Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 92 IV Catalyst provides energy to reacting particles. Mangkin membekalkan tenaga kepada zarahzarah bahan tindak balas. A I and II I dan II B II and IV II dan IV C I and III I dan III D III and IV III dan IV 10. Same mass of sugar cubes dissolves faster in hot coffee compared to warm coffee because Kiub gula yang sama jisim larut dengan lebih laju dalam kopi panas berbanding kopi suam disebabkan oleh A activation energy of the reaction is lowered. tenaga pengaktifan tindak balas berkurang. B kinetic energy of reacting particles increases. tenaga kinetik zarahzarah bahan tindak balas bertambah. C new chemical bonds between reacting particles form easier. ikatan kimia antara zarahzarah bahan tindak balas lebih mudah terbentuk D less energy is needed to break chemical bonds at high temperature. kurang tenaga diperlukan untuk memutuskan ikatan kimia pada suhu tinggi. Application of Factors that Affect the Rate of Reaction in Daily Life Aplikasi Faktor yang Mempengaruhi Kadar Tindak Balas dalam Kehidupan Harian 7.3 11. Diagram 2 shows the condition of fresh chicken meat before Madam Ho cooks them for dinner. Rajah 2 menunjukkan keadaan daging ayam segar sebelum dimasak oleh Puan Ho untuk hidangan makan malam. Diagram 2 / Rajah 2 What is the purpose of Madam Ho cutting the chicken meat into smaller pieces before cooking them? Apakah tujuan Puan Ho memotong daging ayam kepada saiz yang lebih kecil sebelum di masak? A Increase chicken meat concentration Meningkatkan kepekatan daging ayam B Increase total surface area exposed to heat Meningkatkan jumlah luas permukaan yang terdedah kepada haba C Decrease activation energy Mengurangkan tenaga pengaktifan D Decrease kinetic energy of chicken meat needed Mengurangkan tenaga kinetik yang diperlukan oleh daging ayam 12. Mark and Jonathan carried out an investigation using the two materials found in the kitchen as shown in Diagram 3 to produce gas that can fill up birthday party the balloons for their little sister’s birthday party. Mark dan Jonathan menjalankan satu penyiasatan dengan menggunakan dua bahan yang dijumpai di dapur seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3 untuk menghasilkan gas yang boleh mengisi belon untuk majlis hari jadi adik mereka. Diagram 3 / Rajah 3 What can be done by Mark and Jonathon if they want to fill up 100 balloons in an hour time? Apakah yang boleh dilakukan oleh Mark dan Jonathan jika mereka ingin mengisi 100 biji belon dalam tempoh masa satu satu jam? I Heat the vinegar to a higher temperature before adding into a bottle containing aluminium foil. Panaskan cuka pada suhu yang lebih tinggi sebelum ditambahkan ke dalam botol berisi kepingan aluminium. II Add in catalyst Tambahkan mangkin III Cut the aluminium foil into smaller pieces before react in with vinegar. Potong kepingan alumimium kepada saiz yang lebih kecil sebelum bertindak balas dengan cuka.
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction 93 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. IV Increase the concentration of the vinegar Tingkatkan kepekatan cuka A I and II I dan II B II and IV II dan IV C I and III I dan III D III and IV III dan IV Collision Theory Teori Pelanggaran 7.4 13. Based on the Collision Theory, a chemical reaction occurs, when the reacting particles Berdasarkan Teori Perlanggaran, suatu tindak balas kimia berlaku apabila, zarah-zarah bahan tindak balas I have high kinetic energy mempunyai tenaga kinetik yang tinggi II collide in the correct orientations berlanggar pada orientasi yang betul III have low activation energy mempunyai tenaga pengaktifan yang rendah IV collide with each other berlanggar satu sama lain A I and II I dan II B II and IV II dan IV C I and III I dan III D III and IV III dan IV 14. Which energy profile diagram shows the lowest activation energy? Rajah profil tenaga manakah yang menunjukkan tenaga pengaktifan paling rendah? A Energy (kJ) / Tenaga (kJ) Reaction path Lintasan tindak balas 300 200 100 0 B Energy (kJ) / Tenaga (kJ) Reaction path Lintasan tindak balas 300 200 100 0 C Energy (kJ) / Tenaga (kJ) Reaction path Lintasan tindak balas 300 200 100 0 D Energy (kJ) / Tenaga (kJ) Reaction path Lintasan tindak balas 300 200 100 0 Paper 2 Subjective Questions / Soalan Subjektif Section A / Bahagian A 1. An experimentis carried outto study the effect of different concentrations of potassium thiosulphate solution on the rate of reaction with 1.0 mol dm–3 of hydrochloric acid. The time taken for symbol ‘X’ to be disappeared from view is recorded in Table 2. Satu eksperimen telah dijalankan untuk mengkaji kesan kepekatan berbeza larutan kalium tiosulfat ke atas kadar tindak balas dengan asid hidroklorik 1.0 mol dm–3. Masa yang diambil untuk simbol X hilang daripada pengikatan telah dicatatkan dalam Jadual 2. Table 2 / Jadual 2 Concentration of potassium thiosulphate solution (mol dm–3) Kepekatan larutan kalium tiosulfat (mol dm–3) 0.02 0.04 0.06 0.08 0.10 Time taken for a fixed mass of sulphur formed (s) Masa diambil untuk jisim tetap sulfur terbentuk (s) 99.4 49.9 36.1 25.2 19.8 1 time (s–1) 1 masa (s–1) (a) Write down the ionic equation for the reaction that occurred in this experiment. Tuliskan persamaan ion bagi tindak balas yang berlaku dalam eksperimen ini. [2 marks / 2 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 94 (b) Complete Table 2 by calculating the values of 1 time for different concentrations of potassium thiosulphate solution. Lengkapkan Jadual 2 dengan menghitung nilai 1 time bagi kepekatan larutan kalium tiosulfat yang berbeza. [2 marks / 2 markah] (c) Plot a graph of concentration of potassium thiosulphate solution against 1 time . Plotkan satu graf kepekatan larutan kalium tiosulfat melawan 1 masa . Concentration of K2 S2 O3 (aq) (mol dm-3) / Kepekatan K2 S2 O3 (aq) (mol dm-3) 1 masa(s–1) 1 time (s–1) / 0.10 0.08 0.06 0.04 0.02 0 0.01 0.02 0.03 0.04 0.05 [3 marks / 3 markah] (d) What can you deduce from the graph plotted? Apakah yang boleh anda simpulkan daripada graf yang diplotkan? [1 mark / 1 markah] (e) What is the time taken for 0.05 mol dm–3 potassium thiosulphate solution to react with hydrochloric acid and cause the symbol ‘X’ to be disappeared from view? Berapakah masa yang diambil bagi larutan kalium tiosulfat 0.05 mol dm–3 untuk bertindak balas dengan asid hidroklorik dan menyebabkan simbol ‘X’ hilang daripada penglihatan? [1 mark / 1 markah] (f) Name the yellow precipitate formed. Namakan mendakan kuning yang terbentuk. [1 mark / 1 markah] 2. Table 3 shows the information for two sets of experiments to investigate one factor affecting the rate of reactions between magnesium and nitric acid. Jadual 3 menunjukkan maklumat bagi dua set eksperimen untuk menyiasat satu faktor yang mempengaruhi kadar tindak balas antara magnesium dengan asid nitrik.
