PROJEK DIGITAL BMMB1084

Sistem Ejaan Rumi 1972 dan
kegramatisan aspek
tatabahasa

Ditulis oleh :
1. Theresa Mujan Philip

2. Pheona anak Uja
3. Ester Jong

SISTEM
EJAAN RUMI

1972

l. Sistem ejaan bahasa Melayu telah mengalami pembakuan sejak
beratus-ratus tahun jika mengambil kira tulisan Jawi sebagai tulisan

tradisi bahasa Melayu. Sistem ejaan Rumi dirumuskan sistem
penulisannya sejak awal abad ke-20. R. J. Wilkinson (1904) telah

berhasil menyusunAsas sistem ejaan Rumi bahasa Melayu.

2. Za’ba kemudiannya telah memperkemasnya sehingga menjadi satu
sistem ejaan yang digunakan di sekolah selama 30 tahun. Pada tahun

1972, satu ejaan terhasil melalui kerjasama dengan Indonesia. Di
Malaysia, sistem ejaan itu dikenali sebagai Sistem Ejaan Rumi Baharu

manakala di Indonesia, dikenali sebagai Sistem Ejaan Yang Telah
Disempurnakan.

3. Sistem pengejaan baharu bahasa Melayu boleh
dibahagikan kepada dua sistem, iaitu Sistem Keselarasan
Huruf Vokal (untuk pengejaan kata jati bahasa Melayu) dan

Sistem Kekecualian Keselarasan Huruf Vokal (untuk
pengejaan kata pinjaman).

Sistem Keselarasan Huruf Vokal

l Menurut Siti Hajar Abdul Aziz 2008, keselarasan vokal
bermaksud kesesuaian dua huruf vokal yang membentuk
dua suku kata pada kata dasar, iaitu pasangan antara dua
huruf vokal pada suku kata praakhir dengan huruf vokal
pada suku suku kata akhir tertutup.Di samping itu, prinsip
keselarasan huruf vokal ini berlaku dengan syarat-syarat
yang berikut:
1. Keselarasan adalah antara dua huruf vokal pada kata
dasar.
2. Kata dasar hendaklah berakhir dengan suku kata
tertutup.
3. Bagi kata yang mengandungi lebih daripada dua suku
kata,yang terlibat dengan sistem keselarasan vokal
hanyalah dua suku kata yang terakhir sahaja.

Sebagai kekecualian kepada peraturan gugus konsonan,
beberapa kata tertentu telah diterima mengikut sistem ejaan
lama yang menggunakan huruf e pepet, sebagai contoh:

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu
class jadi
club kelas bukan klas
glass kelab
grant gelas klab, klub
plan geran
stamp pelan glas
setem
gran

plan

stem

Penulisan huruf gugus konsonan pada akhir kata (atau
pada akhir suku kata) bagi kata yang diterima bentuk gugus
konsonannya adalah seperti yang berikut:

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu

-lf golf jadi -lf golf

-lt cobalt -lt kobalt

-nce science -ns sains

Suku kata

Praakhir Akhir Contoh penggunaannya

aa ajak, antan, gambar
ai asing, carik, samping

Dalam Sistem Ejaan Rumi a u ajuk, anjung, bangun
Bahasa Melayu, terdapat e (pepet) a eram, bedak, gelang
18 pola keselarasan huruf e (pepet) i celik, serpih, enjit
e (pepet) u teruk, empuk, gemuk
vokal seperti berikut: e (taling) a esak, becak, lenggang
e (taling) e (taling) cetek, enteng, gentel
e (taling) o besok, herot, lencong
i a bidan, idam, gitar
i i iring, fikir, iblis
i u bisul, hirup, induk
o a corak, dongak, olak
o e (taling) oleng, joget, bonceng
o o olok, jongkong, omboh
u a budak, dulang, gusar
u i culik, gunting, jubin
u u undur, susut, syukur

