlikte ülke gündemlerinde. niden yaratmak, sıfır atık ile üretim
cak dünyanın hali” diye korku için- Türkiye’de de son aylarda bu yeşil yapmak, doğaya zarar vermeden
de. protokolden sıkça söz edilir oldu. ondan aldıklarımızı verimli bir şekil-
Zira iklim değişikliğinin ticaret po- de kullanmak.
Son 35 yılda daha birçok çevre ve litikalarıyla bağlantısı giderek güç-
iklim protokolleri, anlaşmaları ya- leniyor ve can acıtıcı hale geleceği Mevcut OSB’lerimiz için ayrı, yeni
pıldı ama sonuç maalesef hiç de iç artık görülebiliyor. kurulacaklar için, ayrı yeşil eylem
açıcı değil. Yapılan bu anlaşmalar planları yaparak, yeşil mutabakat
gizli gizli delindiği gibi, bazen de AB’nin uyguladığı her program ilkelerine uygun üretim yapılabil-
açıkça bu anlaşmalara uyulmadı, ülkemizi çok yakından ilgilendirir. mesi için yol haritaları çıkarıp uy-
hatta dünya iklimine en çok zarar Zira ülkemiz AB adaylık sürecinde gulamak. Burada EBSO’ya da OSB
veren ülkeler bu anlaşmalardan çe- hayata geçirdiği uygulamalarla25 yönetimlerine de çok önemli yol
kildi. (ABD vs) yılı aşkın süredir yürürlükte bulu- gösterici bir rol düşmektedir.
nan Gümrük Birliği ile AB ye sıkı bir
Şöyle bir sıralarsak Montreal’den ticari entegrasyon sağlamış ve geç- Mutlak ekonomi geliştirme strate-
sonra, 1992’de Rio, 1997’de Kyoto, tiğimiz yıl neredeyse ticaretinin ya- jileri gözden geçirilmelidir. Ekono-
2009’da Kopenhag, 2015’de Paris rısını AB ile yapmıştır. (yaklaşık 150 miyi gemlenemez bir iştahla daha
iklim zirvesi. 196 ülke bu son Paris milyar dolar) yukarılara ve daha da yukarılara ta-
anlaşmasını imzaladı. Paris anlaş- şıma ihtirası terkedilmelidir. Vahşi
ması sözüm ona 2020’de uygulan- Ticaret Bakanlığı öncülüğünde ha- kapitalizmin bu sonu gelmez iştahı,
zırlanan Türk yeşil mutabakatına artık dünyayı, insanları, doğayı vel-
gelince, aslında bu niyet belirten hasıl her şeyi yok etmekte olduğu
bir eylem planı. Birçok konuda ya- gerçeği önümüzde duruyor.
pılması gerekenleri anlatıyor. Ama
önemli olan, onları yapabilecek Ya yok olacağız ya da insanca yaşa-
miyiz? AB’nin yeşil mutabakatına maya çalışacağız, doğayı tüketme-
uyum sağlayabilecek miyiz? Soru den, onunla barışarak…
bu. Bunu zaman gösterecek, ama