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction 95 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Set Set Condition of the experiment Keadaan eksperimen Volume of gas collected in 2 minutes (cm3 ) Isi padu gas terkumpul dalam 2 minit (cm3 ) 1 100 cm3 of 1.0 mol dm–3 nitric acid + excess magnesium tape at 30°C 100 cm3 asid nitrik 1.0 mol dm–3 + pita magnesium berlebihan pada 30°C 40.00 2 100 cm3 of 1.0 mol dm–3 nitric acid + excess magnesium powder at 30°C 100 cm3 asid nitrik 1.0 mol dm–3 + serbuk magnesium berlebihan pada 30°C 55.00 Table 3 / Jadual 3 Based on Table 3, Berdasarkan Jadual 3, (a) Write an ionic equation for the reaction between nitric acid and magnesium. Tuliskan persamaan ion antara asid nitrik dengan magnesium. [2 marks / 2 markah] (b) Calculate the average rate of reaction in: Hitung kadar tindak balas purata dalam: (i) Set 1: (ii) Set 2: [2 marks / 2 markah] (c) Compare the rate of reaction between set 1 and set 2. Bandingkan kadar tindak balas antara set 1 dengan set 2. [1 mark / 1 markah] (d) Identify a factor that causes the difference in rate of reaction between set 1 and set 2. Kenal pasti faktor yang menyebabkan perbezaan kadar tindak balas antara set 1 dengan set 2. [1 mark / 1 markah] (e) Based on the Collison Theory, explain your answer in 2(d). Berdasarkan Teori Pelanggaran, terangkan jawapan anda di 2(d). [3 marks / 3 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 96 (f) Name a catalyst that can be added into the experiment in set 2 to increase the rate of reaction. Namakan satu mangkin yang boleh ditambahkan ke dalam eksperimen set 2 untuk meningkatkan kadar tindak balas. [1 mark / 1 markah] 3. (a) Two sets of experiment are carried out to investigate one of the factors that affects the rate of reaction between 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid and 2 g of zinc. Dua set eksperimen telah dijalankan untuk menyiasat salah satu faktor yang mempengaruhi kadar tindak balas antara 100 cm3 asid nitrik 0.5 mol dm–3 dengan 2 g zink. Diagram 3.1 shows the curves of the graph of volume of gas against time obtained from the two sets of experiment, set I and set II. Rajah 3.1 menunjukkan lengkung graf isi padu gas melawan masa yang diperoleh daripada dua set eksperimen, iaitu set I dan set II. Volume of gas (cm3 ) Isi padu gas (cm3 ) Time(s) Masa(s) V Set I Set II Diagram 3.1 / Rajah 3.1 (i) State the meaning of rate of reaction. Nyatakan maksud kadar tindak balas. [1 mark / 1 markah] (ii) State the name of the gas released in this experiment. Nyatakan nama gas yang terbebas dalam eksperimen ini. [1 mark / 1 markah] (iii) State one observable change in this experiment that can be used to determine the rate of reaction. Nyatakan satu perubahan yang dapat diperhatikan dalam eksperimen ini yang boleh digunakan untuk menentukan kadar tindak balas. [1 mark / 1 markah] (iv) By referring to Diagram 3.1, identify one factor that affects the rate of reaction in the experiment. Dengan merujuk Rajah 3.1, kenal pasti satu faktor yang mempengaruhi kadar tindak balas dalam eksperimen itu. [1 mark / 1 markah] SPM 2018
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction 97 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (b) Diagram 3.2 shows two situations of grilling 500 g of meat. Rajah 3.2 menunjukkan dua situasi memanggang 500 g daging. Situation A / Situasi A Situation B / Situasi B Diagram 3.2 / Rajah 3.2 In which situation will the meat cook faster? Explain. Dalam situasi manakah daging akan masak dengan lebih cepat? Terangkan. [3 marks / 3 markah] (c) Classify the following reactions into a fast reaction or a slow reaction in the table provided. Kelaskan tindak balas berikut kepada tindak balas cepat dan tindak balas perlahan dalam jadual yang disediakan. • Photosynthesis / fotosintesis • Rusting / pengaratan • Combustion / pembakaran • Double decomposition reaction / tindak balas penguraian ganda dua Fast reaction Tindak balas cepat Slow reaction Tindak balas perlahan [2 marks / 2 markah] Section B / Bahagian B 4. (a) Diagram 4.1 shows fresh fishes in a market. According to the fishmonger, the fishes will be fresher in this condition. Explain. Rajah 4.1 menunjukkan ikan-ikan segar di sebuah pasar. Menurut penjaja ikan itu, ikan-ikan akan kekal segar dengan cara sedemikian. Jelaskan. Diagram 4.1 / Rajah 4.1 [4 marks / 4 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 98 (b) Diagram 4.2 shows a pressure cooker used in cooking rendang. According to the chef, rendang cooked with this cooker can save more time and money. Explain. Rajah 4.2 menunjukkan suatu periuk tekanan yang digunakan untuk memasak rendang. Menurut tukang masak, rendang yang dimasak dengan periuk ini dapat menjimatkan masa dan wang. Terangkan. Diagram 4.2 / Rajah 4.2 [4 marks / 4 markah] (c) Table 4 shows three sets of experiments with different factors affecting the rate of reaction. At the end of the reaction, green solutions are formed in the conical flasks of set I, II and III. Jadual 4 menunjukkan tiga set eksperimen dengan faktor berlainan mempengaruhi kadar tindak balas. Pada akhir tindak balas, larutan hijau terbentuk dalam kelalang kon di set I, II dan III. Set Set Condition of the experiment Keadaan eksperimen Time taken (s) Masa diambil (s) I 100 cm3 of 1.0 mol dm–3 hydrochloric acid + iron powder at room temperature. 100 cm3 asid hidroklorik 1.0 mol dm–3 + serbuk ferum pada suhu bilik. 60 II 100 cm3 of 1.0 mol dm–3 hydrochloric acid + iron powder at 60°C. 100 cm3 asid hidroklorik 1.0 mol dm–3 + serbuk ferum pada 60°C. 45 III 100 cm3 of 1.0 mol dm–3 sulphuric acid + iron powder at room temperature. 100 cm3 asid sulfurik 1.0 mol dm–3 + serbuk ferum pada suhu bilik. 30 Table 4 / Jadual 4 [10 marks / 10 markah] (i) Name the green solution formed in set I and set III Namakan larutan hijau yang terbentuk di set I dan set III. [2 marks / 2 markah] (ii) Based on the Collision Theory, compare and explain the rate of reaction between: Berdasarkan Teori Pelanggaran, bandingkan dan terangkan kadar tindak balas antara: • Set I and set II Set I dengan set II • Set I and set III Set I dengan set III [10 marks / 10 markah] Section C / Bahagian C 5. (a) (i) Define catalyst. Berikan definisi mangkin. [1 mark / 1 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction 99 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (ii) State four characteristics of catalyst. Nyatakan empat ciri mangkin. [4 marks / 4 markah] (iii) With three suitable examples of catalyst, state their industrial application. Dengan menggunakan tiga contoh mangkin yang bersesuaian, nyatakan aplikasinya dalam industri. [6 marks / 6 markah] (b) Diagram 5 shows the energy profile diagram for the reaction between zinc and hydrochloric acid. Copper(II) sulphate solution is added into the reactants mixture to increase the rate of reaction. Rajah 5 menunjukkan rajah profil tenaga bagi tindak balas antara zink dengan asid hidroklorik. Larutan kuprum(II) sulfat ditambahkan ke dalam campuran bahan tindak balas untuk meningkatkan kadar tindak balas. Energy Tenaga Reaction path Lintasan tindak balas r s Reactants Bahan tindak balas Products Hasil tindak balas Diagram 5 / Rajah 5 (i) By using the Collision Theory, explain how copper(II) sulphate solution increases the rate of reaction. Dengan menggunakan Teori Perlanggaran, terangkan bagaimana larutan kuprum(II) sulfat meningkatkan kadar tindak balas. [4 marks / 4 markah] (ii) 50 cm3 of 2.0 mol dm–3 hydrochloric acid and excess zinc powder are used in this reaction. Write a balanced chemical equation for the reaction and calculate the volume of hydrogen gas released at room conditions. [1 mol of gas occupies 24 dm3 at room conditions] 50 cm3 asid hidroklorik 2.0 mol dm–3 dan serbuk zink berlebihan digunakan dalam tindak balas ini. Tuliskan persamaan kimia yang seimbang bagi tindak balas tersebut dan hitung isi padu gas hidrogen yang terhasil pada suhu bilik. [1 mol of gas menepati 24 dm3 pada suhu bilik] [5 marks / 5 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 7 Rate of Reaction © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 100 HOTS Challenge Diagram shows a big fresh yam bought from a supermarket. Nanny Minah wants to make kuih using the yam. She would like to steam the yam until it softens before she can make the kuih. In which condition of the yam should she put into the steamer? Explain your selection. Rajah menunjukkan seketul keladi segar yang dibeli dari sebuah pasar raya. Nenek Minah ingin membuat kuih dengan menggunakan keladi tersebut. Dia ingin mengukus keladi sehingga menjadi lembut sebelum boleh dibuat kuih. Dalam keadaan manakah keladi itu harus diletakkan di dalam pengukus? Jelaskan pemilihan anda. Condition A / Keadaan A Condition B / Keadaan B PAK-21 Quiz 7