18 pola keselarasan huruf vokal
dirumuskan melalui empat penjelasan
yang berikut:

i.Garisan segi tiga yang berhubungan
menunjukkan vokal-vokal yang boleh
dipasangkan antara satu sama lain,maka
terbentuklah pola:

a-i u-i
i-u i-a
u-a e-o

a-u o-e

ii.Huruf yang berada di dalam bulatan dan separuh

bulatan menunjukkan bahawa setiap vokal tersebut
boleh dipasangkan dengan vokal itu sendiri,maka
terbentuklah pola:

a-a
i-i
u-u
e-e
o-o

iii. Huruf yang berada di dalam separuh bulatan
menunjukkan vokal e taling dan o berada bertentangan
dan masing-masing mempunyai anak panah yang
menghala ke atas,maka terbentuklah pola:

e-a
o-a

iv. Huruf vokal e pepet yang berada dalam segi
empat mempunyai tiga anak panah yang menghala
ke huruf a, i dan u,maka terbentuklah pola:

e-i
e-u
e-a

Bil. Ejaan lama Ejaan baru
Pola
Daripada 18 pola itu,ada lapan pola yang Pola Contoh a-i Contoh
merupakan pola yang berubah daripada a-u alih
sistem ejaan lama. Dasar mengenai 1 a-e taling aleh e-i batuk
perubahan ini menetapkan supaya e-u lebih
digunakan huruf vokal i atau u pada suku 2 a-o batok i-i tempuh
kata akhir tertutup sekiranya suku kata i-u pilih
praakhir menggunakan huruf vokal a,e 3 e pepet-e taling lebeh u-i tidur
pepet, i atau u seperti yang berikut: u-u usik
4 e pepet-o tempoh untung

5 I- e taling pileh

6 i-o tidor

7 u-e taling usek

8 u-o untong

Perkataan yang terlibat biasanya mengandungi huruf The Anatomy of an Excellent Presentation
konsonan yang berakhir dengan h, k, ng dan r.
Bagi pola yang tidak berubah daripada sistem ejaan
lama,maka digunakan huruf vokal e taling atau o pada suku
kata akhir tertutup jika suku kata praakhir menggunakan
huruf vokal e taling atau o juga, contoh:

Bil Pola Contoh Perkataan

1 e taling-e taling leceh, gelek, teleng, selekeh
2 e taling-o tempoh, belok, telor, selekoh
3 o-e taling oleh, boleh, ponteng, celoteh
4 o-o pokok, boron, kelompok, seloroh

POLA KEKECUALIAN
KESELARASAN HURUF VOKAL

Bil. Pola Ejaan Contoh Kata Bahasa Contoh Kata Bahasa
Nusantara Inggeris
1 a – e taling
2 a–o aneh, awet kabaret, jaket
3 e pepet – e taling barong, calon atom, kontraktor
4 e pepet – o
5 i – e taling gembleng setem
6 i–o bendok, jempol gabenor, interkom
7 u – e taling imlek tiket, kriket
8 u–o ijon, pilon diftong, transistor
9 a – e pepet tulen, ulet
10 e taling – i buron, bunglon subjek
11 e taling – u pakem kupon, konduktor
12 e pepet – e pepet teater, plaster
13 i – e pepet -
14 o – i - hipotesis, objektif
15 o – u demdem petroleum, spectrum
16 e taling – e pepet iseng
17 o – e pepet -
- artikel, filem, dividen
-
- fosil, polis
- bonus, forum
meter
Oktober, broker

Ejaan Kata Serapan daripada Bahasa Inggeris dan Bahasa Eropah

Penyusunan ejaan bagi kata serapan daripada bahasa Inggeris dan bahasa
Eropah yang lain yang ditulis dalam huruf Roman dilakukan dengan mengikut

peraturan penyesuaian huruf, contohnya:

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu Contoh Penggunaan
a a abstrak
ae ae aerial
ai ai aileron, aising
au au audit, automatik
b, bb b lobi, hobi

Bagi penyesuaian ejaan daripada bahasa Inggeris dan
bahasa-bahasa Eropah yang lain yang ditulis dengan huruf
Roman, yang dipentingkan Ialah bentuk ejaan dan bentuk
visualnya.