56



HUKUK

İŞÇİYE ZORUNLU AŞI
UYGULANMASI HUSUSUNDA
HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Av. Öykü Şahin tek tek saymaktadır. Bu hastalıklar Aşı bir tıbbi müdahaledir ve tıbbi
şunlardır: Kolera, veba (Bübon veya müdahalenin genel şartlarından
Salgın hastalık olağanüstü bir zatürree şekli), lekeli humma, kara- aydınlatma ve rıza şartına da tabi-
durumdur. Olağanüstü du- humma (hummayi tiroidi) daimi su- dir. Aşının önleyici nitelikte olması
rumlar gerek anayasalarda rette basil çıkaran mikrop hamilleri tıbbi müdahale olmadığı anlamına
gerekse uluslararası sözleşmelerde dahi - paratifoit humması veya her gelmemektedir. Aydınlatma ve rıza
savaş veya ulusun yaşamını tehdit nevi gıda maddeleri tesemmümatı, zorunluluğu, ancak açık bir kanun
eden başkaca tehlike adı altında çiçek, difteri (Kuşpalazı) - bütün tev- hükmü ile kaldırılabilir. Mevzuatı-
düzenlenmiştir (Bkz. Avrupa İnsan kiatı dahi sari beyin humması (İlti- mızda ve Umumi Hıfzısıhha Kanunu
Hakları Sözleşmesi m. 15, BM Me- habı sahayaidimağiişevkii müstevli), (UHK)’nda açık bir şekilde zorunlu
deni ve Siyasal Haklar Sözleşmesi uyku hastalığı (İltihabı dimağii sari), olduğu belirtilenler dışında, hiçbir
m. 4, 1982 Anayasası m. 15 ve 119). dizanteri (Basilli ve amipli), lohusa aşı zorunlu değildir. UHK’nın 72.
Türkiye’de COVID-19 nedeni ile humması (Hummainifası) ruam, kızıl, maddesinde belirtilen aşılar, “ge-
olağanüstü hal ilan edilmediğinden şarbon, felci tıfli (İltihabı nuhaikud- nel aşı zorunluluğu” getirmemek-
konuyu olağan hukuk çerçevesinde damiisincabiihaddıtifli), çocuk felci, tedir. Zira bu hükme göre; Sağlık
incelenmesi gerekmektedir. cüzam (Miskin), hummairacia ve mal- Bakanlığı, öncelikle salgını belirler
ta humması hastalığı. ve ondan sonra aşı zorunlu olabilir.
Salgın hastalık halinde, hukuk tera-
zisinin bir kefesinde “salgın hasta-
lıkla mücadele için alınacak önlem-
ler”, diğer kefesinde ise “bireysel
hak ve özgürlükler” yer almaktadır.
Bu tartımı aşı konusu ile sınırlandır-
dığımızda ise bir kefede “zorunlu
aşı” diğer kefede “vücut dokunul-
mazlığı” ile karşılaşmaktayız. Vü-
cut dokunulmazlığı ise yine ulusal
anayasalarda ve uluslararası insan
hakları sözleşmelerindeki (İnsan
Hakları Evrensel Bildirgesi m. 12, BM
Medeni ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
m. 17, Avrupa İnsan Hakları Sözleş-
mesi m. 8) temel haklar kapsamında
görülmektedir.

Türkiye’de salgın hastalıklar konu-
su 1930 tarihli Umumi Hıfzıssıhha
Kanunu’nda düzenlenmiştir. Adı
geçen kanunun 57. maddesi mü-
cadele edilecek salgın hastalıkları