101 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. SMART Notes CHAPTER 8 Manufactured Substances in Industry Bahan Buatan dalam Industri Properties of alloy / Sifat-sifat aloi: • Harder / Lebih keras • Stronger / Lebih kuat • More resistant to corrosion / Lebih tahan kakisan • More shiny surface / Permukaan yang lebih berkilat Alloy Aloi Duralumin (93% Al + 3% Cu + 3% Mg + 1% Mn) Duralumin (93% Al + 3% Cu + 3% Mg + 1% Mn) Stainless steel (73% Fe + 18% Cr + 8% Ni + 1% C) Keluli nirkarat (73% Fe + 18% Cr + 8% Ni + 1% C) Brass (70% Cu + 30% Zn) Loyang (70% Cu + 30% Zn) Bronze (90% Cu + 10% Sn) Gangsa (90% Cu + 10% Sn) Properties of glass / Sifat-sifat kaca: • Hard but brittle / Keras tetapi rapuh • Chemically inert / Lengai secara kimia • Transparent / Lut sinar • Water proof / Kalis air • Heat insulator / Penebat haba • Electric insulator / Penebat elektrik Glass Kaca Fused glass Kaca silika terlakur Borosilicate glass Kaca borosilikat Soda lime glass Kaca soda kapur Lead glass Kaca plumbum
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 102 Properties of ceramics / sifat-sifat seramik: • Hard and strong / Keras dan kuat • Chemically inert / Lengai secara kimia • Easily broken / Mudah pecah • High heat resistance / Rintangan haba tinggi • Heat insulator / Penebat haba • Electric insulator / Penebat elektrik Traditional ceramics Seramik tradisional Advanced ceramics Seramik termaju Ceramics Seramik Reinforced concrete Konkrit diperkukuhkan Fiber glass Kaca gentian Fiber optics Gentian optik Photochromic glass Kaca fotokromik Composite materials Bahan komposit Superconductor Superkonduktor
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry 103 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Alloys and Its Importance 8.1 Aloi dan Kepentingannya 1. Fill in the blanks with the correct answers. Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 3 (a) Alloy is a mixture of of which the main element is . Aloi merupakan campuran dengan unsur utamanya ialah . (b) Alloy is than pure metal because sizes of atoms inserted disrupt the arrangement of atomic layers in pure metal. Aloi adalah lebih daripada logam tulen kerana atom yang dimasukkan mempunyai saiz yang mengganggu susunan lapisan dalam logam tulen. 2. Complete the following table. Lengkapkan jadual berikut. TP 2 Alloy Aloi Characteristics Sifat-sifat Usage Kegunaan – Stronger than pure aluminium Lebih kuat daripada aluminium tulen – Not rusting Tidak berkarat – Low density Ketumpatan rendah – Racing bicycles Basikal lumba – Pewter Piuter – Stronger than pure tin Lebih kuat daripada timah tulen – Not rusting Tidak berkarat – – – Souvenirs Cenderamata Bronze Gangsa – Stronger than pure Lebih kuat daripada tulen – Not rusting Tidak berkarat – – Statues Tugu – Trophies Piala – Stronger than pure iron Lebih kuat daripada ferum tulen – Resistant to Tahan – Spoons and forks Sudu dan garpu – Surgery tools Alatan pembedahan
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 104 Composition of Glass and Its Uses 8.2 Komposisi Kaca dan Kegunaannya 3. Complete the following diagram with common characteristics of glass. Lengkapkan rajah berikut dengan sifat-sifat asas kaca. TP 1 Common characteristics of glass Sifat asas kaca Transparent Lut sinar Water proof Kalis air Hard but fragile Keras tetapi rapuh 4. Match the type of glass with its usage. Padankan jenis kaca dengan kegunaannya. TP 2 Type of glass Jenis kaca Usage Kegunaan Fused glass Kaca silika terlakur To make prisms Membuat prisma Borosilicate glass Kaca borosilikat To make laboratory glassware Membuat radas kaca makmal Soda lime glass Kaca soda kapur To make glass bottles Membuat bekas kaca Lead crystal glass Kaca plumbum To make telescope lenses Membuat kanta teleskop Composition of Ceramics and Its Uses 8.3 Komposisi Seramik dan Kegunaannya 5. Complete the following diagram with the basic properties of ceramics. Lengkapkan rajah berikut dengan sifat-sifat asas seramik. TP 1 Basic properties of ceramics Sifat-sifat asas seramik Electrical insulator Penebat elektrik Fragile Mudah pecah Hard and strong Keras dan kuat
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry 105 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 6. Fill in the blanks with the correct answers. Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 3 (a) Traditional ceramics are made from (Al2 O3 .2SiO2 .2H2 O) that is mixed with . The mixture is then burned under temperature. Seramik tradisional diperbuat daripada (Al2 O3 .2SiO2 .2H2 O) yang bercampur dengan . Campuran kemudian dibakar di bawah suhu . (b) are made from non-organic substances like oxide, carbide and nitride. diperbuat daripada bahan bukan organik seperti oksida, karbida dan nitrida. (c) is an example of advanced ceramics that can be used to make brake dics because it has high resistant to and high resistant to . adalah contoh seramik termaju yang boleh digunakan untuk membuat cakera brek kerana mempunyai daya tahanan yang tinggi dan rintangan yang tinggi. Composite Materials and Its Importance 8.4 Bahan Komposit dan Kepentingannya 7. Fill in the blanks with the types of composite materials used in the following applications. Isikan kosong dengan jenis bahan komposit yang digunakan dalam aplikasi berikut. TP 4 Reinforced concrete Konkrit diperkukuhkan Fiber glass Gentian kaca Fiber optics Gentian optik Photochromic glass Superconductor Kaca fotokromik Superkonduktor (a) (b) (c) (d) (e) (f)
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 106 (g) (h) (i) (j) SPM Practice 8 Paper 1 Objective Questions / Soalan Objektif Alloys and Its Importance Aloi dan Kepentingannya 8.1 1. Which of the alloy and its uses is correctly matched? Antara berikut, yang manakah aloi dan kegunaannya dipadankan dengan betul? Alloy Aloi Uses Kegunaan A Duralumin Duralumin Making of kitchen utensils Pembuatan peralatan dapur B Stainless steel Keluli nirkarat Making of the body of aircrafts Pembinaan badan kapal terbang C Bronze Gangsa Making of medals Pembuatan pingat D Pewter Piuter Making of musical instruments Pembuatan alatalat muzik 2. Jewellery made from alloy of gold (also known as 916 gold) is stronger and harder than pure gold (also known as 999 gold). Which statement is correct about 916 gold? Barang kemas yang diperbuat daripada aloi aurum (juga dikenali sebagai emas 916) lebih kuat dan keras berbanding aurum tulen (juga dikenali sebagai emas 999). Antara pernyataan berikut, yang manakan benar tentang emas 916? A Attraction forces between gold layers become weaker. Daya tarikan antara lapisan aurum menjadi semakin lemah. B More spaces appear in between atoms. Lebih banyak ruang wujud di antara atomatom. C Inserted silver atoms disrupts the orderly arrangement of gold atoms. Atom argentum yang dimasukkan mengganggu susunan atom aurum yang teratur. D Layers of gold slide over even easier. Lapisan aurum menggelongsor dengan lebih mudah. 3. Table 1 shows the depth of dent after a weight is dropped on the surface of two different materials. Jadual 1 menunjukkan kedalaman lekuk selepas satu pemberat dijatuhkan ke atas permukaan dua bahan yang berbeza. SPM 2018
