เอกสารประกอบการฝึกอบรม

คำนำ

เอกสารประกอบการฝึกอบรมโครงการเพิ่มศักยภาพคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ระดับอาเภอ ประจาปีงบประมาณ พ.ศ.2564 เล่มน้ี จัดทาขึ้นเพื่อใช้ในประกอบการฝึกบรมคณะกรรมการ
กองทุนแม่ของแผ่นดิน ซ่ึงกรมการพัฒนาชุมชนได้จัดสรรงบประมาณตามแนวทางยุทธศาสตร์ กิจกรรม
ส่งเสริมและพัฒนาหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน โครงการเพิ่มศักยภาพคณะกรรมการกองทุนแม่
ของแผ่นดินในการบริหารจัดการกองทุน และเสริมสร้างบทบาทของเครือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับ
อาเภอ ในการใช้พลงั ชุมชนปอ้ งกันและแกไ้ ขปัญหายาเสพตดิ

สานักงานพัฒนาชุมชนอาเภอบ้านเหล่ือม หวังเป็นอย่างยิ่งว่า เอกสารประกอบ
การฝึกอบรมโครงการเพิ่มศักยภาพคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับอาเภอ จะเป็นประโยชน์
ต่อคณะกรรมการของทุนแม่ของแผ่นดิน ในการขับเคลื่อนกิจกรรมป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในพื้นท่ี
ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเห็นผลเป็นรูปธรรม หากมีส่วนหนึ่งส่วนใดในเอกสารเล่มน้ีมีเนื้อหา
ไม่สมบรู ณห์ รอื ขาดตกบกพร่องต้องขออภัยมา ณ โอกาสนี้

สานกั งานพฒั นาชมุ ชนอาเภอบา้ นเหลือ่ ม
มกราคม 2564

สำรบญั

ส่วนท่ี 1 สถานการณย์ าเสพตดิ ปัจจุบนั หน้ำ
สว่ นท่ี 2 ความรูก้ องทุนแมข่ องแผน่ ดนิ 1-3
ส่วนท่ี 3 การตรวจสขุ ภาพกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ 4 - 30
ส่วนที่ 4 การสร้างเครือขา่ ยกองทนุ แม่ของแผน่ ดิน 31 - 43
ส่วนท่ี 5 ภาคผนวกแนบทา้ ย 44 - 52

-1-

สถานการณย์ าเสพตดิ ในปจั จุบัน*

นายวีรเดช แสงวันดี
นักวเิ คราะหน์ โยบายและแผนชานาญการ
รกั ษาการในตาแหน่ง ผู้อานวยการส่วนเฝา้ ระวงั เชิงยทุ ธศาสตร์ สานกั ยุทธศาสตร์

สานกั งาน ป.ป.ส.

ทิศทางของโลกยาเสพตดิ แบง่ ออกเป็น 2 กลุ่ม คือ ยาเสพติดท่ีมาจากพืช และยาเสพติดที่มา
จากสารสงั เคราะห์

- ยาเสพติดที่มาจากพืช มาจากฝ่ิน แนวโน้มภาพรวมการปลูกฝิ่นทั่วโลกมีแนวโน้มลดลง 2 ปี
ติดต่อกันอย่างมีนัยยะสาคัญ อย่างไรก็ตามผลผลิตจากการปลูกฝ่ินยังคงมีปริมาณท่ีสูง และท่ีสาคัญ
พื้นท่ีปลูกฝิ่นแหล่งสาคัญของโลกตั้งอยู่เหนือประเทศไทย พ้ืนท่ีปลูกฝิ่นแหล่งใหญ่ที่สุดอันดับ 1 ของโลก
ต้ังอยใู่ นประเทศอัฟกานสิ ถาน รองลงมาคือ สามเหลี่ยมทองคา ประเทศเมียนมาร์ พืชอีกชนิด คือ โคคา
ซึ่งนามาผลิตโคเคน ทั่วโลกมีแนวโน้มเพิ่มสูงข้ึนอย่างต่อเนื่อง แต่การแพร่ระบาดของโคเคน
ในประเทศไทยมจี านวนไม่มาก

- ยาเสพติดประเภทสารสังเคราะห์ ทิศทางของโลกขยายตัวเพ่ิมข้ึนอย่างต่อเนื่อง และพื้นท่ีท่ีมี
การค้าและจับกุมมากที่สุดอยู่ในทวีปอเมริกาเหนือกับทวีปเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียง ใต้
ทั่วโลกจับยึดแอมเฟตามีนประมาณ 28 ตัน และปี 2018 ประเทศไทยจับกุมเมทแอมเฟตามีนได้มาก
เป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากสหรัฐอเมริกา ในส่วนของปริมาณของกลางทวีปอเมริกาเหนือกับเอเชีย
ตะวันออกรวมถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีปริมาณการจับกุมได้ประมาณ 74 ตัน และมีแนวโน้มขยายตัว
เพ่ิมขึ้น ซ่ึงทิศทางการใช้ยาเสพติดของโลกกาลังเปล่ียนจากพืชไปสู่ยาเสพติดประเภทสารสังเคราะห์
เพม่ิ มากขึน้

การปลูกฝ่ินในประเทศเมียนมาร์ ลดลงต้ังแต่ปี ค.ศ 2014 - 2019 ลดลงประมาณ 42 % พื้นที่
ปลูกฝิ่นมีประมาณ 33,100 เฮกตาร์ โดยมีผลผลิตประมาณ 500 ตัน ซ่ึงพ้ืนที่ปลูกมีแนวโน้มลดลงแต่ถือ
ว่าเป็นแหล่งผลิตเฮโรอีนและฝิ่นท่ีสาคัญของโลกที่ออกสู่ตลาด และพ้ืนที่ของสามเหล่ียมทองคาถือเป็น
พื้นท่ีที่มีการผลิตยาเสพติดเกือบทุกชนิดของโลก ไม่สามารถผลิตได้เพียงแค่โคเคน โดยปี 2562 พบว่า
เป็นปีแรกท่ีไทยมีการจับยึดยาบ้าได้น้อยกว่ายาไอซ์ สัญญาณบ่งช้ีคือกลุ่มผู้ผลิตในพื้นท่ีของสามเหลี่ยม
ทองคากาลังหันมาผลิตไอซ์เพิ่มสูงขึ้นเพราะมีตลาดที่กว้างกว่า ข้อมูลจากการตรวจพิสูจน์ของกลางยา
เสพตดิ ของสานกั งาน ป.ป.ส. พบว่ายาเสพติดท่ีตรวจยึดได้มีความบริสุทธิ์สูงข้ึนเร่ือย ๆ คือมีความบริสุทธ์ิ
มากกวา่ 90 % ซ่งึ สง่ ผลต่อกลมุ่ ผูเ้ สพใหม้ ีอาการทางจิตคลุ้มคล่ังมากข้ึน ในส่วนของมูลค่าทางการตลาด
นะครับ UNOCD มีการประมาณการว่าตลาดเมทแอมเฟตามีนท่ัวโลกมีประมาณ 61,400 ล้านดอลลาร์
ซึ่งอยู่ในพื้นท่ีของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 25,700 ล้านดอลลาร์ และเป็นท่ีน่าภาคภูมิใจที่
ประเทศไทยจับยึดเมทแอมเฟตามีนได้เป็นอันดับ 1 ของภูมิภาค สถานะของประเทศไทยเป็นทั้งพื้นท่ีแพร่
ระบาดและพน้ื ทล่ี าเลยี งผ่าน

สาเหตุที่การผลิตยาเสพติดประเภทสารสังเคราะห์เพิ่มในพ้ืนท่ีของสามเหล่ียมทองคา
เพราะลักษณะทางภูมิศาสตร์ของประเทศเมียนมา ซ่ึงติดกับ 2 ประเทศ คือ อินเดีย และจีน โดย
ประเทศอินเดียเป็นประเทศท่ีส่งออกอีเฟดรีนรวมถึงซูโดอีเฟดรีนติดอันดับโลก ซ่ึงซูโดอีเฟดรีนมีฤทธิแก้
หวัดมีการควบคุมโดยกระทรวงสาธารณสุข และประเทศจีนเป็นประเทศท่ีผลิตสารเคมีรายใหญ่ของโลก
ขอ้ มลู เม่อื ปีที่ 2562 เปน็ อันดับ 3 ของโลก โดยผลิตในพ้ืนที่ 5 มณฑลที่ติดกับทะเล ซึ่งการผลิตสารเคมี

-2-

ตา่ ง ๆ มีทง้ั ที่มกี ารควบคุมและไม่มีการควบคุม ประเทศจีนก็มีความพยายามในการควบคุมแต่กลุ่มขบวน
การคา้ และการผลิตในพื้นท่ีของสามเหลี่ยมทองคาได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากจีน การเปลี่ยนแปลง
เกดิ ประมาณปี 2017 จนี เป็นผู้ผลิตเมทแอมเฟตามีนและไอซ์รายใหญ่ของโลก ซ่ึงในปีดังกล่าวจีนได้มีการ
ปราบปรามยาเสพติดท่ัวประเทศโดยเฉพาะทางบริเวณทางตอนใต้ของประเทศ จากนั้นกลุ่มขบวนการค้า
ไดเ้ คลอ่ื นตัวเขา้ ไปยังสามเหล่ียมทองคาและนาเทคโนโลยีการผลิตท่ีทันสมัยเข้าสู่สามเหล่ียมทองคา โดย
สารเคมที ี่นามาใชใ้ นการผลติ มีหลากหลายมากขึ้นรวมถึงมีความบริสุทธ์ิสูงและผลิตได้ปริมาณมาก แต่สิ่ง
ที่น่ากังวลคือราคาลดลง ซ่ึงประมาณ 95 % ของสารเคมีถูกนาเข้าจากจีน ซึ่งถือเป็นประเทศต้นทางที่
สาคัญของสารเคมีที่ใช้ในการผลิตยาเสพติด เมื่อ ป.ป.ส. ทราบว่าจีนเป็นต้นตอของสารเคมีที่ใช้ในการ
ผลิตจึงร่วมผลักดันกับ 6 ประเทศภาคี ทาการปิดล้อมสกัดกั้นสารเคมีและสารตั้งต้นท่ีจะเข้าสู่พ้ืนที่ของ
สามเหลีย่ มทองคา

โดยสรุปในส่วนของการผลิตยาเสพติดในเมียนมาน่าจะดารงอยู่ในระยะยาว ซึ่งปีนี้เมียนมาจะมี
การเลอื กตง้ั ประธานาธบิ ดีในชว่ งปลายปี และยังมีชนกลุ่มน้อยหลายกลุ่มท่ียังไม่ได้เจรจาสันติภาพและยัง
ไม่วางอาวุธ ซงึ่ กลมุ่ เหล่านต้ี ้องการเงนิ ซ่ึงปฏิเสธไมไ่ ด้ว่าจะใชเ้ งนิ จากการผลิตการค้ายาเสพติดเป็นแหล่ง
ทุนในการลงสู่การเมือง ดังนั้นการผลิตน่าจะดารงอยู่ในระยะยาว สองก็คือภูมิประเทศท่ีติดกัน มีท้ัง
สารเคมีทส่ี ามารถผลติ ยาเสพติดไดแ้ ละอยู่ใกล้ตลาดท่ีใหญ่ท่ีสุดคือประเทศไทย และองค์กรอาชญากรรม
ข้ามชาติได้เข้าไปในพื้นที่ของชนกลุ่มน้อยและเกิดการสมประโยชน์ร่วมกัน โดยลาเลียงผ่านไทยลงเรือไป
ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ญี่ปุ่น เพราะไดข้ ายได้ราคาสูงกว่า

ประเทศเมียนมา เม่ือก่อนเป็นผู้ผลิตยาบ้าและไอซ์ แต่คนเมียนมาส่วนใหญ่เสพเฮโรอีน
แต่ปัจจุบันเสพไอซ์และยาบ้า ในช่วง 9 เดือนท่ีผ่านมา ไทยก็มีการปฏิบัติการร่วมกับ 6 ประเทศ ได้แก่
จนี เมียนมา ลาว เวียดนาม กัมพูชา และไทย มีการจับยึดสารเคมีท่ีจะถูกลักลอบลาเลียงเข้าไปในเมียน
มา 651 ตัน 300 กว่าบาทถูกลาเลียงเข้าไปยังพม่าแล้ว แต่ถูกจับกุมได้ 365 ตัน บางส่วนอยู่
กระบวนการผลิตแล้ว ซ่ึงเมียนมาได้ทาการตรวจยึดและทาลายในพื้นที่ทางด้านตอนเหนือของเมียนมา
ซงึ่ การจับยดึ ไดม้ ีเพิ่มข้ึนทกุ ปี ซ่งึ เปน็ ข้อบง่ ชถี้ ึงศกั ยภาพในการเขา้ ถงึ สารเคมีของกลมุ่ ผู้ผลติ เอง

ในช่วง 2-3 เดือน ท่ีผ่านมา เกิดสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด ทาให้เกิดการหยุดชะงัก
งันสารเคมีท่ีจะถูกลักลอบลาเลียงเข้าไป แต่เมื่อสถานการณ์โควิดตายตัว เมียนมาสามารถตรวจยึด
ได้มากข้ึนทันที ซึ่งพ้ืนท่ีท่ีมีการลักลอบนาเข้ามากท่ีสุดอยู่พ้ืนที่ของเชียงราย เชียงใหม่ ซึ่งเป็นพื้นท่ีติดกับ
แหล่งผลิต แต่ที่น่ากังวลคือ 2 ปีท่ีผ่านมา จากเดิมมีการลักลอบนาเข้าทางด้านทิศตะวันตกของประเทศ
ไทยทางด้านกาญจนบุรีและตาก การลักลอบนาเข้าส่วนใหญ่จะเป็นยาบ้าระดับหมื่นเม็ด แสนเม็ด และ
ไอซ์ในระดับกิโลกรัมถึง 10 กิโลกรัม แต่ 2 ปีหลัง มีการลักลอบนาเข้าทางด้านทิศตะวันตกในระดับท่ีเป็น
ตัน ซึ่งการจับกุมคดียาบ้า 3 - 4 ปี ท่ีผ่านมาเพ่ิมสูง โดยในเดือนกรกฎาคมเดือนเดียวจับกุมได้ประมาณ
4 ตัน ซง่ึ วธิ ีการขนในปริมาณมากมากับรถบรรทุกขนาดใหญ่ เช่น รถขนพืชผลทางการเกษตร หรือมีการ
ดัดแปลงตัวรถ เชน่ ถงั นา้ มนั ยางอะไหล่

จากเดิมท่ีโคเคนที่ปลูกในอเมริกาเหนือมีเพิ่มสูงขึ้นและถูกลักลอบเข้ามายังพ้ืนที่ของเอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทยก็ประสบปัญหาเช่นเดียวกัน ซึ่งซุกซ่อนมาในสัมภาระหรือการกลืน โดย
หญงิ ไทยจานวนมากถูกหลอกให้ขนโคเคนโดยกลุ่มแอฟริกาตะวันตก และเมื่อถูกจับได้ก็เปลี่ยนวิธีนาเข้ามา
ไทยโดยลงเคร่ืองที่ประเทศลาวและซ่อนในสัมภาระท่ีเดินผ่านชายแดน แต่การแพร่ระบาดโคเคนของ
ประเทศไทยยังไม่ขยายตัวโดยวัดจากกลุ่มผู้ใช้และผู้บาบัดท่ีมีไม่ถึง 100 คน ซึ่งเป็นสถานการณ์ท่ียัง
ควบคุมได้ ยาเสพติดอีกชนิดท่ีพบว่ายังมีการลักลอบนาเข้ามาอย่างต่อเนื่องในปีที่ผ่านมา คือ เอ็กสตาซี่
ซึ่งถูกลักลอบขนส่งทางพัสดุไปรษณีย์ระหว่างประเทศโดยมีต้นทางร่วมกัน คือ เบลเย่ียม เยอรมัน และ
เนเธอรแ์ ลนด์ ทส่ี ่งเขา้ มาในประเทศไทย ซ่ึงจานวนมากท่ีถูกลอบเข้ามาซุกซ่อนมาในช็อกโกแลตห่อถุงขนม

-3-

โดยในปีน้ีได้มีการขยายผลจับกุมเยาวชนอายุประมาณ 24 ปี ซ่ึงสั่งซื้อจากยุโรปทางเว็ปการพนันโดยใช้
เงินสกุลเงนิ ดจิ ิตอล เมอ่ื ได้รับกน็ ามาอดั เม็ดใหม่ ซงึ่ สามเหล่ียมทองคาก็มีการทดลองผลิตยาเสพติดเกือบ
ทุกตัว แต่ก็มีค่าความบริสุทธิ์ประมาณ 30 - 70 % ไม่สูงเหมือนทางยุโรปซึ่งเป็นสัญญาณบ่งชี้ว่า
สามารถผลิตได้แลว้

ราคายาอีไม่ได้ลดลงเหมือนยาบ้าเหมือนยาไอซ์ ซ่ึงปัจจุบันราคาประมาณ 300 - 700 บาท
ขณะท่ียาบ้า 4 เม็ด 1 ร้อยบาท และบางพ้ืนที่เม็ดละ 20 บาท ซ่ึงสิ่งนี้เป็นส่วนสาคัญที่ทาให้การแพร่
ระบาดในไทยสูงข้ึน ยงั มีการแพรร่ ะบาดของเอ็กสตาซี่ซ่ึงส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มสถานบันเทิง และกัญชาซ่ึงมี
ตน้ ทางจากประเทศลาว และในช่วง 3 - 4 ปีหลัง ถูกเปลี่ยนการผลิตเป็นน้ามันกัญชาและลาเลียงเข้ามา
ในประเทศไทย ก็มีการจับกุมได้ในขวดโค้กจากเดิมกัญชาลักลอบปลูกจะจากัดอยู่ในพื้นที่ในบางพื้นท่ี
เช่น มุกดาหาร สกลนคร นครพนม บางพื้นท่ี แต่ปัจจุบันปลูกแปลงขนาดใหญ่และในโรงเรือน ซึ่งมีข่าว
จบั กุมได้เกอื บทกุ ภมู ิภาคของประเทศทั้งที่การอนุญาตในปัจจุบันมีแค่ 31 ใบอนุญาต และในอินเตอร์เน็ต
ก็มีการประกาศขายอุปกรณ์ไฟฟ้าสูงสตู รรวมถึงเมล็ดพันธ์ุดว้ ย และมขี ้อสงั เกตวา่ มีผตู้ ิดสูงข้ึน

ข้อมูลทางภาคใต้ตอนล่าง มาเลเซียมีการปลูกกระท่อมอยู่พื้นท่ี 4 เมืองใหญ่ โดยจังหวัดสงขลา
นาเข้ามากท่ีสดุ ซ่ึงในชว่ งโควิดไม่สามารถขายยาเสพติดอย่างอ่นื ได้จึงขนกระท่อมเข้ามาขาย อีกสิ่งที่ต้อง
เฝ้าติดตามคือเรอ่ื งการค้ายาเสพติดออนไลน์ร่วมกับการขนส่งทางพัสดุไปรษณีย์ บริษัทเอกชนหลายแห่ง
กาลังแข่งขันกันในการเติบโตทางการตลาด มีโปรโมชั่นบางส่วนไม่เก็บค่าบริการ ป.ป.ส. มีระบบติดตาม
ซ่งึ ชอ่ งทางการขายออนไลนม์ ากท่สี ุด คือ Twitter แบบไมเ่ กรงกลวั เหมอื นขายท่ถี กู กฎหมาย

การแพร่ระบาดยาบ้ามากท่ีสุดจากเดิมเป็นกัญชา และยาไอซ์เป็นอันดับ 2 ในด้านของมิติจับกุม การ
จบั กุมคดีเสพยาบา้ ยงั เป็นตวั อยา่ งในการจบั กุมคดเี สพทเี่ พ่ิมสูงขึ้น มิติของการบาบัดรักษา ยาบ้ายังเป็นตัวยา
หลกั ไอซม์ ีพฒั นาการแบบกา้ วกระโดดจากเดิมท่มี ีไมก่ ่ีเปอรเ์ ซ็นต์ เพิ่มสูงข้ึนปีนี้ประมาณ 95 % ซ่ึงยาไอซ์และ
เฮโรอนี มคี วามบริสุทธิ์สูงและผู้ใช้ก็มีโอกาสติดสูง ยาไอซ์แพร่ระบาดมากอยู่ใน 13 จังหวัด ซึ่งผู้เสพไอซ์ที่เพิ่ม
สูงขึ้นเป็นเด็กและเยาวชนส่วนใหญ่และเป็นรายใหม่ โดยผู้ที่รักษายาไอซ์ต้องใช้ระยะเวลาหยุดเสพ 14 เดือน
ยาเสพติด อีกชนิด คือ เฮโรอีนซึ่งส่วนใหญ่ผู้เสพเป็นผู้สูงอายุ ซึ่งมีพื้นที่เฝ้าระวังคือกรุงเทพฯ และ
กาญจนบุรี ซงึ่ พบการแพร่ระบาดในกลุ่มเดก็ และเยาวชน ซ่ึงมีผู้บาบัดเฮโรอีนประมาณ 250 คน และยังมียา
เสพติดยาคีตามีน ท่ีแพร่ระบาด ซึ่งจากเดิมใช้เป็นยาสลบ แต่ปัจจุบันนามาผสมน้ากลั่นบรรจุในขวดขาย
การใช้ยาจากเดิมยาท่ีใช้คร้ังแรกเป็นกลุ่มเพื่อนประมาณ 70 % ราคายาเสพติดมีแนวโน้มลดลงเร่ือย ๆ
สรุปภาพรวมสามเหลี่ยมทองคาหลังจากผ่อนปรนมาตรการควบคุมโควิดส่งผลให้ทั้งสารเคมีที่เข้าไปใน
กระบวนการผลติ รวมถึงยาเสพตดิ ทอี่ อกจาหน่ายมแี นวโน้มเพ่ิมสูงขึ้น การลักลอบนาเข้าทางภาคตะวันตก
เป็นท่ีน่าจับตามองโดยการอาพรางมากับพืชผลทางการเกษตร เร่ืองของการค้าออนไลน์ เรื่องขนส่งทาง
พัสดุไปรษณีย์ก็ต้องมีการเฝ้าระวัง เร่ืองของการแพร่ระบาดของไอซ์ และเฮโรอีน จะตัดวงจรอย่างไร
ไม่ใหล้ ูกหลานของเราเขา้ ไปสูก่ ระบวนการในการเสพยาเสพตดิ ท่ีมนั เปน็ อันตรายก็ต้องเป็นหน้าท่ีของทุก ๆ
ท่านที่จะมสี ว่ นรว่ มในการแก้ไขปญั หายาเสพติดต่อไป

---------------------------------------------

-4-

ควำมรู้กองทนุ แมข่ องแผ่นดิน*
หม่อมหลวงพรพิศิษฏ์ วรวรรณ

ตำแหน่งนกั วเิ ครำะหน์ โยบำยและแผนเช่ียวชำญ
ผู้เชย่ี วชำญดำ้ นกำรแกไ้ ขปัญหำยำเสพติด

สำนกั งำนคณะกรรมกำรป้องกนั และปรำบปรำมยำเสพติด (สำนกั งำน ป.ป.ส.)

