สำเนาของ แผ่นงาน ดาราศาสตร์ ดาวเคราะห์ ดาวยูเรนัส ธรรมชาติ ออร์แกนิก สีน้ำเงิน 8

ใบความรู้

เรื่อง คำนาม

สาระที่ ๔ หลักการใช้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔
มาตรฐาน ท ๔.๑ เข้าใจธรรมชาติของภาษาและหลักการใช้ภาษาไทย การเปลี่ยนแปลง
ของภาษาและพลังของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษาและรักษาภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ
ตัวชี้วัด ป.๔/๒ ระบุชนิดและหน้าที่ของคำในประโยค
จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. นักเรียนสามารถจำแนกคำนามแต่ละชนิดได้อย่างถูกต้อง
๒. นักเรียนสามารถบอกหน้าที่ของคำนามได้อย่างถูกต้อง

ความหมายของคำนาม

คือ คำที่ใช้เรียกคน พืช สัตว์ สิ่งของ สถานที่ สภาพ หรือกิริยาท่าทาง
ต่าง ๆ รวมทั้งสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม

ตัวอย่างคำนาม ตะกร้า ไก่ กอไผ่
แจกัน ทะเล
คน กาดคำเที่ยง นายฮ้อย
วัดพระแก้ว ซัมซุง
ไข่ ชาม บาน ครอก
สำรับ กิโลเมตร
ครูเอมอร กระบี่

เขื่อนภูมิพล อ่าวนาง

ฟอง

ด้าม

ก้อน โขลง

ชนิดของคำนาม

คำนามแบ่งออกเป็น ๕ ชนิด ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ จะเรียนรู้เฉพาะ
๓ ชนิดย่อย คืิอ สามานยนาม วิสามานยนาม เเละลักษณนาม ดังนี้

๑) คำนามทั่วไป (สามานยนาม)

คือ คำที่ใช้เรียกชื่อสิ่งต่าง ๆ ที่ไม่กำหนดแน่นอน ใช้เรียกกันทั่วไป

เด็กนั่งอยู่บนเก้าอี้
แมวชอบกินปลา
นกบินมาเกาะที่ต้นไม้
รถกำลังแล่นอยู่บนถนน
ดินสออยู่ในกระเป๋า

๒) คำนามชี้เฉพาะ (วิสามานยนาม)


คือ คำนามที่เป็นชื่อเฉพาะ ตั้งขึ้นสำหรับเรียกคน สัตว์ สิ่งของ และสถานที่

เพื่อให้รู้ชัดเจน เช่น ชื่อคน ชื่อสัตว์ ชื่อสถานที่ เป็นต้น

ทิวาเรียนอยู่โรงเรียนตากสินราชานุสรณ์
บ้านของสมชายตั้งอยู่ที่ตำบลสองพี่น้อง
เขาทำงานอยู่ที่กระทรวงศึกษาธิการ
เมื่อวานธนาคารกสิกรคนยืนต่อคิวยาวมาก
กะลาแมของฝากขึ้นชื่อในจังหวัดทางภาคใต้

ความแตกต่างระหว่างสามานยนามกับวิสามานยนาม


๑. คำนามทั่วไป : คนขายของ / คำนามชี้เฉพาะ : ลุงอิ่มขายปาท่องโก๋

๒. คำนามทั่วไป : ชาวสวนปลูกผัก / คำนามชี้เฉพาะ : อาโชคชัยปลูกผักกาด
๓. คำนามทั่วไป : เด็กอ่านหนังสือ / คำนามชี้เฉพาะ : เต้อ่านหนังสือนิทานอีสป

“ นักเรียนจะเห็นได้ว่าคำนามทั่วไปนั้นเป็นการเรียกชื่ออย่าง
กว้าง ๆ ใช้เรียกสิ่ง ต่าง ๆ ทั่วไป ซึ่งแตกต่างจากคำนามชี้เฉพาะที่

เรียกชื่ออย่างเฉพาะเจาะจงนั่นเองค่ะ ”

๓) คำนามบอกลักษณะ (ลักษณนาม)

คือ คำนามที่ทำหน้าที่บอกลักษณะของคน สัตว์ และสิ่งของที่รวมกันอยู่เป็นหมวด
เป็นหมู่ เป็นพวก เพื่อให้แสดงลักษณะLขนาด หรือการประมาณของนามนั้น ๆ
ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งจะวางอยู่หลังจำนวนนับ แบ่งเป็น ๗ ประเภท

๑. ลักษณนามบอกสัณฐาน

- สิ่งของที่มีทรงกลม เช่น แหวน กำไล ใช้ลักษณนามว่า วง
ตัวอย่างเช่น แหวนสองวง , กงจักรหนึ่งวง