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry 107 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Material Bahan Depth of dent (cm) Kedalaman lekuk (cm) Duralumin Duralumin 0.5 cm 0.2 cm X 0.5 cm 0.8 cm Table 1 / Jadual 1 What is X? Apakah X? A Steel Keluli B Aluminium Aluminium C Bronze Gangsa D Pewter Piuter Composition of Glass and Its Uses Komposisi Kaca dan Kegunaannya 8.2 4. Silicon dioxide is a major component of glass. What is the type of glass formed when 24% of lead(II) oxide is heated with silicon dioxide? Silikon dioksida adalah komponen utama bagi kaca. Apakah jenis kaca yang terbentuk apabila 24% plumbum(II) oksida dipanaskan bersama silikon dioksida? A Fused glass Kaca silika terlakur B Lead crystal glass Kaca plumbum C Borosilicate glass Kaca borosilikat D Soda lime glass Kaca soda kapur 5. Diagram 1 shows the glasses on spectacles. Rajah 1 menunjukkan kaca pada cermin mata. Diagram 1 / Rajah 1 The glasses contain a layer of substance M. What is substance M? Kaca tersebut mengandungi satu lapisan bahan M. Apakah bahan M? A Lead(II) oxide Plumbum(II) oksida B Silver chloride Argentum klorida C Calcium carbonate Kalsium karbonat D Boron oxide Boron oksida 6. Diagram 2 shows a crystal chandelier found in Madam Mariam’s living room. Rajah 2 menunjukkan lampu hiasan kristal yang terdapat di ruang tamu rumah Puan Mariam. Diagram 2 / Rajah 2 What is the most suitable type of glass used to make the chandelier in Diagram 2 and its reason. Apakah jenis kaca yang paling sesuai digunakan untuk menghasilkan lampu hiasan dalam Rajah 2 dan sebabnya. Type of glass Jenis kaca Reason Sebab A Fused glass Kaca silika terlakur High heat resistance Rintangan haba tinggi B Borosilicate glass Kaca borosilikat High melting point Takat lebur yang tinggi C Soda lime glass Kaca soda kapur Low melting point Takat lebur yang rendah D Lead crystal glass Kaca plumbum High refractive index Indeks pembiasan yang tinggi Composition of Ceramics and Its Uses Komposis Seramik dan Kegunaannya 8.3 7. Which of the following is the correct property of glass and ceramic? Antara berikut, yang manakah merupakan sifat kaca dan seramik yang betul? Glass Kaca Ceramic Seramik A Electrical insulator Penebat elektrik Electrical conductor Konduktor elektrik B Hard but brittle Keras tetapi rapuh Hard and strong Keras dan kuat C Heat insulator Penebat haba Heat conductor Konduktor haba D Chemically inert Lengai secara kimia Not chemically inert Tidak lengai secara kimia
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 108 8. Diagram 3 shows a slow cooker. Rajah 3 menunjukkan sebuah periuk masak perlahan. P Q Diagram 3 / Rajah 3 What is substances P and Q? Apakah bahan P dan Q? P Q A Borosilicate glass Kaca borosilikat Ceramics Seramik B Photochromic glass Kaca fotokromik Steel Keluli C Ceramics Seramik Borosilicate glass Kaca borosilikat D Soda lime glass Kaca soda kapur Stainless steel Keluli nirkarat 9. Why are ceramics used for the wall of a furnace? Mengapakah seramik digunakan untuk dinding relau? A Ceramics do not rust. Seramik tidak berkarat. B Ceramics are ductile. Seramik bersifat mulur. C Ceramics are very hard. Seramik sangat keras. D Ceramics can withstand high temperatures. Seramik tahan terhadap suhu yang tinggi. 13. Table 2 shows a mixture of materials in compound X. Jadual 2 menunjukkan campuran bahan-bahan dalam sebatian X. • Oxygen Oksigen • Barium carbonate Barium karbonat • Copper(II) carbonate Kuprum(II) karbonat • Yttrium(III) carbonate Itrium(III) karbonat Table 2 / Jadual 2 What is compound X? Apakah sebatian X? A Superconductor Superkonduktor B Fiber optic Gentian optik C Photochromic glass Kaca fotokromik D Fiber glass Gentian kaca 14. The tensile strength of a reinforced concrete is contributed by Kekuatan tegangan konkrit diperkukuhkan disumbangkan oleh A sand pasir B steel rods rod keluli C granite stone batu granit D cement simen 10. Which of the following is an example of an advanced ceramic? Antara yang berikut, yang manakah ialah contoh seramik termaju? A Brake dics Cakera brek B Red brick Batu-bata merah C Bowl Mangkuk D Tajau pot Tembikar Tajau Composite Materials and Its Importance Bahan Komposit dan Kepentingannya 8.4 11. Which of the following is not the application of fiber glass? Antara yang berikut, yang manakah bukan aplikasi kaca gentian? A Helmet Topi keledar B Video camera Kamera video C Car bumper Bampar kereta 12. Material P is light and used to transmit data, voices and images effectively in a digital format. What is material P? Bahan P adalah ringan dan digunakan untuk menghantar data, suara, dan imej dengan berkesan dalam format digital. Apakah bahan P? A Superconductor Superkonduktor B Fiber optic Gentian optik C Photochromic glass Kaca fotokromik D Fiber glass Gentian kaca
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry 109 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Paper 2 Subjective Questions / Soalan Subjektif Section A / Bahagian A 1. Diagram 1 shows the apparatus set-up of an experiment carried out in the laboratory. Rajah 1 menunjukkan susunan alat untuk eksperimen yang dijalankan di dalam makmal. Polythene string Tali politena Brass block Blok loyang Meter ruler Pembaris meter Clamps Pengapit Steel ball bearing Bebola keluli Cellophane tape Pita selofan 1 kg weight Pemberat 1 kg Diagram 1 / Rajah 1 A 1 kg weight is dropped onto a steel ball bearing placed on a brass block. The diameter of the dent formed on the brass block is then measured. The steps are repeated by replacing the brass block with a copper block. Satu pemberat 1 kg dijatuhkan ke atas bebola keluli yang terletak di atas blok loyang. Diameter lekuk yang terbentuk pada blok loyang diukur. Langkah-langkah tersebut diulang dengan menggantikan blok loyang dengan blok kuprum. (a) State the variables: Nyatakan pemboleh ubah: (i) Manipulated / Dimanipulasikan: (ii) Responding / Bergerak balas: (iii) Fixed / Dimalarkan: [3 marks / 3 markah] (b) State a hypothesis for this experiment. Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini. [1 mark / 1 markah] (c) (i) Which metal block has a smaller dent? Blok logam yang manakah mempunyai lekuk yang lebih kecil? [1 mark / 1 markah] (ii) Explain your selection. Terangkan pilihan anda. [2 marks / 2 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 110 (d) (i) Identify the composition of brass. Kenal pasti komposisi loyang. [1 mark / 1 markah] (ii) State one use of brass. Nyatakan satu kegunaan loyang. [1 mark / 1 markah] (e) State the operational definition of alloy. Nyatakan definisi secara operasi bagi aloi. [1 mark / 1 markah] 2. Diagram 2.1 and Diagram 2.2 shows two different types of cups found in the kitchen. Rajah 2.1 dan Rajah 2.2 menunjukkan dua jenis cawan yang dijumpai di dapur. Diagram 2.1 / Rajah 2.1 Diagram 2.2 / Rajah 2.2 (a) Name the raw materials used to make the cup in Namakan bahan mentah yang digunakan untuk membuat cawan dalam (i) Diagram 2.1 / Rajah 2.1: (ii) Diagram 2.2 / Rajah 2.2: [2 marks / 2 markah] (b) State two similarities between cup in Diagram 2.1 and Diagram 2.2. Nyatakan dua persamaan antara cawan dalam Rajah 2.1 dengan Rajah 2.2. [2 marks / 2 markah] (c) What are the changes in the physical property of cup in Diagram 2.1 when the following substances are added to it? Apakah perubahan pada sifat fizik cawan pada Rajah 2.1 apabila bahan-bahan berikut ditambahkan ke dalamnya? (i) Silver chloride / Argentum klorida: (ii) Boron oxide / Boron oksida: (iii) Copper(II) oxide / Kuprum(II) oksida: [3 marks / 3 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry 111 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (d) Give two examples of applications using the similar raw materials as in Diagram 2.2. Berikan dua contoh aplikasi lain yang menggunakan bahan mentah yang sama dalam Rajah 2.2. [2 marks / 2 markah] (e) Diagram 2.3 shows a type of ceramic used as a part of wheel labelled X. Rajah 2.3 menunjukkan sejenis seramik yang digunakan sebagai bahagian tayar yang berlabel X. X Diagram 2.3 / Rajah 2.3 What is X? Apakah X? [1 mark / 1 markah] 3. Diagram 3.1 shows a flyover in Town P. There is a crack labelled Y found underneath the flyover. Rajah 3.1 menunjukkan jejambat di Pekan P. Retakan yang berlabel Y ditemui di bahagian bawah jejambat tersebut. Y Diagram 3.1 / Rajah 3.1 (a) (i) Name the composite material used to build the flyover in Diagram 3.1. Namakan bahan komposit yang digunakan untuk membina jejambat dalam Rajah 3.1. [1 mark / 1 markah] (ii) What are the four materials used in the composite materials mentioned in 3(a)(i)? Apakah empat jenis bahan yang digunakan dalam bahan komposit yang dinyatakan dalam 3(a)(i)? [4 marks / 4 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 112 (b) Composite materials as shown in Diagram 3.2 (a), (b), (c) and (d) are widely used in our daily lives. Bahan-bahan komposit seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3.2 (a), (b), (c) dan (d) digunakan secara meluas dalam kehidupan harian kita. Diagram 3.2 (a) / Rajah 3.2 (a) Diagram 3.2 (b) / Rajah 3.2 (b) Diagram 3.2 (c) / Rajah 3.2 (c) Diagram 3.2 (d) / Rajah 3.2 (d) Identify the main type of composite materials used in all these applications. Kenal pasti jenis-jenis bahan komposit utama yang digunakan dalam semua aplikasi tersebut. (i) Diagram 3.2 (a) / Rajah 3.2 (a) : (ii) Diagram 3.2 (b) / Rajah 3.2 (b) : (iii) Diagram 3.2 (c) / Rajah 3.2 (c) : (iv) Diagram 3.2 (d) / Rajah 3.2 (d) : [4 marks / 4 markah] Section B / Bahagian B 4. Diagram 4.1 shows the arrangement of atoms in two types of materials, P and Q. Material Q is more suitable compared to material P to make the musical instrument as shown in Diagram 4.2. Rajah 4.1 menunjukkan suisunan atom dalam dua jenis bahan P dan Q. Bahan Q lebih sesuai digunakan untuk menghasilkan alat muzik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 4.2 berbanding bahan P. Material P Bahan P Material Q Bahan Q X Y Diagram 4.1 / Rajah 4.1 Diagram 4.2 / Rajah 4.2 (a) (i) What is the definition of alloy? Apakah definisi aloi? [1 mark / 1 markah] (ii) Name the atom X and atom Y. Namakan atom X dan atom Y. [2 marks / 2 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry 113 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (iii) Give two properties of material Q that makes it more suitable to be used to make the instrument in Diagram 4.2 compared to material P. Berikan dua sifat bahan Q yang menjadikannya lebih sesuai untuk membuat alat muzik di dalam Rajah 4.2 berbanding bahan P [2 marks / 2 markah] (iv) Suggest another usage of material Q. Cadangkan satu lagi kegunaan bahan Q. [1 mark / 1 markah] (v) Based on Diagram 4.1, explain why material Q is more suitable than material P to make the musical instrument in Diagram 4.2 Berdasarkan Rajah 4.1, terangkan mengapa bahan Q lebih sesuai berbanding bahan P untuk membuat alat muzik dalam Rajah 4.2. [3 marks / 3 markah] (b) Table 4 shows four different manufactured substances in industry, A, B, C, and D, and their specific properties. Jadual 4 menunjukkan empat bahan buatan industri yang berbeza, A, B, C, dan D, serta sifat-sifat khusus masing-masing. Manufactured materials in industry Bahan buatan industri Specific properties Sifat-sifat khusus A Able to withstand high temperatures and chemical reaction. Berupaya untuk bertahan pada suhu yang tinggi dan tindak balas kimia. B Able to withstand high temperatures. Berupaya untuk bertahan pada suhu yang tinggi. C Strong and light. Kuat dan ringan. D Hard and shiny. Keras dan berkilat. Table 4 / Jadual 4 Based on Table 4, suggest the names and uses of A, B, C, and D. Berdasarkan Jadual 4, cadangkan nama dan kegunaan A, B, C, dan D. Manufactured materialsin industry Bahan buatan industri Name Nama Use Kegunaan A B C D [8 marks / 8 markah] (c) Advanced ceramics are very important in automobile industries compared to traditional ceramics. Brake disc is an example of advanced ceramic application using silicon carbide. Seramik termaju sangat penting dalam industri automobil berbanding seramik tradisional. Cakera brek merupakan satu contoh aplikasi seramik termaju menggunakan silikon karbida. (i) State two reasons why silicon carbide is used in brake discs. Nyatakan dua sebab silikon karbida digunakan dalam cakera brek. [2 marks / 2 markah] (ii) Give another application of advanced ceramic. Berikan satu lagi aplikasi seramik termaju. [1 mark / 1 markah]
Chemistry Form 4 Chapter 8 Manufactured Substances in Industry © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 114 Section C / Bahagian C 5. (a) Metal can conduct electricity. A processed ceramic also canconduct electricity and be a superconductor. Diagram 5 shows the changes of resistance against temperature for both non-superconductor metal and superconductor metal. Logam boleh mengkonduksikan elektrik. Bahan seramik yang diproses juga boleh mengkonduksikan elektrik dan dijadikan sebagai superkonduktor. Rajah 5 menunjukkan perubahan rintangan terhadap suhu bagi kedua-dua logam bukan superkonduktor dan logam superkonduktor. (i) What is superconductor? Apakah itu superkonduktor? [1 mark / 1 markah] (ii) Give two examples of ceramics that show superconductivity. Berikan dua contoh seramik yang menunjukkan superkonduktiviti. [2 marks / 2 markah] (iii) Based on Diagram 5, explain the difference in conductivity of electricity for both nonsuperconductor metal and superconductor metal. Berdasarkan Rajah 5, terangkan kekonduksian elektrik bagi kedua-dua logam bukan superkonduktor dan logam superkonduktor. [7 marks / 7 markah] (iv) How to create a very low temperature to study superconductivity? Bagaimanakah suhu yang sangat rendah diwujudkan untuk mengkaji superkonduktiviti? [2 marks / 2 markah] (b) With suitable examples, identify the usages of superconductors in four different fields. Dengan menggunakan contoh yang bersesuaian, kenal pasti kegunaan superkonduktor dalam empat bidang yang berlainan. [8 marks / 8 markah] HOTS Challenge Diagram shows a set of stainless steel cooking utensils found in a kitchen. Explain why stainless steel is more suitable to be used in cooking utensils compared to steel. Rajah menunjukkan satu set peralatan memasak keluli nirkarat yang dijumpai di dapur. Terangkan mengapa keluli nirkarat lebih sesuai digunakan dalam peralatan memasak berbanding keluli. Diagram 5 / Rajah 5 0 K Superconductor Superkonduktor Non-superconductive metal Logam bukan superkonduktor Temperature (°C) Suhu (°C) Resistance Rintangan Tc PAK-21 Quiz 8
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 115 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. SPM Year-End Assessment 1. Which of the following safety precaution must be taken when handling bromine water? Antara berikut, langkah keselamatan yang manakah mesti diambil semasa mengendalikan air bromin? A Open the reagent bottle on the laboratory table. Buka botol reagen di atas meja makmal. B Hold the reagent bottle with bare hands. Pegang botol reagen dengan tangan. C Wear a mask and handle bromine water in the fume chamber. Pakai topeng muka dan kendalikan air bromin di dalam kebuk wasap. D Wear goggles when opening the reagent bottle. Pakai kaca mata keselamatan semasa membuka botol reagen. 2. Madam Chong: Pupils, this is a green compound. Puan Chong: Murid-murid, ini ialah sebatian hijau. Pupil A: I think it is copper(II) carbonate. Murid A: Saya rasa ini ialah kuprum(II) karbonat Pupil B: No, teacher. It must be iron(III) sulphate. Murid B: Tidak, cikgu. Ini pasti ferum(III) sulfat. Paper 1 / Kertas 1 [1 hour 15 minutes] / [1 jam 15 minit] This question paper consists of 40 questions. Answer all questions. Kertas soalan ini mengandungi 40 soalan. Jawab semua soalan. Pupil C: It is chromium(III) nitrate. Murid C: Ini ialah kromium(III) nitrat. Pupil D: Trust me teacher. It is iron(II) hydroxide. Murid D: Percayalah cikgu. Ini ialah ferum(II) hidroksida. Based on the conversation above, which pupil gives an incorrect prediction? Berdasarkan perbualan di atas, murid yang manakah memberikan ramalan yang tidak benar? A Pupil A Murid A B Pupil B Murid B C Pupil C Murid C D Pupil D Murid D 3. A student wrote the following statements in his experiment report. Seorang murid menulis pernyataan berikut dalam laporan eksperimennya. Statement I: Pernyatan I: Blue copper(II) sulphate solution turns lighter blue. Larutan biru kuprum(II) sulfat bertukar menjadi biru muda. Statement II: Pernyataan II: Concentration of copper(II) ions decreases. Kepekatan ion kuprum(II) menurun. Identify statement I. Kenal pasti pernyataan I. A Hypothesis Hipotesis B Observation Pemerhatian C Inference Inferens D Conclusion Kesimpulan 4. Which of the statement below is true about molten lead(II) bromide? Antara pernyataan-pernyataan berikut, yang manakah benar tentang leburan plumbum(II) bromida? A Molten lead(II) bromide consists of lead atoms and bromine atoms. Leburan plumbum(II) bromida terdiri daripada atom plumbum dan atom bromin. B Molten lead(II) bromide consists of lead(II) ions and bromide ions. Leburan plumbum(II) bromida terdiri daripada ion plumbum(II) dan ion bromida. C Molten lead(II) bromide consists of lead atoms and bromine ions. Leburan plumbum(II) bromida terdiri daripada atom plumbum dan ion bromin.