58

Dolayısı ile bu hükmü, genel aşı zo- tik bir toplumda gerekli olanlar- seminerler düzenlemesini,
runluluğunun hukuki dayanağı yap- dan başka kısıtlama konulmaya-
mak mümkün değildir. cağı” açıkça belirtilmiştir. Madde çeşitli broşürler ve videolar
hükmünden hareketle, bireysel
Dolayısıyla mevcut mevzuat ve hu- özerklik karşısında toplum ve kamu hazırlamasını, sözlü/yazılı - toplu/
kuki öngörülebilirlik kapsamında sağlığını korumak amacıyla bireysel
COVID-19’a karşı geliştirilebilecek özerkliğe kısıtlama getirilebileceği bireysel bilgilendirmeler yapmasını
bir aşının, hukuken zorunlu aşı kap- sonucu çıkmaktadır.Başka bir ifade
samında olmadığı söylenebilir. Bu ile, hali hazırda ülkemizde herhan- önermekteyiz. Yine aşıyı yönetimsel
haliyle kanun kapsamına alınmadan gi bir aşı zorunluluğu uygulaması
böyle bir zorunlu aşı uygulaması ise bulunmaması karşısında ülkemizin karar ile işyeri uygulaması haline
anayasanın ihlali anlamına gelecek- taraf olduğu Biyotıp Sözleşmesi’ne
tir. Bu nedenle mevcut durumda istinaden çıkarılması muhtemel getirmek isteyen işveren, covid-19
işverenler tarafından, işçilere zo- Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile ül-
runlu aşı uygulaması getirilmesi kemizde aşı zorunluluğu getirilme- aşısı olan çalışanlara ek menfaat
yasalara aykırılık teşkil etmektedir. sinde herhangi bir hukuki sakınca
bulunmamaktadır. sağlayarak, ek idari izin vererek,
Ülkemize Zorunlu Aşı Uygula-
ması Getirilebilir mi? Burada tekrar önemle belirtmemiz aşı olmak için sağlık merkezlerine
gerekir ki, güncel mevzuat uyarınca
Avrupa Konseyi İnsan Hakları ve ülkemizde henüz aşı zorunluluğu gidiş yol masraflarını karşılayarak
Biyotıp Sözleşmesi, Anayasa’nın bulunmamaktadır. Bu haliyle şuan
90. maddesinde ifade edilen temel için işverenlerin, aşı zorunluluğu teşviklerde bulunabilirler. Bu
haklara ilişkin uluslararası anlaşma- adı altında İşletmesel Karar alma
lardan biridir. Bu metin bir bildiri olanağı bulunmamaktadır. Ancak kapsamda işçilerin, aşı bakımından
(deklarasyon) değil, sözleşmedir ulusal ve uluslararası hukuk ölçe-
(konvansiyon) ve bu nedenle ken- ğinde düşünüldüğünde, ülkemize olumlu izlenimleri oluşabilecek
disine taraf olan devletleri bağla- aşı zorunluluğu uygulaması getiril-
maktadır. Bu sebeple Biyotıp Söz- mesi olanağı mevcuttur. ve kendi istekleriyle aşı olmaları
leşmesi ile kanunlar arasında bir
çelişki çıkarsa, uyuşmazlık Biyotıp sağlanabilecektir.
Sözleşmesi’ne üstünlük tanınarak
çözümlenecektir. Hali Hazırda İşverenlerin Aşı Diğer yandan İşveren, aşı olunması
Uygulamasında izleyeceği gerekliliğini iş yeri politikası hali-
Sözleşme, Avrupa Konseyi ve Bir- Yollar Nelerdir? ne getirmiş, işyeri yönetmeliğinde
leşmiş Milletler’in temel insan hak- belirtmiş ve buna bağlı teşvik edici
ları sözleşmeleri ile tıbbın gerekli- İşverenlerin hukuken herhangi bilgilendirmeler yapmış olmasına
likleri arasında bir denge kurmaya rağmen işçi aşı olmaya yanaşmı-
çalışmaktadır. Sözleşme açıkça bir şekilde kişilik hakkını ihlal yorsa bu durumda işçinin iş sözleş-
müdahalenin amacı ve niteliği ile mesi gerekliliği ispatlandığı ölçüde
sonuçları ve tehlikeleri hakkında etmesi ve de buna bağlı olarak ancak 4857 sayılı İş Kanunu madde
önceden bilgilendirme sonrası 18 kapsamında “geçerli nedenler-
özgürce verilecek rıza şartını koy- fesih gerçekleştirmesi mümkün le” feshedilebilecektir. Bu aşama-
muştur. Ancak aynı Sözleşmenin da, işverenlerin diğer çalışanların
‘Hakların Kullanımının Kısıtlanması’ olmayacağından, işçileri zorlamak sağlığını korumak yükümlülüğü
başlıklı 26’ıncı madde hükmünde karşısında; aşı olmayan çalışanların
“Bu Sözleşmede yer alan haklar yerine aşı olmaya teşvik eden çalışmaya devam etmelerinin İSG
ve koruyucu hükümlerin kullanıl- riski doğuracağı açıktır. Konuya iliş-
masında, kamu güvenliği, suçun ve aşının faydalarını belirten kin yargının yaklaşımı henüz belirli
önlenmesi, kamu sağlığının korun- olmadığından, geçerli nedenle fe-
ması veya başkalarının hak ve öz- bilgilendirmeler yapmasını, sih yapılsa dahi, işe iade davası ve
gürlüklerinin korunması için kanun sonuçları veya çalışan iş güvencesi
tarafından öngörülen ve demokra- hükümlerinden yararlanmak için
gerekli şartları taşımıyorsa kötü ni-
yet tazminatı riski mevcut olacağı-
nı da belirtmek gerekir.

