LATIHAN TOPIKAL BAB 1 (PENGENALAN KEPADA PENYIASATAN SAINTIFIK)

1

BAB 1 : PENGENALAN KEPADA PENYIASATAN SAINTIFIK
UNIT 1.1 : SAINS ADALAH SEBAHAGIAN DARIPADA KEHIDUPAN SEHARIAN.
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

1. Menghubungkaitkan aktiviti seharian dengan Sains.
2. Mengitlak maksud Sains.
3. Merumuskan kepentingan bidang Sains dalam kehidupan seharian.
4. Memerihalkan bidang Sains.
Arahan: Jawab semua soalan di bawah .
Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link berikut: (http://online.anyflip.com/zlpwl/bcwy/)
1. Apakah maksud Sains? (buku teks m/s 4)

________________________________________________________________
2. Nyatakan 4 kepentingan sains dalam kehidupan seharian. (buku teks m/s 5)

a) ____________________________________________________
b) ____________________________________________________
c) ____________________________________________________
d) ____________________________________________________
3. Bina 1 peta pokok tentang:
a) pengkelasan bidang sains (buku teks m/s 6)
b) kerjaya dalam bidang sains (buku teks m/s 7)

4. Selesaikan praktis formatif 1.1 (buku teks m/s 9)
Sila cuba dahulu sebelum rujuk jawapan (buku teks m/s 278)

2

UNIT 1.2 : MAKMAL SAINS ANDA
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
1. Mengenal pasti dan menyatakan fungsi radas.
2. Mengenal pasti simbol dan contoh bahan berbahaya dalam makmal.
3. Melukis dan melabel radas yang biasa digunakan dalam makmal dan mengelas

berdasarkan kegunaannya.

Arahan:
Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link berikut: (http://online.anyflip.com/zlpwl/bcwy/)
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .
1. Makmal sains ialah satu bilik yang dikhaskan untuk menjalankan _______________

atau __________________________.(rujuk buku teks m/s 9)

2. Apakah fungsi tabung didih? (rujuk buku teks m/s 10)

________________________________________________________________
3. Lukis simbol radas makmal. (rujuk buku teks m/s 10-11)

RADAS UNTUK MENGUKUR ISIPADU

Silinder penyukat Buret Pipet

3
RADAS UNTUK MEMANASKAN BAHAN KIMIA

Tungku kaki tiga Tabung didih

Penunu bunsen Kasa dawai

4
RADAS UNTUK MENGISI BAHAN KIMIA DALAM KUANTITI YANG BESAR

Bikar Kelalang kon Kelalang dasar leper

Untuk memegang / Untuk tujuan penyejatan
menyokong sesuatu radas
Untuk mengumpul gas

Kaki retort Balang gas Piring sejat

5
4. Label simbol-simbol amaran berbahaya di dalam makmal. (rujuk buku teks m/s 12)

a) b)

c) d)

e) f)

6

5. Nyatakan peraturan-peraturan makmal. (rujuk buku teks m/s 13)

a) ___________________________________________________________
b) ___________________________________________________________
c) ___________________________________________________________
d) ___________________________________________________________
e) ___________________________________________________________
f) ___________________________________________________________
g) ___________________________________________________________
h) ___________________________________________________________
i) ___________________________________________________________
j) ___________________________________________________________

6. Nyatakan langkah-langkah keselamatan di dalam makmal.
(rujuk buku teks m/s 13)

a) ___________________________________________________________
b) ___________________________________________________________
c) ___________________________________________________________
d) ___________________________________________________________
e) ___________________________________________________________
7. Suhaimi terlihat kebakaran kecil berlaku di atas meja makmal. Apakah tindakan
yang perlu diambilnya? (rujuk buku teks m/s 13)
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
(semak jawapan buku teks m/s 278)

7

UNIT 1.3 : MAKMAL SAINS ANDA
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:

1. Mengenal pasti dan menggunakan unit yang betul bagi kuantiti fizikal yang berbeza

2. Mengenal pasti maksud simbol dan nilai simbol bagi imbuhan yang digunakan
dalam pengukuran

3. Menukar unit kuantiti asas iaitu jisim, panjang dan masa seperti gram kepada
kilogram, sentimeter kepada meter, saat kepada jam dan sebaliknya.