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 116 D Molten lead(II) bromide consists of lead(II) bromide molecules that moves freely. Leburan plumbum(II) bromida terdiri daripada molekul-molekul plumbum(II) bromida yang bergerak bebas. 5. Table 1 shows the boiling and melting point of substances Q, R and S. Jadual 1 menunjukkan takat didih dan takat lebur bagi bahan-bahan Q, R dan S. Substance Bahan Boiling point Takat didih (°C) Melting point Takat lebur (°C) Q 265 198 R 120 70 S 17 8 Table 1 / Jadual 1 Which substance is a gas at room temperature? Bahan yang manakah ialah gas pada suhu bilik? A Q B R C S 6. The electron arrangement of atom X is 2.8.5 and it has 16 neutrons in its nucleus. What is the nucleon number of atom X? Susunan elektron untuk atom X ialah 2.8.5 dan mempunyai 16 neutron di dalam nukleusnya. Apakah nombor nukleon bagi atom X? A 31 B 32 C 33 D 34 7. Which of the following is not the correct match of isotope and its usage? Antara berikut, yang manakah bukan pasangan isotop dan kegunaannya yang betul? A Cobalt-60 : To treat cancer Kobalt-60 : Mengubati kanser B Sodium-24 : To detect leaks in underground pipes Natrium-24 : Untuk mengesan kebocoran paip bawah tanah C Carbon-14 : Carbon dating Karbon-14 : Pentarikhan karbon D Gamma rays : To generate nuclear energy Sinaran gama : Untuk menghasilkan tenaga nuklear 8. A substance P melts at –131°C and boils at 40°C. What is the physical state of substance P at both –10°C and room condition? Bahan P melebur pada suhu –131°C dan mendidih pada suhu 40°C. Apakah keadaan fizikal bahan P pada suhu –10°C dan keadaan bilik? –10°C Room condition Keadaan bilik A Liquid Cecair Gas gas B Solid Pepejal Liquid Cecair C Liquid Cecair Liquid Cecair D Liquid Cecair Gas Gas 9. What are isotopes? Apakah isotop? A Atoms of the same element with the same number of protons but different number of electrons. Atom-atom bagi unsur yang sama dengan bilangan proton yang sama tetapi bilangan elektron yang berbeza. B Atoms of the same element with the same number of neutrons but different number of protons. Atom-atom bagi unsur yang sama dengan bilangan neutron yang sama tetapi bilangan proton yang berbeza. C Atom of the same element with the same number of protons but different number of neutrons. Atom-atom bagi unsur yang sama dengan bilangan proton yang sama tetapi bilangan neutron yang berbeza. D Atoms of the same element with the same number of electrons but different number of neutrons. Atom-atom bagi unsur yang sama dengan bilangan elektron yang sama tetapi bilangan neutron yang berbeza. 10. Which of the following chemical names and chemical formulae is correctly matched? Antara berikut, yang manakah nama kimia dan formula kimia yang dipadankan dengan betul?
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 117 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Chemical name Nama kimia Chemical formula Formula kimia A Potassium oxide Kalium oksida KO B Magnesium chloride Magnesium klorida MgCl C Silver nitrate Argentum nitrat Ag(NO3 )2 D Lead(II) iodide Plumbum(II) iodida PbI2 11. The relative molecular mass of substance X2 Y is 94. If the relative atomic mass of atom Y is 16, calculate the relative atomic mass of atom X. Jisim molekul relatif suatu bahan X2 Y ialah 94. Jika jisim atom relatif bagi atom Y ialah 16, hitung jisim atom relatif bagi atom X. A 16 B 32 C 39 D 64 12. How many times is the number of atoms in 34 g of ammonia gas compared to 8 g of oxygen gas? [Relative atomic mass: H = 1, N = 14, O = 16] Berapa kali ganda bilangan atom dalam 34 g gas ammonia berbanding dengan 8 g gas oksigen? [Jisim atom relatif: H = 1, N = 14, O = 16] A 4 B 8 C 16 D 32 13. A pack of instant coffee contains 80 mg of caffeine, C8 H10N4 O2 . Calculate the number of caffeine molecules in this instant coffee. [Relative atomic mass: H = 1, C = 12, N = 14, O = 16, Avogadro constant: 6.02 × 1023 mol–1] Dalam sepeket kopi segera mengandungi 80 mg kafein, C8 H10N4 O2 . Hitung bilangan molekul kafein di dalam kopi segera ini. [Jisim atom relatif: H = 1, C = 12, N = 14, O = 16, pemalar Avogadro: 6.02 × 1023 mol–1] A 2.48 × 1020 B 2.48 × 1021 C 2.48 × 1022 D 2.48 × 1023 14. Given that the chemical formula of aspirin is C9 H8 O4 . What is the molar mass of aspirin? [Relative atomic mass: H = 1, C = 12, O = 16] Diberi formula kimia aspirin ialah C9 H8 O4 . Berapakah jisim molar aspirin? [Jisim atom relatif: H = 1, C = 12, O = 16] A 90 B 180 C 90 g mol–1 D 180 g mol–1 15. A hydrocarbon Z contains 82.75% carbon by mass. Determine the empirical formula of hydrocarbon Z. [Relative atomic mass: H = 1, C = 12] Satu hidrokarbon Z mengandungi 82.75% jisim karbon. Hitung formula empirik hidrokarbon Z. [Jisim atom relatif: H = 1, C = 12] A CH2 B C2 H5 C C4 H10 16. A hydrocarbon is formed when 1.6 g of hydrogen reacted with 9.6 g of carbon. Given that the relative molecular mass of this hydrocarbon is 28. Hence, what is the molecular formula of the compound. [Relative atomic mass: H, 1; C, 12] Suatu hidrokarbon terbentuk apabila 1.6 g hidrogen bertindak balas dengan 9.6 g karbon. Diberi jisim molekul relatif hidrokarbon ialah 28. Maka, apakah formula molekul sebatian itu? [Jisim atom relatif: H, 1; C, 12] A CH2 B CH3 C C2 H4 17. Element Q is located in Group 15, Period 3. What is the electron arrangement of ion Q? Unsur Q terletak dalam Kumpulan 15, Kala 3. Apakah susunan elektron ion Q? A 2.5 B 2.8.5 C 2.8 D 2.8.8 18. Atom of element M from Group 2, Period 3 reacts with an atom of element N with the proton number of 8 forming a compound. Which of the following is true about the compound formed? Atom unsur M dari Kumpulan 2, Kala 3 bertindak balas dengan atom unsur N dengan nombor proton 8 membentuk sebatian. Antara berikut, yang manakah benar mengenai sebatian yang terbentuk? A covalent compound MN is formed. Sebatian kovalen MN terbentuk.