- สิ่งของลักษณะแบน ๆ เช่น กระดาษ กระดาน อิฐ ใช้ลักษณนามว่า แผ่น
ตัวอย่างเช่น กระเบื้องหนึ่งแผ่น , ขนมปังสามแผ่น

๒. ลักษณนามบอกเวลา

- การชกมวย , การต่อสู้ เรียกเป็น ยก
ตัวอย่างเช่น การชกมวยสามยก , การต่อสู้สองยก

- การประชุม การประชุมระยะเวลา เรียกว่า สมัย


ตัวอย่างเช่น ระยะเวลาหนึ่งสมัย , การประชุมสามสมัย

๓. ลักษณนามบอกปริมาณ

- จำนวนนับสิ่งของที่เท่ากับ 12 ใช้ลักษณนามว่า โหล
ตัวอย่างเช่น ปากกาหนึ่งโหล , ไม้หนีบผ้าสามโหล

- ผ้าห่อหนึ่งที่รวมกัน 20 ผืน ใช้ลักษณนามว่า กุลี
ตัวอย่างเช่น ผ้าลายหนึ่งกุลี , ผ้าโสร่งสามกุลี

๔. ลักษณนามบอกวิธีทำ

- สิ่งที่ม้วนมีและมีขนาดยาว เช่น บุหรี่ ใช้ลักษณนามว่า มวน
ตัวอย่างเช่น บุหรี่หนึ่งมวน

- สิ่งที่ถูกรัดรวมเป็นกลุ่ม เช่น ฟืน ใช้ลักษณนามว่า มัด
ตัวอย่างเช่น ข้าวต้มมัดสามมัด , อ้อยสองมัด

๕. ลักษณนามบอกการจำแนก

- ทัพ ทหาร คนทำงานรวมกัน ของที่รวมกันไว้ อิฐ ทรายใช้ลักษณนามว่า กอง
ตัวอย่างเช่น ดินสามกอง , ลูกเสือสิบกอง

- คน สัตว์ สิ่งของที่อยู่รวมกันและมีลักษณะเดียวกัน ใช้ลักษณนามว่า กลุ่ม
ตัวอย่างเช่น นักเรียนสามกลุ่ม , พยาบาลหนึ่งกลุ่ม

๖. ลักษณนามอื่น ๆ

- ภิกษุ สามเณร นักพรต ชีปะขาว ชี ใช้ลักษณนามว่า รูป
ตัวอย่างเช่น พระภิกษุสามรูป , นักพรตเจ็ดรูป

- พระพุทธรูป ใช้ลักษณนามว่า องค์
ตัวอย่างเช่น พระบรมราโชวาทหนึ่งองค์ , พระพุทธรูปสามองค์



๗. ลักษณนามซ้ำชื่อ
เป็นคำนามที่กำหนดไว้เฉพาะ ซึ่งจะใช้ตามคำนามที่อยู่ข้างหน้า เพราะไม่มีคำลักษณนาม
คำใดที่นำมาใช้สำหรับคำนั้นได้
- กองทัพ กระทรวง กรม เขื่อน แคว้น ครอบครัว เงา จุด ตำแหน่ง นิ้ว หู หาง
ปัญหา เพลง ภาษา ร้อน ฤดู วัด ศพ
ตัวอย่างเช่น แคว้นวัชชีหนึ่งแคว้น , ภาษาไทยหนึ่งภาษา

หน้าที่ของคำนาม

๑. ทำหน้าที่เป็นประธานของประโยค (ผู้กระทำ)

- ภาคินชอบเล่นดนตรี
คำว่า ภาคิน ในที่นี้เป็นคำนามที่วางอยู่หน้าประโยค เป็นผู้กระทำ ดังนั้นภาคินจึงทำหน้าที่
เป็นประธานของประโยค เพื่อบอกให้รู้ว่าภาคินชอบเล่นดนตรี

- หมู่แมลงบินว่อนตอมเกสรดอกไม้
คำว่า หมู่แมลง ในที่นี้เป็นคำนามที่วางอยู่หน้าประโยค เป็นผู้กระทำ ดังนั้นหมู่แมลงจึง
ทำหน้าที่เป็นประธานของประโยค เพื่อบอกให้รู้ว่าแมลงกำลังตอมเกสรดอกไม้อยู่

๒. ทำหน้าที่เป็นกรรมของประโยค (ผู้ถูกกระทำ)


- ตำรวจจับผู้ร้าย
คำว่า ผู้ร้าย ในที่นี้ทำหน้าที่เป็นกรรม โดยสังเกตจากบริบทของประโยค ซึ่งทำให้เห็นว่า
ผู้ร้ายถูกตำรวจจับ
- น้องกินขนม