กองทุนแม่ของแผ่นดินที่ก่อเกิดขึ้นจากความห่วงใยของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิพระบรมราชินีนาถพระบรม
ราชชนนีพันปีหลวง ท่ีมีต่อปัญหายาเสพติดเมื่อปี 2546 โดยตารวจเอกชิดชัย วรรณสถิต เลขาธิการ
คณะกรรมการปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) ในขณะน้ัน ได้ขอพระราชทานพระราชวโรกาสนาตัวแทนกลุ่ม
ราษฎรอาสาป้องกันภัยยาเสพติดเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทและแสดงละครหน้าพระที่นั่ง ณ ตาบลห้วย
ยางอาเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร เพ่ือทอดพระเนตรภัยคุกคามจากยาเสพติดและการแก้ไขปัญหา
ยาเสพติดด้วยพลังของชุมชนตลอดจนการให้อภัยผู้ค้า ผู้เสพ ผู้ติดในระดับหมู่บ้านตามแนวทางสันติวิธี
พรอ้ มปฏิญาณตนขอเลิกยุ่งเก่ียวกับยาเสพติดและขอเป็นกาลังสาคัญในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพ
ตดิ ของชาติตลอดไป

สมเดจ็ พระนางเจ้าสิรกิ ิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้พระราชทานพระราช
ทรัพย์ส่วนพระองค์ให้กับเลขาธิการ ป.ป.ส. จานวนหน่ึง เพื่อนาไปใช้ในการแก้ไขปัญหายาเสพติดให้กับ
ประชาชนเพ่ือเป็นการฉลองพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถพระบรมราช
ชนนีพันปีหลวง เลขาธิการ ป.ป.ส. ได้นาพระราชทรัพย์ดังกล่าวมามอบให้กับหมู่บ้านชุมชนเพื่อใช้ในการ
แกไ้ ขปัญหายาเสพติดต่อไป โดยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ทรงกล่าวกับเลขาธิการ ป.ป.ส. ประโยคหนึ่งว่า “ให้ไปช่วยประชาชนนะ” โดย ป.ป.ส. ได้มาต่อยอดจัดต้ัง
เป็นกองทนุ โดยนาพระราชทรพั ย์สว่ นพระองคใ์ นคร้ังน้นั รวมกบั งบประมาณของ ป.ป.ส. ทุกปี ประกอบด้วย
3 ส่วนคือ ทุนศักด์ิสิทธิ์ ทุนปัญญา และทุนศรัทธา เพ่ือใช้ประโยชน์เร่ืองยาเสพติดและเร่ืองอ่ืน ๆ ที่ใช้
แกป้ ัญหาพื้นฐานของของประชาชนที่กระทบกบั เร่ืองยาเสพตดิ

ป.ป.ส. ได้รับเงินพระราชพระราชทานในปี พ.ศ.2546 ซึ่งกองทุนแม่ของแผ่นดินจะเร่ิมขึ้นในปี
พ.ศ.2547 โดยเริ่มต้นท่ีภาคอสี านเปน็ แห่งแรก ปี พ.ศ.2548 กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย และ
กรุงเทพมหานครเข้ามาร่วมดาเนินการ โดยในปี พ.ศ. 2554 กรมการพัฒนาชุมชนได้รับมอบหมายจาก
กระทรวงมหาดไทยในการรับผิดชอบงานกองทุนแม่ของแผ่นดินเนื่องจากหัวใจสาคัญของกองทุนแม่ของ
แผ่นดิน คือการสรา้ งความเขม้ แขง็ ให้กับหมบู่ า้ นและชมุ ชนซ่ึงตรงกับความรับผิดชอบของภารกิจหน้าที่หลัก
กรมการพัฒนาชุมชน โดยกองอานวยการรักษาความม่ันคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ดาเนินการ
ขับเคลื่อนกองทุนแม่ในในพ้ืนที่ชายแดนท้ังหมด ในปี พ.ศ.2559 กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเข้า
มาร่วมเพราะในปนี ป้ี ัญหายาเสพติดในเขตเมอื งเร่ิมมีความรนุ แรงมากข้ึน

หมบู่ ้านกองทนุ แมข่ องแผ่นดนิ ทเ่ี กดิ ข้ึนใหม่จากหมบู่ ้านตน้ กลา้ โดยการส่งเสริม หากผ่านเกณฑ์เป็น
กองทุนแม่จะได้ร่วมงานมหกรรมกองทุนแม่ทุกปี โดยจะจัดช่วงเดือนสิงหาคมของทุกปี โดย 3 ปีที่ผ่านมา
สมเด็จพระเจา้ ลกู เธอ เจ้าฟา้ พชั รกิตยิ าภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
เสดจ็ เป็นองคป์ ระธาน

-5-

ความเชือ่ มโยงกองทุนแม่ของแผ่นดินกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เรื่องความมั่นคง มีอยู่ 4 แผนงาน
ย่อยโดยแผนงานย่อยท่ีสาคัญคือแผนงานย่อยที่ 2 เป็นการป้องกันและแก้ไขปัญหาที่มีผลกระทบต่อความ
มั่นคงซ่ึงด้านป้องกันยาเสพติดมี 3 แนวทางย่อย หลายแนวทาง ซึ่งเป็นแนวทางการปรับสภาพแวดล้อม
กองทุนแม่อยู่ในแนวทางท่ี 6 เร่ืองของการปลูกฝังค่านิยมปลูกฝังส่ิงที่เราเรียกว่าเป็นภูมิคุ้มกันยาเสพติด
เหมือนเรามีภูมิคุ้มกันโรคมันเป็นอะไรที่อยู่ในตัวเรานั้น แนวทางน้ีคือเน้นเร่ืองตัวคนและแนวทางที่ 2 เป็น
การปรับสภาพแวดล้อมหรอื ปรับระบบนิเวศทม่ี องในเชงิ ด้านสิ่งแวดล้อมรอบตวั คน

งานยาเสพตดิ ให้ความสาคัญกับการป้องกันท่ีตัวคนคือทาให้คนนั้นมีพลังท่ีเป็นเกราะป้องกันตัวเอง
ได้ ทาให้สภาพแวดล้อมของคนคนนั้นไม่เอื้อต่อการเข้าไปเก่ียวข้องกับปัญหายาเสพติด ซึ่งกองทุนแม่ของ
แผน่ ดินอยู่ในข้อนี้ แนวทางที่ 6 คอื ปรบั สภาพแวดล้อม เช่น การป้องกันที่สะดวก คนก็ใช้แนวทางการสร้าง
การรับรูแ้ ละเพม่ิ ภูมิคุ้มกนั การสรา้ งพน้ื ทีป่ ลอดภัย อายุ 15 – 24 ปี ถกู จดั วา่ เป็นกลุ่มที่มคี วามเสีย่ งสงู

กองทนุ แมเ่ ปน็ การทาใหพ้ นื้ ทน่ี ้ันปลอดภัย มุ่งเป้าที่พ้ืนที่น้ันจะต้องมีความสามารถและศักยภาพใน
การจัดการปัญหา คอื ขจดั สิ่งเลวรา้ ย ปัจจัยเสี่ยงในพ้ืนที่เส่ยี งต่าง ๆ เฝ้าระวังไว้ไม่ให้เกิดความเส่ียงในพื้นที่
เพิ่มปัจจัยบวก เราเรียกว่าการขยายความดี ทากิจกรรมป้องกัน สร้างภูมิคุ้มกันให้เด็ก สร้างครอบครัวที่
เข้มแข็งสร้างชุมชนที่เข้มแข็ง และการมีระบบดูแลประคับประคองช่วยเหลือกันโดยตั้งเป้าไว้สอดคล้องกับ
ยทุ ธศาสตรช์ าติ 20 ปี คือร้อยละ 50 ของตาบลทัว่ ประเทศจะตอ้ งมีการสร้างพืน้ ท่ปี ลอดภัย

กองทุนแม่ของแผ่นดินคือทุนตั้งต้นแห่งความดีงามเพราะจะต้องเร่ิมจากจุดเล็ก ๆ แต่ก็สร้างกลุ่ม
คนทจ่ี ะมารว่ มกันทาไปเรื่อย ๆ เหมือนกับว่าต้องเร่ิมจากจุดเล็กก่อนแล้วค่อยทาไป ดูรอบด้านมีการพัฒนา
คุณภาพชวี ติ ของเด็กและเยาวชน มีกิจกรรมให้กับเยาวชนในเร่ืองการให้อภัยก็ต้องให้อภัยอย่างแท้จริง ที่ท่ี
อยู่ในหัวใจจริงนี่คือหลักการของกองทุนแม่ที่แตกต่างไปจากงานยาเสพติดอื่น ๆ ซึ่งวันที่ 25 พฤศจิกายน
เป็นวันสถาปนากองทุนแม่ วันที่ 26 มิถุนายน เป็นวันต่อต้านยาเสพติด วันที่ 12 สิงหาคม เป็นวันแม่
แห่งชาติงานของกองทุนแม่ คือ ซ่อม สร้าง เสริม ต้นกล้าให้เป็นกองทุนแม่, การสร้างต้นกล้า, พิธี
พระราชทานเงินขวัญถงุ และการอบรมวิทยากรกระบวนการการพัฒนาศูนย์เรยี นรู้กองทนุ แมข่ องแผน่ ดิน

---------------------------------------------------------------

-6-

ความรู้กองทุนแมข่ องแผน่ ดิน*

ทาความรู้จกั : “กองทุนแมข่ องแผ่นดิน”

ตามท่ีสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้มีกระแส
พระราชดารัสในโอกาสท่ีคณะบุคคลได้เข้าเฝ้าฯ ถวายพระพรเน่ืองในวันเฉลิมพระชนมพรรษา เม่ือ
วันท่ี 11 สิงหาคม 2554 ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต นั้น พระองค์ได้แสดง
ความกังวลพระราชหฤทัยเป็นอย่างมากต่อปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติด และได้ทรง
พระราชทานแนวทางการให้ภาคประชาชนได้ร่วมมือกันช่วยเหลือรัฐบาลในการแก้ไขปัญหายาเสพติด
ซ่ึงแนวทางหน่ึงท่ีได้ทรงมีพระราชปรารภถึงก็คือ “กองทุนแม่ของแผ่นดิน” พระองค์ได้ทรงทบทวนว่า
เคยพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ให้สานักงาน ป.ป.ส. ต้ังแต่ปี 2546 ซึ่งนับเป็นการ
เร่ิมต้นกองทุนแม่ของแผ่นดินตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา ทรงมีความมุ่งหวังว่ากองทุนแม่ของแผ่นดินจะ
สามารถชว่ ยเหลือการแก้ไขปญั หายาเสพติดของประเทศไดอ้ ยา่ งมาก

เพื่อให้การดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นไปตามพระราชประสงค์ สามารถตอบโจทย์
การแก้ไขปัญหายาเสพติดของหมู่บ้าน/ชุมชนได้โดยตรง กรมการพัฒนาชุมชนจึงได้จัดทาคู่มือการ
ดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินข้ึน เพ่ือให้ผู้นากองทุนแม่ของแผ่นดิน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
นาไปใช้ดาเนินงานได้เอง ให้เป็นแนวทางเดียวกัน โดยให้มีการรายงานผลการดาเนินงานในแต่ละห้วง
ระยะเวลาได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งหมู่บ้าน/ชุมชนที่มีผลการดาเนินงานในระดับศูนย์เรียนรู้ กองทุน
ดีเด่น หรือกองทุนของหมู่บ้าน/ชุมชนที่อยู่ในระดับท่ัวไป เพื่อร่วมกันสนองพระราชปณิธานการแก้ไข
ปญั หายาเสพตดิ ภายใตพ้ ระบารมีของสถาบนั พระมหากษัตรยิ ์ตอ่ ไป

ความเปน็ มา

เม่ือปีพุทธศักราช 2546 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปี
หลวง ได้เสด็จแปรพระราชฐานไปเย่ียมพสกนิกรในพื้นท่ีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พระองค์ได้เสด็จ
เย่ียมราษฎรของหมู่บ้านที่เคยมีปัญหายาเสพติดและสามารถไขปัญหาได้ด้วยพลังของประชาชน
ที่อ.วังสามหมอ จ.อุดรธานี ตามกระบวนการชุมชนเข้มแข็งด้วยการใช้แนวทางสันติวิธี ให้ผู้เคยค้า
เคยเสพในระดบั หมู่บ้านปรับเปลย่ี นพฤติกรรมจากผู้ท่ีเป็น “ภาระ” ให้กลับมาเป็น “พลัง” ในการแก้ไข
ปัญหายาเสพติดให้กับหมูบ่ ้านของตนเอง โดยท่ภี าครฐั เปน็ ผใู้ หก้ ารสนับสนุน พระองค์ทรงพอพระราช
หฤทัยในการแก้ไขปัญหาด้วยวิธนี ี้อย่างมาก โดยในการเสด็จฯ ครั้งนั้นพระองค์ได้ประทับแรม ณ พระ
ตาหนักภูพานราชนิเวศน และในวันที่ 25 พฤศจิกายน 2546 ได้เสด็จลงเยี่ยมราษฎรที่เป็น
มวลชนกลุ่มต่าง ๆ ท่ีไปเข้าเฝ้าฯ ณ หอประชุมโครงการชลประทานสกลนคร (ห้วยเดียก) อ.ภูพาน จ.
สกลนคร พล.ต.อ.ชิดชัย วรรณสถิตย์ เลขาธิการ ป.ป.ส. (ในขณะนั้น) จึงได้ขอระราชทานพระราช
วโรกาสนาตัวแทนกลุ่มราษฎรอาสาป้องกันภัยยาเสพติด (รสปส.) เข้าเฝ้าฯ ด้วย มีการแสดงละคร
หน้าพระที่นั่งเพื่อสื่อให้ทอดพระเนตรถึงการแก้ไขปัญหายาเสพติดด้วยพลังของชุมชน และการให้
อภัยผู้ค้าผู้เสพระดับหมู่บ้านตามแนวทางสันติ แล้วมีการปฏิญาณตนขอเลิกยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดและ
ขอเปน็ กาลังในการแกไ้ ขปัญหายาเสพติดของชาตติ ลอดไป

ในวันนั้นพระองค์ท่านได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ให้กับเลขาธิการ ป.ป.ส.
จานวนหน่งึ เพอ่ื นาไปใชใ้ นการแก้ไขปญั หายาเสพติดให้กับประชาชนต่อไป

-7-

ต้ังแต่ท่ีสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้
พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ผ่านเลขาธิการ ป.ป.ส. เพ่ือให้เป็นประโยชน์ของหมู่บ้านและ
ชุมชนต่าง ๆ ในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดนั้น หน่วยงานต่าง ๆ ท่ีเก่ียวข้อง รวมทั้ง
ราษฎรอาสาสมัครทั้งหลาย จึงมีความเห็นร่วมกันว่าพระราชทรัพย์ที่ได้รับพระราชทานน้ันถือเป็นมงคล
สูงสดุ เปน็ เสมือนพระราชปณิธานของพระองค์ ที่ทรงจะให้มีการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
ในหมู่บ้านและชุมชน หากได้นาพระราชทรัพย์พระราชทานนี้ไปไว้ท่ีหมู่บ้านและชุมชน ก็จะเป็นขวัญ
กาลังใจสูงสุดของปวงราษฎรทั้งหลายท่ีจะดาเนินการให้พระราชปณิธานของพระองค์บรรลุผล ซึ่ง
ยอ่ มหมายถงึ ความสงบสุขรม่ เย็น ปราศจากปัญหายาเสพติด จึงได้เรียกพระราชทรัพย์พระราชทานนี้
ว่า “กองทุนแม่ของแผ่นดิน” และเรียกชื่อหมู่บ้าน/ชุมชนท่ีได้รับกองทุนแม่ของแผ่นดินว่า “หมู่บ้าน
กองทนุ แมข่ องแผ่นดนิ ” โดยมีการพระราชทานกองทุนแม่ของแผ่นดินครั้งแรก เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม
2547 ณ ศูนย์ปฏิบัติธรรมสวนเวฬุวัน อ.เมือง จ.ขอนแก่น โดยทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราช
กญั ญา สริ ิวัฒนาพรรณวดี ได้เสด็จแทนพระองค์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระ
บรมราชชนนีพันปีหลวง มาเป็นประธานในพิธีพระราชทานกองทุนแม่ของแผ่นดินให้กับผู้แทนหมู่บ้าน/
ชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเปน็ จานวน 672 หมบู่ ้าน/ชุมชน

กรมการพัฒนาชุมชน ได้รับมอบหมายภารกิจจากกระทรวงมหาดไทย ให้รับผิดชอบ
ดาเนินงานเสริมสร้างความเข้มแข็งกองทุนแม่ของแผ่นดิน เมื่อเดือนธันวาคม 2554 ซึ่งเป็น
ยุทธศาสตร์พระราชทานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปี
หลวง ทรงหว่ งใยต่อวิกฤตมิ หันตภัยจากปัญหายาเสพติด โดยมีเป้าหมายในการขจัดปัญหายาเสพติด
ให้ได้ผลอย่างยั่งยืน ด้วยพลังสามัคคีของชาวบ้าน ให้พึ่งพาตนเองบนพ้ืนฐานของทุนทางสังคมที่มีอยู่
และต่อยอดไปสู่การแก้ไขปัญหาที่ย่ังยืนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจแบบพอเพียง มีเจตนารมณ์สูงสุดเพื่อ
มุ่งหวังให้เป็นศูนย์รวมของคนในชุมชนในการร่วมกันประกอบกรรมดี เป็นการน้อมนายุทธศาสตร์
พระราชทานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในงาน
พัฒนาท้ังมวล มุ่งเน้นให้พสกนิกรมีอาชีพ สร้างรายได้ ส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง ฟ้ืนฟูวัฒนธรรม
สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นและปกป้องรักษาทรัพยากรธรรมชาติ โดยการพึ่งพาความเข้มแข็งของ
ตนเอง ร่วมกันขจัดปัญหายาเสพติดบนพ้ืนฐานของการให้อภัยทางสังคม ให้ความรู้รักสามัคคี สร้าง
ความสมานฉันท์ของคนในชุมชน ร่วมกันเอาชนะปัญหาอุปสรรคต่าง ๆ ด้วยแนวทางสันติ การสร้าง
พลังแหง่ ความดีงามเหลา่ นี้ หากปรากฏมากข้ึนจะทาให้สังคมและชุมชนน้ัน ๆ เป็นสังคมแห่งคุณธรรม
อย่างแท้จริง จนกล่าวได้ว่า กองทุนแม่ของแผ่นดิน คือ กองทุนที่รวมจิตใจของผู้คน เพื่อ
ช่วยเหลือผู้คนท่ีทุกขย์ าก นบั เป็นทุนเริม่ ต้นแหง่ ความดงี าม

ปรัชญาแนวคิดกองทนุ แม่ของแผน่ ดิน

คาวา่ กองทนุ แม่ของแผ่นดิน มอี งคป์ ระกอบ 3 สว่ น ไดแ้ ก่
ส่วนท่ี 1 เรียกว่า เงินขวัญถุงพระราชทาน เป็นพระราชทรัพย์ที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ
พระบรมราชนิ ีนาถ พระบรมราชชนนพี นั ปหี ลวง ได้พระราชทานให้กบั หมบู่ า้ นและชุมชน โดยสานักงาน
ป.ป.ส. ไดส้ มทบงบประมาณส่วนหน่งึ นามาจัดสรรให้กบั หมบู่ ้านและชุมชน แหง่ ละ 8,000 บาท เงินจานวนนี้
เปรยี บเสมือนสงิ่ ทรี่ ะลึกถงึ แหง่ พระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระ
บรมราชชนนีพันปีหลวง เป็นเงินพระราชทานอันเป็นสัญลักษณ์แห่งพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น จึง
ถอื เป็นเงนิ ศกั ดิ์สทิ ธิ์อันหาทีเ่ สมอเหมือนมิได้ จึงเก็บไว้เป็นเงินขวัญถุงในหมู่บ้าน/ชุมชน โดยไม่มีการใช้
จา่ ย

-8-

ส่วนท่ี 2 เรียกว่า ทุนศรัทธา เป็นเงินที่ราษฎรในหมู่บ้านและชุมชนที่ได้รับกองทุนแม่ของ
แผ่นดิน จะร่วมกันบริจาคอย่างต่อเน่ืองและรวบรวมขึ้นด้วยพลังความศรัทธา สมทบเข้ากองทุนแม่
ของแผ่นดินในแต่ละหมู่บ้าน เป็นการแสดงออกถึงทุนทางสังคมของหมู่บ้าน/ชุมชนที่ต้องการไม่ให้มี
ปัญหายาเสพตดิ ในหมูบ่ ้านอย่างเปน็ รูปธรรม

ส่วนที่ 3 เรียกว่า ทุนปัญญา เป็นเงินท่ีราษฎรในหมู่บ้านและชุมชนดังกล่าว คิดค้นขึ้นด้วย
ภูมปิ ญั ญาของตนเองในการระดมทนุ เพื่อขยายกองทุน ให้กองทุนมีการงอกเงยขึ้น จนสามารถนาไปใช้
จ่ายเพ่อื การแก้ไขปัญหายาเสพติดของหมู่บ้านได้อย่างเพียงพอต่อไป

กองทุนแม่ของแผ่นดินท่ีเป็นผลจากการระดมทุนจากทุนศรัทธาและทุนปัญญา ราษฎรใน
หมบู่ ้านและชมุ ชนจะนาไปใช้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมทั้งปัญหาอื่น ๆ จนสามารถ
ยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนบนวิถีแห่งความพอเพียง ไม่ว่าจะเป็นการสมทบทุนช่วยเหลือ
การบาบัดรักษาของผู้เสพยาเสพติด การส่งเสริมอาชีพ การสนับสนุนกิจกรรมกลุ่มเสี่ยงยาเสพติด
และกิจกรรมเยาวชน การเฝ้าระวังและรักษาพ้ืนที่ การสนับสนุนทุนการศึกษาของเยาวชน การ
ส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง การช่วยเหลือความเดือดร้อนต่าง ๆ ในชุมชน รวมถึง การฟื้นฟู
ศิลปวัฒนธรรมของชุมชน ฯลฯ จนแทบจะกล่าวได้ว่า กองทุนแม่ของแผ่นดิน คือ กองทุนที่รวมจิตใจของ
ผู้คน เพือ่ ช่วยเหลอื ผู้คนท่ีทุกข์ยาก นบั เป็นทุนเริม่ ตน้ แหง่ ความดงี าม

วิสัยทัศน์การดาเนนิ งานกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ

“ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดให้ได้ผลอย่างย่ังยืน ด้วยพลังสามัคคีของชาวบ้าน ให้
พ่ึงพาตนเองบนพ้ืนฐานของทุนทางสังคมท่ีมีอยู่ และต่อยอดไปสู่การแก้ไขปัญหาที่ย่ังยืนด้วยปรัชญา
เศรษฐกิจแบบพอเพยี ง”

วัตถปุ ระสงค์ของกองทุน

1. เพื่อขยายพลงั แหง่ ความดีของคนในหมู่บ้าน ชมุ ชน ให้กวา้ งขวางขึ้น
2. เพ่ือเสริมสร้างกระบวนการในหมู่บ้าน ชุมชนด้านความคิด ความรู้ การแลกเปล่ียนการ
รวมกล่มุ และความต่นื ตัว เพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาของหมู่บ้าน ชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหายาเสพ
ตดิ เพื่อใหห้ มูบ่ ้าน ชุมชน ใช้กระบวนการดังกลา่ วให้บรรลุถึงความเข้มแขง็ ได้อย่างแทจ้ รงิ
3. เพื่อสนับสนนุ ค่าใช้จา่ ยที่เป็นประโยชน์แก่สาธารณะ สนับสนุนให้คนทาดี และเสียสละเพื่อ
หมู่บา้ น/ชมุ ชน
4. เพ่ือสนับสนุนกิจกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจแบบพอเพียง เพ่ือการพ่ึงพาตนเอง และพึ่งพา
ซง่ึ กันและกันอยา่ งยัง่ ยนื เปน็ ผลทาใหป้ ญั หาพนื้ ฐานของหมบู่ า้ น/ชมุ ชนลดลง
5. เพ่ือสนับสนุนกิจกรรมการแก้ไขปัญหายาเสพติดในหมู่บ้าน/ชุมชนอย่างย่ังยืน และพัฒนา
เป็นศูนย์เรียนรู้หมู่บ้าน/ชุมชน เพ่ือก่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ของชุมชนท้ังภายในและระหว่าง
หมบู่ า้ น/ชมุ ชน

-9-

ลกั ษณะทีแ่ ตกต่างจากกองทุนอ่ืน ๆ

กองทุนแม่ของแผ่นดิน มีลักษณะแตกต่างจากกองทุนอ่ืน ๆ ที่มีอยู่ในหมู่บ้าน/ชุมชน 4
ประการ ดงั นี้

ประการท่ี 1 เป็นกองทุนที่มีจุดเร่ิมต้นจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ ใน
รัชกาลที่ 9 จงึ เปน็ เสมอื นกองทุนพระราชทาน

ประการท่ี 2 เปน็ กองทนุ ท่กี ระจายอย่ตู ามหมบู่ ้านชมุ ชนเท่าน้ัน ไม่มกี องทนุ รวมในส่วนกลาง
ประการท่ี 3 เป็นกองทุนที่มีขึ้นเพื่อประโยชน์สาธารณะในการแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมถึง
ปัญหาอ่ืน ๆ ในหมู่บ้าน/ชุมชน เพื่อเป็นกองทุนช่วยเหลือซ่ึงกันและกัน โดยไม่มีการให้กู้ยืม และไม่มี
ดอกเบยี้
ประการท่ี 4 เป็นกองทุนท่ีคนในหมู่บ้าน/ชุมชน ร่วมกันระดมทุนโดยไม่ได้เกิดจากภายนอก
เพียงช่องทางเดยี ว ซงึ่ เป็นการทาให้ชมุ ชนรู้จักพงึ่ พาตนเอง เหน็ พลงั ของตนเอง

การสร้างความเขา้ ใจตอ่ คณุ คา่ ของกองทนุ แม่ของแผ่นดิน

กองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นการแสดงออกถึงพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ท่ีพระราชทานเพ่ือป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
สมควรท่ีพสกนิกรชาวไทยทุกหมู่เหล่าจะน้อมรับใส่เกล้าใส่กระหม่อมและถือปฏิบัติอย่างจริงจัง
สาหรับหมู่บ้าน/ชุมชน ที่ได้รับคัดเลือกให้ได้รับกองทุนแม่ของแผ่นดินในครั้งน้ีถือเป็นเกียรติสูงสุด จึง
สมควรสร้างกระบวนการให้คนทั้งหมู่บ้าน ชุมชน เกิดจิตสานึกร่วมกันสนองพระราชปณิธาน ซ่ึงจะ
นาไปสู่การเป็นแบบอย่างที่ดีสาหรับพ้ืนท่ีอ่ืนต่อไป ดังนั้นการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ที่คัดสรรข้ึนเพ่ือ
รองรับกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ ในจังหวัด และหมบู่ ้าน ชมุ ชน จงึ ถือเปน็ สง่ิ สาคัญอยา่ งยิง่

ความเชื่อมโยงระหว่างกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ กบั กรมการพัฒนาชมุ ชน

การดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นการขยายพลังแห่งความดีของคนในหมู่บ้าน/ชุมชน
เสริมสร้างกระบวนการการแลกเปล่ียนความคิดความรู้ร่วมกันภายในหมู่บ้าน/ชุมชน สนับสนุน
กิจกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจแบบพอเพียง พึ่งพาตนเอง ท้ังนี้ เพ่ือร่วมกันแก้ปัญหายาเสพติดใน
หม่บู า้ น/ชมุ ชนอยา่ งยงั่ ยนื และพฒั นาเป็นศูนย์การเรียนรู้ของชุมชนทั้งภายใน และระหว่างหมู่บ้าน/ชุมชน
ซึ่งสอดคล้องกับภารกิจของกรมการพัฒนาชุมชน ดังน้ัน กระทรวงมหาดไทยจึงมอบหมายภารกิจให้
กรมการพัฒนาชุมชนรบั ผดิ ชอบในการดาเนินการเรอ่ื งกองทุนแมข่ องแผน่ ดิน

กรอบการขบั เคล่ือนการดาเนินงานกองทุนแมข่ องแผน่ ดิน

กรมการพัฒนาชุมชนได้กาหนดกรอบการขบั เคลื่อนการดาเนินงานกองทนุ แมข่ องแผ่นดิน ดงั น้ี
1. สร้างกลไกการขับเคลื่อนกองทุนแมข่ องแผน่ ดนิ ระดับอาเภอ/จงั หวัด

- ต้ังคณะกรรมการขับเคล่ือนการดาเนนิ งานกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับจังหวดั
- ตง้ั คณะกรรมการขับเคล่ือนการดาเนนิ งานกองทนุ แม่ของแผน่ ดินระดบั อาเภอ
- จดั ต้งั เครือขา่ ยกองทุนแม่ของแผ่นดนิ ระดบั อาเภอ/จงั หวดั เพอ่ื สร้างเครือขา่ ยการ
เรียนรู้และกลไกการขบั เคล่อื นกิจกรรมระดบั อาเภอ/จังหวัด
2. สรา้ งเคร่ืองมอื การขบั เคล่ือนกองทุนแมข่ องแผ่นดิน
- จดั ทาแนวทาง/คมู่ ือการดาเนินงานกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ
3. สร้างความร้คู วามเข้าใจแนวทาง/คู่มือการดาเนินงานกองทนุ แม่ของแผน่ ดิน
- ประชมุ สรา้ งความรคู้ วามเขา้ ใจแนวทาง/คมู่ ือการดาเนินงานกองทนุ แม่ของแผ่นดิน
และแนวทาง การตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผน่ ดิน