4. Mewajarkan kepentingan penggunaan unit S.I dalam kehidupan harian

Arahan:
Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link berikut: (http://online.anyflip.com/zlpwl/bcwy/)
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .
1. Kuantiti fizik dalam sains ditakrifkan sebagai sifat fizikal yang boleh

___________________, diukur dan dikira. (rujuk buku teks m/s 15)

2. Lengkapkan jadual kuantiti fizik asas di bawah: (rujuk buku teks m/s 15)

Kuantiti asas Unit S.I Simbol unit S.I

Panjang a)_________________ m
Jisim Kilogram b)_______________

c)___________________ saat s
K
Suhu
d)__________________

Arus elektrik Ampere e)________________

8

3. Mengapakah unit Sistem Antarabangsa atau Systeme Internasional d’Unites (S.I)
diseragamkan penggunaannya? (rujuk buku teks m/s 15)

______________________________________________________________________
______________________________________________________________________

4. Imbuhan digunakan sekiranya kuantiti fizik terlalu besar atau terlalu kecil.
Lengkapkan jadual nilai imbuhan dan simbol untuk nilai unit kuantiti fizik di bawah.
*peringatan( Simbol mesti ditulis dengan teliti seperti nota. Huruf besar/huruf kecil
membawa makna yang berbeza) (rujuk buku teks m/s 16)

Nilai Bentuk piawai Simbol Imbuhan
1 000 000 000
109 G giga
1 000 000
1 000 106 f)______________ a)______________
0.1
0.01 103 g)______________ b)______________
0.001
10-1 desi
0.000 001 h)______________
0.000 000 001
10-2 c c)______________

10-3 m d)______________

10-6 i)______________ e)______________

10-9 j)______________ nano

*G M Klang Di Sini Milik mr Nano

9

5. Pertukaran unit:
a) Jisim

b) Panjang

c) Masa

6. Selesaikan soalan di bawah: (rujuk buku teks m/s 16)

7. Penggunaan unit ukuran yang ____________ boleh memudahkan ahli sains untuk
berkomunikasi di peringkat antarabangsa. (rujuk buku teks m/s 17)

10

UNIT 1.4/ PENGGUNAAN ALAT PENGUKURAN, KEJITUAN, KEPERSISAN,
KEPEKAAN DAN RALAT

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
1. Menggunakan alat pengukuran yang betul dan dengan cara yang betul, untuk

mengukur dengan persis dan jitu kuantiti panjang, jisim, masa, suhu dan arus
elektrik

2. Menggunakan alat pengukuran yang lebih jitu bagi membandingkan kejituan,
kepersisan dan kepekaan dalam pengukuran

3. Menerangkan bagaimana mengatasi ralat sistematik dan ralat rawak

4. Menganggar panjang, luas, jisim atau isipadu sesuatu objek dengan membuat
pengukuran sebenar

Arahan:
Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link berikut: (http://online.anyflip.com/zlpwl/bcwy/)
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Untuk tujuan pengukuran, _____________________ yang berbeza diperlukan bagi
mengambil __________________ dalam sesuatu eksperimen.
(rujuk buku teks m/s 18)

2. Ralat _____________________ wujud disebabkan kedudukan mata yang tidak
betul semasa mengambil ukuran. (rujuk buku teks m/s 19)

3. Rekod bacaan cecair di bawah:

Isi padu A: Isi padu B: Isi padu C:
= __________ml = __________ml = __________ml

11

4. Lengkapkan jadual di bawah: (rujuk buku teks m/s 19-27)

KUANTITI MAKSUD UNIT S.I CONTOH ALAT
FIZIK

• Pembaris

Meter (m) • __________________

Panjang Jarak antara 2 titik #Milimeter (mm) • Angkup vernier digital*

#Centimeter (cm) • Tolok skru mikrometer

digital*

Jisim Kuantiti jirim yang Kilogram (kg) • Neraca tuas
Masa terkandung di #gram (g) • __________________
Suhu dalamnya • Penimbang digital*
Arus elektrik #miligram (mg)
Isipadu
Menunjukkan waktu Saat (s) • _________________
#jam (j) • Jam randik digital*
Darjah kepanasan / #hari/bulan/tahun
kesejukan sesuatu
• Termometer makmal
objek
Kelvin (K) • ____________________