Salgın hastalık halinde, hukuk terazisinin bir
kefesinde “salgın hastalıkla mücadele için alınacak

önlemler”, diğer kefesinde ise “bireysel hak ve
özgürlükler” yer almaktadır.

59

HUKUK

Özetlemek gerekirse; işçiye ait Covid-19 kapsamında aşı durumu,
PSR testi sonucu gibi sağlık verilerin denetlenmesi işyeri hekimleri

tarafında açık rızaya bağlı olmadan gerçekleştirilebilecektir.

İşçinin Sağlık Verilerinin (Aşı sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişi- anlamda, kişisel verileri işleyen veri
denetimi, PSR testi vs) Denet- sel verilerin ise ancak kamu sağlı- sorumluları, kişisel verilerin top-
lenmesinin KVKK Açısından ğının korunması, koruyucu hekim- lanma amacı ve ne kadar süreyle
Değerlendirmesi; lik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım saklanacağı hususu da dâhil olmak
hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık üzere, uyguladıkları önlemler ko-
Tüm Dünya ve Ülkemizi etkileyen hizmetleri ile finansmanının plan- nusunda şeffaf olmalıdır. Bu ne-
lanması ve yönetimi amacıyla, sır denle işverenler tarafından işçiye
COVID-19 virüsü salgınının yayıl- saklama yükümlülüğü altında bu- ulaştırılacak “Covid-19 Sağlık Veri-
masını engellemek adına çeşitli ön- lunan kişiler veya yetkili kurum ve leri Hakkında Aydınlatma Metni”
lemler alınması suretiyle mücadele kuruluşlar tarafından ilgilinin açık hazırlanması şartı bulunmaktadır.
etmektedir. Bu önlemlerin alındığı rızası aranmaksızın işlenebilece- Yine önemle belirtmek gerekir ki,
çoğu durumda özel nitelikli kişisel ği” düzenlenmiştir. Bu çerçevede, işbu verilere ulaşım yetkisi açık rıza
veriler de (sağlıkla ilgili veriler vb.) özellikle sağlık verilerinin işlenmesi bulunmayan durumlarda sadece
dahil olmak üzere pek çok kişisel açısından çalışanın rızasını alma yo- kanunda belirlenen yetkili kişilere
verinin (TC kimlik no, ad, adres, iş- luna gidilmesi tercih edilebileceği aittir. Başka bir anlatımla, İşveren
yeri, seyahat bilgileri gibi) işlenme- gibi, açık rıza dışındaki şartlar dâ- ve/veya işveren yetkilileri tarafın-
si kaçınılmazdır. Belirtmek gerekir hilinde ise, sağlık verilerinin “iş yeri dan bu verilere ulaşılmak istenirse,
ki, bu istisnai zamanlarda dahi veri hekimleri” tarafından işlenmesi söz işçinin hali hazırda açık rızasının
sorumluları ve veri işleyenlerin, ilgi- konusu olacaktır. alınması şartı hâsıl olacaktır. Ancak
li kişilerin kişisel verilerinin güvenli- işveren nezdinde, işçinin PSR tes-
ğini sağlamaları gerekmektedir. Özetlemek gerekirse; işçiye ait ti sonucu verilerinin öğrenilmesi
Covid-19 kapsamında aşı durumu, saiki pozitif yani hastalık durumu-
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korun- PSR testi sonucu gibi sağlık verile- na özgü olduğu varsayımında, hali
ması Kanununun 5 inci maddesin- rin denetlenmesi işyeri hekimleri hazırda hastalık durumunda yetkili
de kişisel verilerin işlenme şartla- tarafında açık rızaya bağlı olma- kurum ve kuruluşlara bilgi verilmesi
rı, 6 ncı maddesinde özel nitelikli dan gerçekleştirilebilecektir. Ancak zorunlu bulunması nedeniyle; aksi
kişisel verilerin ilgilinin açık rızası her ne kadar burada açık rıza şartı negatiflik durumunda ise zaten bu
olmaksızın işlenemeyeceği belir- aranmasa da işçiye bu doğrultuda verilerin işverenle paylaşılmasına
tilmekle birlikte “sağlık ve cinsel Aydınlatma yapılması zaruridir. Bu hacet bulunmadığı kanaatindeyiz.
hayat dışındaki kişisel verilerin, Bu nedenlerle, işçinin Covid-19
kanunlarda öngörülen hâllerde, sağlık verilerinin işyeri hekimi ile
işçi arasında kalması koşulu ile açık
rıza aranmaksızın düzenli periyod-
lar halinde işçinin bahse konu ve-
rileri denetlenebilecektir. Eğer ki
işbu verilere ulaşılması konusunda
işveren ısrarcı ise, işçilere yönelik
Açık Rıza Metni oluşturması, bu
metinlerin eşitlik ilkesi gereği tüm
çalışanlara sunulması ve çalışan-
ların özgür iradesine dayalı olarak
imzalarının alınması gerekecektir.