-10-

กลยุทธก์ ารสง่ เสริมและพฒั นาหมบู่ า้ นกองทนุ แม่ของแผน่ ดิน

เป้าหมาย : เพ่ือให้กองทุนแม่ของแผ่นดินเข้มแข็งและสามารถแก้ไขปัญหายาเสพติดได้อย่าง
ย่งั ยนื

กระบวนงาน : กรมการพัฒนาชุมชนได้กาหนดกลยุทธ์การสร้างความเข้มแข็งกองทุนแม่ของ
แผ่นดนิ 3 กระบวนงาน ดงั น้ี

1. เสริมสร้างความเข้มแข็งหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน กิจกรรมสาคัญ คือ ตรวจสุขภาพ
กองทุนแม่ของแผ่นดิน พัฒนาโปรแกรมการตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน การจัดทาคู่มือ
ดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ประชุมเชิงปฏิบัติการเจ้าหน้าที่ผู้ขับเคล่ือนกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ประชุมเชิงปฏิบัติการคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ประชุมเชิงปฏิบัติการเครือข่ายกองทุนแม่
ของแผน่ ดนิ สง่ เสริมการจัดต้ังศูนย์เรียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน การจัดการความรู้ “สุดยอดต้นแบบ
กองทุนแม่ของแผน่ ดิน (Best Practice)” และสนบั สนนุ ตดิ ตามงานกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ

2. พัฒนาหมู่บ้านต้นกล้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน กิจกรรมสาคัญ คือ ส่งเสริมการบริหาร
จัดการกองทุน ประชุมเชิงปฏิบัติการคณะกรรมการหมู่บ้านต้นกล้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน สนับสนุน
กิจกรรมต้นกล้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน และเตรียมความพร้อมหมู่บ้านท่ีจะเข้ารับเงินขวัญถุง
พระราชทาน

3. ติดตามประเมินผลการดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน กิจกรรมสาคัญ คือ ประเมินผล
การดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน และรายงาน/สรุปผลการดาเนนิ งานกองทุนแมข่ องแผ่นดิน

ขน้ั ตอนการส่งเสริมและพฒั นาหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน

1. ตรวจสขุ ภาพกองทนุ แมข่ องแผน่ ดิน
2. สง่ เสรมิ และพัฒนากองทนุ แม่ของแผ่นดนิ โดยใช้ 10 ขน้ั ตอนกองทุนแมข่ องแผ่นดิน
3. ส่งเสริมและพัฒนาศนู ยเ์ รียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดนิ
4. คัดเลือกหมู่บา้ นตน้ กล้ากองทุนแมข่ องแผ่นดิน
5. สง่ เสรมิ การจดั ต้ังต้นกลา้ กองทุนแม่ของแผ่นดนิ โดยใช้ 10 ขัน้ ตอนกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ
6. ประเมนิ ต้นกล้ากองทนุ แม่ของแผ่นดนิ
7. เตรียมความพรอ้ มตน้ กล้าของแผน่ ดิน เข้ารับเงินพระราชทาน

บรบิ ทการดาเนินงานกองทนุ แมข่ องแผ่นดิน

บริบทหรือสภาพแวดล้อมที่สาคัญที่เอ้ือต่อการดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินให้ประสบ
ความสาเร็จ คือ เจ้าหน้าท่ีกรมการพัฒนาชุมชนได้สนับสนุนและส่งเสริมการขับเคลื่อนกิจกรรมแบบ
บูรณาการร่วมกับคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ ภาคประชาชน
และภาคประชาสงั คม ในการดาเนนิ กิจกรรมต่าง ๆ ดังนี้

1. การตรวจสขุ ภาพกองทุนแม่ของแผน่ ดิน
2. การพัฒนาศักยภาพกองทุนแม่ของแผ่นดนิ
3. การส่งเสรมิ ศนู ย์เรียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดนิ
4. การสร้างวทิ ยากรชมุ ชนสร้างความเขม้ แข็งกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ
5. การสร้างเครือข่ายกองทนุ แมข่ องแผน่ ดินระดบั อาเภอ/จังหวัด
6. การส่งเสริมการจดั ตั้งต้นกลา้ กองทุนแม่ของแผ่นดนิ

-11-
กลไกการขับเคลอื่ นกองทุนแมข่ องแผน่ ดนิ

ให้มกี ารจดั ทาคาส่ังแตง่ ตั้งคณะกรรมการขับเคล่ือนกองทุนแม่ของแผ่นดิน ในแต่ละระดับ
โดยอาจมีองคป์ ระกอบ ดงั น้ี

- คณะกรรมการขับเคลื่อนกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับจังหวัด ประกอบด้วย ผู้ว่า
ราชการจังหวัด หรือ รองผู้ว่าราชการจังหวัด ท่ีได้รับมอบหมาย เป็นประธาน, ท้องถ่ินจังหวัด,
เกษตรจังหวัด, สาธารณสุขจังหวัด, ผอ.กศน., ผู้แทนเครือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดิน หรือ องค์กรภาค
ประชาชน 3 - 5 คน ตามเหมาะสม, หัวหน้า ศอ.ปส.จ., ผู้แทน ป.ป.ส.ภาค เป็นคณะทางาน พัฒนาการ
จังหวัด เป็นเลขานุการ และหัวหน้ากลุ่มงานท่ีรับผิดชอบงานยาเสพติด ของสานักงานพัฒนาชุมชน
จังหวัด เปน็ ผชู้ ว่ ยเลขานกุ าร โดยผู้วา่ ราชการจงั หวดั เป็นผู้ลงนามในคาส่ัง

- คณะกรรมการขับเคลอื่ นกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับอาเภอ ประกอบด้วย นายอาเภอ
เป็นประธาน, ทอ้ งถ่นิ อาเภอ, เกษตรอาเภอ, สาธารณสุขอาเภอ, ผอ.กศน., ผู้แทนเครือข่ายกองทุนแม่
ของแผ่นดิน หรือ องค์กรภาคประชาชน 3 - 5 คน ตามเหมาะสม, ผู้แทน ศป.ปส.อ.,
เป็นคณะทางาน พัฒนาการอาเภอ เป็นเลขานุการ และเจ้าหน้าท่ีพัฒนาชุมชนที่รับผิดชอบงานยาเสพติด
เปน็ ผชู้ ว่ ยเลขานุการ โดยนายอาเภอเป็นผลู้ งนามในคาส่ัง

-12-

แนวทางการบรหิ ารกองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ *
หม่บู า้ น/ชุมชน (ช่อื )........................................

ด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้พระราชทาน
ทรัพย์ส่วนพระองค์ผา่ นเลขาธกิ ารคณะกรรมการป้องกนั และปราบปรามยาเสพติด เพื่อใช้ประโยชน์ใน
กิจการปอ้ งกันและปราบปรามยาเสพติดในระดบั หม่บู ้าน/ชุมชน

ดังนั้น เพ่ือให้เกิดประโยชน์สูงสุด สมดังพระราชปณิธานของแม่ของแผ่นดิน และเสริมความ
เข้มแข็งของหมู่บ้าน/ชุมชนในการเฝ้าระวังยาเสพติดอย่างยั่งยืน และเป็นสิริมงคลแก่หมู่บ้าน/ชุมชน
ต่าง ๆ จึงให้มีการดาเนนิ การต่อไปน้ี

1. อัญเชิญพระราชทรัพย์พระราชทานดังกล่าว มาเป็นกองทุนขวัญถุง เรียกว่า กองทุนแม่ของ
แผ่นดนิ
2. กองทุนแม่ของแผ่นดิน จัดต้ังในระดับหมู่บ้าน/ชุมชน โดยใช้ช่ือ กองทุนแม่ของแผ่นดิน
หมบู่ ้าน/ชมุ ชน (ชอ่ื )......................................................
3. วตั ถุประสงค์ของกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ มีดงั ต่อไปน้ี

1) เพื่อเป็นกองทุนสาหรับการป้องกัน เฝ้าระวัง และแก้ไขปัญหายาเสพติดแบบยั่งยืนใน
หม่บู ้าน/ชมุ ชน

2) เพ่ือเป็นศูนย์รวมของความสามัคคี ความเสียสละ และการแสดงออกซ่ึงการพึ่งตนเอง
พึ่งพากนั เองของชุมชนในหมู่บา้ น/ชุมชนท่ีมกี ารจัดต้ังกองทนุ ฯ

3) เพื่อเป็นกองทุนสาหรับการส่งเสริมกิจกรรมการพัฒนาแบบพอเพียงในหมู่บ้าน/ชุมชน
ตามแนวพระราชดาริ

4. ท่มี าของเงนิ กองทุนแม่ของแผ่นดิน การจัดต้ังกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นส่ิงช้ีวัดความสามัคคีใน
ชุมชน ที่แสดงให้เหน็ ถงึ ความศรทั ธารว่ มกันท่ีจะขจัดปัญหายาเสพติดในชุมชน และเพื่อให้กองทุนฯ มี
ความยง่ั ยนื จึงกาหนดแหล่งท่ีมาของเงนิ กองทุน มี 4 แหล่งสาคญั ดังนี้

1) แหล่งที่มาโดยศรัทธาของชุมชน คือ การกาหนดข้อตกลงร่วมกันของสมาชิกในชุมชนท่ีจะ
รว่ มกนั บริจาคให้กบั กองทุนฯ เปน็ หว้ งเวลาที่ชัดเจน เชน่ ทุกเดอื นตามจานวนเงินที่เหมาะสมตามกาลัง
ของสมาชิก ท้งั น้ี เพ่อื เปน็ การแสดงใหเ้ หน็ ถึงความเขม้ แขง็ ของชุมชนอยา่ งแท้จรงิ

2) แหลง่ ทม่ี าโดยปญั ญาของชมุ ชน คอื การแสวงหาแนวทางวิธีการท่ีจะระดมเงินเข้ากองทุน
ฯ ให้มากข้ึน เช่น การจัดงาน/กิจกรรมหารายได้ การได้รับการสมทบจากดอกผลของกองทุนอ่ืน ๆ
การจัดกิจกรรมทอดผ้าป่าในชุมชน การแสวงการสนับสนุนจากหน่วยงาน องค์กรภายนอก ฯลฯ ทั้งน้ี
เพือ่ ให้สามารถแสวงหารายไดม้ ากขน้ึ และดาเนนิ กจิ กรรมใด ๆ โดยไมข่ ัดสน

3) แหล่งท่ีมาจากเงินกองทุนขวัญถุง คือ เงินที่ได้รับจากเงินพระราชทาน ซึ่งถือเป็นกองทุน
ขวญั ถงุ ไม่มีวันหมดสิน้ และไม่ควรนามาใช้จ่ายใด ๆ

4) แหล่งแนวทางแห่งคุณภาพ คือ การบริหารจัดการเงินกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างมี
คณุ ภาพ เพราะเงินกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ ถอื เป็นสิรมิ งคลสงู สุดของหมบู่ ้าน/ชมุ ชนท่ไี ด้รบั พระราชทาน

-13-

5. แนวทางการใช้จ่ายเงินและประโยชน์ของกองทุน เพื่อประโยชน์ในการเฝ้าระวังป้องกัน และ
แกไ้ ขปัญหายาเสพตดิ ในชมุ ชนทง้ั โดยตรง และโดยออ้ มอยา่ งชัดเจน จึงมีแนวทางการใช้จ่ายเงิน ดงั นี้

1) สมาชิกในชุมชน แสวงหาแนวทาง วิธีการระดมทุนอย่างต่อเนื่องตามกระบวนการของ
ชุมชนเพอ่ื ให้เกดิ ความตื่นตวั ของชมุ ชนอย่างแท้จริง

2) ใช้จ่ายในกิจกรรมการเสริมสรา้ งความดใี นชมุ ชน
3) ใช้จ่ายในกิจกรรมการสร้างความคิด ความรู้ การรวมกลุ่ม การสร้างความต่ืนตัวของ
ชมุ ชน การประชุมแลกเปล่ยี นความรู้ในชุมชน เพื่อให้เกดิ กระบวนการเสริมสร้างความเขม้ แขง็ ในชมุ ชน
4) ใช้จ่ายในกิจกรรมการสร้างศูนย์เรียนรชู้ มุ ชน เพอ่ื ใหเ้ ปน็ แบบอยา่ งแกห่ มู่บ้าน/ชมุ ชนอน่ื
5) ใช้จ่ายในกิจกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจแบบพอเพียงในหมู่บ้าน/ชุมชน เพ่ือให้เกิดการ
พัฒนาอยา่ งยั่งยืน
6) ใชจ้ า่ ยในกิจกรรมการป้องกันกลุ่มเสี่ยง กลุ่มเสพและกลุ่มท่ีเคยค้ายาเสพติดในชุมชน มิให้
กลับไปมีพฤติการณ์อกี รวมทั้งการเฝ้าระวังยาเสพตดิ ในชุมชน
7) ใช้จ่ายในกิจกรรมอ่ืน ๆ ตามท่ีสมาชิกและกรรมการเห็นสมควร เช่น กิจกรรมเกี่ยวกับการ
สงเคราะห์ผู้เดือดร้อนในชุมชน ท้ังด้านการช่วยเหลือ หรือ กู้ยืม (ท้ังน้ี กิจกรรมดังกล่าว จะต้อง
ดาเนินการอยา่ งระมดั ระวงั ด้วยความรอบคอบให้เกิดผลด้านบวก ไม่สมควรให้เกดิ ผลดา้ นลบ)
6. การบรหิ ารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยใหม้ กี ารบรหิ ารจัดการดงั น้ี
1) ให้คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินเปิดบัญชีเงินฝากประเภทออมทรัพย์ 1 บัญชี โดย
ใช้ชื่อว่า กองทนุ แม่ของแผ่นดนิ บ้าน..............................หมูท่ ี่................
2) ระบชุ ่อื ผู้มอี านาจลงนามเบิก-ถอนจากบัญชี ได้ 3 ชื่อ คือ ประธานกองทุนแม่ฯ กรรมการ
กองทุนแมฯ่ และเหรัญญิกกองทุนแมฯ่ และใหม้ ีอานาจเบกิ -ถอนไดโ้ ดยลงนาม 2 ใน 3
3) ให้มีการประชุมคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นนิจ พร้อมทั้งจัดเก็บ
เอกสารรายงานการประชมุ ใหเ้ รียบรอ้ ย
4) ให้จัดทาเป็นระเบียบของหมู่บ้าน/ชุมชน ใช้ช่ือว่า ระเบียบบริหารกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ของหมบู่ า้ น/ชุมชน.....................................
5) การเป็นสมาชิกของกองทุนฯ เชิญชวนให้คนในชุมชนเป็นสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้
กวา้ งขวางมากทสี่ ุด โดยมกี ารบันทึกทะเบียนสมาชิกเก็บไว้ที่ประธานกองทุนฯ หรอื ท่ที าการกองทนุ ฯ
6) ว่าด้วยกรรมการ ให้แต่ละหมู่บ้าน/ชุมชนท่ีเข้าร่วม คัดเลือกบุคคลในหมู่บ้าน/ชุมชนที่เป็น
สมาชิก ประมาณ 5-10 คน เป็นกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน และให้เลือกกรรมการ 1 คน เป็น
ประธานกองทนุ ฯ โดยมวี าระตามท่ชี ุมชนเหน็ สมควร

7) ว่าด้วยหน้าที่กรรมการ ให้กรรมการฯ หน้าท่ีแสวงหาแหล่งท่ีมาของเงินเข้ากองทุนฯ
อนุมัติการใช้จ่ายเงินกองทุนตามแนวทางท่ีกาหนด กากับ ควบคุม ดูแลเงินกองทุนฯ ให้เป็นไปด้วย
ความเรยี บรอ้ ย และแถลงผลการแสวงหา-ใช้กองทุนให้สมาชิกไดท้ ราบทุกเดอื น

8) ว่าด้วยการเงิน ให้มีการจัดเก็บเงินกองทุนฯ ให้มีความโปร่งใส มีระบบในการเบิกจ่าย
เงินกองทนุ ฯ และมกี ารจดั ทาบญั ชีรบั จ่ายอย่างชัดเจน

9) ว่าด้วยการเสริมสร้างความเข้มแข็ง กองทุนแม่ของแผ่นดินมิได้มุ่งหวังเพ่ิมรายได้ท่ีเป็น
จานวนเงิน แต่มุ่งในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน เสริมสร้างความสามัคคีธรรม การสร้าง

-14-

สมานฉันท์ในชุมชน การมีส่วนร่วมของชุมชนในวงกว้างเป็นหลัก ดังน้ัน แต่ละหมู่บ้าน/ชุมชนจึงควร
มุ่งเน้นกจิ กรรมเหลา่ น้ี

7. การปฏิบัติอ่ืน ๆ แนวทางการดาเนินการกองทุนแม่ของแผ่นดินข้างต้นเป็นแนวปฏิบัติกว้างๆ
จึงขอให้แตล่ ะหมูบ่ า้ นดาเนนิ การ ดงั นี้

1) แต่ละหมูบ่ า้ นจดั ทาระเบียบกองทุนแม่ของแผ่นดินในแต่ละหมู่บ้าน/ชุมชน ซ่ึงอาจจะเพ่ิมไป
กว่าแนวทางขา้ งต้น

2) ให้ระเบียบกองทุนแม่ของแผ่นดินตามข้อ 1) ผ่านความเห็นชอบของสมาชิกส่วนใหญ่ โดย
การประชุมสมาชิกประชาคมทั้งหมบู่ า้ น/ชมุ ชน

3) เมื่อผ่านความเห็นชอบของสมาชิกแล้ว ให้ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นผู้ลงนาม
รับรอง พรอ้ มพยานจานวนหนงึ่ ตามทีเ่ ห็นสมควร

4) ให้มีกิจกรรมเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนอย่างต่อเนื่องทั้งที่เกิดจากความคิด
สร้างสรรค์ของชุมชนเอง และเกิดจากการขอความร่วมมือจากส่วนกลางท่ีจะต้องมีการขับเคลื่อนใน
ภาพรวมของประเทศและระดบั ภาค

10 ข้ันตอนกองทุนแม่ของแผ่นดนิ *

ในการดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินตาม แนวทางน้ีจะเป็นการดาเนินงาน
โดยคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นหลัก โดยให้วิทยากรท่ีจัดต้ังข้ึนโดยทางราชการเป็น
ผู้สนบั สนนุ หรือเป็นเพียงผูค้ อยใหค้ าแนะนาเท่าน้ัน เพื่อมุ่งสร้างความเข้มแข็งให้เกิดข้ึนแก่ชุมชน ให้มี
ความเข้มแข็งอย่างยั่งยืนในระยะยาว ในลักษณะของการให้ชุมชนดูแลชุมชนเองให้มากท่ีสุด ในส่วน
ของการแก้ไขผู้เสพก็ใช้หลักการใช้หมู่บ้านเป็นโรงพยาบาล กรรมการเป็นหมอ ใช้ครอบครัวเป็นเตียง
ผปู้ ่วย และให้คนในชุมชนเป็นผู้ช่วยหมอใหก้ ารดแู ลรักษา ยารกั ษาคือความรักความเมตตา

การขับเคลอ่ื นงานกองทุนแม่ของแผ่นดินจะมีประสิทธิภาพสูงสุดได้ก็ต่อเม่ือภาคประชาชนเป็น
ผู้ดาเนินงานเอง เพื่อให้เกิดความง่ายในการดาเนินงานโดยภาคประชาชน สานักงาน ป.ป.ส.จึงได้
กาหนดเปน็ ขั้นตอนในการดาเนนิ งานไว้ 10 ข้นั ตอน ดังนี้

ขน้ั ท่ี 1 ทาความเข้าใจโครงการทุกครัวเรือน
ข้ันท่ี 2 จัดต้ังคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ขน้ั ท่ี 3 รับสมัครครวั เรือนสมาชิกเข้าร่วมโครงการ
ขัน้ ท่ี 4 จดั ตัง้ กฎชุมชนเข้มแขง็
ขนั้ ท่ี 5 ให้ความรคู้ วามเขา้ ใจเรื่องยาเสพติด
ขน้ั ที่ 6 จัดตั้งกองทุนแกไ้ ขปัญหายาเสพติด
ขั้นที่ 7 ประชาคมคัดแยกโดยสันตวิ ิธี
ขน้ั ที่ 8 ทากจิ กรรมปอ้ งกนั และแกไ้ ขปญั หายาเสพติดร่วมกนั (อย่างต่อเนอื่ ง)
ขั้นที่ 9 การรับรองครัวเรอื นปลอดภยั
ขน้ั ที่ 10 การรักษาสถานะของชมุ ชนเขม้ แข็ง

-15-

ท้งั น้ีในแต่ละขน้ั ตอนน้นั จะมีการดาเนนิ การซา้ ในทกุ รอบ 1 เดือน บางหมู่บ้าน/ชุมชนที่มีปัญหา
มากอาจให้มีการดาเนินงานซ้าทุกขั้นตอนในทุกรอบ 1 สัปดาห์ แต่สาหรับการจัดต้ังกองทุนแก้ไข
ปัญหายาเสพติดจาเป็นต้องดาเนินการเร่ืองทุนศรัทธาทุกรอบ 7 วัน เพ่ือให้เกิดกิจกรรมความ
เคลื่อนไหวในการขับเคลื่อนกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างต่อเนื่องตามปรัชญาแนวคิดกองทุนแม่ของ
แผน่ ดินดังทจ่ี ะไดก้ ล่าวโดยลาดบั ตอ่ ไป

ข้นั ที่ 1 ทาความเข้าใจโครงการทกุ ครัวเรอื น

ในข้นั แรกใหม้ ีการทบทวนความเข้าใจให้กับทุกครัวเรือนในหมู่บ้านที่ได้รับกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ตั้งแต่ปี 2547 ให้ความรู้ความเข้าใจในกระบวนการดาเนินงานใหม่ทั้งหมด และเป็นการทาให้ทุกคน
ยอมรับว่าหมู่บ้าน/ชุมชนที่มีกองทุนแม่ของแผ่นดินอาจยังมีการแพร่ระบาดของยาเสพติดอยู่ กระตุ้น
ใหช้ ุมชนเกดิ การตน่ื ตวั ทีจ่ ะแก้ไขปัญหายาเสพติด โดยนอ้ มนาเอากระแสพระราชดารัสของสมเด็จพระ
นางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนพี นั ปหี ลวง และการกาหนดให้การแก้ไขปัญหายา
เสพติดเป็นวาระแห่งชาติของรัฐบาล มากาหนดเป็นภารกิจของกองทุนแม่ของแผ่นดินว่า กองทุนแม่
ของแผ่นดนิ มภี ารกจิ หลักในการขยายพ้นื ทส่ี ีขาวดว้ ยแนวทางสนั ตวิ ิธีให้กบั หมูบ่ ้าน/ชุมชน

จากภารกิจของกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดังกล่าว จึงได้กาหนดให้กองทุนแม่ของแผ่นดินแต่ละ
หมบู่ ้าน/ชมุ ชนมบี ทบาทหลกั 2 ประการ ดังน้ี

1. รับรองครัวเรือน – กองทุนแม่ของแผ่นดินจะรับรองครัวเรือนที่ปลอดภัยแล้วโดยการ
มอบธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยกองทุนแม่ของแผ่นดินให้กับครัวเรือนสมาชิก เพ่ือรณรงค์ให้มี
ครวั เรอื นทปี่ ลอดภยั จากยาเสพตดิ ให้ได้มากทสี่ ุด

2. รบั รองบุคคล – กองทุนแมข่ องแผ่นดินจะมีบทบาทดแู ลผทู้ ีเ่ คยหลงผดิ ไปยงุ่ เกยี่ วกับยาเสพติด
ในลักษณะของผู้เคยค้าหรือเคยเสพท่ีสมัครเข้าร่วมเป็นสมาชิกของโครงการให้เป็นท่ียอมรับของสังคม
ตอ่ ไป

ทั้งนี้เพื่อให้พลังของภาคประชาชนกองทุนแม่ของแผ่นดินช่วยเหลืองานการแก้ไขปัญหายาเสพ
ติดอย่างเป็นรูปธรรมที่จับต้องได้ ซ่ึงจะเป็นการแบ่งเบาภาระของภาครัฐได้อย่างมาก เม่ือจัดลาดับ
ความเร่งด่วนแล้วจะสามารถกาหนดเปา้ หมายในการดาเนินงานของแต่ละกองทุนเพื่อให้เข้าใจง่าย ๆ ได้
2 เปา้ หมาย ได้แก่ ปอ้ งกันส่วนดี และแกไ้ ขส่วนเสยี

ในขั้นแรกให้ทาความเข้าใจให้กับราษฎรทุกครัวเรือนในหมู่บ้าน ท่ีได้รับกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ให้ความรู้ ความเข้าใจ ในกระบวนการดาเนินงานของกองทุนแม่ของแผ่นดิน และเป็นการทาให้ทุกคน
ยอมรับว่า หมู่บ้าน/ชุมชน ที่มีกองทุนแม่ของแผ่นดิน อาจจะยังมีการแพร่ระบาดของยาเสพติดอยู่
และให้มีระบบการป้องกัน อย่าให้จานวนผู้ค้า/ผู้เสพเพิ่มขึ้น กระตุ้นให้หมู่บ้าน/ชุมชนเกิดการต่ืนตัวที่
จะร่วมกันแก้ไขปัญหายาเสพติด โดยน้อมนากระแสพระราชดารัสของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สร้างความเข้าใจให้รู้ว่าการสมัครเข้ามาเป็นสมาชิก
กองทุนแม่ของแผ่นดิน จะได้รับประโยชน์ ได้รับการช่วยเหลือ/ดูแลซึ่งกันและกันจากสมาชิก ตาม
เงื่อนไขของกฎ/ระเบียบของการใช้จ่ายเงินกองทุนแม่ของแผ่นดินที่สมาชิกร่วมกันจัดทาขึ้น สุดท้าย
จะเกดิ ประโยชนต์ อ่ ภาพรวมของหมบู่ า้ น/ชมุ ชน