#darjah celsius (⁰C) • Termometer digital*

arus elektrik dalam Ampere (A) • ____________________
sesuatu litar • Ammeter digital*

Kuantiti ruang yang Liter (l) • _____________________
diisi #mililiter (ml) • Buret*
• Pipet*

Luas Besar sesuatu Meter2 (m2) • Kertas graf
kawasan • Objek berbentuk

sekata(rumus)

Tanda * alat pengukur lebih peka untuk mendapatkan bacaan yang lebih jitu
Tanda # unit lain yang ada digunakan

12
5. Lengkapkan jadual di bawah: (rujuk buku teks m/s 18)

Maksud Contoh data/bacaan

Kejituan Kebolehan alat Nilai sebenar: 15.0kg
pengukur untuk Alat pengukur A: 14.9 kg
mendapatkan bacaan Alat pengukur B: 15.2 kg
______________ atau Alat pengukur C: 15.3kg
_____________ nilai
** alat pengukur A lebih jitu kerana
sebenar bacaan yang ditunjukkan meghampiri
nilai sebenar

Kepersisan Kebolehan alat Bacaan: 12.0 kg, 12.1 kg, 12.2 kg
pengukur memberikan ** bacaan hampir sama
bacaan yang hampir
Bacaan alat pengukur A: 4.11cm
_______________ Bacaan alat pengukur B: 4.1cm
apabila pengukuran Bacaan alat pengukur C: 4.112cm

diulang ** alat pengukur A lebih peka kerana
bacaan yang ditunjukkan mempunyai
Kepekaan Kebolehan alat lebih banyak tempat titik perpuluhan
pengukur mengesan

perubahan
_______________
sesuatu kuantiti yang

diukur

13
6. Lengkapkan peta pokok di bawah: (rujuk buku teks m/s 22-23)

Fungsi: mengukur panjang yang
kecil

____________ vernier Tolok _______ mikrometer

Kejituan: 0.1 mm / 0.01cm Kejituan: 0.01 mm / 0.001 cm

kegunaan: mengukur ketebalan, Kegunaan: Mengukur ketebalan dan
diameter luar, diameter dalam dan diameter objek kecil seperti kertas dan

kedalaman sesuatu objek alas bebola

7. Bacaan sebenar = Bacaan alat pengukur – bacaan ralat __________________
(rujuk buku teks m/s 22)
* alat pengukur: anggkup vernier / tolok skru mikrometer

Angkup vernier dan tolok skru mikrometer (Rujuk buku teks m/s 22-23)

8. Rekodkan bacaan panjang objek di bawah:

9. Selesaikan. 14
Angkup vernier Ralat sifar
a) .

b) .

Tolok skru mikrometer
a).

Ralat sifar Bacaan ralat = ________________ mm
Bacaan betul =

15
10. Lengkapkan peta pokok di bawah: (Rujuk buku teks m/s 26)

Ralat

Ralat sistematik Ralat rawak

Ralat malar pada ketidakpastian pengukuran yang
sesuatu disebabkan oleh _______________

______________yang semasa membuat pengukuran
diperoleh setiap kali

pengukuran

Contoh: Contoh:
*Ralat __________________ *ralat
__________________,
*alat pengukur yang tidak *kecuaian pemerhati
jitu semasa mengambil bacaan
*salah teknik
cara mengatasi:
* mengendalikan eksperimen Cara mengatasi:
*mengambil bacaan ukuran
dengan berhati-hati beberapa kali dan membuat
*mengulangi eksperimen dengan
menggunakan alat pengukuran yang purata
*mengurangkan kesan ralat
berbeza
paralaks

16
11. Anggarkan luas sehelai daun di bawah. (Rujuk buku teks m/s 27)

Jumlah petak bertanda (√ )
=___________
Anggaran luas
= ____________ cm2

*Petak yang lengkap dan juga separuh lengkap atau lebih perlu dikira sebagai 1cm2
12. Kira isipadu gabus. (Rujuk buku teks m/s 27)

Isipadu awal (air + batu) = ____________ cm3
Isipadu akhir (air + batu + gabus) = _________________cm3
Isipadu gabus = _______________cm3

