มูลนิธิอานันทมหิดล

มูลนิธิอานนั ทมหิดล

มูลนิธิอานันทมหิดล

ความเป็ นมา

มูลนิธิอานนั ทมหิดล เป็ นมูลนิธิที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี
จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 แห่งพระบรมราชจกั รีวงศ์ ทรงพระกรุณา
โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ต้ังข้ึน ด้วยทรงสนพระราชหฤทัยในสวัสดิภาพ และความเป็ นอยู่ของ
พสกนิกร ทรงตระหนักวา่ ราชอาณาจกั รตอ้ งมีผเู้ ช่ียวชาญในวชิ าการช้นั สูง จึงควรส่งเสริมและสนับสนุนผทู้ ่ีใส่
ใจในการศึกษา ที่ได้แสดงความสามารถอย่างยอดเย่ียมให้ได้มีโอกาสไปศึกษาวิชาการช้ันสูงบางวิชา
ณ ต่างประเทศ โดยทรงหวงั ในพระราชหฤทัยว่า เม่ือสาเร็จการศึกษากลับมาแล้ว จะได้ปฏิบัติหน้าที่
เป็ นผูเ้ ช่ียวชาญในวิชาการท่ีศึกษามา ด้วยพระราชดาริตามนัยท่ีกล่าวน้ี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
โปรดกระหม่อมใหท้ ดลองดาเนินการไปก่อนดว้ ย “ทุนอานนั ทมหิดล” เมื่อ พ.ศ. 2498

ต่อมา เม่ือวนั ท่ี 3 เมษายน พ.ศ. 2502 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
ได้มีพระบรมราชวินิจฉัยให้เปลี่ยนสภาพจาก “ทุน” เป็ น “มูลนิ ธิ” ช่ื อว่า มูลนิธิ อานันทมหิ ดล
โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานพระราชทรัพยส์ ่วนพระองค์เป็ นทุนเร่ิมแรก
จานวน 20,000 บาท เป็ นการจัดต้ังมูลนิธิฯ เพ่ือเป็ นพระบรมราชานุสรณ์ในพระมหากรุ ณาธิคุณท่ี
สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล อดุลยเดชวิมลรามาธิบดี
จกั รีนฤบดินทร สยามินทราธิราช ได้พระราชทานแก่พระองคต์ ลอดมา อน่ึง โดยท่ีสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร
อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงศึกษาวิชาแพทยศาสตร์ เพื่อทรงนาวิชาการน้ันกลบั มาทาประโยชน์
แก่ประชาชนชาวไทยและประเทศชาติ อีกท้งั ไดท้ รงจดั และพระราชทานทุนแก่นักศึกษาแพทย์ ให้ไดศ้ ึกษา
ท้งั ในประเทศและต่างประเทศ กอปรกบั พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานนั ทมหิดล ก็ทรงสนพระราชหฤทยั
ส่งเสริมกิจการแพทยข์ องไทย และได้พระราชทานพระราชปรารภในการเสด็จพระราชดาเนินพระราชทาน
ปริญญาบัตร และอนุปริญญาบัตรแก่ผูจ้ บหลักสูตรแพทยพ์ ยาบาล ณ ศิริราชพยาบาล เม่ือเดือนเมษายน
พ.ศ. 2489 ว่าตอ้ งพระราชประสงค์ใหม้ ีการผลิตแพทยเ์ พิ่มมากข้ึน เพื่อให้เพียงพอท่ีจะช่วยเหลือประชาชน
อนั เป็ นผลให้เกิดคณะแพทยศาสตร์ข้ึน ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ดงั น้ัน เมื่อ พระบาทสมเด็จพระปรมินทร
มหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมต้งั “ทุนอานันทมหิดล”
ข้ึนแลว้ กไ็ ดพ้ ระราชทานทนุ แก่นกั ศึกษาวชิ าแพทยศาสตร์เป็ นประเดิม และตอ่ มาไดเ้ พมิ่ สาขาวชิ าอ่ืน ๆ ข้ึนอีก