-16-

ให้ทาความเข้าใจเพิ่มเติมว่าต่อจากนี้ไปโครงการกองทุนแม่ของแผ่นดินจะต้องมีกลุ่มสมาชิกท่ี
สมคั รใจเข้าร่วมโครงการและทากิจกรรมร่วมกันอย่างชัดเจน ไม่ได้หมายถึงการดาเนินงานท้ังหมู่บ้าน
แต่อาจมีผลดีต่อประชาชนทั้งหมู่บ้านด้วย ซึ่งมีเป้าหมายในการขยายสมาชิกอย่างมีคุณภาพให้เกิดข้ึน
ท้ังหมูบ่ ้านในทีส่ ดุ

ในการสมัครเข้ามาเป็นกลุ่มสนใจในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดร่วมกันนั้น
จาเป็นต้องมีกฎกติกาในการอยู่ร่วมกันในลักษณะของชุมชนเข้มแข็ง ซ่ึงจะต้องมีการร่วมบริจาคเพ่ือ
จัดตั้งเป็นกองทุนแก้ไขปัญหายาเสพติด และมีการจัดกิจกรรมร่วมกันเพ่ือสร้างหลักประกันความ
ปลอดภัยจากยาเสพติดให้กับครัวเรือนสมาชิก โครงการนี้จะใช้แนวทางสันติวิธีในการลดผู้ค้า-ผู้เสพ
คือ จะไมม่ ีเรอ่ื งกบั ผคู้ า้ และไม่มปี ญั หากับผูเ้ สพอย่างเดด็ ขาด

วิธีการดาเนินกจิ กรรม
เชิญราษฎรในหมูบ่ ้าน ครัวเรือนละ 1 คน เข้าร่วมรับฟังการสรา้ งความร้คู วามเข้าใจแนวทาง

การดาเนนิ งานกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ เพ่ือกลบั ไปพูดคุยกันในครอบครัว และสมัครใจเขา้ ร่วมเป็น
สมาชิกกองทุนแมข่ องแผ่นดินต่อไป (ใบสมัครฯ ตามแบบฟอรม์ ท่ี 1 ภาคผนวก)

ข้อเน้นยา้
เชิญชวนราษฎรในหมู่บา้ นเข้ารว่ มประชมุ ใหม้ ากท่ีสดุ เป็นเวทที ่ี 1 ดาเนินการโดยวิทยากร/

ผูน้ า

ข้ันที่ 2 การจดั ต้งั คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ

ในขั้นตอนน้เี ปน็ การจดั ตั้งคณะกรรมการกองทนุ แม่ของแผน่ ดินข้ึนมาใหม่ โดยหลังจากท่ีได้มีการทา
ความเข้าใจภารกิจของกองทุนแม่ของแผ่นดินและแนวทางการขับเคลื่อนใหม่แล้ว ให้มีการรับสมัครผู้นาทุก
ฝ่ายในหมู่บ้าน/ชุมชนเป็นคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยยึดหลักความสมัครใจและทุกคนที่เป็น
กรรมการตอ้ งมีบทบาทหน้าท่ีอย่างชัดเจนด้วย

คณะกรรมการกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ ควรดาเนินการคดั เลอื กมาจากผ้นู าในหมูบ่ ้าน/ชุมชน ไม่ว่าจะ
เปน็ ผนู้ าธรรมชาต,ิ กลมุ่ พลังมวลชนต่าง ๆ ซึ่งได้แก่ กานัน, ผู้ใหญ่บ้าน, ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน, หัวหน้าคุ้มต่าง
ๆ ในหมู่บ้าน/ชุมชน, ปราชญ์ชาวบ้าน, จิตอาสา, อสม. ฯลฯ แล้วแต่จะเห็นสมควร ซึ่งผู้นาเหล่านี้จะเป็น
แกนนาหลักสาคัญในการขับเคล่ือนกิจกรรมต่าง ๆ ในหมู่บ้าน/ชุมชน เพราะบุคคลเหล่านี้จะมีคุณสมบัติท่ี
โดดเดน่ เชน่ การตัดสินใจ, การรับผิดชอบในงานท่ีได้รับมอบหมาย เมื่อดาเนินการจัดตั้งคณะกรรมการได้
เรียบร้อยแล้ว ต้องเชิญคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินทุกคนเข้าร่วมประชุม เพ่ือสร้างองค์ความรู้
ความเข้าใจในบทบาทหน้าทขี่ องคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ หลังจากนัน้ ใหก้ รรมการเขียนใบสมัคร
เขา้ รว่ มเป็นคณะกรรมการกองทุนแมข่ องแผ่นดิน (ใบสมัครฯ ตามแบบฟอร์มท่ี 2 ภาคผนวก) พร้อมกับ
ม อ บ ใ บ ส มั ค ร ส ม า ชิ ก ใ ห้ แ ก่ ค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร จ า น ว น 4 ใ บ เ พ่ื อ ใ ห้ ก ร ร ม ก า ร
ไปดาเนนิ การหาสมาชิกเข้าร่วมโครงการฯ โดยใช้อัตราส่วน 1/4 (กรรมการ 1 คน ดูแล 4 ครัวเรือน) เพื่อ
นาไปสูข่ ้นั ตอนที่ 3 ต่อไป

บทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ มี 10 ประการ ไดแ้ ก่
1. รักษาความศกั ดิ์สทิ ธิ์ของกองทนุ แม่ของแผน่ ดิน
2. เปน็ ตัวอยา่ งในการแสดงความจงรักภักดีอยา่ งสงู สุดในหม่บู ้าน/ชมุ ชน
3. รว่ มบริหารและดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินไม่ให้หยดุ น่งิ ให้มคี วามตอ่ เน่ืองอยเู่ สมอ
4. ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนในหมู่บ้านและประชาชนทั่วไปมีความศรัทธากองทุนแม่ของ
แผ่นดินด้วยการปฏิบัติและด้วยการเชิญชวน

-17-

5. ดูแลครัวเรือนสมาชิกของกองทุนแม่ของแผ่นดินตามที่ได้อาสาดูแลหรือได้รับมอบให้ดูแล
อยา่ งใกล้ชิด

6. ร่วมพิจารณาการใช้จ่ายเงินกองทุนแม่ของแผ่นดินให้เป็นไปตามปรัชญาแนวคิดของ
โครงการ

7. ดาเนนิ การจดั เก็บเงินกองทุนแหง่ ศรทั ธาจากสมาชิกสัปดาห์ละ 1 คร้งั
8. ร่วมพิจารณาการจัดกจิ กรรมเพอื่ ขยายกองทนุ ตามแนวทางแหง่ ปญั ญา
9. รว่ มขบั เคลือ่ นกองทนุ ใหน้ าไปสู่การแก้ไขปญั หายาเสพตดิ ของชุมชนอย่างย่ังยนื
10. ดาเนนิ การใด ๆ ตามความคดิ ริเริม่ ท่เี ป็นประโยชน์ตอ่ กองทนุ แม่ของแผน่ ดิน
ข้อเน้นย้า
ขอ้ ท่ี 5 กรรมการ จะตอ้ งดแู ลสมาชกิ ท่ีตนเองรบั ผิดชอบอย่างใกลช้ ิด 2 ขอ้ ไดแ้ ก่
1. ดูแลว่า สมาชิกที่ตนเองรับผิดชอบมีการดาเนินความเป็นอยู่ตามปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียงเพ่อื อยดู่ ีกินดี แลว้ ครวั เรอื นน้นั จะไมย่ งุ่ กับยาเสพติด
2. ดูแลว่า สมาชิกที่ตนเองรบั ผิดชอบยงุ่ เก่ียวกับยาเสพติดหรอื ไม่
หากมีการยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด กรรมการสามารถตักเตือน หรือขอความร่วมมือให้เลิกยุ่ง
เก่ียวฯ โดยให้ใช้เวทีต่อ ๆ ไปในการแก้ไขปัญหาโดยสันติวิธี (เมื่อเป็นเช่นน้ี กรรมการจะหาสมาชิก
ด้วยตนเอง เพ่อื ให้ง่ายในการว่ากลา่ วตักเตอื น)
ข้อที่ 7 กรรมการ จะต้องดาเนินการจัดเก็บเงินแห่งศรัทธา จากสมาชิกสัปดาห์ละ 1 ครั้ง
โดยการจัดเก็บคนละ 1 บาท/สัปดาห์ เป็นเวลา 4 สัปดาห์หรือ 1 เดือน (เช่น ครัวเรือนนาย ก. มี
สมาชกิ 3 คน ใน 1 สัปดาห์ ครัวเรือนนาย ก. จะจ่ายเงินแหง่ ศรัทธา จานวน 3 บาท เพราะฉะน้ัน 4
สปั ดาห์ ครัวเรือนนาย ก. จะจ่ายเงินแหง่ ศรัทธา จานวน 12 บาท)
จะต้องจัดเก็บเงินทุกสัปดาห์จนครบ 4 สัปดาห์ ซึ่งเป็นวิธีการให้กรรมการได้พบปะพูดคุยกับ
สมาชิกท่ีตนเองรับผิดชอบอย่างต่อเนื่อง เพ่ือให้เกิดความไว้วางใจซ่ึงกันและกันในกลุ่มสมาชิก กล้าท่ี
จะพดู คุย กล้าที่จะเล่าเรื่องตา่ ง ๆ ใหก้ ันฟัง ตลอดจนขอความช่วยเหลอื ในการแกไ้ ขปัญหาร่วมกัน
ในการจัดต้ังคณะกรรมการให้ผู้นาธรรมชาติมีบทบาทให้มากท่ีสุด คือ เป็นประธานกรรมการ
และให้ผู้นาทางการได้แก่ผู้นาท้องที่/ผู้นาท้องถ่ินเป็นท่ีปรึกษา (หากผู้นาทางการยังมีบทบาทในการ
เป็นประธานอย่างต่อเน่ืองอยู่ให้ยังคงปฏิบัติหน้าที่น้ันต่อไปจนกว่าคณะกรรมการจะพิจารณา
เห็นสมควร)
ในข้ันตอนน้ี อาจเชิญวิทยากรภายนอกให้เข้ามามีส่วนช่วยในการใช้เทคนิคการค้นหาผู้นา
ธรรมชาติให้กบั หมู่บ้าน/ชุมชน ซึ่งเราจะได้รับทราบว่าบุคคลใดมีความเป็นผู้นาธรรมชาติ แต่ที่ผ่านมา
อาจถูกปกปิดบทบาทโดยระบบต่าง ๆ ไว้โดยตลอด เม่ือได้ค้นพบผู้นาธรรมชาติแล้ว จึงให้ชุมชนมีมติ
เชญิ ชวนเขาใหม้ บี ทบาทในการรว่ มแก้ไขปญั หายาเสพติดใหก้ บั หม่บู ้าน/ชมุ ชน
การแบง่ ความรับผิดชอบ : กรรมการแต่ละคนตอ้ งมคี วามพรอ้ มในการดแู ลคนในชุมชนเอง
ในสัดสว่ นกรรมการ 1 คน ตอ่ ครัวเรือนสมาชกิ ไม่เกนิ 4 ครัวเรือน (1 : 4) ซ่ึงครวั เรอื นสมาชิกที่จะอยู่
ในการดูแลของกรรมการคนใดนั้นกรรมการคนนัน้ อาจเป็นผู้นามาสมัครเขา้ รว่ มโครงการเอง หรอื อาจ
เป็นครัวเรือนท่ีคณะกรรมการมอบหมายให้กรรมการดแู ลกไ็ ด้ สาหรับหนา้ ทต่ี ่าง ๆ เพอ่ื ให้การทางาน
ของคณะกรรมการเป็นไปด้วยความเรยี บร้อยนน้ั ใหป้ ระธานกรรมการพิจารณาดาเนนิ การแบ่งมอบ
หนา้ ทีต่ ามความเหมาะสม เชน่ รองประธานกรรมการ เลขานุการ ฝ่ายประสานงานสว่ นราชการ
ฝ่ายบัญชี ฝ่ายการเงิน ฝ่ายพิธกี าร ฯลฯ เปน็ ต้น

-18-

ทปี่ รกึ ษา : ใหค้ ณะกรรมการจดั ตั้งท่ีปรึกษา 2 ประเภท ได้แก่ ท่ีปรึกษาที่เป็นชาวบ้าน และ
ที่ปรึกษาจากส่วนราชการ เพื่อให้มีบทบาทเข้ามาให้คาแนะนาในการดาเนินงานของคณะกรรมการ
กองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้มีประสิทธิภาพเพ่ิมขึ้น และเป็นการสร้างความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับส่วน
ราชการที่เกี่ยวข้องด้วย ในส่วนของท่ีปรึกษาชาวบ้านอาจได้แก่ ผู้อาวุโส ผู้ทรงคุณวุฒิในหมู่บ้าน
หากแต่ไม่มีเวลาช่วยทาหน้าที่เป็นกรรมการ สาหรับที่ปรึกษาจากส่วนราชการน้ันอาจได้แก่เจ้าหน้าท่ี
ป.ป.ส., วิทยากรกระบวนการ, เจ้าหน้าท่ี ศอ.ปส.จ., เจ้าหน้าที่ ศป.ปส.อ., เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง,
เจ้าหน้าที่ตารวจ–ทหาร หรือเจ้าหน้าท่ีจากหน่วยงานอื่น ๆ ตามแต่ที่คณะกรรมการจะพิจารณา
เห็นสมควร ท้ังน้ีให้มีบทบาทสาคัญในการให้คาแนะนาปรึกษา การร่วมประชุมคณะกรรมการ และ
ร่วมกิจกรรมตามโอกาสเป็นคร้ังคราว และจะไม่มีค่าตอบแทนใด ๆ จากกองทุนแม่ของแผ่นดิ น
นอกจากความภาคภมู ิใจที่ได้มีส่วนรว่ มในการดาเนนิ งานกองทุนแม่ของแผ่นดนิ สนองพระราชปณิธาน

วาระของคณะกรรมการ : การจัดต้ังคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินให้มีวาระการ
ปฏิบัติหน้าท่ีคราวละ 1 ปี โดยให้มีการเลือกคณะกรรมการใหม่ในเดือนตุลาคมของทุกปี ซึ่ง
คณะกรรมการคนเดิมอาจไดร้ ับการคดั เลือกใหม่อีกกไ็ ด้ไม่จากัดจานวนคร้ัง

ในแต่ละเดือนอาจมีการแต่งตั้งคณะกรรมการเพ่ิมเติมได้ตามจานวนของสมาชิกใหม่ที่เพิ่มขึ้น
จากการมาขอสมัครเป็นสมาชิกเพ่ิมเติม หมายความว่าหากมีสมาชิกเพ่ิมข้ึนก็ให้มีกรรมการท่ีคอยดูแล
เพ่ิมข้ึนด้วยตามสัดส่วน แต่เม่ือครบกาหนดแล้วก็จะให้มีการคัดเลือกกันใหม่ในกลุ่มสมาชิกตามวาระ
พร้อมกับกรรมการทัง้ คณะ (เดอื นตลุ าคม)

เง่ือนไขของคณะกรรมการ : กรรมการทุกคนต้องยอมรับว่าจะไม่ขอรับเงินเดือน เบ้ียเลี้ยง
หรือค่าตอบแทนใด ๆ จากการปฏิบัติงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน นอกจากความภาคภูมิใจที่ได้ร่วม
สนองพระราชปณิธานในการแก้ไขปัญหายาเสพติดให้กับหมู่บ้าน/ชุมชนของตน และเพื่อขอใช้ความ
เปน็ กรรมการเป็นโอกาสในการทาความดเี พื่อแผ่นดินเท่าน้นั

ข้นั ท่ี 3 รบั สมัครครัวเรอื นสมาชิกเข้ารว่ มโครงการ

จะมีการดาเนินการไปพร้อม ๆ กับขั้นตอนท่ี 2 หลังจากมีการจัดต้ังคณะกรรมการเรียบร้อย
แลว้ กรรมการจะมีหน้าทีไ่ ปรับสมัครสมาชกิ ครัวเรอื น โดยแจ้งเงื่อนไขให้สมาชกิ ทราบดังน้ี

เง่ือนไขในการรับสมัครครัวเรือนเข้าร่วมเป็นสมาชิกของโครงการกองทุนแม่ของแผ่นดินนั้น
กาหนดไว้ 3 ประการ ไดแ้ ก่

1. ครวั เรอื นต้องยอมรับกฎชมุ ชนเข้มแขง็ 7 ประการ (กฎหลัก)
2. ทุกคนในครัวเรือนยินดีบรจิ าคเงินเปน็ ทนุ ศรทั ธา 1 บาท/คน/สัปดาห์
3. ต้องยอมรับการดแู ลของกรรมการในการตักเตือนทุกคนในครอบครวั ได้
เป็นการจัดต้ังสมาชิกของโครงการด้วยความสมัครใจ โดยอาจเป็นสมาชิกท่ีสมัครอยู่ในความ
ดูแลของผู้ท่ีสมัครเป็นกรรมการ (Down Line) หรือสมัครโดยตรงต่อคณะกรรมการก็ได้ ซึ่ง
คณะกรรมการจะพิจารณาให้อยใู่ นความดแู ลของกรรมการคนใดคนหนึง่ ต่อไป
การกาหนดให้สมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินต้องมาจากการสมัครน้ันก็เพื่อที่จะให้การดาเนินงาน
กองทุนแม่ของแผ่นดินจะไม่มีความขัดแย้ง หรือถูกขัดขวางจากผู้ที่ยังไม่ศรัทธา เพราะเราจะมี
กจิ กรรมดาเนนิ การตอ่ เฉพาะกบั สมาชกิ เท่าน้ัน ผใู้ ดยังไม่สมัครกจ็ ะไมม่ กี ิจกรรม
ครัวเรือนที่สมคั รเขา้ รว่ มโครงการกองทุนแม่ของแผน่ ดินจะมี 2 ประเภทได้แก่
1. ครวั เรอื นทีม่ คี วามปลอดภยั จากยาเสพติดมาก่อนแล้ว
2. ครัวเรอื นท่ีอาจไมป่ ลอดภยั จากยาเสพตดิ มาก่อน
ในการสมัครของครัวเรือนประเภทแรกก็เพ่ือต้องการให้คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน
รับรองความปลอดภัยให้กับครัวเรือนของเขา และเพ่ือร่วมแสดงศรัทธาว่าครัวเรือนของเขาต้องการ
สนบั สนนุ ให้เกดิ หมบู่ า้ น/ชมุ ชนปลอดภัยจากยาเสพติดตลอดไปภายใต้พระบารมีแม่ของแผน่ ดนิ

-19-

ในการสมัครของครัวเรือนประเภทท่ีสองก็เพ่ือให้คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดินให้การ
ดูแลคนในครอบครัวของเขา เพื่อให้ได้รับการแก้ไขด้วยระบบของสังคมของชุมชนเข้มแข็งกองทุนแม่
ของแผ่นดิน ซึ่งการสมัครเข้าร่วมเป็นสมาชิกแสดงว่าคนในครอบครัวของเขาพร้อมให้คณะกรรมการ
และสมาชิกในชุมชนดแู ลเขาได้ ไมเ่ กดิ ความขดั แยง้ ข้นึ ภายหลงั

การสมัครใจเข้าร่วมเป็นสมาชิกโครงการของหัวหน้าครอบครัว หมายถึง ทุกคนในครัวเรือน
น้นั ได้เปน็ สมาชิกกองทนุ แม่ของแผน่ ดินด้วย

การใหค้ รัวเรอื นสมาชิกมาจากความสมัครใจนั้น จะทาให้ต่อไปนี้กองทุนแม่ของแผ่นดินจะมีทุน
ทางสังคมที่ชัดเจน เป็นกลุ่มเป้าหมายในการดาเนินการของคณะกรรมการ ไม่ใช่ต้องดาเนินการท้ัง
หม่บู า้ นซึ่งอาจจะทาให้มีปัญหากับผู้ไม่สมัครใจ แต่ก็เปิดโอกาสให้มีการรับสมัครสมาชิกเพ่ิมเติมได้ทุก
เดือนเมื่อเขามคี วามศรทั ธาขนึ้ ในภายหลัง

เพื่อให้กองทุนแม่ของแผ่นดินมีความเข้มแข็งในการขับเคล่ือนงานแก้ไขปัญหายาเสพติด ใน
รูปแบบของชุมชนเข้มแข็งได้ จึงควรมีสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินในแต่ละหมู่บ้าน/ชุมชนไม่น้อยกว่า
ร้อยละ 30 หากหมู่บ้าน/ชุมชนใดมีขนาดใหญ่มากให้พิจารณาดาเนินการเฉพาะส่วนที่ทาได้ โดยแยก
เป็นพืน้ ท่ี ๆ ไปก่อน

ข้อเน้นย้า เป็นการรับสมัครสมาชิกเข้าร่วมโครงการ (ใบสมัครฯ ตามแบบฟอร์มท่ี 3
ภาคผนวก เอกสารคู่มือการดาเนินงานกองทนุ แม่ของแผ่นดิน กรมการพัฒนาชุมชน ปี 2562)
ไม่มีการบังคับให้มาสมัครเข้าร่วมโครงการ ไม่จาเป็นต้องรับสมัครสมาชิกครบทุกหลังคาเรือน ใน
เดือนแรก ให้ดาเนนิ การรับสมคั รอย่างน้อย 30% ของจานวนครัวเรือนทั้งหมู่บ้าน โดยให้กรรมการไป
หาสมาชิกใหเ้ ข้ามาอยูใ่ นกล่มุ ของตนเอง ในเดอื นแรก กรรมการอาจจะมีสมาชิกเข้าร่วมในกลุ่มเพียง
3 ครัวเรือน (รวมครัวเรือนตนเองด้วย) ก็ไม่เป็นไร ตามหลักการในเดือนต่อ ๆ ไป ผู้ท่ียังไม่เข้าร่วม
โครงการฯ จะมาสมัครเขา้ รว่ มโครงการเอง เมือ่ มกี ารขบั เคลอื่ นโครงการไปตามลาดบั

เม่ือมีการจัดต้ังคณะกรรมการและรับสมัครสมาชิกเข้าร่วมโครงการ ประธานกองทุนแม่ของ
แผ่นดินดาเนินการสรุปจานวนคณะกรรมการและสมาชิกฯ ลงในแบบฟอร์มทะเบียนคุมความ
รับผิดชอบ(ทะเบยี นคมุ ฯ ตามแบบฟอรม์ ที่ 4 ภาคผนวก เอกสารคู่มอื ดาเนินงานกองทุนแม่ของ
แผ่นดิน กรมการพัฒนาชุมชน ปี 2562) เพ่ือให้ง่ายต่อการควบคุม/ตรวจสอบจานวน
คณะกรรมการ, จานวนสมาชกิ เปน็ ครวั เรอื น และจานวนบคุ คล

ขนั้ ที่ 4 จัดตง้ั กฎชุมชนเข้มแขง็
การรวมตัวกันของคนท่ีต้องการสร้างชุมชนใหม่ซ้อนหมู่บ้านเดิมขึ้นมาให้เข้มแข็งตามท่ีได้

ดาเนนิ การในขน้ั ที่ 3 น้นั จะดาเนินการโดยสันติวิธี เพราะฉะน้ันมีความจาเป็นอย่างย่ิงที่เราต้องเสนอ
ให้มีกฎในการอยู่ร่วมกัน มาตรการทางสังคม กฎชุมชน ระเบียบข้อบังคับของหมู่บ้านซึ่งเป็นข้อตกลง
กันในกลุ่มว่าจะใช้ในการดูแลกัน เป็นกฎพิเศษท่ีบังคับใช้แทนกฎหมายซ่ึงใช้กับเฉพาะผู้ท่ีสมัครเข้ามา
เปน็ สมาชกิ ด้วยกันเท่านนั้ ไม่ได้ใชก้ ับคนทีไ่ มใ่ ชส่ มาชกิ

สมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินทุกคนจะต้องทราบกฎชุมชน ท่องจาได้ว่ามีอะไรบ้าง และอยู่ใน
ขอ้ ตกลงในการสมคั รเข้ามาเปน็ สมาชิกกองทนุ แม่ต้องยอมรบั กฎชมุ ชน

กฎชมุ ชนเขม้ แขง็ จะเปน็ เคร่อื งมอื ชว่ ยคณะกรรมการกองทนุ แม่ของแผ่นดินในการเสริมสร้างให้
ชุมชนที่รวมตัวกันด้วยความสมัครใจจากข้นั ท่ี 3 แล้ว ให้มีความเข้มแข็งมีความเชื่อม่ันในการรวมตัวกัน
มากขน้ึ

กฎชุมชนเข้มแข็ง ประกอบด้วย กฎหลัก และ กฎรอง (กฎหลักตามภาพท่ี 1 และกฎรอง
ตามภาพท่ี 2 ภาคผนวก) โดยกฎหลักเปน็ กฎทกี่ าหนดให้ทุกหมู่บ้าน/ชุมชนท่ีมีกองทุนแม่ของแผ่นดิน
นาไปใช้ปฏิบัติเป็นอันเดียวกันท้ังประเทศ และกฎรองเป็นกฎที่ชุมชนร่วมกันจัดตั้งข้ึนตามความ
เหมาะสมของสถานการณ์

-20-

กฎหลักของชุมชนเขม้ แขง็ กาหนดใหใ้ ช้เหมอื นกันทุกกองทุน ในทางพทุ ธเรียกว่า
หลักอปริหานิยธรรม มี 7 ประการ ประกอบด้วย

ข้อ 1 สมาชิกร่วมประชุมกันเปน็ นิตย์
ขอ้ 2 สมาชกิ หม่นั เร่ิมประชมุ และเลิกประชุมพรอ้ มกัน ทากจิ ท่ีพึงกระทาโดยพรอ้ มเพรยี งกัน
ข้อ 3 สมาชิกยอมรับมติส่วนใหญ่ของทป่ี ระชุมในการแก้ไขปญั หาก่อน
ขอ้ 4 สมาชิกให้การยอมรับและเคารพผ้อู าวโุ ส
ข้อ 5 สมาชิกให้การสงเคราะหแ์ ละชว่ ยเหลือผู้ด้อยโอกาสในสงั คม เชน่ เดก็ สตรี คนชรา คน
พกิ าร และคนทีย่ ากจนกวา่
ขอ้ 6 สมาชิกสง่ เสริมและรักษาวฒั นธรรมประเพณีที่ดงี าม
ขอ้ 7 สมาชิกช่วยกนั ทานบุ ารงุ ศาสนา