17

UNIT 1.5 : KETUMPATAN

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
1. Menyusun mengikut urutan bahan berdasarkan ketumpatan
2. Meramalkan sama ada bahan akan terapung dan tenggelam berdasarkan
ketumpatan
3. Mendefinisikan secara operasi maksud ketumpatan
4. Mengira ketumpatan menggunakan rumus (ketumpatan=jisim / isipadu) dan
dengan kaedah sesaran air
5. Menerangkan fenomena yang berkaitan dengan perbezaan ketumpatan dalam
kehidupan seharian
6. Membuat inovasi objek, makanan / minuman menggunakan konsep
ketumpatan

Arahan:
Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link berikut: (http://online.anyflip.com/zlpwl/bcwy/)
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Ketumpatan sesuatu bahan ialah _____________________________ bahan
tersebut. (rujuk buku teks m/s 28)

2. Rumus ketumpatan: (rujuk buku teks m/s 29)

Ketumpatan= ______________(g)
(cm3)

Unit ketumpatan = g/cm3 atau gcm-3

3. Kira ketumpatan besi berjisim (7.87g) jika isipadu petrol (0.80 cm3)

Ketumpatan besi =

= _______________g/cm3

4. Bahan yang _________________ tumpat akan terapung dan berada di atas bahan
yang lebih tumpat daripadanya. (rujuk buku teks m/s 30)

5. Bahan yang __________________ tumpat akan tenggelam dan berada di bawah
bahan yang kurang tumpat daripadanya. (rujuk buku teks m/s 30)

18

6. Semakin bertambah jisim, semakin bertambah ketumpatan objek.
7. Lengkapkan peta alir mengikut urutan bahan berdasarkan jadual di bawah:
(rujuk buku teks m/s 30)

Bahan Besi Kuprum Kayu Gabus
Jisim (g) 7.87 8.96 0.70 0.25

____ ____ ____ ____

Ketumpatan semakin bertambah
8. Kaedah ____________________ digunakan untuk menentukan ketumpatan objek
yang tidak sekata. (rujuk buku teks m/s 31)
9.

60ml

12g

Kira:

a) Jisim batu = _______________________g
b) Bacaan awal isipadu = _______________cm3
c) Bacaan akhir isipadu = _______________cm3

**Isipadu batu = bacaan akhir isipadu – bacaan awal isipadu

d) Ketumpatan=

19

10. Selesaikan soalan di bawah:

a). Mengapakah telur ayam tenggelam?

___________________________________________________________

b). Apakah yang boleh anda lakukan untuk mengapungkan telur ayam itu di dalam air?
Terangkan jawapan anda.

______________________________________________________________________
______________________________________________________________________

11. Aplikasi konsep ketumpatan dalam kehidupan harian. Gariskan jawapan yang betul:
(rujuk buku teks m/s 32)

a). Kayu balak dihanyutkan melalui sungai ke kilang papan. Hal ini demikian kerana
kayu balak (kurang / lebih) tumpat daripada air.

b). Kapal selam boleh tenggelam atau timbul apabila jumlah air di dalam tangki balast
berubah. Hal ini demikian kerana udara adalah (kurang / lebih) tumpat daripada air.

20

Kapal selam: Ruang penumpang
kapal selam
*tenggelam apabila air
memenuhi ruang tangki balast
(kapal menjadi lebih tumpat
daripada air)

*timbul apabila air
dikeluarkan,hanya udara
berada di dalam tangki balast.
(kapal menjadi kurang tumpat
daripada air)

12. Bagaimanakah cara untuk membuatkan buah oren tenggelam? Terangkan. **soalan
dalam rakaman video

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

PROJEK PBL 1 (**Tiada paksaan untuk buat projek ini. Boleh buat jika mahu

mendapatkan band 6)

Tugasan:

Kapal selam ialah satu kenderaan air yang besar dan berat. Bagaimanakah kenderaan
air ini dapat timbul dan tenggelam dalam air? Reka cipta secara kreatif satu model
kapal selam dengan mengintegrasikan pengetahuan tentang konsep ketumpatan untuk
menerangkan kejadian di atas. Ubah keapungan model kapal selam itu dengan
mengubah kuantiti air atau udara. Anda hendaklah merancang pembinaan model kapal
selam yang berfungsi dalam air. Dalam projek ini, barangan terpakai seperti botol
plastik air mineral dapat dimanfaatkan sebagai bahan buatan mainan.