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 118 B This compound can conduct electricity in any state. Sebatian ini boleh mengkonduksikan elektrik pada sebarang keadaan. C This compound reacts with nitric acid to form hydrogen gas and salt. Sebatian ini bertindak balas dengan asid nitrik membentuk gas hidrogen dan garam. D This compound is highly soluble in ice water. Sebatian ini sangat larut di dalam air sejuk. 19. Helium gas is normally used to inflate weather balloon. This weather balloon will carry instruments to measure weather, pressure, humidity and winds in the atmosphere. Why is helium gas chosen instead of hydrogen gas? Gas helium biasanya digunakan untuk mengisi belon cuaca. Belon cuaca ini akan membawa peralatan untuk mengukur cuaca, tekanan, kelembapan dan angin di atmosfera. Mengapakah gas helium dipilih dan bukan gas hidrogen? A Helium is a light gas. Helium ialah gas yang ringan. B Helium gas is cheaper than hydrogen gas. Gas helium lebih murah berbanding gas hidrogen. C Helium gas is chemically inert. Gas helium adalah lengai secara kimia. D Helium gas can be obtained more easily than hydrogen gas. Gas helium lebih mudah diperoleh berbanding gas hidrogen. 20. Chlorine gas is channeled into a pail of water. Then, towels with stubborn dirt are immersed into the pail and left for an hour. After an hour, all the stubborn dirt is gone. Explain this situation. Gas klorin disalurkan ke dalam satu baldi berisi air. Kemudian, tuala dengan kotoran degil direndam di dalam baldi tersebut dan dibiarkan selama sejam. Selepas sejam, semua kotoran degil telah hilang. Terangkan keadaan ini. A Chlorine water can act as a cleaning agent. Air klorin boleh bertindak sebagai agen pembersih. B Chlorine water is acidic. Air klorin bersifat asid. C Chlorine water has a bleaching effect. Air klorin mempunyai kesan pemutihan. D Chlorine water is a strong detergent. Air klorin ialah detergen kuat. 21. Aluminium oxide is found to dissolve in both nitric acid solution and sodium hydroxide solution. Why? Aluminium oksida didapati larut dalam kedua-dua larutan asid nitrik dan larutan natrium hidroksida. Mengapa? A Aluminium oxide is a soluble ionic compound. Aluminium oksida ialah sebatian ion yang larut air. B Aluminium oxide is acidic. Aluminium oksida bersifat asid. C Aluminium oxide is basic. Aluminium oksida bersifat bes. D Aluminium oxide is amphoteric. Aluminium oksida bersifat amfoterik. 22. Rubies are blood-red coloured gemstone made of corundum (aluminium oxide) with chromium present as an impurity. Which of the following statement best explains the colour formed in rubies? Delima ialah batu permata berwarna merah-darah yang diperbuat daripada korundum (aluminium oksida) dengan kehadiran kromium sebagai bendasing. Antara pernyataan berikut, yang manakah menerangkan pembentukan warna dalam delima dengan paling tepat? A Corundum contains colour. Korundum mengandungi warna. B Presence of impurities causes the formation of colour. Kehadiran bendasing menghasilkan warna. C Chromium is a coloured metal. Kromium ialah logam berwarna. D Chromium is a transition metal that can form a coloured compound Kromium ialah logam peralihan yang boleh membentuk sebatian berwarna. 23. Which of the following statement is true about a chemical bond? Antara yang berikut, yang manakah benar tentang ikatan kimia? A Hydrogen bond is an electrostatic attraction force between a
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 119 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. hydrogen atom and the lone pair of electrons of a small and highly electronegative atom. Ikatan hidrogen ialah daya tarikan elektrostatik antara atom hidrogen dengan pasangan elektron tunggal suatu atom kecil dengan keelektronegatifan yang tinggi. B Covalent bond is a molecular bond between atoms through transferring of electrons. Ikatan kovalen ialah ikatan molekul antara atomatom melalui pemindahan elektron. C Dative bond is a type of covalent bond where both shared electrons between two atoms are contributed by both atoms. Ikatan datif ialah sejenis ikatan kovalen di mana kedua-dua elektron yang dikongsi antara dua atom disumbangkan oleh keduadua atom. D Metallic bond is an attraction force in between cation and anion that holds metal atoms together in solid lattice. Ikatan logam ialah daya tarikan antara kation dan anion yang memegang atom-atom logam bersama dalam kekisi pepejal. 24. Which of the following statements are the physical properties of ionic compound? Antara pernyataan berikut, yang manakah ialah sifat fizik sebatian ion? I High melting and boiling point Takat lebur dan takat didih yang tinggi II Can conduct electricity in any state Boleh mengkonduksikan elektrik dalam semua keadaan III Soluble in water Larut dalam air IV Soluble in organic solvent Larut dalam pelarut organik A I and III I dan III B I and IV I dan IV C II and III II dan III D II and IV II dan IV 25. Which of the following statement is not true about hydrogen bond? Antara pernyataan yang berikut, yang manakah tidak benar tentang ikatan hidrogen? A Hydrogen bonding is stronger than Van der Waals attraction force but weaker than single covalent bond. Ikatan hidrogen adalah lebih kuat daripada daya tarikan Van der Waals tetapi lebih lemah daripada ikatan kovalen tunggal. B Hydrogen bond exists between two atoms of different molecules is known as intermolecular hydrogen bond. Ikatan hidrogen yang wujud antara dua atom daripada molekul yang berlainan dikenali sebagai ikatan hidrogen intermolekul. C Ion ammonium, NH4 + is an example of complex ion containing hydrogen bond. Ammonium ion, NH4 + ialah satu contoh ion kompleks yang mengandungi ikatan hidrogen. 26. Diagram 1 shows the electron arrangement formed between oxygen atoms and atom X. Rajah 1 menunjukkan susunan elektron yang terbentuk antara atom oksigen dengan atom X. O X O Diagram 1 / Rajah 1 Where is the location of atom X in the Periodic Table of Elements if the proton number of oxygen atom is 8? Di manakah lokasi atom X di dalam Jadual Berkala Unsur jika nombor proton atom oksigen ialah 8? A Group 2, Period 2 Kumpulan 2, Kala 2 B Group 4, Period 2 Kumpulan 4, Kala 2 C Group 14, Period 2 Kumpulan 14, Kala 2 D Group 16, Period 2 Kumpulan 16, Kala 2 27. Diagram 2 shows an arrangement of atoms in magnesium bar. Rajah 2 menunjukkan susunan atom dalam bar magnesium. Mg e Diagram 2 / Rajah 2 Which of the following is best describe about Diagram 2? Antara berikut, yang manakah paling tepat menggambarkan Rajah 2? A Magnesium atom that is closely packed and orderly arranged in a solid state conducts electricity.
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 120 Atom magnesium yang tersusun padat dan teratur dalam keadaan pepejal mengkonduksikan elektrik. B Electrons around magnesium causing the conductivity of electricity. Elektron di sekitar magnesium menyebabkan kekonduksian elektrik. C Valence electrons of magnesium that delocalized in the solid state causing the conductivity of electricity. Elektron valens magnesium yang dinyahsetempat dalam keadaan pepejal mengkonduksikan elektrik. D Magnesium releases electrons to form magnesium ion that conducts electricity. Magnesium membebaskan elektron untuk membentuk ion magnesium yang mengkonduksikan elektrik. 28. Copper is used in electrical equipment such as wiring because it conducts electricity very well. What causes the conductivity of electricity in copper? Kuprum digunakan dalam peralatan elektrik seperti pendawaian kerana mengkonduksikan elektrik dengan sangat baik. Apakah yang menyebabkan kekonduksian elektrik dalam kuprum? A Free-moving ions in copper Ion-ion yang bergerak bebas dalam kuprum B Free-moving electrons in copper Elektron-elektron yang bergerak bebas dalam kuprum C Protons and electrons in copper Proton dan elektron dalam kuprum D Vibrating atoms in copper Atom-atom yang bergetar dalam kuprum 29. Dentists always advise children to brush their teeth after meals. Why? Doktor gigi selalu menasihati kanak-kanak memberus gigi selepas makan. Mengapa? A Toothpaste that is acidic can kill bacteria. Ubat gigi yang bersifat asid dapat membunuh bakteria. B Toothpaste that is basic can kill bacteria. Ubat gigi yang bersifat bes dapat membunuh bakteria. C Toothpaste is acidic can neutralise the alkali formed from the reaction between bacteria and food. Ubat gigi yang bersifat asid dapat meneutralkan alkali yang terbentuk akibat tindak balas antara bakteria dengan makanan. D Toothpaste that is basic neutralises the acid formed from the reaction between bacteria and food Ubat gigi yang bersifat bes dapat meneutralkan asid yang terbentuk akibat tindak balas antara bakteria dengan makanan. 30. Calculate the molarity of 200 cm3 of sulphuric acid when it reacts completely with 200 cm3 of 1.0 mol dm–3 sodium hydroxide solution through neutralisation. Hitung kemolaran 200 cm3 asid sulfurik apabila bertindak balas lengkap dengan 200 cm3 larutan natrium hidroksida 1.0 mol dm–3 melalui peneutralan. A 0.25 mol dm–3 B 0.50 mol dm–3 C 1.00 mol dm–3 D 2.00 mol dm–3 31. Mary is requested to prepare a standard solution of 1 dm3 of 1 M sodium hydroxide solution. She is given a bottle of sodium hydroxide powder, distilled water and a 1 dm3 volumetric flask and other apparatus. Calculate the mass of sodium hydroxide powder needed to prepare the standard solution. [Relative atomic mass: H = 1, O = 16, Na = 23] Mary diminta untuk menyediakan 1 dm3 larutan piawai natrium hidroksida 1 M. Dia dibekalkan dengan satu botol serbuk natrium hidroksida, air suling dan kelalang isi padu 1 dm3 . Hitung jisim serbuk natrium hidroksida yang diperlukan untuk menyediakan larutan piawai tersebut. [Jisim atom relatif: H = 1, O = 16, Na = 23] A 10 g B 20 g C 40 g D 80 g 32. 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid is added with excess zinc powder to form zinc nitrate and hydrogen gas. What is the maximum volume of hydrogen gas liberated at STP? [1 mole of gas occupies 22.4 dm3 at STP]