คณะกรรมการอาจมีการใช้จ่ายเงินกองทุนแก้ไขปญั หายาเสพติด หรือกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ
หรือมีการดาเนินการทกุ อย่างเพอ่ื ท่จี ะดารงรกั ษากฎชมุ ชนเข้มแข็งนี้ไว้ เพราะหากชุมชนมคี วาม
เขม้ แข็งแลว้ จะสามารถแก้ไขปญั หาทุกเรอื่ งไดเ้ อง และจะสามารถปอ้ งกันปัญหาในอนาคตท่จี ะเกิดข้นึ
ไดอ้ ีกดว้ ย

กฎรองเปน็ กฎซึง่ เปน็ ท่ยี อมรับของชุมชนในการแกไ้ ขปญั หาเฉพาะด้านยาเสพติด เป็นไปตาม
ความเหมาะสมของแต่ละชุมชน แต่การกาหนดกฎใด ๆ ตอ้ งไม่ขัดกบั หลักการสนั ตวิ ิธีอยา่ งเด็ดขาด
เชน่ กาหนดให้มีการลงโทษทางสงั คมท่ีทาใหเ้ กิดความรู้สกึ คบั ข้องใจของสมาชิก หรือให้มีการตัดสิทธ์ิ
ในชุมชน ฯลฯ ควรกาหนดข้ึนเพอื่ สง่ เสริมให้มีความรู้สึกในเชงิ บวกต่อสมาชิกเทา่ นั้น
ขอ้ เนน้ ย้า กฎชุมชน/กฎระเบียบหมบู่ ้าน ประธานกองทนุ แม่ของแผ่นดิน จะต้องนาสมาชิกฯ ทอ่ งทุกครง้ั
ในการเปิดประชมุ ก่อนทากิจกรรม เพ่ือเปน็ การย้าเตือนใหส้ มาชิกระวงั ในการทาผดิ กฎชมุ ชน และเมอ่ื
มผี ้กู ระทาผดิ กฎ จะต้องแจ้งให้ท่ปี ระชุมทราบทุกครั้ง ใหม้ ีการทบทวนกฎระเบยี บหมู่บา้ นอย่เู ปน็
ประจา โดยทุกครัวเรือนร่วมกนั ทบทวนใหท้ ันสมัย และไมค่ วรนากฎตาบลเขา้ มาดาเนนิ การแกไ้ ขใน
ระดับหมู่บ้าน

ขั้นท่ี 5 ใหค้ วามรคู้ วามเขา้ ใจเร่อื งยาเสพติด

ในการขบั เคล่ือนของชมุ ชนเพอื่ แกไ้ ขปญั หายาเสพติดด้วยพลังของชุมชนนนั้ จาเป็นต้องให้มี
การรวมตัวของคนในชุมชนที่เหน็ ทุกข์รว่ มกัน เห็นทุกขภ์ ัยของยาเสพติดในทิศทางเดียวกันก่อน
โดยเฉพาะปญั หายาเสพติดในระดบั หมูบ่ ้าน/ชุมชน ต้องให้ทุกคนมีมุมมองในปัญหายาเสพติดรว่ มกัน
หากต่างมุมมองกนั การตดั สินใจในการแก้ไขปญั หารว่ มกันอาจเกิดความขดั แยง้ ข้นึ ได้

สมาชิกท่ีรวมตัวกันเพ่ือแก้ไขปัญหายาเสพติดนั้นจะต้องมีความรู้ความเข้าใจเรื่องปัญหาและ
แนวทางการแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างแท้จริง โดยคณะกรรมการอาจเชิญวิทยากรจากภายนอก
หรอื ไม่ก็ได้ ซ่งึ มีเรอ่ื งสาคัญทส่ี มาชิกควรร้ดู งั นี้

1. โทษพิษภยั ของยาเสพตดิ และลกั ษณะของคนใชย้ าเสพตดิ
2. คนเราตดิ ยาเสพติดได้อย่างไร และหากเสพแลว้ จะเลิกได้อย่างไร
3. ประเภทและชนิดของยาเสพติด
4. กฎหมายยาเสพติดทีค่ วรรู้
5. การแกไ้ ขปัญหายาเสพติดของภาครัฐ
6. ปัญหายาเสพติดไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยเงิน หรือด้วยการปราบปรามเพียงอย่างเดียว
หรือดว้ ยการบาบดั รักษา (สายเกินไป)

-21-

7. ความเช่ือมั่นว่าชุมชนมีศักยภาพในการแก้ไขปัญหายาเสพติดของชุมชนได้ด้วยพลังของ
ชุมชนเอง ตามแนวทางสันตวิ ธิ ี มีการให้อภยั กันเองตอ่ ทุกคนท่ีพร้อมจะเร่ิมต้นใหม่ในสังคมที่อบอุ่นของ
ชุมชนเขม้ แข็ง ซ่งึ เปน็ ความรคู้ วามเข้าใจทส่ี าคญั ท่ีสุด

ความรู้ความเขา้ ใจตามประเด็นตา่ ง ๆ ดงั กล่าวจะทาให้สมาชิกมีทิศทางในการตัดสินใจในการ
แกไ้ ขปญั หาในแนวทางเดยี วกนั คอื การใชแ้ นวทางใหอ้ ภยั ทางสังคม ดีกว่าการลงโทษทางสังคม และ
การใช้มาตรการเด็ดขาดโดยกฎหมาย สังคมท่ีจะใช้มาตรการให้อภัยทางสังคมได้นั้น ก็ต้องเป็นสังคม
ของชมุ ชนเข้มแข็งเทา่ น้ัน

คณะกรรมการอาจเชิญวิทยากรที่มีอยู่ในพ้ืนที่ มาให้ความรู้อย่างเป็นประจา เช่น เชิญ
เจา้ หน้าทีส่ าธารณสขุ ในพื้นที่ มาให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติด หรือเชิญเจ้าหน้าที่ตารวจในพื้นที่ มาให้
ความร้เู ก่ยี วกบั กฎหมายยาเสพตดิ โดยมกี ารรณรงค์ประชาสัมพนั ธ์อยา่ งต่อเน่อื งในทุกโอกาส

ขนั้ ที่ 6 จัดต้งั กองทุนแก้ไขปญั หายาเสพตดิ

กองทุนแกไ้ ขปญั หายาเสพติดเป็น “กองทุนทางสังคม” จึงไม่ให้เน้นการจัดตั้งกองทุนจากทุน
ทรัพย์เป็นหลัก แต่การจัดต้ังกองทุนน้ีเป็นการทดสอบศักยภาพของทุนทางสังคมที่มีในชุมชน โดย
แสดงออกมาเป็นกองทุนแห่งความสามัคคี เพราะปัญหายาเสพติดเป็นปัญหาทางสังคมซ่ึงต้องแก้ไข
หรือป้องกันด้วยพลังทางสังคม เม่ือชุมชนต้องการแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างแท้จริงแล้วการจัดต้ัง
กองทนุ แกไ้ ขปัญหายาเสพติดขึ้นก็เพ่ือเปน็ อบุ ายในการดาเนนิ การเพอ่ื ให้เกิดทุนทางสงั คมขึน้

ทุนศรัทธา : เป็นทุนตง้ั ตน้ ของกองทนุ แก้ไขปญั หายาเสพติด โดยทุนนี้จะแสดงถึงศรัทธาของ
สมาชิกว่าหากต้องการป้องกันปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติดให้ได้อย่างต่อเน่ืองแล้วจาเป็นท่ี
พวกเราจะต้องมีศรัทธาอย่างต่อเน่ืองด้วย โดยในการจัดต้ังกองทุนนี้จะเป็นลักษณะคล้ายกับการซื้อ
ประกันภัยยาเสพติด ซึ่งมีราคาเพียง 1 บาท/คน/สัปดาห์ เท่านั้น เช่น หากครัวเรือนใดมีสมาชิก 5 คน
(จากสมาชิกในขนั้ ตอนที่ 2–5) ก็ใหบ้ ริจาค 5 บาท /สปั ดาห์ ให้กบั กรรมการ ทง้ั นี้ วัตถุประสงคส์ าคัญ

ก็เพ่ือให้ทุกคนมีการคิดห่วงใยกันเร่ืองยาเสพติดในครอบครัวทุก 7 วันนั่นเอง จากนั้นคณะกรรมการ
นาเงินบริจาคดังกล่าวมาจัดต้ังเป็นกองทุนแก้ไขปัญหายาเสพติด โดยการเปิดสมุดบัญชีธนาคารใช้ช่ือ
ว่า “กองทุนแก้ไขปัญหายาเสพติด บ้าน...................หมู่ท่ี..........” โดยมีตัวแทนของ
คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน จานวน 3 คน ได้แก่ ประธาน, รองประธาน และเหรัญญิก ไป
ดาเนินการเปิดบัญชี ซึ่งในการเบิก–ถอนเงินจากธนาคาร ให้ระบุช่ือผู้เปิดบัญชี 2/3 คนในการเบิก-
ถอน และเพ่อื เป็นการฝึกให้กองทุนฯ ใช้จ่ายเงินในการดาเนินกิจกรรมของกองทุนแม่ของแผ่นดิน และ
เพ่อื รองรบั ทนุ ศกั ด์ิสิทธติ์ ่อไป

ทุนศักด์ิสิทธิ์ : เป็นส่วนของเงินที่ได้รับพระราชทานจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานให้กับหมู่บ้านที่มีความพร้อมและผ่าน
เกณฑ์ตัวช้ีวัด เพ่ือเป็นหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน ซึ่งหมู่บ้านท่ีจะได้รับเงินพระราชทานกองทุนแม่
ของแผ่นดิน หรือ “ทุนศักด์ิสิทธิ์” น้ัน จะนาเงินศรัทธาที่มีอยู่มารวมกับทุนศักดิ์สิทธ์ิ เปล่ียนชื่อสมุด
บญั ชเี ป็น “กองทุนแมข่ องแผ่นดินบ้าน..................หมทู่ ี่........” โดยสามารถนาเงินที่มีอยู่ไปใช้จ่าย
ให้เกิดประโยชน์ ต่อสมาชิก/หมู่บ้าน/ชุมชน ในการป้องกันและแก้ไชปัญหายาเสพติด รวมทั้งปัญหา
ความเดือดร้อนอ่ืน ๆ จนสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนบนวิถีชีวิตแห่งความพอเพียง
ไม่ว่าจะเป็นการสมทบทุนช่วยเหลือการบาบัดรักษาของผู้เสพยาเสพติด การส่งเสริมอาชีพ การ
สนับสนุนกจิ กรรมกลุ่มเส่ยี งยาเสพติด และกจิ กรรมเก่ยี วกับเยาวชน การเฝ้าระวังและรักษาพื้นที่ การ
จัดหาธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพติด (ในขั้นตอนที่ 9) การสนับสนุนทุนการศึกษาของ
เยาวชน การส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง รวมถึงการฟ้ืนฟูศิลปวัฒนธรรมของชุมชน จนแทบจะกล่าวได้

-22-

ว่า กองทุนแม่ของแผ่นดิน คือ กองทุนท่ีรวมจิตใจของผู้คน เพ่ือช่วยเหลือผู้ท่ีทุกข์ยาก นับเป็นทุนต้ัง
ต้นแห่งความดีงาม และความสามัคคีของชุมชน โดยมีเป้าหมายที่จะขจัดยาเสพติดให้ได้ผลอย่าง
ย่ังยืน ด้วยพลังของประชาชนเอง

ทุนปัญญา : เมื่อคณะกรรมการนาเงินทุนศรัทธาและทุนศักด์ิสิทธิ์มารวมกัน คณะกรรมการ
ต้องมีการพิจารณาเพือ่ นาเงนิ ทนุ ดงั กล่าวไปใช้จ่ายเพื่อดาเนินกิจกรรมท่ีต้องใช้งบประมาณ เพื่อให้เกิด
ประโยชน์ต่อสมาชิก ฉะนั้นจาเป็นต้องมีการขยายกองทุนด้วยปัญญาของคณะกรรมการและสมาชิก
แต่ละกองทุนเป็นการช่วยกันใช้ปัญญาท่ีมีอยู่ระดมความคิดในการท่ีจะหาวิธีการ หาเงินเข้ามาสมทบ
ทดแทน ไม่ให้เงินทุนดังกล่าวน้ันหมดไปจากบัญชี ด้วยวิธีการต่าง ๆ ตามแต่ละหมู่บ้าน/ชุมชนจะร่วมกัน
คดิ หาวิธีการ เช่น จากการบรจิ าคสมทบจากสมาชิก, การทอดผ้าป่า, จัดกิจกรรมอ่ืน ๆ เพื่อหารายได้
ในแนวทางสจุ ริต ไมส่ รา้ งความเดอื ดร้อนให้กับผู้อื่น และไม่ให้บุคคลอ่ืนแอบอ้างใช้สถาบันพระมหากษัตริย์
เป็นเครื่องมอื ในการบริจาคเงินสมทบ เปน็ ต้น
หมายเหตุ ถ้าหากการจัดตั้งหมู่บ้านต้นกล้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน ซ่ึงยังไม่มีการจัดต้ังกองทุนแก้ไข
ปัญหายาเสพติด ให้วิทยากรดูความพร้อมความสนใจของผู้เข้ารับการอบรม อาจจะมีการสมทบทุน
ระดมทนุ ในข้ันตอนนกี้ ไ็ ด้ ทั้งนข้ี นึ้ อยู่กบั สถานการณ์

ข้อเน้นย้า ต้ังแต่ขั้นตอนที่ 1 – 6 ทีมวิทยากร, หน่วยงานบูรณาการจะต้องเข้ามาให้คาแนะนาอย่าง
ถูกวิธีให้ความรู้จนผู้นาและคณะกรรมการกล้าท่ีจะตัดสินใจดาเนินงานได้เอง และแน่ใจว่าหมู่บ้าน/
ชุมชนเกิดความเข็มแข็ง เมื่อผู้นาเกิดความม่ันใจก็จะพร้อมท่ีจะก้าวเดินต่อไป พร้อมที่จะเป็นเจ้าของ
โครงการฯ สาหรับการขับเคลื่อนตั้งแต่ขั้นตอนที่ 7 – 9 จะมอบความรับผิดชอบการตัดสินใจเป็นของ
ผูน้ าและคณะกรรมการฯ ใหม้ ากท่ีสดุ ทมี วทิ ยากรและหน่วยงานบูรณาการจะคอยเป็นองค์การ
พ่ีเล้ยี งทป่ี รกึ ษา เพือ่ ใหเ้ กดิ ความยง่ั ยนื ตอ่ ไป

การใช้จ่ายเงินกองทุน : กาหนดกรอบการใช้จ่ายเงินจากกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างมี
คณุ ภาพ โดยแบ่งเป็น 4 กรอบใหญ่ ๆ ไดแ้ ก่

1. การจดั หาธงสญั ลักษณ์กองทุนแมข่ องแผน่ ดินเพอื่ รับรองครัวเรอื นปลอดภัย
2. การสนบั สนุนกิจกรรมการปอ้ งกันและแกไ้ ขปัญหายาเสพตดิ ตอ่ กลมุ่ เป้าหมาย
3. การใชจ้ า่ ยเพอ่ื รักษากฎชุมชนเขม้ แข็ง
4. การจดั กิจกรรมเพ่ือแสดงถึงความจงรกั ภกั ดีตอ่ สถาบันพระมหากษตั ริย์
ท้ังนี้ อาจมีการใช้จ่ายเพื่อการบริหารงานต่าง ๆ ของกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้งานต่าง ๆ
เป็นไปด้วยความเรยี บร้อยอีกรายการหน่ึง เช่น การจัดทาเอกสาร การเดินทางไปร่วมกิจกรรมต่าง ๆ
ของโครงการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ฯลฯ หรือตามท่ีคณะกรรมการจะเห็นสมควรในการรับเงินจาก
กองทุนแม่ของแผ่นดิน คณะกรรมการจะต้องจัดโต๊ะหมู่บูชาพระบรมฉายาลักษณ์พร้อมด้วยเครื่องราช
สักการะ และพานวางเงินกองทุนที่ได้รับการอนุมัติจากท่ีประชุมคณะกรรมการแล้วให้ผู้ท่ีได้รับการ
ช่วยเหลือหรือผู้ท่ีจะนาเงินไปทาประโยชน์ตามท่ีได้อนุมัติน้ันแสดงความเคารพพระบรมฉายาลักษณ์
และเขา้ รับเงนิ จากพานนนั้ โดยมคี ณะกรรมการร่วมเปน็ พยานในพิธีดว้ ยเสมอ

ขัน้ ที่ 7 ประชาคมคัดแยกดว้ ยสันติวธิ ี

ในขน้ั น้ีเปน็ ข้นั ตอนทส่ี าคญั มาก โดยหลงั จากท่ีเราได้ทดสอบพลังของทุนทางสังคมด้วยการให้
มกี ารบริจาคร่วมทนุ แหง่ ศรัทธามาระยะเวลาหนึ่งแล้ว (โดยประมาณ 4 สปั ดาห์ หรอื 4 ครั้ง) ก็จะ
ทาให้ชุมชนเกิดความรักความไวว้ างใจกนั ไมม่ ีการหวาดระแวงกนั ในเรื่องการแก้ไขปัญหายาเสพติด
ร่วมกันอีกต่อไปพร้อมทจ่ี ะทาประชาคมคัดแยกผคู้ ้า–ผเู้ สพ–ผู้อยูใ่ นข่ายต้องสงสัยโดยสนั ตวิ ิธีแลว้

-23-

ในการทาประชาคมครั้งนี้กเ็ พ่อื ใหป้ ระชาคมเป็นผู้บอกวา่ ใครเปน็ ปญั หาของชมุ ชนบา้ งทช่ี ุมชน
จะต้องช่วยกนั แกไ้ ข ทัง้ ผู้เสพ-ผคู้ ้า หรือผอู้ ยใู่ นข่ายตอ้ งสงสัย เพ่ือจะไดด้ าเนินการด้วยวิธีการของ
ชมุ ชนเขม้ แขง็ ต่อไป ไม่สง่ ต่อผทู้ ่เี ป็นปัญหาให้กับคนนอกชมุ ชนหรือเจา้ หนา้ ท่ีรัฐดาเนินการ ในขั้นน้ีจะ
ทาใหเ้ ราได้ทราบจานวนผเู้ สพ-ผ้คู า้ ในชุมชนที่คน้ พบโดยประชาคมหม่บู ้านว่าเพม่ิ ข้นึ /ลดลงอย่างไรเปน็
รายเดือน
ซงึ่ จะเป็นขอ้ มลู ทีแ่ ท้จรงิ เป็นการทราบสถานการณ์ยาเสพติดในระดับหมูบ่ า้ นอย่างต่อเน่ือง ซ่ึงจะ
นาไปเปน็ ข้อมลู ในการประมาณสถานการณก์ ารแกไ้ ขปัญหายาเสพติดต่อไป
การจัดเตรียมอปุ กรณ์

คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผน่ ดินจัดเตรียมอปุ กรณ์ ดังน้ี
1. บัญชรี ายละเอยี ดการประชาคมคัดแยกผู้ท่เี กีย่ วข้องกับยาเสพติด
2. คูหา/ปากกา ใชใ้ นการเขียนชือ่ ผู้ทเี่ ก่ียวข้องกับยาเสพติด
3. กล่องสาหรบั หย่อนบัตร
4. ใบสรุปบญั ชีรายละเอียดการประชาคมคดั แยกผเู้ กยี่ วขอ้ งกบั ยาเสพติด
วิธีการดาเนินกิจกรรม
1. เชิญสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินหลงั คาเรือนละ 1 คน เข้ารว่ มทากิจกรรมในขัน้ ตอนที่ 7
2. เม่ือสมาชิกฯ เดนิ ทางมาถงึ สานักงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดาเนินการลงทะเบียนเข้าร่วม
กิจกรรมพร้อมแจกบัญชีรายละเอยี ดการประชาคมคดั แยกผูเ้ กีย่ วขอ้ งกบั ยาเสพติดให้สมาชิก 1 ใบ ต่อ
1 ครวั เรอื น
3. ทาพิธีเปิดการประชุม โดยการเชิญผู้อาวุโสท่ีเข้าร่วมกิจกรรม จุดเทียนธูปบูชาพระ
รัตนตรัย จากนั้นเปิดกรวยเคร่ืองสักการะ ต่อหน้าพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จากน้ันสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินร่วมกันร้อง
เพลงสรรเสรญิ พระบารมี 1 จบ จากนั้นประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน นากล่าวกฎชุมชนเข้มแข็ง (กฎ
หลัก) และกฎระเบยี บหมบู่ ้าน (กฎรอง) กลา่ วจบ เชญิ สมาชิกฯ นง่ั
4. ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดินกล่าวจุดประกายในการร่วมกันแก้ไขปัญหาของชุมชนใน
ข้ันตอนท่ี 7 โดยเน้นย้าให้ร่วมมือร่วมใจในการเขียนชื่อผู้ยุ่งเก่ียวกับยาเสพติดตามแบบฟอร์มที่ได้รับ
แจก เขียนเฉพาะสมาชิก/ครอบครัว กองทุนแม่ฯ ที่เข้าร่วมโครงการเท่าน้ัน ห้ามเขียนช่ือผู้ท่ีไม่เข้า
ร่วมเป็นสมาชิกฯ เขียนตามความจริงเท่าที่รู้ เขียนเสร็จไม่ต้องลงชื่อผู้เขียน พับให้เรียบร้อย นาไป
หย่อน ในกล่องต่อหน้าพระฉายาลักษณ์ฯ (ถวายความเคารพ 1 ครั้ง แล้วหย่อนบัตรลงกล่อง แล้ว
ถวายความเคารพอีก 1 ครั้ง) เสร็จแล้วกลับมานงั่ ทเี่ ดมิ ดาเนินการเขยี นและหย่อนทุกคนจนครบ
5. เม่ือหย่อนบัตรครบทุกคนให้ท่ีประชุมเสนอรายช่ือผู้ท่ีจะเปิดดูรายชื่อในกล่องท่ีหย่อนบัตร
โดยใหส้ มาชิกเสนอได้ตามที่เห็นว่าเป็นผู้ท่ีไว้วางใจท่ีสุด เม่ือเปิดดูรายชื่อแล้วจะไม่นารายชื่อไปแจ้งให้
ผู้บังคับใช้กฎหมายมาดาเนินการจับกุมผู้ที่มีรายช่ือยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด โดยให้เสนอมากกว่า 2 คน
จากนน้ั ให้สมาชกิ ไดท้ าประชาคมโดยการยกมอื ให้ ไดผ้ ทู้ ม่ี ีคะแนนลาดับท่ี 1 และ ท่ี 2 เอาแค่ 2 คน
6. จากนั้น 2 คนท่ีได้รับการไว้วางใจจากสมาชิก ยกกล่องบัตรต่อหน้าพระฉายาลักษณ์
(ถวายความเคารพ 1 คร้ัง แล้วยกกล่อง แล้วถวายความเคารพอีก 1 คร้ัง) ไปดาเนินการเปิด 2 คน
ห้ามมิให้บุคคลที่ไม่ได้รับอนุญาตเข้าร่วม โดยใช้แบบฟอร์มบัญชีรายละเอียดการประชาคมคัดแยกผู้ท่ี
เกี่ยวข้องกับยาเสพติด (แบบการคัดแยกฯ และบัญชีฯ ตามภาพท่ี 3 ภาคผนวก) มาใช้ในการ
สรุปทาลักษณะการนับคะแนนการเลือกตั้ง โดยมีคะแนนผู้ที่ยุ่งเก่ียวกับยาเสพติดในช่องคะแนนด้วย
เพื่อเปน็ การยืนยันว่ามีผลู้ งคะแนนใหผ้ ้ยู ุง่ เกยี่ วกับยาเสพติดจานวนเท่าใด

-24-

7. เม่ือทาการคัดแยกเรียบร้อยแล้วให้เก็บใบสรุปการประชาคมคัดแยกไว้เป็นความลับ
จากนั้นนาบัตรที่สมาชิกร่วมกันเขียนชื่อผู้ยุ่งเก่ียวกับยาเสพติด มาเผาต่อหน้าสมาชิกทีละใบให้หมด
เพือ่ ป้องกันไมใ่ ห้ทราบว่าเป็นลายมือของผทู้ เ่ี ขียนจะไดไ้ ม่เกิดปญั หาตามมาในภายหลัง

8. ก่อนจะปิดการทากิจกรรม ให้ผู้ท่ีดาเนินการเปิดดูรายชื่อผู้ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด แจ้ง
จานวนผู้เสพ/คา้ /สงสัย ให้ประธานฯ จากนน้ั ประธานแจ้งจานวนผเู้ สพ/ค้า/สงสัย ให้สมาชิกทราบผล
ท่ีได้ ในการแจ้ง เพ่ือเป็นการปฏิบัติการทางด้านจิตวิทยากับผู้เสพ/ค้า/สงสัย ให้ระมัดระวังในการ
กระทาหรอื กลัวตอ่ การกระทา
ข้อเนน้ ยา้

1. ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดินจะต้องแจ้งให้สมาชิกทราบว่า การทาประชาคมครั้งนี้จะไม่
มีการนารายช่ือผู้ท่ียุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดออกจากหมู่บ้าน/ชุมชน โดยเด็ดขาด เราจะแก้ไขปัญหาโดย
สนั ตวิ ิธี

2. ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดินจะต้องไม่รีบดาเนินการในขั้นตอนนี้ จะต้องดาเนินการ
ขั้นตอนที่ 1–6 ให้เรียบร้อย โดยเฉพาะข้ันตอนในการที่ให้กรรมการดาเนินการจัดเก็บเงินแห่งศรัทธา
จากสมาชิกที่ตนเองรับผิดชอบเป็นเวลา 4 สัปดาห์ เพื่อให้เกิดการไว้ใจซ่ึงกันและกันเสียก่อน การทา
ขัน้ ตอนที่ 7 จงึ จะเกิดผลสาเร็จ