60



BASİIŞNGDÜAVNENLİĞİ

ORMANLARIMIZ ve
BÜTÇE TASARRUFU

Umut Cingi madde ve ısı ile birleşip kimyasal bir dürülmesi için kısa ve uzun vadeli
Makine Mühendisi ISG Uzmanı (A sınıfı) reaksiyon oluşturmasıyla meydana otoriter planlar yapılmalı ve hükü-
gelmektedir. Bu kimyasal reaksiyona metlere bağlı kalmaksızın planlar
Dünyada ve ülkemizde orman- oksidasyon denmektedir. Yangının uygulanmalıdır.
ları tehdit eden unsurların en oluşabilmesi için yakıt, ısı, havanın
önemlilerinden birisi de orman (oksijenin) olması gerekir. Son yaşanan olaylarda gösteriyor ki
yangınlarıdır. Ülkemiz Akdeniz iklim Bu üç ögenin bir arada bulunması ve ülke olarak orman yangınları konu-
kuşağında yer almaktadır. Orman yangın üçgenine uygun olması duru- sunda, çıkmasının engellenmesi, çı-
yangınları bu kuşağın kaçınılmaz ol- munda yangın çıkacaktır. Yangının kan yangınların söndürülmesi konu-
gusudur. Her yıl dünyada ortalama 5 söndürülebilmesi için bu üç unsur- sunda büyük eksiklerimiz var.
milyon hektar, Akdeniz kuşağında ise dan birinin ortamdan uzaklaştırılma-
ortalama 650 bin hektar orman yan- sı ya da belirli bir oranın altına düşü- Ülkemiz için orman yangınları geç-
maktadır. (Rakamlar yaklaşık veriler- rülmesi gerekir. mişte olduğu gibi gelecekte de dai-
dir) Türkiye’de 2020 yılında, önceki ma ülkemiz için önemini koruyacak-
yılların neredeyse iki katına varan bir ORMAN YANGINLARI İLE MÜCADELE- tır. Bugüne değin yasal zorunluluğa
seviyede, 21 bin hektar orman yandı. DE EN ETKİN VE EN KOLAY YÖNTEM rağmen planlanmış ve fakat büyük
ORMAN YANGININ ÇIKMASININ EN- bir bölümü çeşitli sebeplerle tamam-
Ülkemizde özellikle Güney Doğu GELLENMESİDİR. lanamamış olan orman yangınları
Anadolu’dan başlayıp, Akdeniz ve Orman yangınları ile mücadele ede- konusundaki tüm yatırımların yapıl-
Ege sahil bölgelerinden Marmara’ya bilmek için öncelikle, yangın riskinin ması gereklidir. Yangın öncesi planla-
kadar uzanan kıyı bandı, yangınlar ve yangınların fazla olduğu yerler ye- malar yangınlara karşı hazırlıklı olma
açısından en riskli bölgeyi oluştur- niden tespit edilmeli ve bu alanlarda ve yangınların önlenmesi çalışmala-