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu

carbon jadi karbon bukan kaban
cartoon kart katun
conductor kondakter
dialogue konduktor dailog
institute dialog institiut
structure institut strakcer
struktur

Kata serapan daripada bahasa Inggeris dan bahasa- The Anatomy of an Excellent Presentation
bahasa Eropah yang lain dikecualikan daripada
peraturan sistem keselarasan huruf vokal menurut
Sistem Ejaan Rumi Baharu Bahasa Melayu.

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu

atom tetap atom bukan atum

bonus bonus bonos,

bunus

fossil fosil fosel,

fusil

pistol pistol pestol,

pistul

Ejaan gugus konsonan yang terdapat dalam bahasa Inggeris dan bahasa-bahasa Eropah yang lain diterima dan dikekalkan
bentuknya dalam bahasa Melayu dengan beberapa penyesuaian. Penulisan gugus konsonan di awal kata atau awal suku kata
dikekalkan. Sebagai contoh:

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu
bl block
br brake jadi bl - blok
chl- chlorophyll
chr- chronology br- brek
cl- clinic
cr- credit kl- klorofil
fr- franc
gl- glocose kr- kronologi
gr- gravity
kn- knot kl- klinik
kr- krone
pl- plumbum kr- kredit
pr- practical
ps- psychology fr- franc
pt- ptomaine
sc- scandal gl- glukosa

gr- graviti

kn- knot

kr- krone

pl- plumbum

pr- praktikal

ps- psikologi

pt- ptomain

sk- skandal

Huruf gugus konsonan di akhir kata

dalam bahasa Inggeris yang disesuaikan Kata daripada bahasa Inggeris dan bahasa Eropah
yang lain yang sudah sebati atau telah lama
dengan penambahan huruf vokal dalam terserap dalam bahasa Melayu dikekalkan
ejaannya mengikut kaedah ejaan bahasa Melayu,
contohnya:

bahasa Melayu adalah seperti yang

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu

berikut: bureau jadi biro bukan bureau

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu custom kastam kustom
-ct fact jadi -kta fakta
-gm paradigm driver drebar driber, driver
-ism materialism -gma paradigma
-isme materialisme modern moden modern

pension pencen pension

station stesen station,

stasion, stesyen

Semua huruf ‘g’ yang diucapkan ‘j’ dalam Huruf ‘g’ yang diucapkan ‘j’ mengikut sebutan
dalam bahasa Inggeris, disesuaikan menjadi
bahasa Inggeris tetap diterima sebagai huruf ‘j’ dalam bahasa Melayu, sebagai contoh:
huruf ‘g’ juga dalam bahasa

Melayu. Sebagai contoh:

Bahasa Inggeris Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Bahasa
agenda
gymnasium tetap agenda bukan ajenda Melayu ejen, agen
asium kolej
technology gimnasium jimn
oji kontinjen
tragedy agent jadi enjin

teknologi teknol college

tragedi trajedi contingent

engine

Ejaan Kata Serapan daripada Bahasa Arab

Terdapat dua cara untuk mengeja kata setapan daripada bahasa
Arab dalam bahasa Melayu, iaitu:
Kata umum daripada bahasa Arab yang sudah terserap atau sebati
dalam bahasa Melayu dieja dalam tulisan Rumi seperti mengeja
kata jati bahasa Melayu, sebagai contoh:

sahabat
darurat
hakim
izin
kubur
zat
sabar
zalim

Istilah daripada bahasa Arab boleh ditulis menggunakan kaedah
transliterasi huruf Arab ke tulisan Rumi, sebagai contoh:

hadith
kidhib
isti’mal
qunut

KESALAHAN EJAAN

















































SEKIAN TERIMA KASIH