3. หากมีสมาชิกท่ีเข้าร่วมกิจกรรมไม่สามารถเขียนหนังสือได้ ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน
จะต้องคิดวิธีการในการแก้ไขปัญหา ว่าจะดาเนินการในรูปแบบใดกับผู้ท่ีเขียนหนังสือไม่ได้ เช่น การ
แจกแบบฟอร์มการเขยี นให้ก่อนล่วงหน้า เพือ่ ใหบ้ ตุ รหลานหรือบุคคลที่ตนเองไวใ้ จชว่ ยเขียนให้ เป็นตน้

4. การดาเนินการข้ันตอนท่ี 7 สามารถดาเนินการได้อย่างต่อเน่ืองขึ้นอยู่กับสถานการณ์
ปญั หายาเสพตดิ ในพ้ืนท่ี

ข้ันท่ี 8 การจัดกิจกรรมป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดร่วมกนั ของสมาชกิ (อย่างต่อเนอื่ ง)

เม่อื ได้กลุ่มปญั หาทีเ่ ปน็ เป้าหมายในการแก้ไขของชมุ ชนแล้ว ชุมชนก็จะร่วมกันทากิจกรรมใน
การป้องกนั และแกไ้ ขปัญหายาเสพตดิ ต่อกลมุ่ เปา้ หมายเป็นลาดับแรก และตอ่ กลมุ่ เส่ยี งเป็นลาดบั ท่ี
สอง โดยให้มกี ารดาเนินการอยา่ งต่อเนื่อง ซึง่ จะมกี ารใช้จา่ ยเงนิ กองทนุ ในการนี้เป็นสาคญั

การดาเนนิ การในข้นั นเี้ ปน็ ประเด็นท่นี ามาแทรกต่อจากการทาประชาคมคัดแยกแล้ว เพอ่ื ให้
การทากิจกรรมปอ้ งกันและแกไ้ ขปญั หายาเสพติดของกองทุนแม่ของแผ่นดนิ มกี ลุ่มเป้าหมายหลักที่
ชดั เจน โดยใหก้ าหนดบุคคลที่มีรายชอื่ จากบญั ชใี นขัน้ ท่ี 7 เป็นเปา้ หมายในการใหก้ ารดูแลอนั ดับแรก
เพราะครอบครัวท่ีสมัครเข้าร่วมเปน็ สมาชกิ กบั กองทุนแม่ของแผ่นดิน น้ันมีความต้องการให้กองทุนแม่
ของแผน่ ดนิ ดูแลชว่ ยเหลืออย่างเต็มใจอยู่แล้ว

ให้แบ่งกล่มุ เปา้ หมายทีจ่ ะทากิจกรรมออกเป็น 4 กล่มุ ไดแ้ ก่
1. ผ้คู ้ายาเสพติด (แยกเป็นรายสาคัญ และรายย่อย)
2. ผู้เสพ (แยกเป็นเสพติดหนกั เสพติด เสพยังไม่ติด)
3. ผตู้ ้องสงสัย (กลุม่ เสีย่ งที่มีพฤตกิ รรมตอ้ งสงสยั ว่าอาจไปเก่ียวขอ้ งกับยาเสพตดิ )
4. ครอบครัวของกลุม่ ปัญหาท้งั 3 กลมุ่ ขัน้ ตน้
กจิ กรรมท่ีดาเนนิ การตอ่ กลมุ่ ปญั หาหลักน้ัน ให้คณะกรรมการร่วมกันพจิ ารณาตาม
ความเหมาะสม ได้แก่
1. การให้กาลงั ใจด้วยการที่คณะกรรมการไปสร้างความเขา้ ใจว่าสมาชิกกองทนุ แม่ของ
แผน่ ดินทุกคนพร้อมให้กาลงั ใจในการเรมิ่ ต้นชีวิตใหม่ทด่ี ีของเขา

-25-

2. การช่วยเหลือด้วยการสงเคราะห์ใหก้ บั ผู้ที่เป็นกลุ่มปัญหาและครอบครวั ของเขา ซง่ึ หาก
ต้องใชเ้ งินก็ให้คณะกรรมการพิจารณาใช้เงินจากกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ และใหม้ กี ารรบั ความ
ชว่ ยเหลือจากหน้าพระบรมฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราช
ชนนพี นั ปหี ลวง ตามขน้ั ตอนท่ีคณะกรรมการกาหนด

3. การพบปะเย่ียมเยยี นอย่างใกลช้ ิดของกรรมการอย่างต่อเน่ืองเป็นระยะ ๆ เพ่ือสร้าง
ความไว้วางใจให้กับกลมุ่ ปญั หาว่ากองทนุ แมม่ ีความจรงิ ใจท่ีจะชว่ ยเหลือเขา

4. สาหรับผเู้ สพติดมากทตี่ ้องการเขา้ รับการบาบัดรกั ษาก่อนใหค้ ณะกรรมการพิจารณาให้
ความช่วยเหลืออยา่ งเรง่ ด่วนแล้วใหก้ ลับมาฟ้ืนฟทู ี่ชมุ ชนโดยเร็ว

สาหรับการจัดกจิ กรรมต่อกล่มุ เส่ียงที่อาจเปน็ กล่มุ ปญั หาในอนาคตของชมุ ชนนน้ั ให้คณะกรรมการ
พจิ ารณาดาเนินการจัดกิจกรรมใหก้ บั เยาวชนที่เป็นสมาชกิ ของกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นลาดบั สองต่อ
จากการจัดกจิ กรรมเพื่อแก้ไขปัญหาให้กบั กลมุ่ ปัญหาโดยตรง ซงึ่ อาจเป็นกิจกรรมการส่งเสรมิ ดา้ น
กฬี า การศึกษา นนั ทนาการตา่ ง ๆ การรณรงคต์ ่อต้านยาเสพตดิ การรวมกลมุ่ ทากิจกรรมรว่ มกนั
เปน็ ตน้ ให้มกี ารกระทาอยา่ งต่อเน่ือง เพ่อื ต้องการใหเ้ กิดความรักความสามคั คีของกลุม่ สมาชิกกองทุน
แมข่ องแผ่นดิน

นอกเหนอื จากกิจกรรมดังกล่าว ยงั มอี กี กิจกรรมท่ีต้องนามาดาเนินการ คือ การแก้ไขปัญหาท่ี
เกิดขึ้นในกลุ่มสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน เพื่อให้เกิดการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม ถูกต้อง
ตรงจุด โดยสันติวิธี โดยการให้อภัยทางสังคม นั่นก็คือการนาผลผลิตท่ีได้จากข้ันตอนท่ี 7 การ
ประชาคมคัดแยกโดยสันติวธิ ี ให้คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผน่ ดินรว่ มกันแกไ้ ขปญั หา
วิธีการดาเนนิ กจิ กรรม

1. เชญิ คณะกรรมการกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ (ตามอัตราส่วน 1/4) เข้าร่วมประชุมทากิจกรรม
รว่ มกนั

2. เมื่อคณะกรรมการ เดินทางมาถึงสานักงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดาเนินการลงทะเบียน
เขา้ รว่ มกจิ กรรม

3. ทาพธิ ีเปดิ การประชุม โดยการเชิญผู้อาวุโสที่เข้าร่วมกิจกรรม จุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย
จากน้นั เปดิ กรวยเครอ่ื งสกั การะ ตอ่ หน้าพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จากนั้นสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินร่วมกันร้องเพลงสรรเสริญพระ
บารมี 1 จบ จากนั้น ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน นากล่าวกฎชุมชนเข้มแข็ง (กฎหลัก) และ
กฎระเบียบหมู่บา้ น (กฎรอง) กล่าวจบ เชญิ สมาชิกฯ นั่ง

4. ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน กล่าวจุดประกาย เพื่อกระตุ้นให้คณะกรรมการกองทุนแม่
ของแผน่ ดิน สานกึ ถงึ ความรบั ผดิ ชอบตามบทบาทหน้าท่ีของคณะกรรมการกองทุนแมข่ องแผ่นดิน

5. จากน้นั เร่ิมทากิจกรรมแก้ไขปัญหาผู้ค้า/ผู้เสพ/ผู้สงสัย ท่ียุ่งเก่ียวกับยาเสพติด โดยนาผล
จากการดาเนินการขั้นตอนท่ี 7 ซึ่งมีสมาชิกกองทุนแม่ที่ได้รับการไว้วางใจให้เปิดดูรายชื่อในการทา
ประชาคม โดยในข้ันตอนท่ี 8 จะนารายชื่อมาแจ้งให้คณะกรรมการได้ทราบว่ามีกี่คนที่ ค้า/เสพ/
สงสัย

6. ประธานกองทุนฯ จัดโต๊ะประชุมเป็นรูปครึ่งวงกลม ประธานกองทุนฯ นาแบบฟอร์มบัญชี
รายละเอียดการประชาคมมาแจง้ ให้ท่ปี ระชุมไดร้ ่วมกันเสนอแนวทางแก้ไขเป็นราย ๆ ไป

7. โดยแจ้งช่ือผู้ท่ียุ่งเก่ียวกับยาเสพติด และแจ้งจานวนคะแนนให้ที่ประชุมทราบ การแจ้ง
คะแนน จะแสดงให้เห็นว่า บุคคลน่ันมีส่วนยุ่งเก่ียวกับยาเสพติดมากน้อยขนาดไหน ถ้าคะแนนยิ่งมาก
แสดงใหเ้ หน็ ว่าบุคคลนั้นมีการดาเนินการจริงเพราะมีสมาชิกรู้เห็นเป็นจานวนมาก แต่ถ้าคะแนนมีน้อย
ให้มองว่าอาจจะถูกกลัน่ แกล้งให้ดูพฤติกรรมของบุคคลนั้น

-26-

8. สมมติว่า นาย ก. มีช่ือเป็น ผู้ค้า มีคะแนน 70 คะแนน จากจานวนสมาชิก 100 คน
แสดงใหเ้ ห็นวา่ นาย ก. น่าจะเป็นผูค้ า้ จรงิ เพราะมคี นเขียนชือ่ 70 คน

9. จากนนั้ ประธานกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ ถามในทปี่ ระชุมวา่ “ทา่ นใดรับผิดชอบดูและ
ครัวเรือนนาย ก.” ในทปี่ ระชุมจะมี 1 คนท่ียกมอื เพราะกรรมการท้งั หมดท่ีเข้ารว่ มประชุมทุกคนดูแล
สมาชิกตามอตั ราสว่ น (1/4) เมอื่ มกี รรมการแสดงความรบั ผิดชอบในการดูแลครวั เรือน นาย ก.
ประธานกองทนุ แม่ของแผน่ ดินถามตอ่ วา่ “สามารถไปขอความรว่ มมอื กบั นาย ก.ให้เลิกค้ายาได้
หรือไม”่ สมมตวิ ่า กรรมการท่านน้แี จง้ วา่ “ไดค้ รับ......เพราะว่า นาย ก.เป็นลูกเขยผมเอง” ในที่
ประชุมรบั ทราบว่าให้กรรมการท่านน้ีไปดูแลขอความรว่ มมือ นอกจากน้ียังเปิดให้กรรมการท่านอ่ืน ๆ
ไดแ้ สดงความคิดเห็นกันอย่างเปิดเผยเพือ่ ทจ่ี ะหาวิธกี ารช่วยเหลือให้ นาย ก.กลบั ตวั กลับใจโดยการให้
อภยั ทางสงั คม

10. แตถ่ ้าเกิดกรณี ไม่มีกรรมการท่านใด ไปพูดคุยขอความร่วมมอื กับนาย ก. ให้เลิก
พฤติกรรมได้เลย สามารถมอบหมายใหผ้ ูใ้ หญ่บ้าน ผ้ชู ว่ ยผใู้ หญ่บ้าน ไปขอความร่วมมอื โดยการนา
กฎระเบยี บหมบู่ ้านไปแจง้ ให้ นาย ก. ตามข้อตกลงท่ีสมาชกิ ทจี่ ะสมัครเข้าร่วมโครงการฯ ต้องปฏิบตั ิ
ตามเงอ่ื นไขตามขั้นตอนท่ี 3

11. ดาเนินการแกไ้ ขเปน็ รายบุคคล โดยมอบหมายให้กรรมการไดข้ อความร่วมมือจนครบ
ข้อเนน้ ยา้

1. การดาเนนิ การในข้นั ตอนท่ี 8 จะมีความละเอยี ดออ่ น เพราะฉะนั้นประธานกองทุนแมข่ อง
แผน่ ดนิ จะตอ้ งควบคุมการประชมุ การแสดงความคิดเห็นของกรรมการใหเ้ ปน็ ไปด้วยความเรียบร้อย
ไม่มขี อ้ ขดั แยง้ เกดิ ขึ้นในท่ีประชุม โดยการให้อภยั ทางสงั คมและสันตวิ ิธี

2. การดาเนนิ การขั้นตอนที่ 8 ใหด้ าเนนิ การอย่างต่อเนอื่ งจนกว่า ผู้ค้า/ผู้เสพ/สงสยั จะเลกิ
หรือปรบั เปลย่ี นพฤติกรรม อาจจะใชร้ ะยะเวลาในการแกไ้ ขปัญหาของชุมชน ประมาณ 1 เดือน

ข้ันท่ี 9 รบั รองครัวเรอื นปลอดภัย

เปน็ การจดั การประชมุ คณะกรรมการกองทนุ แมข่ องแผ่นดินเพอ่ื ใหค้ วามเห็นในการรับรอง
ครัวเรือนที่ปลอดภัยจากยาเสพติดเดอื นละ 1 ครงั้ และจัดพธิ ีรบั มอบธงสัญลกั ษณ์ครวั เรือนปลอดภัย
ต่อหน้าพระบรมฉายาลกั ษณฯ์ โดยธงสญั ลักษณ์ดงั กล่าวต้องจัดหาโดยเงินจากกองทุนแม่ของแผ่นดิน
เท่านน้ั ซึ่งจะทาใหธ้ งมคี วามสาคัญอยา่ งมากตอ่ ครัวเรือนที่ได้รบั และมีความศักดิ์สิทธ์ิสื่อถงึ พระบารมี
แม่ของแผ่นดนิ ท่ีทาใหค้ รอบครัวของเขาได้รับการรับรองความปลอดภัย ไม่ตอ้ งหวาดระแวงใครใน
ชมุ ชนเร่อื งยาเสพติดอีกตอ่ ไป เป็นพน้ื ฐานในการสนับสนุนการสรา้ งวฒั นธรรมความจงรักภักดีต่อ
สถาบันพระมหากษตั รยิ ใ์ ห้กับประชาชนดว้ ยงานแกไ้ ขปัญหายาเสพติดด้วย
การปฏิบัติ : แบ่งออกเป็น 2 ข้ันตอนย่อย ได้แก่ การรับรองครัวเรือน และ การมอบธงสัญลักษณ์
ครวั เรือนปลอดภยั ดังน้ี
1. การรับรองครวั เรอื น

การรับรองครัวเรือน เป็นข้ันตอนที่มีความสาคัญ การรับรองในครั้งนี้บทบาทหน้าท่ีของ
คณะกรรมการมีความสาคัญมาก เป็นเหมือนตัวแทนของพระองค์ท่านในการรับรองครัวเรือนสมาชิก
กองทุนแม่ของแผ่นดินให้ผ่านหรือไม่ผ่าน โดยใช้วิธีการถามทีละครัวเรือน และให้คณะกรรมการ
กองทุนแม่ของแผ่นดิน ได้ยกมือรับรอง สาหรับการยกมือรับรองครัวเรือนของคณะกรรมการ จะต้อง
ยกมือ 100% จึงจะถือว่าผ่านการรับรอง จากนั้นมีการลงลายมือช่ือของคณะกรรมการในใบรับรอง
ครัวเรอื น เพื่อมอบให้สมาชิกกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ

-27-

วิธีการดาเนินกจิ กรรม
1. เชิญคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ (ตามอัตราส่วน 1/4) เข้าร่วมประชุมทากิจกรรม

ร่วมกนั
2. เมื่อคณะกรรมการเดินทางมาถึงสานักงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ดาเนินการลงทะเบียน

เขา้ รว่ มกิจกรรม
3. ทาพิธีเปิดการประชุม โดยการเชิญผู้อาวุโสที่เข้าร่วมกิจกรรมจุดเทียนธูป บูชาพระ

รัต น ต ร ัย จ าก น้ั น เปิ ด ก รว ย เ ครื่ อ ง สัก ก า ระ ต่ อ หน้ า พร ะ ฉ าย า ลั กษ ณ์ ส ม เ ด ็จ พ ร ะ น า ง เ จ ้า ส ิร ิก ิติ์
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จากน้ันสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดินร่วมกันร้อง
เพลงสรรเสริญพระบารมี 1 จบ จากนั้น ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน นากล่าวกฎชุมชนเข้มแข็ง
(กฎหลกั ) และกฎระเบียบหมูบ่ ้าน (กฎรอง) กล่าวจบ เชิญสมาชกิ ฯ น่ัง

4. ประธานกองทุนฯ กล่าวจุดประกายปลุกจิตสานึกให้คณะกรรมการในการรับผิดชอบต่อ
การดาเนินการในข้ันตอนน้ี และให้สานึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ ที่ได้รับความไว้วางใจให้เป็นตัวแทน
ของพระองค์ พรอ้ มจดั เตรยี มแบบฟอร์มใบรับรองครัวเรือน

5. ประธานกองทุนฯ นาทะเบียนคุมสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ในข้ันตอนท่ี 2, 3 มาอ่าน
ใหค้ ณะกรรมการได้รับรองโดยการยกมอื ทีละครัวเรอื น จนครบทุกครัวเรอื น

6. ประธานกองทุนฯ ใช้คาพูด “ครัวเรือนนาย ก. ปลอดยาเสพติดหรือไม่” เมื่อจบคาถาม
ของประธานกองทุนฯ คณะกรรมการท้ังหมดใช้ดุลพินิจของตนเองตัดสินในว่า ครัวเรือนของ นาย ก.
ปลอดยาเสพตดิ จรงิ หรอื ไม่ ถา้ ปลอดยาเสพติด กย็ กมือ แต่ถ้าเห็นว่ายังมีสมาชิกในครัวเรือน นาย ก.
ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด ไม่ปลอดยาเสพติด ก็ไม่ยกมือ ประธานกองทุนฯ ตรวจดูการยกมือของ
กรรมการ ถ้ามีการยกมือ 100 % ถือว่า ครัวเรือนน้ัน ผ่านการรับรอง แต่ถ้ามีกรรมการท่านใดท่าน
หน่ึงไม่ยกมือ ถือว่าครัวเรือนนั้น ไม่ผ่านการรับรอง อ่านทุกครัวเรือน พร้อมบันทึกในเอกสารผ่าน
หรอื ไมผ่ ่าน (บัญชีรายชอ่ื ฯ ตามแบบฟอรม์ ที่ 5 ภาคผนวก)
ข้อเน้นย้า

1. ประธานกองทุนฯ ให้สังเกตการณ์ให้ความร่วมมือของกรรมการว่า มีการระมัดระวังใน
การยกมอื รบั รอง หว่ันเกรงต่ออิทธพิ ลหรือไม่ ถ้าสังเกตเห็นคณะกรรมการ ไม่ม่ันใจ ไม่เข้มแข็ง ให้หา
วธิ ีการแกไ้ ขดว้ ยวิธีการต่าง ๆ เช่น จดั แถวเก้าอ้ีเป็นสองแถวหันหลังชนกัน การใช้ผ้าสามเหล่ียมปิดตา
ฯลฯ เป็นตน้

2. การรับรองครัวเรือน จะดาเนินการโดยคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน โดยทุก 1
เดือน จะต้องมีการรับรองครัวเรือนเป็นประจา เพื่อเป็นการรักษาสถานครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพ
ติดอยา่ งต่อเนื่อง พร้อมบนั ทึกลงในบอรด์ ขน้ั ตอนท่ี 10
2. การมอบธงสัญลกั ษณ์ครัวเรอื นปลอดภยั

พิธมี อบธงสญั ลกั ษณค์ รัวเรอื นปลอดภยั จากยาเสพติด เป็นพิธีที่จะต้องจัดอย่างสมพระเกียรติ
สรา้ งความศกั ดิ์สทิ ธ์ิ โดยนอ้ มนาสถาบนั ชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ เข้าร่วมอย่างสมบูรณ์แบบ
ปลูกจิตสานกึ ให้สมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน และผู้เข้าร่วมพิธีได้เห็นถึงพลัง และความศักดิ์สิทธ์ิของ
ธงสัญลักษณค์ รัวเรือนปลอดภยั จากยาเสพติด พร้อมมกี ารมอบใบรับรองครัวเรือน (ใบรับรองฯ ตาม
แบบฟอรม์ ที่ 6 ภาคผนวก) ซึ่งคณะกรรมการกองทุนแม่ฯ ไดร้ ว่ มกนั ลงนามรบั รอง
การเตรยี มการ

1. การจัดสถานที่กระทาพิธีฯ จัด ณ สานักงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ซึ่งโดยปกติจะมีการ
จัดสานักงานกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นการถาวร ดังได้กล่าวมาข้างต้นอยู่แล้ว เพียงแต่มีการตกแต่ง
เพ่ิมเติมให้เหมาะสมตามสมควร

2. การเชิญส่วนราชการเข้าร่วมเท่าที่ชุมชนจะมีขีดความสามารถ เช่น เชิญผู้ว่าราชการ
จังหวัดนายอาเภอ สว่ นราชการทอ่ี ยใู่ นพื้นท่ี เขา้ รว่ มเพื่อเปน็ พยานในการประกาศไมย่ ุ่งกบั ยาเสพติด

-28-

3. จัดเตรียมธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพติด ให้มีการประชุมในการจัดทา
ธงฯ ตามแบบท่กี าหนด (แบบธงฯ ตามภาพที่ 4 ภาคผนวก) ระดมทนุ จากแหล่งทุนต่าง ๆ ตามแต่
ขีดความสามารถของหมู่บ้าน/ชุมชน หรือนาเงินจากบัญชีกองทุนแม่ของแผ่นดินใช้จัดหาธงฯ ก็
สามารถดาเนินการได้

4. มีการซักซ้อมลาดับพิธี ขบวนแห่ฯ เพ่ือให้เกิดความเข้าใจท้ังพิธีกร ประธานกองทุนฯ และ
สมาชกิ กองทนุ ฯ (กาหนดการพธิ ีฯ ตามแบบฟอร์มที่ 7 ภาคผนวก)

5. จดั เตรียมคากลา่ วของประธานในพิธี ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน (ตัวอย่างคากล่าวฯ
ตามแบบฟอร์มที่ 8 และ 9 ภาคผนวก)

6. การแต่งกายของสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน และผู้เข้าร่วมพิธี ให้ดูสวยงามเรียบร้อย มี
พลงั
วธิ กี ารดาเนนิ กิจกรรม

1. เร่ิมจากจากขบวนแห่อัญเชิญธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพติด โดยแห่ใช้
เส้นทางในหมู่บ้านเป็นขบวนเดิน ประกอบด้วย วงเครื่องดนตรีดุริยางค์, กลองยาว, ดนตรีพ้ืนเมือง
ตามขีดความสามารถของหมู่บ้าน/ชุมชน ตามด้วยป้ายกองทุนแม่ของแผ่นดิน, อัญเชิญพระฉายา
ลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พานพุ่มเงิน พุ่ม
ทอง,พานอัญเชิญธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพติด, แถวสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ประกอบแถวธงชาติ ธงตราสัญลักษณ์ เร่ิมต้ัง ณ จุดเริ่มต้น (การจัดขบวนแห่ฯ ตามภาพท่ี 5
ภาคผนวก)

2. เมื่อประธานในพิธีเดินทางมาถึงสานักงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ประธานกองทุนแม่ของ
แผ่นดินใหก้ ารต้อนรับท่านประธานในพิธีฯ

3. ขบวนแหเ่ รม่ิ ขบวนเดินตามลาดับในข้อ 1 แหม่ ายงั สานักงานกองทนุ แม่ของ
แผ่นดนิ

4. เม่ือขบวนแห่อัญเชิญธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพติด มาถึง ณ บริเวณ
สานักงานฯ ให้ผู้ท่ีถือหรืออัญเชิญพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระ
บรมราชชนนีพันปีหลวง พานพุ่มเงินพุ่มทอง, พานอัญเชิญธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพ
ติด นามาวางยังที่ที่จัดเตรียมไว้ โดยเม่ืออัญเชิญพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ
พระบรมราชินนี าถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เข้าบริเวณสานักงาน พิธีกรกล่าว “ถวายความเคารพ
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทั้งหมดตรง” ผู้เข้าร่วมพิธี
และสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน ลุกข้ึนยืนถวายความเคารพฯ จากน้ันผู้ท่ีอัญเชิญพระฉายาลักษณ์
นาพระฉายาลักษณ์วางยังจุดท่ีเตรียมไว้ ผู้ถือพานพุ่มเงินพุ่มทอง และพานอัญเชิญธงสัญลักษณ์
ครวั เรอื นปลอดภัยจากยาเสพติดวางตามลาดบั เม่ือเรยี บร้อย พิธีกรบอกใหผ้ ู้เขา้ ร่วมกิจกรรมนง่ั ลง

5. พธิ ีกรกลา่ วนาเลา่ เรอ่ื งกองทุนแม่ของแผ่นดินพอสังเขป
6. จากนนั้ พิธีกรดาเนนิ การตามลาดบั กาหนดการ

ขัน้ ท่ี 10 รักษาสถานะของชุมชนเข้มแข็ง

การขับเคลื่อนกองทุนแม่ของแผ่นดินจะต้องดาเนินการอย่างต่อเนื่อง ไม่มีหยุด แม้ว่าจะมีการ
มอบธงสัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพติดแล้ว ก็ยังคงต้องดาเนินการต่อไป สาหรับธง
สัญลักษณ์ครัวเรือนปลอดภัยจากยาเสพติด ให้สมาชิกนาไปแขวนไว้หน้าบ้านเพ่ือแสดงออกและสานึก
ในพระมหากรุณาธิคณุ ของพระองค์ท่าน ท้ังยงั เป็นส่ิงไว้เตอื นใจสมาชกิ ในครวั เรอื น ไม่ใหก้ ระทาผดิ กฎ