คำว่า ขนม ในที่นี้ทำหน้าที่เป็นกรรม โดยสังเกตจากบริบทของประโยค ซึ่งทำให้เห็นว่า
ขนมชิ้นนั้นถูกน้องกิน

๓. ทำหน้าที่เป็นบทขยายคำนาม (เพื่อให้คำนามที่ถูกขยายนั้นชัดเจนขึ้น)

- ตุ๊กตาหยกตัวนี้สวยมาก
คำว่า หยก ในที่นี้ขยายคำว่า ตุ๊กตา โดยสังเกตจากบริบทของประโยคเพื่อต้องการให้รู้ว่า
เป็นตุ๊กตาที่ทำจากหยก

- สัตว์ป่าต้องอยู่ในป่า
คำว่า ป่า ในที่นี้ขยายคำว่า สัตว์ โดยสังเกตจากบริบทของประโยคเพื่อให้รู้ว่าเป็นสัตว์ที่
อาศัยอยู่ในป่า

๔. ทำหน้าที่เป็นส่วนสมบูรณ์หรือส่วนเติมเต็ม (ส่วนที่ช่วยให้ประโยคมีความชัดเจนมากขึ้น)

- ศรรามเป็นตำรวจ
คำว่า ทหาร ในที่นี้เป็นคำนามที่เป็นส่วนเติมเต็ม โดยสังเกตจากบริบทของประโยค เพื่อบอก
ให้รู้ว่าศรรามประกอบอาชีพเป็นข้าราชการตำรวจ

- นารีทำงานเป็นพนักงานบริษัท
คำว่า พนักงานบริษัท ในที่นี้เป็นส่วนเติมเต็ม โดยสังเกตจากบริบทของประโยค เพื่อบอกให้รู้ว่า
นารีนั้นทำงานเป็นพนักงานงานบริษัท

๕. ใช้บอกเวลาโดยขยายคำกริยาหรือคำนามอื่น (ระบุเพื่อให้ทราบวัน เวลาที่แน่นอน)

- คุณพ่อจะไปเชียงใหม่วันเสาร์
คำว่า วันเสาร์ ในที่นี้ทำหน้าที่ขยายคำว่าเชียงใหม่ ซึ่งสังเกตจากบริบทของประโยคเพื่อให้รู้


วันที่แน่ชัด

- เขาชอบมาตอนกลางวัน
คำว่า กลางวัน ในที่นี้ขยายคำว่าตอน จากบริบทของประโยคเพื่อให้รู้ถึงเวลาที่แน่ชัดมาก
ยิ่งขึ้นว่าจะมาในช่วงเวลาใด

๖. ใช้เป็นคำเรียกขานได้ (คำเรียกขานคือ คำพูดที่ใช้เรียกคู่สนทนา)

- น้ำฝน ช่วยหยิบปากกาให้ครูทีซิ
คำว่า น้ำฝน ในที่นี้เป็นคำเรียกขาน ซี่งสังเกตจากบริบทของประโยค เพราะต้องการสื่อ
ให้รู้ว่าครูกำลังบอกให้คนที่ชื่อน้ำฝนช่วยหยิบปากกามาให้

- ณิชาจะกลับบ้านพร้อมกันกับเรามั้ย
คำว่า ณิชา ในที่นี้เป็นคำเรียกขาน ซึ่งสังเกตจากบริบทของประโยค เพราะต้องการสื่อให้รู้
ว่าคนที่ถามนั้นต้องการเรียกคนที่ชื่อ ณิชา ว่าจะกลับบ้านพร้อมกันไหม

ชื่อ-สกุล……………………………………………………………… เลขที่……….

ใบงานที่ ๑ คะแนนเต็ม 10

เรื่อง คู่ฉัน คู่เธอ

คำชี้แจง : ให้นักเรียนนำคำที่กำหนดให้ต่อไปนี้ไปเติมในตารางให้ถูกต้องตามชนิดของคำนาม

ดอยสุเทพ ขนมเทียน เชียงราย สมุด

ดอกมะลิ ครูเพ็ญศรี

ก้อนหิน เก้าอี้

สุนัข นาฬิกา

สามานยนาม วิสามานยนาม

๑. ๑.
๒. ๒.
๓. ๓.
๔. ๔.
๕. ๕.

ชื่อ-สกุล………………………………………………… เลขที่………………….

ใบงานที่ ๒ คะแนนเต็ม 10

เรื่อง จำแนกแบ่งกลุ่ม

คำชี้แจง : ให้นักเรียนนำชนิดของคำที่กำหนดให้มาเติมลงในช่องว่างให้ถูกต้อง

สามานยนาม วิสามานยนาม ลักษณนาม

๑. เครื่อง ๖. ดอกไม้
๒. ขุนช้าง ๗. เลา
๓. อากาศ ๘. ชายหาด
๔. หยด ๙. สุไหงโกลก
๕. มาเลเซีย ๑o. กระบอก

ชื่อ-สกุล……………………………………………………………… เลขที่………………….