maktadır. Akdeniz iklim kuşağında sıcaklık, yağış, bağıl nem ve rüzgâr rında çok önemli bir yere sahipken,
orman yangınlarıyla birlikte yaşa- gibi iklim elemanları sürekli izlenerek bunun için ayrılan
maya alışılmalı ve olağan bir hadise yangın sezonlarında çok daha fazla bütçe oldukça kı-
gibi görülmelidir. Ancak önlemler dikkatli olunmalıdır. Yangın riskinin sıtlıdır.
eksiksiz alınarak orman kaybı yaşan- fazla olduğu alanlarda ormanlar sa-
maması için gerekenler de elbette bit gözetleme noktaları (kule ve ku- Orman yangınları
ki yapılmalıdır. Öncelikle orman yan- lübeler), gezici ve sabit gözeticiler, konusunda bütçe
gının ne olduğunu ve türlerini bilip, hava araçları ile sürekli olarak göze- çalışmaları yapı-
sonrasında nasıl ve hangi yöntemler- tilmelidir. Çıkan yangınların büyüme- lırken kısıtlamalar
le savaşılması gerektiği bilinmelidir. den söndürülmesi için orman alanla- yapılmamalıdır.
rının gerekli yerlerine acil müdahale Yangın çıkmadığı
Orman yangını: Serbest yayılma ekipleri yerleştirilmelidir. Bu ekipler, taktirde bu konulara harcanan büt-
eğiliminde olan ve ormanda yaşama özellikle yangına hassas yörelerde çeler, gereksiz harcama olarak gö-
birliği içinde bulunan canlı ve cansız büyük yarar sağlarlar. Ayrıca, yangın rülerek kısıtlanmamalıdır. Yangın
bütün varlıkları yakarak yok eden sezonları dışında ekiplerin, orman çıktığında kısıtlamış olduğumuz büt-
ateştir. Orman yangını, doğal ya da yangınları konusunda eğitilmelerine çenin üzerinde harcamalar yapmak
devam edilmelidir. zorunda kaldığımızı çıkan son yan-
insani sebep- Orman yangınlarının çıkmasının gınlarda gördük. Bakımı yapılmayan
lerden ortaya engellenmesi ve çıkan yangınların uçaklara, yeterli sayıda bulundurul-
çıkar. Orman büyümeden hızlı bir şekilde sön- mayan ekipman, araç ve gereçlere
yangınları örtü harcanacak bütçeden daha fazlasını
ve tepe yangını tek bir yangında kaybettik ve kaybet-
şekline cereyan meye devam ediyoruz.
eder. Orman
yangınları, ok- Orman yangın ile mücadelede erken
sijenin yanıcı müdahale çok önemlidir. Erken mü-
dahale içinde erken tespit ve hava-
dan, özellikle uçak ile, müdahale en
önemli unsurdur.

62

BASINDAN
63

BASINDAN
64