เพื่อเปน็ การติดตัง้ ระบบการป้องกันปัญหายาเสพติดให้กับชุมชนเข้มแข็งกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ให้เป็นชมุ ชนที่สามารถควบคุมสถานการณ์ยาเสพติดของชุมชนได้ตลอดไปด้วยชุมชนเอง ในข้ันนี้จึงถือ
เป็นขั้นตอนการเสริมความมั่นคง โดยเป็นการที่สมาชิกยอมให้คณะกรรมการพิจารณาลงความเห็นต่อ

-29-

ครัวเรือนที่เคยผ่านการรับรองแล้วว่า หากปล่อยให้คนในครัวเรือนไปยุ่งเก่ียวกับยาเสพติดหรืออยู่ใน
ข่ายสงสัยอีก จะยอมให้ยกเลิกการรับรองและปลดสัญลักษณ์คืนให้กับคณะกรรมการ ซึ่งจะมีการ
พิจารณาทุกรอบ 1 เดือน โดยเป็นการพิจารณาในท่ีประชุมคณะกรรมการต่อจากวาระการพิจารณา
รับรองครวั เรือนประจาเดือนเมือ่ มกี ารติดตั้งระบบนี้ได้แล้ว จะทาให้ครัวเรือนช่วยกันดูแลครัวเรือนเอง
อยา่ งม่ันคง ซ่ึงจะสง่ ผลให้ชุมชนดูแลชุมชนเอง ทาให้ชุมชนมีความเข้มแข็งในการป้องกันภัยยาเสพติด
ได้อยา่ งยง่ั ยืนต่อไป
ข้อเน้นยา้

1. การรับรองครัวเรือนปลอดภัยโดยคณะกรรมการ จะต้องดาเนินอย่างต่อเน่ือง เดือนละ 1
ครั้ง พร้อมท้ังมีการบันทึกข้อมูลลงในบอร์ดขั้นตอนท่ี 10 (บอร์ดการบันทึกฯ ตามภาพที่ 6
ภาคผนวก) เพ่ือเปน็ การป้องกนั ปญั หายาเสพติดอย่างต่อเนอื่ ง

2. จะต้องจัดกิจกรรมอ่ืน ๆ เก่ียวกับกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างต่อเน่ืองในหมู่บ้านชุมชนเป็น
การตอ่ ยอดความเข้มแข็งของชุมชน
การปฏบิ ัติของหมู่บ้าน/ชุมชนกองทุนแมข่ องแผ่นดิน

หมบู่ า้ น/ชุมชนกองทุนแมข่ องแผน่ ดิน สามารถดาเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดได้
อย่างหลากหลายตามศักยภาพและบริบทของพ้ืนที่ โดยใช้เงินกองทุนแม่ของแผ่นดินสรุปกิจกรรมท่ี
หมบู่ ้าน/ชมุ ชนกองทนุ แมข่ องแผน่ ดิน ดาเนินการได้เบอื้ งต้น ดงั นี้

1. กจิ กรรมเฝ้าระวังยาเสพตดิ เชน่ สนับสนุนการเดินเวรยาม จุดตรวจหมบู่ า้ น/ชุมชน
2. กิจกรรมป้องกันกลุ่มเส่ียง เช่น การให้ความรู้เรื่องยาเสพติด การอบรมศาสนธรรม การ

จัดกิจกรรมครอบครัวสัมพันธ์ การจัดกิจกรรมทางเลือกให้เด็กและเยาวชน (กีฬา
นันทนาการ ฯลฯ)
3. กิจกรรมแก้ไขปัญหาผู้เสพ ผู้ติดยาเสพติด เช่น การส่งบาบัดรักษายาเสพติด การดูแล
ชว่ ยเหลือใหท้ ุนประกอบอาชพี เพอ่ื การปรับตัวสู่สังคม
4. กจิ กรรมเสริมสร้างความดใี นหมบู่ า้ น/ชมุ ชนเพ่ือเปน็ แบบอย่าง
5. กิจกรรมเสริมสร้างความคิด ความรู้ การรวมกลุ่ม การสร้างความตื่นตัว การประชุม
แลกเปล่ยี นความรู้/ประสบการณร์ ะหว่างหมู่บ้าน/ชุมชนในลกั ษณะของศูนย์เรียนรู้ เพ่ือให้
เกิดกระบวนการเสริมสร้างความเข้มแข็งในหมบู่ า้ น/ชมุ ชน
6. กิจกรรมสนบั สนุนการพัฒนาความเป็นอยู่แบบพอเพียงตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ในหมู่บ้าน/ชุมชน เพอื่ ให้เกิดการพัฒนาทีย่ ัง่ ยืน
7. กิจกรรมสงเคราะห์ผู้เดือดร้อน หรือผู้ตกทุกข์ได้ยากในหมู่บ้าน/ชุมชน เพื่อลดทอนหรือ
ขจัดความเดือดร้อนตามหลักเมตตาธรรม ทั้งน้ี อาจมีการสงเคราะห์ช่วยเหลือในรูปแบบ
ตัวเงินหรือวัตถุส่ิงของ ซ่ึงผู้รับการสงเคราะห์จะคืนกลับมาหรือไม่ และแต่กรณี หรือ
ตามแตจ่ ะตกลงกนั
8. กจิ กรรมในการจดั หาธงสญั ลักษณค์ รัวเรอื นปลอดภัยจากยาเสพติด
หมายเหตุ โดยท่ีกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นเจตนารมณ์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ดังนั้น จึงไม่สมควรที่จะนากองทุนน้ีให้กู้ยืม คิดดอก
ผลจากการกยู้ มื เช่นเดียวกบั กองทนุ อ่ืน ๆ เวน้ แต่ การสนับสนุนช่วยเหลือสงเคราะห์ และผู้ท่ีได้รับการ
สงเคราะห์ จะส่งคนื พร้อมอาจสมทบเงินจานวนหนงึ่ เข้ากองทุนแม่ของแผ่นดิน ดว้ ยความสมัครใจ
ขอ้ เน้นย้า
1. การมอบเงินช่วยเหลือให้กับสมาชิกกองทุนแม่ของแผ่นดิน จะต้องทาพิธีมอบต่อหน้าพระ
บรมฉายาลักษณ์ เพื่อให้ผู้ได้รับการช่วยเหลือสานึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่านที่ให้การ
ช่วยเหลือ ในฐานะเป็นสมาชกิ กองทุนแม่ของแผ่นดิน
2. จะตอ้ งมีการนาเงินกองทุนแม่ของแผ่นดนิ ใชจ้ ่ายให้เกดิ ประโยชน์ตอ่ สมาชกิ อย่างต่อเนอ่ื ง

-30-

การหาเงนิ สมทบ
1. จากการบรจิ าคสมทบของสมาชิกกองทุนแมข่ องแผ่นดิน
2. จากการจัดทากจิ กรรมเพือ่ หารายไดอ้ น่ื ๆ

ข้อเน้นย้า การใช้จ่ายเงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้มีการหมุนเวียนเงินในบัญชีนามาใช้จ่ายตาม
แนวทาง และหาสมทบอยา่ งตอ่ เน่อื ง อย่าให้หมดจากบญั ชี

การพัฒนาและขยายการมีส่วนรว่ มของภาคประชาชนโดยกองทุนแมข่ องแผ่นดิน
การดาเนินการเพื่อให้เป็นหมู่บ้าน/ชุมชนกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างแท้จริง จาเป็นต้องมี

กระบวนการในการสร้าง รักษา และพัฒนาอย่างต่อเน่ือง ซ่ึงต้องใช้ระยะเวลาในการเตรียมความ
พร้อมหมู่บ้าน/ชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสร้างความเข้าใจในปรัชญาของกองทุนแม่ของแผ่นดิน
นอกจากนี้ การมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นท่ีมีผลโดยตรงต่อคุณภาพและความย่ังยืนในการเป็น
หมบู่ ้าน/ชมุ ชนกองทุนแม่ของแผ่นดินอย่างแทจ้ ริง ดังนน้ั การสง่ เสริมและสนับสนุนให้ประชาชนเข้ามา
มีส่วนร่วมในการดาเนนิ กิจกรรมต่าง ๆ จึงมีความจาเป็นอยา่ งย่งิ

เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน ในการขยายแนวคิดการพัฒนาความเข้มแข็งของ
หมู่บ้าน/ชุมชน ด้วยกระบวนการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ควรดาเนินการในรูปแบบของ “เครือข่าย”
โดยพัฒนาจากเครือข่ายระดับหมู่บ้าน/ชุมชน ตาบล อาเภอ จังหวัด ตามลาดับ เพื่อทาหน้าท่ีในการ
ถักทอประสานกิจกรรมกองทุนแม่ของแผ่นดินร่วมกัน มีการแลกเปล่ียนเรียนรู้ ถ่ายทอดประสบการณ์
และขยายผลให้พื้นที่อ่ืน ๆ ได้นาไปปรับใช้ในการเสริมสร้างความเข้มแข็งและต่อยอดสู่การพัฒนา
อย่างยง่ั ยนื

-31-

การตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดนิ *

วตั ถุประสงค์

1. เพอื่ จดั เก็บขอ้ มลู ผลการดาเนนิ งานตลอดจนปญั หาอุปสรรคในการดาเนนิ งานหม่บู า้ นกองทุนแม่
ของแผ่นดินในภาพรวม

2. เพื่อทราบสถานะของกองทุนแม่ของแผ่นดินว่าเขม้ แข็งในระดับใด
3. เพือ่ นาข้อมูลมาประกอบการวางแผนพัฒนากองทนุ ของแผน่ ดิน ให้สามารถขับเคลอ่ื นการ
ดาเนินงานปอ้ งกันและแก้ไขปญั หายาเสพตดิ ในชุมชนให้มีประสทิ ธิภาพย่ิงขนึ้

เปา้ หมาย

กองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ ทกุ แห่ง

กลไกการดาเนนิ งาน

1. กรมการพฒั นาชุมชน โดยคณะทางานคณะทางานฝ่ายแผนการปอ้ งกันและแกไ้ ขปญั หายา
เสพติด กรมการพฒั นาชุมชน ศอ.ปส.พช. จัดทาคู่มือการดาเนนิ งานกองทุนแม่ของแผน่ ดิน

2. จงั หวดั โดยคณะกรรมการขับเคลอื่ นการดาเนนิ งานกองทนุ แมข่ องแผ่นดนิ ระดบั จังหวัด
เป็นคณะอานวยการ กากบั ตดิ ตาม และรายงานผลระดับจังหวัด

3. อาเภอ โดยคณะกรรมการขับเคลอ่ื นการดาเนนิ งานกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ ระดับอาเภอ
เปน็ คณะอานวยการ กากับตดิ ตาม และรายงานผล ระดับอาเภอ และจัดชุดปฏิบตั ิการตรวจสขุ ภาพ
กองทนุ แม่ของแผ่นดิน

4. อาเภอ โดยเครือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดนิ ระดับอาเภอ เปน็ คณะดาเนินการสนับสนุน
และร่วมชุดปฏิบัติการตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน

5. พ้ืนที่ โดยคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ ของหมู่บา้ น จานวนไมน่ อ้ ยกว่า 10 คน
บริหารจัดการและขบั เคลือ่ นกองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ

6. พน้ื ท่ี โดยชดุ ปฏบิ ตั ิการตรวจสขุ ภาพกองทุนแม่ของแผน่ ดิน จานวน 7 – 10 คน
ตามความเหมาะสมของแตล่ ะพ้นื ที่ ประกอบด้วย ผู้แทน ศป.ปส.อ. เป็น หวั หน้าชุดปฏบิ ตั ิการผู้แทน
วิทยากรกระบวนการ ผแู้ ทนเครอื ข่ายกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ ระดบั อาเภอ เป็นทีมปฏบิ ัติการ และ
เจ้าหน้าที่พฒั นาชุมชนเป็นเลขานุการชดุ ปฏบิ ัติการ

ขน้ั ตอน/วิธกี าร

1. กรมการพัฒนาชุมชนจัดทาคมู่ อื การดาเนนิ งานกองทนุ แมข่ องแผ่นดิน
2. จังหวดั และอาเภอ ศึกษาและดาเนินการตามคู่มอื ดังน้ี

2.1 จัดตงั้ และทบทวนคณะทางานในระดบั ตา่ ง ๆ
1) จังหวัด จัดตัง้ และทบทวนคณะกรรมการขบั เคล่อื นการดาเนนิ งานกองทุนแมข่ อง

แผน่ ดินระดบั จังหวัด, สนับสนุนการจัดตั้งและการดาเนินงานของเครอื ข่ายกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ
ระดบั จังหวัด

2) อาเภอ จัดตัง้ และทบทวนคณะกรรมการขบั เคลือ่ นการดาเนินงานกองทนุ แมข่ อง
แผ่นดินระดบั อาเภอ, สนบั สนนุ การจัดตั้งและการดาเนินงานของเครือข่ายกองทุนแม่ของแผน่ ดินระดับ
อาเภอ, ตั้งชุดปฏิบตั ิการตรวจสขุ ภาพกองทนุ แม่ของแผ่นดิน

-32-

2.2 ชดุ ปฏิบตั กิ ารตรวจสขุ ภาพกองทุนแม่ของแผ่นดนิ ดาเนนิ การ
1) จัดเตรียมแบบตรวจสขุ ภาพกองทุนแมข่ องแผ่นดินให้เพียงพอ
2) จัดประชุมคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดนิ หมบู่ า้ น เพ่อื ทบทวนแนวทางการ

ดาเนนิ งาน และตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผน่ ดินตามเกณฑ์ทกี่ าหนดดว้ ยวิธีการสัมภาษณ์กลมุ่ และ
ตรวจเอกสาร

3) นาข้อมูลจากแบบตรวจสุขภาพบันทึกลงในโปรแกรมตรวจสขุ ภาพผา่ นเวบ็ ไซต์
พรอ้ มท้งั ตรวจสอบความสมบูรณแ์ ละความครบถ้วนของขอ้ มลู

4) ประมวลผลและรายงานผลการตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน เสนอตอ่
คณะทางานขบั เคลอ่ื นการดาเนินงานกองทนุ แม่ของแผ่นดินระดับอาเภอ

2.3 คณะกรรมการขับเคลื่อนการดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ระดบั อาเภอดาเนินการ
1) พจิ ารณาใหค้ ารับรองผลการตรวจสุขภาพ
2) ร่วมกบั คณะกรรมการเครือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับอาเภอ วางแผน

ปฏิบตั กิ ารเพอ่ื ฟ้ืนฟูหรือส่งเสริมการดาเนนิ งานกองทุนแม่ของแผ่นดินใหส้ อดคล้องกับผลการตรวจ
สขุ ภาพ

3) รายงานผลการตรวจสุขภาพและแผนปฏบิ ัตกิ ารเสนอต่อคณะกรรมการขบั เคลอ่ื น
การดาเนินงานกองทุนแม่ของแผน่ ดินระดบั จังหวัด

2.4 คณะกรรมการขับเคลอ่ื นการดาเนนิ งานกองทุนแม่ของแผน่ ดินระดับจังหวดั รายงาน
ผลเสนอต่อกรมการพฒั นาชุมชน กระทรวงมหาดไทย

วชว้ี ดั การตรวจสขุ ภาพกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ (4 ด้าน 19 ตวั ชีว้ ดั )

ดา้ นที่ 1 การบริหารจัดการ
1. การจัดตง้ั คณะกรรมการ
2. บทบาทหน้าทข่ี องคณะกรรมการดา้ นการประชาสมั พันธใ์ ห้ประชาชนในหมู่บ้านและ

ประชาชนท่ัวไปมคี วามศรัทธากองทนุ แม่ของแผน่ ดิน
3. บทบาทหน้าท่ขี องคณะกรรมการดา้ นการดูแลครัวเรือนสมาชิก
4. ระเบียบบริหารจัดการกองทุนแม่ของแผ่นดิน
5. การมีส่วนรว่ มของสมาชิกในการดาเนินงาน (ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ ร่วมดาเนนิ การ รว่ ม

ติดตาม และร่วมรบั ผลประโยชน์)
ด้านท่ี 2 การบริหารเงิน

6. จานวนเงนิ พระราชทานขวัญถงุ 8,000 บาท
7. การจัดทาบญั ชีในการ รับ-จ่าย เงินกองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ
8. การสมทบเงินทุนดว้ ยวธิ ีแห่งศรัทธา (การบริจาค)
9. การสมทบเงินด้วยวิธีแห่งปญั ญา
ดา้ นท่ี 3 การดาเนนิ งานดา้ นยาเสพตดิ
10. กิจกรรมกองทนุ แมข่ องแผ่นดิน ในการป้องกนั และแก้ไขปัญหายาเสพติด
11. กิจกรรมกองทนุ แม่ของแผ่นดิน เพื่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มเส่ียง
12. การรณรงค์ประชาสมั พันธใ์ ห้เห็นโทษของยาเสพติด
13. การค้นหา / สารวจ ผเู้ สพยาเสพติดด้วยสนั ติวิธี
14. การชว่ ยเหลือผเู้ สพกลบั ตัว หรือผ่านการบาบดั รักษา

-33-

15. การส่งเสริมอาชีพ เพมิ่ ทกั ษะด้านอาชพี ผู้ผ่านการบาบดั รักษา
ด้านท่ี 4 การเสริมสรา้ งความเขม้ แข็ง

16. การเปน็ แหล่งศึกษาดงู าน
17. การเช่อื มโยงเป็นเครือข่ายกับหมบู่ า้ นอ่ืน ๆ
18. วิทยากรกระบวนการกองทนุ แม่ของแผน่ ดิน ทีเ่ ปน็ คนในชมุ ชน
19. การทบทวนสรปุ บทเรียน และพฒั นาการทางานของหมบู่ า้ นกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ

เคร่ืองมอื

1. แบบตรวจสุขภาพกองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ
2. โปรแกรมตรวจสุขภาพออนไลน์ในเว็บไซตก์ รมการพัฒนาชุมชน
(แบบตรวจสุขภาพฯ และขนั้ ตอนการบนั ทกึ ข้อมลู ฯ ตามฟอรม์ ท่ี 10 และ 11

ภาคผนวก)

ขอ้ มูลแบบตรวจสุขภาพกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ

มี 3 สว่ น คือ
สว่ นที่ 1 ข้อมูลพ้ืนฐานของหมบู่ า้ นกองทนุ แมข่ องแผ่นดิน

ประกอบด้วยข้อคาถาม 9 ข้อ
ส่วนท่ี 2 แบบประเมินสถานะเพอ่ื พัฒนากองทนุ แม่ของแผน่ ดิน

ประกอบด้วยขอ้ คาถาม 19 ขอ้ 4 ประเด็น ดงั น้ี
1. การบริหารจัดการกองทุนแม่ของแผน่ ดิน จานวน 5 ข้อ
2. การบรหิ ารเงินกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ จานวน 4 ขอ้
3. การดาเนินงานด้านยาเสพติด จานวน 6 ข้อ
4. การเสริมสร้างความเขม้ แขง็ ของกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ จานวน 4 ข้อ
แต่ละข้อความคาถาม ประกอบด้วย 4 ตวั เลอื ก
แตล่ ะตวั เลือก มีค่าคะแนน 3, 2, 1 และ 0 ตามลาดบั
สว่ นท่ี 3 ปัญหาอปุ สรรค/ความคิดเหน็ /ขอ้ เสนอแนะ

การคิดคา่ คะแนน

1. รวมคะแนนที่ได้แตล่ ะขอ้ ดงั นี้

ขอ้ ท่ีตอบตัวบ่งช้ชี อ่ งแรก มีค่าคะแนน = 3

ขอ้ ท่ีตอบตวั บ่งชชี้ อ่ งถัดไป มคี า่ คะแนน = 2, 1 และ 0 ตามลาดับ

2. ปรับคะแนนทไ่ี ด้ เป็นรอ้ ยละ ค่าคะแนนรวมทไ่ี ด้ *100

ค่าคะแนนเต็ม

ตอบข้อคาถามทัง้ 19 ข้อ

ปรับคะแนนท่ีได้ เปน็ รอ้ ยละ ดังนี้ คา่ คะแนนรวมทไ่ี ด้ *100

57

(19 ข้อ *3 คะแนน= 57)

-34-

การจัดระดับสุขภาพของกองทนุ แมข่ องแผ่นดิน

ระดบั สขุ ภาพของ คา่ คะแนนท่ไี ด้ หมายถงึ
กองทุนแม่ฯ
กองทุนแม่ของแผ่นดนิ เข้มแข็ง
A มากกว่า หรือ เท่ากบั รอ้ ยละ 80 หมู่บ้านชมุ ชนมีระบบเฝ้าระวังอยา่ งยั่งยืน
สามารถเปน็ ศูนยเ์ รียนรู้
B มากกว่า หรอื เทา่ กบั ร้อยละ 50
แตไ่ มถ่ ึงร้อยละ 80 กองทุนแม่ของแผ่นดนิ เขม้ แขง็
หม่บู า้ นชุมชนมีการเฝ้าระวงั
C นอ้ ยกว่าร้อยละ 50 หากได้รบั การพัฒนาศักยภาพในบางด้าน
จะสามารถเปน็ ศูนยเ์ รียนรไู้ ด้

กองทุนแม่ของแผ่นดินทต่ี อ้ งมีการปรับปรงุ

วธิ ีการตรวจสขุ ภาพกองทุนแม่ของแผน่ ดิน

ชุดปฏิบัติการตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน ใช้แบบตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน
เป็นเคร่ืองมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อจัดระดับสุขภาพของกองทุนแม่ของ
แผ่นดิน ตามแนวทางดงั น้ี

1. การเลือกกลุ่มบุคคลในการให้ข้อมูลการดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้ครอบคลุมผู้มี
ส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้มีบทบาทในการดาเนินงานของกองทุนแม่ของแผ่นดินในหมู่บ้านน้ัน ๆ เช่น ประธาน
เลขานุการ เหรัญญิก กรรมการฝ่ายต่าง ๆ สมาชิกกองทุน ผู้เคยได้รับการช่วยเหลือจากกองทุน
รวมถึงผู้ท่ียังไม่ได้เป็นสมาชิกกองทุนท่ีอาศัยอยู่ในหมู่บ้าน เพ่ือร่วมกันให้ข้อมูลตามประเด็นคาถามใน
แบบตรวจสุขภาพทีจ่ ัดทาไว้ โดยควรนดั หมายกลุ่มเป้าหมาย พร้อมสถานทน่ี ดั หมายเอาไว้ล่วงหน้า

2. ชุดปฏิบัติการตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน ชี้แจงความเป็นมา แนวคิดของ
การดาเนนิ งานกองทุนแม่ของแผ่นดนิ และวัตถุประสงคข์ องการตรวจสุขภาพกองทนุ แม่ของแผ่นดิน

3. การดาเนินการเก็บรวบรวมข้อมูล ให้ชุดปฏิบัติการตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ใชว้ ธิ กี ารสัมภาษณ์กลุ่ม ตามประเด็นคาถามในแบบตรวจสุขภาพท่ีสร้างเอาไว้ทีละข้อ และให้ขอตรวจ
เอกสารทเี่ ก่ยี วข้องร่วมด้วย

4. เพ่ือให้ได้ข้อมูลท่ีถูกต้อง ครบถ้วน ให้ชุดปฏิบัติการตรวจสุขภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ตรวจสอบความรู้ความเข้าใจตามประเด็นคาถามจากผู้ให้ข้อมูล หลังการสัมภาษณ์กลุ่มรายข้อ เพ่ือ
ยืนยันความรูค้ วามเข้าใจและผลการประเมนิ สุขภาพของกองทุนอีกครั้ง

-35-

เอกสารท่ขี อตรวจ

1. ระเบียบกองทุนแม่ของแผ่นดนิ บ้าน...........................(ชอ่ื หมูบ่ า้ น/
ชมุ ชน).............................

2. รายช่ือคณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน
3. บนั ทึกรายงานการประชุม
4. บันทกึ บญั ชีกองทนุ แมข่ องแผ่นดนิ
5. สมุดบัญชีธนาคาร
6. ข้อมูลการดาเนินกิจกรรมตา่ ง ๆ (เชน่ ภาพถ่าย เอกสารสรปุ ผลการดาเนนิ งาน เป็นตน้ )

เปา้ หมาย
ดาเนนิ การในพนื้ ทร่ี ะดบั หมบู่ ้านทุกปี

กลไกการดาเนินงาน
1. กรมการพัฒนาชุมชน โดยคณะทางานคณะทางานฝ่ายแผนการป้องกันและแก้ไขปัญหา

ยาเสพตดิ กรมการพัฒนาชุมชน ศอ.ปส.พช. จดั ทาคู่มอื การดาเนินงานกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ
2. จังหวัด โดยคณะกรรมการขับเคลื่อนการดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับจังหวัด

เปน็ คณะอานวยการ กากับตดิ ตาม และรายงานผล ระดบั จังหวดั
3. อาเภอ โดย คณะกรรมการขับเคล่ือนการดาเนินงานกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับอาเภอเป็นคณะ
ปฏิบัติการ กากับติดตาม และรายงานผล ระดับอาเภอ และจัดชุดปฏิบัติการตรวจสุขภาพกองทุนแม่
ของแผน่ ดนิ

4. อาเภอ โดยเครือข่ายกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับอาเภอ เป็นคณะดาเนินการสนับสนุน
และร่วมชดุ ปฏิบตั กิ ารตรวจสุขภาพกองทุนแมข่ องแผน่ ดิน

-36-

แบบตรวจสขุ ภาพกองทุนแม่ของแผ่นดิน ประจาปี ............
(ประเมินสถานะเพื่อการพฒั นากองทุนแมข่ องแผ่นดิน)

กองทนุ แม่ของแผ่นดนิ บ้าน...............................................หม่ทู .ี่ .........ตาบล............................
อาเภอ....................................จังหวัด...................................