สาขาวชิ าทพ่ี ระราชทานทุน

ในปัจจุบนั การพระราชทานทุนสนบั สนุนการศึกษาในแผนกวชิ าต่าง ๆ แบ่งเป็ น 8 แผนก คือ

1) แผนกแพทยศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้นึ เมื่อวนั ที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2502

2) แผนกวทิ ยาศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้นึ เม่ือวนั ที่ 25 กนั ยายน พ.ศ. 2502

3) แผนกเกษตรศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้นึ เมื่อวนั ที่ 9 ตลุ าคม พ.ศ. 2504

4) แผนกธรรมศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้ึนเมื่อวนั ท่ี 5 กุมภาพนั ธ์ พ.ศ. 2506

5) แผนกอกั ษรศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้นึ เมื่อวนั ท่ี 26 ตลุ าคม พ.ศ. 2506

6) แผนกทนั ตแพทยศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้นึ เม่ือวนั ท่ี 25 กนั ยายน พ.ศ. 2535

7) แผนกสตั วแพทยศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้นึ เมื่อวนั ท่ี 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2537

8) แผนกวศิ วกรรมศาสตร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม
ใหจ้ ดั ต้งั ข้ึนเม่ือวนั ท่ี 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2541

*25 กนั ยายน พ.ศ. 2502 แผนกวทิ ยาศาสตร์ (รวมสาขาวชิ าวศิ วกรรมศาสตร์ดว้ ย)

21 ธนั วาคม พ.ศ. 2514 แผนกวทิ ยาศาสตร์เปล่ียนชื่อเป็น แผนกวทิ ยาศาสตร์และวศิ วกรรมศาสตร์

**19 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 แยกสาขาวชิ าวศิ วกรรมศาสตร์จากแผนกวทิ ยาศาสตร์และวศิ วกรรมศาสตร์โดย
จดั ต้งั แผนกวศิ วกรรมศาสตร์ข้ึนเป็นแผนกท่ี 8

วตั ถปุ ระสงค์

1. ส่งเสริมและสนบั สนุนการศึกษาช้นั สูง ดว้ ยการพระราชทานทุน ใหผ้ ูส้ าเร็จการศกึ ษาระดบั ปริญญาตรี
ในประเทศไทย ผู้มีคุณสมบัติดีเด่นท้ังด้านวิชาการและคุณธรรม ไปศึกษาต่อในสาขาวิชา
อนั จะเป็ นประโยชน์ต่อวงวิชาการ แลว้ นากลบั มาถ่ายทอดแก่ชนรุ่นหลงั เป็ นการรับใชช้ าติบา้ นเมือง
ตลอดจนช่วยในการพฒั นาประเทศ

2. พระราชทานทุนช่วยเหลือในการประกอบวิชาชีพ หรือเพ่ือค้นควา้ แก่ผูไ้ ด้รับพระราชทานทุนท่ี
สาเร็จการศึกษาแล้วกลับมาทางานในประเทศไทย และได้แสดงความสามารถดีเยี่ยม มีคุณธรรม
และความประพฤตดิ ีเป็นกรณี ๆ ไป

3. จดั ต้งั สถาบันค้นคว้าทางวิชาการ เพ่ือเปิ ดโอกาสให้ผูไ้ ด้รับพระราชทานทุนที่สาเร็จการศึกษา
และกลบั มาทางานในประเทศไทย ไดค้ น้ ควา้ ทางวชิ าการตอ่ ไป

4. ร่วมมือกับสถาบันอื่นที่มีวัตถุประสงค์คล้ายคลึงกัน เพ่ือให้การสนับสนุนทางวิชาการเป็ น
ไปอยา่ งกวา้ งขวางและทวั่ ถึงยงิ่ ข้ึน