21

UNIT 1.6 : LANGKAH-LANGKAH DALAM PENYIASATAN SAINTIFIK

Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat :
1. Membezakan setiap kemahiran proses sains
2. Membuat urutan langkah dalam menjalankan penyiasatan saintifik mengikut urutan

yang betul
3. Menjalankan satu penyiasatan saintifik bagi menyelesaikan satu masalah yang

mudah

Arahan:
Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link berikut: (http://online.anyflip.com/zlpwl/bcwy/)
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .

1. Kaedah _______________________ ialah kaedah sistematik yang digunakan bagi
menyelesaikan masalah dalam sains. (rujuk buku teks m/s 34)

2. Lengkapkan carta alir di bawah: 9 langkah-langkah dalam penyiasatan saintifik.

(rujuk buku teks m/s 34-35)

Mengenalpasti a) b)
masalah

e) d) c)

f) g) Menulis laporan

22
3. Lengkapkan laporan eksperimen di bawah: (rujuk buku teks m/s 36-37)

Pernyataan Eksperimen 1.1: Bandul ringkas
masalah
Inferens Bagaimanakah _________________ bandul mempengaruhi
_________________ satu ayunan lengkap?
Hipotesis
Tempoh diambil untuk satu ayunan lengkap (pb) bergantung
Tujuan kepada ______________________(pm)
Bahan dan
radas Semakin bertambah ______________________(pm), semakin
bertambah tempoh diambil untuk satu ayunan lengkap (pb)

Mengkaji hubungan antara ______________________(pm)
dengan tempoh diambil untuk satu ayunan lengkap (pb)

Kayu, kaki retort, ________________, benang, jam randik,
pembaris meter

Susunan radas

Dimanipulasi (pm) Panjang bandul

Pemboleh ubah: Bergerak balas (pb) Masa untuk 10 ayunan lengkap

Dimalarkan Jisim ladung, sudut ayunan

Prosedur 1. Bandul dengan panjang minimum 20cm digunakan
2. Bandul ditarik ke tepi bersudut 9o dan dilepaskan supaya 10

ayunan lengkap dibuat oleh bandul.
3. Masa yang diambil untuk 10 ayunan lengkap direkodkan

dan dikira purata.
4. Eksperimen diulang dengan panjang bandul, 30cm, 40cm,

50cm, dan 60cm dan direkodkan.

23

Keputusan

Perbincangan

Kesimpulan 1. Hipotesis diterima.
2. Semakin bertambah ______________________(pm),

semakin bertambah tempoh diambil untuk satu ayunan
lengkap (pb)

Praktis formatif 1.6 (cuba dulu baru rujuk buku teks m/s 278)
4. Apakah inferens?

___________________________________________________________________
5. Nyatakan pemboleh ubah yang dimanipulasi, bergerak balas dan dimalarkan semasa

menjalankan eksperimen penyejatan air daripada bekas yang mempunyai luas
permukaan berbeza.

Pembolehubah imanipulasi (pm)

Pembolehubah bergerak balas (pb)

Pembolehubah dimalarkan

24

UNIT 1.7 : SIKAP SAINTIFIK DAN NILAI MURNI DALAM MENJALANKAN
PENYIASATAN SAINTIFIK
Di akhir pengajaran dan pembelajaran, murid dapat:
1. Menyokong sikap saintifik dan nilai murni yang diamalkan oleh ahli sains
2. Mewajarkan keperluan mengamalkan sikap saintifik dan nilai murni dalam

menjalankan penyiasatan

Arahan:
Nota: rujuk buku teks ting.1 dan link berikut: (http://online.anyflip.com/zlpwl/bcwy/)
Salin/Cetak dan jawab semua soalan di bawah .
1. Nyatakan 3 sikap saintifik yang perlu diamalkan? (rujuk buku teks m/s 37)

a). ______________________________________________________________

b). ______________________________________________________________

c). ______________________________________________________________

2. Berikan 5 contoh nilai murni yang perlu diamalkan semasa penyiasatan saintifik.
(rujuk buku teks m/s 37)

a) ______________________________________________________________
b) ______________________________________________________________
c) ______________________________________________________________
d) ______________________________________________________________
e) ______________________________________________________________
3. Buat soalan praktis formatif 1.7 buku teks m/s 38. (cuba dahulu, kemudian rujuk
buku teks m/s 278)

25