คาชแี้ จง : 1) แบบตรวจสขุ ภาพกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ ชดุ นี้ จัดทาขน้ึ เพอื่ จัดเก็บขอ้ มลู ผลการดาเนินงานตลอดจนปิั หาอุปสรรคในการ
ดาเนนิ งานหมบู่ า้ นกองทุนแมข่ องแผน่ ดินในภาพรวม เพอ่ื นาขอ้ มูลดงั กลา่ วมาประกอบการวางแผนพัฒนากองทนุ ใหส้ ามารถขับเคลอื่ นการ
ดาเนินงานปอ้ งกนั และแกไ้ ขปัิหายาเสพตดิ ในชุมชนให้มปี ระสิทธภิ าพยิ่งขนึ้

2) ให้ชดุ ปฏิบัติการตรวจสขุ ภาพกองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ จดั ประชุมคณะกรรมการกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ และใหค้ ณะกรรมการ
ช่วยกันตรวจสุขภาพกองทนุ แมข่ องแผ่นดินของหม่บู ้านตนด้วยวธิ กี ารสมั ภาษณก์ ลุ่มและตรวจสอบเอกสาร

ส่วนท่ี 1 ขอ้ มูลพื้นฐานของหมู่บา้ นกองทุนแมข่ องแผน่ ดนิ

1.1 หมบู่ ้านนี้มคี รวั เรอื นท้งั ส้นิ ..............ครัวเรอื น จานวนครัวเรอื นตามขอ้ มูล จปฐ. ป.ี ........................

สมัครเขา้ เป็นสมาชิกกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ จานวน............ครวั เรอื น.............คน

1.2 หมู่บ้านนเ้ี ปน็ ศนู ย์เรียนรู้กองทนุ แมข่ องแผ่นดินระดับจงั หวดั /อาเภอหรือไม่

ระดบั จงั หวัด ( ) เป็น ปีงบประมาณ................. ( ) ไม่เปน็

ระดับอาเภอ ( ) เปน็ ปีงบประมาณ................. ( ) ไม่เป็น

1.3 ท่ีตั้งหรือที่ทาการกองทุนแม่ของแผ่นดิน ต้ังอยู่ที่เลขท่ี....................บ้าน.........................................

หมู่ท่ี....................ตาบล..............................อาเภอ...................................จัง หวัด.................................
จานวนคณะกรรมการกองทนุ แมข่ องแผ่นดิน รวมท้งั หมด.............คน แยกเปน็ ชาย............คน หิิง............คน

ชอ่ื – สกลุ ตาแหนง่ เบอรโ์ ทรศพั ท์ (มือถือ)

1. ประธาน

2. รองประธาน

3. รองประธาน

4. เลขาฯ

5. กรรมการ

1.4 หมบู่ า้ นนไ้ี ด้รับพระราชทานเงินกองทุนแม่ของแผน่ ดิน จานวน 8,000 บาท เมื่อปี พ.ศ............. หมู่บ้าน

น้ีได้รับเงินสมทบจากรัฐบาล จานวน....................บาท เมื่อปี พ.ศ................. (หมายเหตุ : เงินสมทบจาก

รัฐบาล หมายถึง เงนิ ทร่ี ัฐบาลในอดตี สมทบเพม่ิ ขึ้น จาก 8,000 บาท เช่น เม่ือเดือน พฤศจิกายน 2556 ต้น

กลา้ กองทุนแม่ของแผ่นดิน ปี 2555 และ ปี 2556 ได้รับเงินสมทบจากรัฐบาลเพ่ิมกองทุนละ 10,000 บาท

เป็นตน้ )

รวม 2 คร้งั เป็นเงนิ ............................บาท

-37-

1.5 หมู่บ้านมีการสมทบทุน (ทุนศรัทธา) และ หรือ มีการจัดกิจกรรมเพื่อสมทบทุน (ทุนปัิิา) เพ่ิมเติม
หรอื ไม่

รวมทงั้ สนิ้ ......................แยกเปน็
( ) ไมม่ ี
( ) มี ราษฎรรว่ มกนั สมทบ จานวน...................บาท
( ) มี ส่วนราชการสมทบ ระบุหน่วยงาน.............................................จานวน....................บาท
( ) มี องคก์ รปกครองส่วนท้องถ่ินสมทบ จานวน....................บาท
( ) มี อน่ื ๆ (ระบ)ุ .....................................................................จานวน....................บาท
1.6 ปัจจุบนั หมบู่ า้ นนมี้ กี ารใชเ้ งินกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ ทั้งสน้ิ .....................บาท (เงินพระราชทาน+เงินสมทบ)
คงเหลอื เงินกองทุนแม่ของแผ่นดิน รวม........................บาท โดยมีการเกบ็ รักษาเงนิ กองทนุ แม่ของแผ่นดนิ
( ) เก็บไว้ที่คณะกรรมการ จานวน...................บาท
( ) ฝากธนาคาร (ระบุ ธนาคารและสาขาท่ฝี ากในขอ้ 1.7)
( ) อน่ื ๆ ระบุ............................................................................จานวน....................บาท
1.7 ชื่อบิั ชี.............................ธนาคาร...................สาขา....................เลขทบี่ ิั ช.ี ..............................

1) ยอดเงินฝาก ณ วนั ที่ ..............................จานวน............................บาท
ผู้มอี านาจในการเบิกจา่ ยเงนิ กองทุน ได้แก่ (ระบชุ ่ือ-สกลุ ตาแหน่งในกองทนุ )

(1) ช่ือ – สกุล....................... .........................ตาแหนง่ ในกองทนุ .......................................................
(2) ชื่อ – สกลุ ...............................................ตาแหน่งในกองทุน.......................................................
(3) ช่อื – สกลุ ..............................................ตาแหนง่ ในกองทนุ .......................................................
มีเงือ่ นไขในการเบิกจ่าย (กี่คน)...................................................................................................................
2) กรณมี ีมากกวา่ 1 บัิชี
ชอื่ บิั ชี.............................ธนาคาร...................สาขา...........................เลขที่บัิชี...................................
ยอดเงนิ ฝาก ณ วนั ท่ี............................จานวน........................บาท

1.8 กองทนุ แม่ของแผน่ ดินมี/กิจกรรมเพอ่ื สมาชิก/ชุมชนอะไรบา้ ง (ต้งั แตไ่ ด้รับเงินพระราชทาน)

ปที ี่ดาเนนิ การ ชอ่ื กจิ กรรม รายละเอียดกจิ กรรม
ปี พ.ศ.............. 1..................................................... 1..........................................................................
ปี พ.ศ.............. 2..................................................... 2..........................................................................
ปี พ.ศ.............. 3..................................................... 3..........................................................................

(หากมีรายละเอยี ดมากใหแ้ นบท้าย)

-38-

1.9 แผนปฏิบัตกิ ารกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ ประจาปีงบประมาณ.............................

ท่ี กิจกรรม เป้าหมาย ระยะเวลา
1. 1............................................................ ................................. ...........................................
2. 2........................................................... ................................. ...........................................
3. 3........................................................... ................................. ...........................................

(หากมรี ายละเอียดมากให้แนบท้าย)

ส่วนที่ 2 แบบประเมินสถานะเพ่ือการพัฒนากองทุนแม่ของแผ่นดิน (ให้ใส่เคร่ืองหมาย  ลงใน ตามความเป็น
จริง)

ประเดน็ /ตวั ชวี้ ัด ตัวบ่งชี้/ค่าคะแนน
21
3 0

1. การบรหิ ารจดั การกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ

1) การจดั ตัง้ คณะกรรมการ มีการจัดต้ัง มกี ารจัดต้งั มกี ารจัดต้งั ไม่มกี ารจัดตง้ั
กองทุนแมฯ่ คณะกรรมการและ คณะกรรมการและ คณะกรรมการแต่ คณะกรรมการ
ทกุ คนทาตามหนา้ ที่ ทาตามหน้าท่ีของ ไม่ทาตามบทบาท
ของตนเอง ตนเองบางส่วน หน้าทข่ี องตนเอง

2) บทบาทหนา้ ที่ของ ประชาสมั พนั ธ์ ประชาสัมพนั ธ์ ประชาสมั พันธ์ ไม่มีการ
คณะกรรมการ ด้วยการปฏบิ ตั ิเป็น ดว้ ยการปฏิบัติเปน็ ด้วยการเชิิ ชวน ประชาสมั พันธ์
กองทนุ แมฯ่ ด้านการ ตัวอยา่ งและเชิิ ตวั อย่าง ประชาชนใหส้ มัคร
ประชาสมั พนั ธใ์ ห้ประชาชนใน ชวนประชาชนใหเ้ กิด เป็นสมาชิก
หมู่บ้านและประชาชนท่ัวไปมี ความศรัทธาและ กองทนุ แมฯ่
ความศรัทธากองทนุ แม่ฯ สมัครเปน็ สมาชกิ เพยี งอยา่ งเดยี ว
กองทนุ แม่ฯ

3) บทบาทหนา้ ทข่ี อง ตดิ ตามดแู ล ตดิ ตาม ดูแล ตดิ ตาม ดแู ล ไมไ่ ดต้ ดิ ตาม
คณะกรรมการ ด้านการดแู ล สมาชกิ อย่างใกลช้ ดิ สมาชกิ ตามทไี่ ดร้ ับ
ครัวเรอื นสมาชิกกองทุนแม่ฯ เป็นประจาทกุ เดอื น มอบหมาย สมาชิกตามทไ่ี ดร้ ับ ดแู ลสมาชกิ ตามท่ี
ตามท่ไี ดร้ ับมอบหมาย ปลี ะ 4 - 6 ครงั้
4) ระเบยี บบรหิ ารจดั การ มี เป็นลายลักษณ์ มอบหมาย ไดร้ บั มอบหมาย
กองทุนแมฯ่ อักษร และถอื ปฏบิ ตั ิ มี เป็นลาย
ทเ่ี ป็นของหมูบ่ า้ นเอง ร่วมกันอย่าง ลกั ษณ์อักษร แต่ ปีละ 1 - 3 คร้งั
เคร่งครดั ไม่ไดถ้ ือปฏบิ ัติ
มี แตไ่ ม่เป็น ไมม่ ี

ลายลกั ษณ์อักษร

แตถ่ อื ปฏิบัติ

ร่วมกัน

-39-

5) การมสี ว่ นรว่ มของสมาชกิ ใน สมาชิกมากกวา่ สมาชิก รอ้ ยละ สมาชิกนอ้ ย สมาชิกไม่มี
การดาเนนิ งานทกุ ขั้นตอน (ร่วม รอ้ ยละ 80 มสี ่วน 50 – กว่า สว่ นรว่ มแต่อย่าง
คิด รว่ มตดั สินใจ รว่ มดาเนินการ ร่วม 80 มีสว่ นร่วม รอ้ ยละ 50 มสี ว่ น ใด
ร่วมติดตาม และร่วมรบั ร่วม
ประโยชน)์

2. การบรหิ ารเงนิ กองทนุ แมข่ องแผ่นดิน

6) จานวนเงินพระราชทานขวัิ อยคู่ รบเตม็ อยูไ่ ม่ครบเตม็ อยู่ไมค่ รบเตม็ ไมม่ ีเงิน
จานวน แต่คงเหลือ จานวน และ คงเหลอื แลว้
ถงุ 8,000 บาท จานวน มากกว่า คงเหลือน้อยกว่า
รอ้ ยละ 50 (ของ รอ้ ยละ 50 (ของ
จานวนเงินฯ 8,000 จานวน
บาท) เงนิ ฯ 8,000 บาท)
เหลือเงนิ ฯ จานวน เหลอื เงินฯ จานวน
...............บาท ...............บาท

ประเดน็ /ตัวชีว้ ัด 3 ตัวบ่งชี/้ คา่ คะแนน 0
21

7) การจัดทาบัิชีในการรับ - มี ถูกต้ องตา ม มี ถูกต้ องตา ม มี ไม่ถูกหลัก ไม่มีการจัดทา

จา่ ยเงินกองทนุ แม่ฯ หลักบัิชี และเป็น หลักบิั ชี แต่ไม่เป็น บัิชีแต่เป็นการ บัิชี

ปจั จบุ ัน ปัจจุบนั จัดทาบิั ชี

อย่างงา่ ย

8) การสมทบเงินทุนด้วยวิธีแห่ง ส ม า ชิ ก ร่ ว ม ส ม า ชิ ก ร่ ว ม ส ม า ชิ ก ร่ ว ม ไม่มีการสมทบ

ศรัทธา (การบริจาค) บรจิ าคในวันแรกเข้า บริจาคในวันแรกเข้า บริจาคในวันแรก เงินทุน

แ ล ะ บ ริ จ า ค เ ป็ น และบริจาคเพิ่มเติม เข้าเท่านั้น

รายเดือน หรือรายปี บ้างเป็นครั้งคราว

ห รื อ ต า ม ที่ เ ห็ น

ร่วมกันเปน็ ประจา

9) การสมทบเงินด้วยวิธีแหง่ มี เป็นประจาทุก มี ปี ล ะ 3 - 5 มี ปีละ 1 - 2 ไม่มีการสมทบ

ปิั ิา (เชน่ การจดั งาน / ปี ครัง้ ครั้ง เงนิ ทุน

กิจกรรม, การขอรบั การ ไม่น้อยกว่าปีละ 6

สนบั สนุนจากกองทนุ อื่น ๆ/ ครงั้

อบต./ NGOs/โครงการของรฐั )

-40-

3. การดาเนินงานด้านยาเสพติด

10) กิจกรรมกองทนุ แม่ฯ จัดเป็นประจา จั ด ปี ล ะ 4 - 6 จัดปีละ 1 - 3 ไม่มีการจัดให้

ในการปอ้ งกนั และแกไ้ ขปิั หา ทกุ เดอื น ครั้ง ครัง้ ความรโู้ ดย

ยาเสพตดิ (เชน่ การให้ความรู,้ กองทนุ แม่ฯ

ตั้งจดุ ตรวจ ฯลฯ)

11) กิจกรรมกองทุนแม่ฯ เพื่อ มี ปลี ะ 6 คร้ังข้ึน มี ปี ล ะ 3 - 5 มี ปีละ 1 - 2 ไ ม่ มี ก า ร จั ด

เด็ก เยาวชน และกลุ่มเสี่ยง ไป ครง้ั คร้ัง กิจกรรมโดย

(เช่น กิจกรรมเกี่ยวกับการออก กองทนุ แม่ฯ

กาลังกาย การส่งเสริมการใช้

เวลาว่างใหเ้ กิดประโยชน์ ฯลฯ)

12) การรณรงค์ ประชาสมั พันธ์ กองทนุ แม่ฯ กองทนุ แมฯ่ กองทนุ แมฯ่ ไมม่ ีการ

ใหเ้ หน็ โทษภัยของยาเสพตดิ รณรงค์ รณรงค์ รณรงค์ รณรงค์

(เช่น เดนิ พาเหรด, จัดปา้ ย ประชาสมั พันธใ์ ห้ ประชาสมั พันธใ์ ห้ ประชาสมั พนั ธ์ให้ ประชาสมั พนั ธ์โดย

แจง้ เตือน ฯลฯ) เห็นโทษภัยของยา เหน็ โทษภัยของยา เหน็ โทษภัยของยา กองทุนแม่ฯ

เสพตดิ ปลี ะ เสพตดิ ปลี ะ เสพติด ปลี ะ

7 คร้งั ขึ้นไป 4 - 6 ครง้ั 1 - 3 ครั้ง

13) การค้นหา/สารวจ มกี ารค้นหา/ มกี ารคน้ หา/ การคน้ หา/ ไม่มกี ารค้นหา/

ผู้เสพยาเสพติดที่อยู่ในหมู่บ้าน สารวจผูเ้ สพเพื่อ สารวจผเู้ สพเพ่ือ สารวจผู้เสพเพื่อ สารวจผู้เสพเพื่อ

ด้วยสันตวิ ธิ ี บาบดั แก้ไขทุกเดอื น บาบดั แกไ้ ข บาบัดแก้ไข บาบดั แกไ้ ข

ปีละ 4 - 6 ครัง้ ปีละ 1 - 3 คร้งั

ประเด็น/ตัวชว้ี ัด 3 ตัวบ่งช/ี้ ค่าคะแนน 0
21

14) กองทุนแม่ฯ 14.1) ช่วยเหลือและ ก อ ง ทุ น แ ม่ ฯ กองทุนแม่ฯ ไม่ได้ กองทุนแม่ ฯ

ช่วยเหลอื ผเู้ สพทกี่ ลบั มีการเตรยี มความพร้อม ช่วยเหลือให้ได้รับการ ช่วยเหลือให้ได้รับการ ไม่ไดด้ าเนินการ

ตวั หรือผา่ นการ 14. 2) ภ า ย ใ น บาบัดรักษาแต่ไม่มีการ บ า บั ด รั ก ษา แ ต่ มี ก า ร ด้านนี้

บาบดั รักษาและเตรยี ม หม่บู า้ น เตรียมความพร้อมปรับ เตรียมความพร้อมปรับ

ความพรอ้ มของชุมชน ไม่มีผ้เู สพ แนวคิดของชุมชนและ แนวคิดของชุมชนและ

และครอบครัวเพื่อให้ ครอบครัวเพื่อให้โอกาส ครอบครัวเพื่อให้โอกาส

โอกาสคนกลมุ่ น้ีกลับ ค น ก ลุ่ ม น้ี กลั บ เ ข้ า สู่ กลบั เขา้ สู่ชุมชน

เข้าสู่ชุมชน (เพ่ือลด ชมุ ชน

ความเสยี่ งทจี่ ะกลับไปมี

พฤติกรรมเชน่ เดิม)

-41-

ประเด็น/ตวั ชวี้ ัด 3 ตวั บง่ ช้/ี ค่าคะแนน 0
21

15) มีการส่งเสรมิ อาชพี 15.1) มีการส่งเสริม มีการส่งเสริมอาชีพ มีการส่งเสริมอาชีพ ก อ ง ทุ น แ ม่ ฯ

เพมิ่ ทักษะด้านอาชพี อาชีพ เพิ่มทักษะด้าน เพิ่มทักษะด้านอาชีพ เพยี งอยา่ งเดียว สาหรบั ไม่ได้ดาเนินการ

หรอื หางานใหท้ า อาชีพ และมีงานให้ทา และมงี านให้ทา สาหรับ ผู้ผ่านการบาบดั รักษาฯ ด้านนี้

สาหรับผู้ผา่ นการ สาหรบั ทกุ คน ผู้ผา่ นการบาบดั รักษาฯ

บาบัดรกั ษาในระบบ 1 5 . 2 ) ภ า ย ใ น ไมค่ รบทุกคน

สมคั รใจหรือบงั คับ หม่บู า้ นไม่มีบุคคลท่ีต้อง

บาบดั เขา้ รบั การบาบัดรกั ษาฯ

4. การเสริมสร้างความเข้มแขง็ ของกองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ

16) การเป็นแหล่ง 16.1)

ศกึ ษาดงู านกองทุนแม่ องค์กรหรือหมู่บ้าน องค์กรหรือหมู่บ้าน องค์กรหรือหมู่บ้าน ไม่มกี ารเข้ามา

ของแผน่ ดิน อื่นมาศึกษาดูงานเป็น อื่นมาศึกษาดูงานปีละ อื่นมาศึกษาดูงานปีละ ๑ ศึ ก ษ า ดู ง า น ใ น

ขององค์กรหรอื หมูบ่ า้ น ประจา ปีละ 3 ครั้งข้ึน 2 ครง้ั คร้ัง กองทนุ แมฯ่

อ่ืน ๆ/คณะกรรมการ ไป

กองทุนแม่ฯ ได้รับเชิิ .................................... .............................. ................................ .............................

เป็นวิทยากรถ่ายทอด 16.2)

ความรู้ให้แก่หมู่บ้าน/ มีคณะกรรมการ มีคณะกรรมการ มคี ณะกรรมการ คณะกรรมการ

หน่วยงานอ่นื ๆ กองทุนแมฯ่ ได้รับเชิิ กองทุนแม่ฯ ได้รบั เชิิ กองทุนแมฯ่ ได้รบั เชิิ กองทุนแมฯ่ ไม่ได้

(ให้เลือกตอบระหว่าง เป็นวทิ ยากรถา่ ยทอด เป็นวิทยากรถ่ายทอด เปน็ วิทยากรถา่ ยทอด รับเชิิใหเ้ ปน็

ข้อ 16.1) หรือ 16.2) ความรู้ใหแ้ กห่ ม่บู า้ น/ ความรู้ให้แก่หมู่บา้ น/ ความร้ใู ห้แกห่ มู่บา้ น/ วิทยากรถ่ายทอด

เพียงขอ้ เดยี วเท่าน้นั ) หนว่ ยงานอ่นื ๆ ปีละ 6 หน่วยงานอื่น ๆ ปีละ หนว่ ยงาน ความรใู้ ห้แก่

ครั้งข้ึนไป 4 - 6 คร้ัง อื่น ๆ ปีละ 1 - 3 ครัง้ หมบู่ า้ น/

หน่วยงานอนื่ ๆ

หรอื

ใ น ห มู่ บ้ า น ไ ม่ มี

คณะกรรมการฯ

ท่เี ปน็ วทิ ยากรฯ

17) การเช่ือมโยงเป็น มีการเช่ือมโยงเป็น มีการเชื่อมโยงเป็น มีการเชื่อมโยงเป็น ไมม่ ีการ

เครือข่ายกับกองทุนแม่ เครือข่ายกับกองทุน เครือข่ายกับกองทุนแม่ เครือข่ายกับกองทุนแม่ฯ เช่ือมโยงเปน็

ฯ ของหม่บู ้านอนื่ ๆ แม่ฯ ของหมู่บ้ านอ่ืน ฯ ของหมู่บ้านอนื่ 3 – 4 ของหมู่บ้านอ่ืน 1 - 2 เครือข่ายกับ

( มี ก า ร แ ล ก เ ป ลี่ ย น มากกว่า กองทุน กองทุน กองทุนแม่ฯ ของ

ประสบการณ์, ปรึกษา 4 กองทุน หมู่บ้านอ่นื ๆ

หารือ, ให้ความร่วมมือ

ประเดน็ /ตัวชว้ี ัด 3 -42- 0
หรอื ทากิจกรรมรว่ มกนั )
ตัวบ่งช/้ี คา่ คะแนน
21

18) วิทยากร มีคนในชุมชนทีม่ ี มีคนในชุมชนเป็น มีคนในชุมชนได้รับ ไมม่ ีใครใน

กระบวนการกองทุน จิตอาสาเป็นวิทยากร วิทยากร และได้ปฏิบัติ คัดเลอื กเป็นวิทยากร ชุมชนเปน็ วทิ ยากร

แมฯ่ ทเ่ี ปน็ คนในชุมชน และได้ปฏบิ ัติหนา้ ที่ตาม หน้าท่ีตามบทบาทของ แต่ยงั ไมไ่ ด้ทาหน้าท่ี กระบวนการฯ

บทบาทของวิทยากร วิทยากรบ้าง

อย่างเต็มที่

19) การทบทวน สรุป มี ก า ร ท บ ท ว น มี ก า ร ท บ ท ว น มี ก า ร ท บ ท ว น ไม่เคยมีการ

บ ท เ รี ย น แ ล ะ วิเคราะห์สถานการณ์ วิเคราะห์สถานการณ์ วิเคราะห์สถานการณ์ท่ี สรุป ทบทวนเลย

พัฒนาการทางานของ กิจกรรม ผลที่เกิดข้ึน กิจกรรม ผลที่เกิดขึ้น ผา่ นมา

หมบู่ ้านกองทุนแม่ฯ ต ล อ ด จ น ปั จ จั ย ท่ี บ้าง และมีการพัฒนา แ ต่ ไ ม่ ไ ด้ น า ไ ป พั ฒ น า

เกี่ยวข้อง และมีการ ป รั บ เ ป ลี่ ย น บ้ า ง ป รั บ เ ป ลี่ ย น ก า ร

พัฒนาปรับเปลี่ยนให้ พอสมควร ดาเนนิ งาน

เ ห ม า ะ ส ม อ ย่ า ง

สม่าเสมอ

สว่ นท่ี ๓ ปญั หา/อุปสรรค และความคดิ เห็น/ข้อเสนอแนะ (หากมีรายละเอยี ดมากใหแ้ นบท้าย)
ปัญหา/อุปสรรค
.................................................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................................
ความคิดเห็น/ข้อเสนอแนะ
............................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................
ผลการตรวจสขุ ภาพ พบวา่ กองทุนแมข่ องแผน่ ดนิ กองทนุ น้ี มีสขุ ภาพอยู่ในระดบั A B C

ประธานกองทุนแม่ของแผ่นดิน ผ้ตู รวจสุขภาพ

ลงช่อื ............................................ ลงช่ือ............................................
(.............................................) (.............................................)
............/................../............... ............/................../...............

-43-

การคดิ คา่ คะแนน

1) รวมคะแนนท่ีได้แต่ละขอ้ ดังนี้

ขอ้ ท่ตี อบตัวบ่งชีช้ อ่ งแรก มคี า่ คะแนน = 3 ข้อที่ตอบตวั บ่งชช้ี อ่ งถดั ไป มีคา่ คะแนน = 2, 1 และ 0 ตามลาดับ

2) ปรบั คะแนนท่ไี ด้ เป็นรอ้ ยละ คา่ คะแนนรวมทไี่ ด้ X 100

คา่ คะแนนเตม็

ค่าคะแนนเต็มคิดจากการตอบข้อคาถามทั้ง 19 ข้อ แต่ละข้อมีคะแนนสูงสุด 3 คะแนน (ค่าคะแนนเต็ม = 19 x 3 =

57)

ดังนั้น ปรับคะแนนทไ่ี ด้ เปน็ ร้อยละ คา่ คะแนนรวมที่ได้ X 100

57

ระดับสขุ ภาพของ ค่าคะแนนท่ีได้ หมายถงึ
กองทุนแมฯ่
A มากกวา่ หรอื เท่ากบั รอ้ ยละ 80 กองทุนแม่ของแผ่นดินเข้มแข็ง หมู่บ้านชุมชนมีระบบ

B เฝา้ ระวังอย่างยง่ั ยนื สามารถเป็นศนู ย์เรยี นรู้

C มากกว่า หรือเท่ากับร้อยละ 50 แตไ่ ม่ถึง กองทุนแม่ของแผ่นดินเข้มแข็ง หมู่บ้านชุมชนมีการเฝ้า

รอ้ ยละ 80 ระวงั หากไดร้ ับการพัฒนาศักยภาพในบางด้านจะสามารถ

เปน็ ศนู ยเ์ รียนร้ไู ด้

น้อยกว่ารอ้ ยละ 50 กองทนุ แมข่ องแผ่นดินท่ีตอ้ งมีการปรบั ปรงุ

-44-

การสร้างเครือขา่ ยกองทนุ แมข่ องแผน่ ดิน

-45-

-46-

-47-