คณุ สมบัติของผ้ขู อรับพระราชทานทนุ

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร นายกกิตติมศกั ด์ิของมูลนิธิฯ ทรงเน้นว่า
ผไู้ ดร้ ับพระราชทานทุนตอ้ งมีความสามารถอยา่ งแทจ้ ริง มีความคดิ กวา้ งขวาง เปิ ดรับวทิ ยาการและเทคโนโลยใี หม่ ๆ
เขา้ มาประยุกตใ์ ชใ้ นบา้ นเมืองได้ ท้งั ตอ้ งสามารถนาวชิ าการดังกล่าวมาถ่ายทอดส่ังสอน และสัมพนั ธ์ศาสตร์
ของตนกบั ของผอู้ ่ืนได้ ในการศึกษาจึงไม่ทรงต้งั ขอ้ ผูกมดั ทางเวลาอยา่ งเขม้ งวดหรือการกลบั เขา้ มารับราชการ
แต่ให้เรียนจนถึงช้ันสูงสุดเท่าที่จะเป็ นไปได้ในศาสตร์น้ัน ๆ ผู้ที่ได้รับพระราชทานทุนจึงไม่เพียงแต่
จะตอ้ งมีวิชาการดีเยยี่ ม แต่ตอ้ งมีคุณธรรม เขา้ กบั ผอู้ ื่นในสงั คมได้ รอบรู้วชิ าการต่าง ๆ ไม่ใช่รู้แต่เรื่องของตน
อยา่ งเดียว และยงั ไดพ้ ระราชทานพระราชดาริดว้ ยว่า ถา้ ไม่มีผมู้ ีคุณสมบตั ิเหมาะสมอยา่ งแทจ้ ริง เช่น มีความรู้
ความสามารถทางวชิ าการดีเยย่ี ม แต่คุณสมบตั อิ ่ืนดอ้ ย อาจจะไม่พระราชทานทนุ กไ็ ด้ ดงั น้นั การพระราชทานทนุ
ในแต่ละปี ถ้าไม่มีผูส้ มควรได้รับ ก็งดเสียได้ หรือหากมีผูส้ มควรได้รับพระราชทานทุนมากกว่ารายหน่ึง
กใ็ หก้ ราบบงั คมทลู ขอพระราชทานพระบรมราชวนิ ิจฉยั เพอื่ พระราชทานได้

แนวพระราชดาริดังกล่าว ทาให้การคดั เลือกผูท้ ่ีจะได้รับพระราชทานทุนของมูลนิธิอานันทมหิดล ผิดแผก
ไปจากทุนอ่ืน ๆ คือไม่มีการประกาศรับสมัคร ไม่มีการสอบแข่งขัน แต่เป็ นการแสวงหาและคัดเลือก
คณะกรรมการแผนกวิชาของแต่ละแผนก มีหน้าที่ติดตามแสวงหาผู้สมควรจะได้รับพระราชทานทุน
และกลนั่ กรองให้เป็ นไปตามคุณสมบตั ิตามพระราชประสงค์ คณะกรรมการแผนกวชิ าจะพิจารณารวมไปถึง
สถาบนั ทีส่ าเร็จการศกึ ษา และสถาบนั ทจ่ี ะส่งไปศกึ ษาต่อดว้ ย

คณุ สมบตั ขิ องผู้รับพระราชทานทุน

 เป็นผมู้ ีความสามารถเป็นเยยี่ มในดา้ นวชิ าการ และมีคุณธรรมสูง มีความประพฤตแิ ละมนุษยสมั พนั ธด์ ี
 มีสญั ชาติไทย อายไุ ม่เกิน 25 ปี ยกเวน้ ในกรณีท่ีผูท้ ่ีจบการศึกษาในระดบั ปริญญาตรี ตอ้ งรับราชการ