ใบงานที่ ๓ คะแนนเต็ม 10

เรื่อง หน้าที่คำนาม

คำชี้แจง : ให้นักเรียนระบุว่าคำนามที่ขีดเส้นใต้ทำหน้าที่อะไรในประโยค

ประธานประโยค ขยายคำนาม กรรมของประโยค ส่วนเติมเต็ม บอกเวลา คำเรียกขาน

ตัวอย่าง กรรมของประโยค แมวคาบปลาไปกินที่หลังบ้าน

๑. จันทรา มาหาครูหน่อยสิ

๒. บ้านสมศรีอยู่ติดกับโรงเรียน

๓. ทุเรียนคือราชาแห่งผลไม้

๔. เสื้อลูกไม้แขวนไว้ในตู้เสื้อผ้า

๕. น้องโดนแม่ตี

๖. ลุงมาตลาดโดยรถซาเล้ง

๗. เขากำลังเขียนจดหมาย

๘. วันอังคารตอนเย็นเราจะไปโลตัส

๙. พ่อกำลังดื่มกาแฟ

๑๐. โปเต้สุนัขที่มีฟันแข็งแรง

ชื่อ-สกุล……………………………………………………………… เลขที่……….

เฉลย ใบงานที่ ๑ คะแนนเต็ม 10

เรื่อง คู่ฉัน คู่เธอ

คำชี้แจง : ให้นักเรียนนำคำที่กำหนดให้ต่อไปนี้ไปเติมในตารางให้ถูกต้องตามชนิดของคำนาม

ดอยสุเทพ ขนมเทียน เชียงราย สมุด

ดอกมะลิ ครูเพ็ญศรี

ก้อนหิน เก้าอี้

สุนัข นาฬิกา

สามานยนาม วิสามานยนาม

๑. ก้อนหิน ๑. ดอยสุเทพ
๒. สุนัข ๒. ขนมเทียน
๓. เก้าอี้ ๓. ดอกมะลิ
๔. สมุด ๔. เชียงราย
๕. นาฬิกา ๕. ครูเพ็ญศรี

ชื่อ-สกุล………………………………………………… เลขที่………………….

เฉลย ใบงานที่ ๒ คะแนนเต็ม 10

เรื่อง จำแนกแบ่งกลุ่ม

คำชี้แจง : ให้นักเรียนนำชนิดของคำที่กำหนดให้มาเติมลงในช่องว่างให้ถูกต้อง

สามานยนาม วิสามานยนาม ลักษณนาม

๑. เครื่อง ลักษณนาม ๖. ดอกไม้ สามานยนาม

๒. ขุนช้าง วิสามานยนาม ๗. เลา ลักษณนาม

๓. อากาศ สามานยนาม ๘. ชายหาด สามานยนาม

๔. หยด ลักษณนาม ๙. สุไหงโกลก วิสามานยนาม

๕. มาเลเซีย วิสามานยนาม ๑o. กระบอก ลักษณนาม

ชื่อ-สกุล………………………………………………… เลขที่………………….

เฉลย ใบงานที่ ๓ คะแนนเต็ม 10

เรื่อง หน้าที่คำนาม

คำชี้แจง : ให้นักเรียนระบุว่าคำนามที่ขีดเส้นใต้ทำหน้าที่อะไรในประโยค

ประธานประโยค ขยายคำนาม กรรมของประโยค ส่วนเติมเต็ม บอกเวลา คำเรียกขาน

ตัวอย่าง กรรมของประโยค แมวคาบปลาไปกินที่หลังบ้าน

คำเรียกขาน ๑. จันทรา มาหาครูหน่อยสิ
ส่วนเติมเต็ม ๒. บ้านสมศรีอยู่ติดกับโรงเรียน

ประธานของประโยค ๓. ทุเรียนคือราชาแห่งผลไม้

ขยายคำนาม ๔. เสื้อลูกไม้แขวนไว้ในตู้เสื้อผ้า

กรรมของประโยค ๕. น้องโดนแม่ตี
ส่วนเติมเต็ม ๖. ลุงมาตลาดโดยรถซาเล้ง
๗. เขากำลังเขียนจดหมาย
กรรมของประโยค ๘. วันอังคารตอนเย็นเราจะไปโลตัส
บอกเวลา ๙. พ่อกำลังดื่มกาแฟ
๑๐. โปเต้สุนัขที่มีฟันแข็งแรง
กรรมของประโยค
ขยายคำนาม