ทดแทนให้ครบเวลาทท่ี างราชการกาหนดจึงจะออกไปศึกษาตอ่ ได้ เช่นในกรณีของแผนกแพทยศาสตร์
และแผนกทนั ตแพทยศาสตร์ แตไ่ ม่ควรอายเุ กิน 30 ปี
 สาเร็จการศึกษาระดบั ปริญญาบณั ฑิตเกียรตินิยมในประเทศไทย และมีคุณสมบตั ิตามที่คณะกรรมการ
แผนกวชิ ากาหนด
 เป็นผทู้ ี่คณะกรรมการแผนกวชิ าคดั เลือก และเสนอชื่อใหค้ ณะกรรมการบริหารพจิ ารณา
 มีความรูภ้ าษาตา่ งประเทศดีพอ ทีม่ หาวทิ ยาลยั ช้นั นาในประเทศทจี่ ะไปศึกษาจะรับเขา้ ศกึ ษาต่อ

คุณสมบตั ิของผรู้ ับพระราชทานทนุ น้ี คณะกรรมการแผนกวิชาของแต่ละแผนกกาหนดรายละเอียดแตกต่างกนั ไป
เพอื่ สนองแนวพระราชดาริ ซ่ึงอาจดูรายละเอียดไดจ้ ากแผนกต่าง ๆ

หลกั เกณฑ์ในการพระราชทานทนุ

คณะกรรมการแผนกวิชาของแต่ละแผนก แสวงหาและพิจารณาคัดเลือกผูส้ มควรได้รับพระราชทานทุน
จากสถาบนั ที่มีคุณสมบตั ิทางวิชาการท่ีได้ระดับ แลว้ เสนอคณะกรรมการบริหารเพ่ือพจิ ารณา การคดั เลือก
ผรู้ ับพระราชทานทนุ น้ี จะพจิ ารณาท้งั คุณสมบตั ิของผรู้ ับ และคุณภาพทางวชิ าการของสถาบนั ท่ีสาเร็จการศึกษา
ไปพรอ้ มกนั

มูลนิธิอานันทมหิดลไม่มีข้อจากัดเร่ืองระยะเวลาการศึกษาท่ีเข้มงวด เพราะมีวัตถุประสงค์ให้ผูไ้ ด้รับ
พระราชทานทุนได้ศึกษาจนถึงข้ันสูงสุดในแต่ละแขนงวิชา ในการคัดเลือกคณะกรรมการแผนกวิชา
จะตอ้ งพจิ ารณาผทู้ ี่มีความสามารถท่จี ะศกึ ษาต่อไดถ้ ึงข้นั ปริญญาดุษฎีบณั ฑิต หรือความเช่ียวชาญพเิ ศษในข้นั สูง
เช่นในกรณีของแผนกแพทยศาสตร์หรือแผนกเกษตรศาสตร์

มูลนิธิอานันทมหิดลไม่มีขอ้ ผูกมัดให้ผูร้ ับพระราชทานทุนตอ้ งกลบั มารับราชการ หรือแมแ้ ต่กลับมาทางาน
ในประเทศไทย ในการคดั เลือกนอกจากคุณสมบตั ทิ างวชิ าการ คณะกรรมการแผนกวชิ าจะตอ้ งคานึงถึงคุณธรรม
ความประพฤตแิ ละความสานึกในการทคี่ วรจะกลบั เขา้ มาทางานเพอ่ื ประเทศชาติ เมื่อสาเร็จการศกึ ษามาแลว้

เมื่อคณะกรรมการบริหารพิจารณาตัดสินแล้ว ประธานคณะกรรมการบริหารจะนาความกราบบังคมทูล
ขอพระราชทานพระบรมราชวนิ ิจฉยั เป็นราย ๆ ไป เพอ่ื ใหไ้ ดผ้ รู้ ับพระราชทานทนุ ท่มี ีความเหมาะสมจริง

ทุนการศึกษาน้ีมีจานวนแผนกละ 1 ทุน ต่อปี แต่ทุนน้ีอาจงดได้หากไม่มีผูม้ ีคุณสมบตั ิท่ีเหมาะสมดีพอ
หรือหากปี ใดมีผูส้ มควรได้รับพระราชทานทุนเกินกว่า 1 คน คณะกรรมการแผนกวิชาอาจเสนอให้
คณะกรรมการบริหารพจิ ารณาเป็นกรณีพเิ ศษได้