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 121 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 100 cm3 asid nitrik 0.5 mol dm–3 ditambahkan dengan serbuk zink secara berlebihan untuk membentuk zink nitrat dan gas hidrogen. Berapakah isi padu maksimum gas hidrogen yang terhasil pada STP? [1 mol gas menempati 22.4 dm3 pada STP] A 0.056 dm3 B 0.56 dm3 C 1.12 dm3 D 11.2 dm3 33. Given that the concentration of sulphuric acid is 0.30 mol dm–3. Calculate its pH value. Diberi bahawa asid sulfurik mempunyai kepekatan 0.30 mol dm–3. Hitung nilai pHnya. A 0.11 B 0.22 C 0.33 D 0.44 34. Ethanoic acid is an example of weak acid. Which of the following statement is true? Asid etanoik ialah contoh asid lemah. Antara pernyataan berikut, yang manakah benar? A Its pH value is less than 2. Nilai pHnya kurang daripada 2. B It cannot react with magnesium and calcium. Ia tidak dapat bertindak balas dengan magnesium dan kalsium. C It turns moist red litmus paper to blue Ia menukarkan litmus merah lembap ke biru. D It ionises partially in water to produce hydrogen ions. Ia mengion separa dalam air membentuk ion hidrogen. 35. Which of the following chemical equation is not true representing the heat decomposition on nitrate salt? Antara persamaan kimia berikut, yang manakah tidak benar mewakili penguraian haba ke atas garam nitrat? A 2NaNO3 → 2NaNO2 + O2 B 2Zn(NO3 )2 → 2ZnO + O2 + 4NO2 C (NH4 )2 CO3 → 2NH3 + CO2 + H2 O D 2AgNO3 → 2AgNO2 + O2 36. Which of the following chemical substance and its colour is not correctly matched? Antara pasangan berikut, yang manakah bahan kimia dan warnanya tidak dipadankan dengan betul? A Copper(II) oxide – black Kuprum(II) oksida – hitam B Copper(II) nitrate – blue Kuprum(II) nitrat – biru C Copper(II) carbonate – green Kuprum(II) karbonat – hijau D Copper(II) suphate – yellow Kuprum(II) sulfat – kuning 37. A student added a clean magnesium tape into a conical flask with 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid to investigate the rate of hydrogen gas production. Which of the following modifications cannot increase the rate of hydrogen gas production? Seorang murid menambahkan pita magnesium yang bersih ke dalam kelalang kon yang berisi 100 cm3 asid nitrik 0.5 mol dm–3 untuk mengkaji kadar penghasilan gas hidrogen. Antara perubahan berikut, yang manakah tidak dapat meningkatkan kadar penghasilan gas hidrogen? A Replace the magnesium tape with magnesium powder of the same mass. Gantikan pita magnesium dengan serbuk magnesium dengan jisim yang sama. B Heat nitric acid to higher temperature. Panaskan asid nitrik dengan suhu yang lebih tinggi. C Add copper(II) sulphate solution into the conical flask. Tambahkan larutan kuprum (II) sulfat ke dalam kelalang kon. D Replace nitric acid with ethanoic acid of the same concentration and volume. Gantikan asid nitrik dengan asid etanoik dengan kepekatan dan isi padu yang sama. 38. Diagram 3 shows the apparatus set-up to investigate the rate of reaction between sodium thiosulphate solution and sulphuric acid. Rajah 3 menunjukkan susunan radas untuk mengkaji kadar tindak balas antara larutan natrium tiosulfat dengan asid sulfurik. 50 cm3 of 0.5 mol dm–3 sodium thiosulphate solution + 5 cm 1.0 mol dm–3 sulphuric acid 50 cm3 larutan natrium tiosulfat 0.5 mol dm–3 + 5 cm3 asid sulfurik 1.0 mol dm–3 White tile Jubin putih x Diagram 3 / Rajah 3
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 122 Which of the following is the true technique to increase the rate of reaction for the experiment in Diagram 5? Antara berikut, teknik yang manakah betul untuk meningkatkan kadar tindak balas bagi eksperimen dalam Rajah 5? A Add more distilled water into the conical flask. Masukkan lebih banyak air suling ke dalam kelalang kon. B Heat up the sodium thiosulphate solution before adding to sulphuric acid. Panaskan larutan natrium tiosulfat sebelum ditambahkan ke asid sulfurik. C Add in nickel powder as catalyst into the mixture solution. Masukkan serbuk nikel sebagai mangkin ke dalam larutan campuran. D Increase the volume of 0.5 mol dm–3 sodium thiosulphate solution. Tingkatkan isi padu larutan natrium tiosulfat 0.5 mol dm–3. 39. Composite material Q is used in the public transportation as shown in Diagram 4. The materials used to produce compound Q are shown in Table 2. Bahan komposit Q digunakan dalam pengangkutan awam yang ditunjukkan dalam Rajah 4. Bahan yang digunakan untuk menghasilkan sebatian Q ditunjukkan dalam Jadual 2. Diagram 4 / Rajah 4 • Oxygen Oksigen • Barium carbonate Barium karbonat • Copper(II) carbonate Kuprum(II) karbonat • Yttrium(III) carbonate Itrium(III) karbonat Table 2 / Jadual 2 What is Q? Apakah Q? A Superconductor Superkonduktor B Photochromic glass Kaca fotokromik C Fiber optic Gentian optik 40. Diagram 5 shows the National Monument in Malaysia. What is the material used to build this monument that make it stands for years without corrosion? Rajah 5 menunjukkan sebuah Tugu Pahlawan di Malaysia. Apakah bahan yang digunakan untuk membina tugu ini dan menjadikannya bertahan selama bertahun-tahun tanpa kakisan? Diagram 5 / Rajah 5 A Cement Simen B Bronze Gangsa C Reinforced concrete Konkrit diperkukuhkan D Stainless steel Keluli nirkarat
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 123 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Paper 2 / Kertas 2 [2 hours 30 minutes / 2 jam 30 minit] Section A / Bahagian A [60 marks / 60 markah] Answer all questions in this section. Jawab semua soalan dalam bahagian ini. 1. Diagram 1 below shows the mass spectrum of chlorine. Rajah 1 di bawah menunjukkan jisim spektrum untuk klorin. Relative abundance Kelimpahan relatif Relative mass Jisim relatif 100% 75% 50% 25% 35 37 Diagram 1 / Rajah 1 (a) How many naturally occurring isotopes does the element contains? Berapakah isotop semula jadi yang terdapat dalam unsur ini? [1 mark / 1 markah] (b) State the natural abundance for isotopes of chlorine. Nyatakan kelimpahan semula jadi bagi isotop klorin. [1 marks / 1 markah] (c) Write the proton number of chlorine. Tuliskan nombor proton klorin. [1 mark / 1 markah] (d) Calculate the relative atomic mass of chlorine. Hitung jisim atom relatif bagi klorin. [2 marks / 2 markah]
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 124 2. Table 2 shows all the observations when ammonia gas is channelled into two different types of solvents, P and Q. Jadual 2 menunjukkan semua pemerhatian apabila gas ammonia disalurkan ke dalam dua jenis pelarut, P dan Q yang berbeza. Type of solvent Jenis pelarut Observations Pemerhatian P (a) Red litmus paper turns blue. Kertas litmus merah menjadi biru. (b) Colourless solution turns pink when three drops of phenolphthalein indicator are added. Larutan tak berwarna menjadi merah jambu apabila tiga titis penunjuk fenoftalein ditambah. Q (a) Red litmus paper remains red. Kertas litmus merah kekal merah. (b) Colourless solution remains colourless when three drops of phenolphthalein indicator is added Larutan tak berwarna kekal tak berwarna apabila tiga titis penunjuk fenoftalein ditambahkan. Table 2 / Jadual 2 (a) Suggest names for solvent P and Q. Cadangkan nama bagi pelarut P dan Q. [2 marks / 2 markah] (b) 50 cm3 of ammonia solution is added into beaker A while 5 g of sodium hydroxide powder is added into 50 cm3 of solvent P in beaker B. pH meters are then dipped into both beakers separately. 50 cm3 larutan ammonia dimasukkan ke dalam bikar A manakala 5 g serbuk natrium hidroksida dimasukkan ke dalam 50 cm3 pelarut P dalam bikar B. Meter pH dicelupkan ke dalam kedua-dua bikar secara berasingan. (i) Predict the pH values observed in both beakers A and B. Ramalkan nilai pH yang diperhatikan dalam kedua-dua bikar A dan B. [2 marks / 2 markah] (ii) Explain your prediction. Terangkan ramalan anda. [2 marks / 2 markah] 3. Element X is located in Group 1, Period 2. It reacts with cold water to form a colourless solution which turns red litmus paper blue. Unsur X terletak dalam Kumpulan 1, Kala 2. Unsur X bertindak balas dengan air sejuk membentuk larutan tak berwarna yang menukarkan kertas litmus merah menjadi biru.
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 125 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (a) What is the common name of Group 1? Apakah nama umum Kumpulan 1? [1 mark / 1 markah] (b) State the reason for the colour change observed on red litmus paper. Nyatakan sebab perubahan warna yang diperhatikan pada kertas litmus merah. [1 mark / 1 markah] (c) Element Y is located in the same group but below element X. Unsur Y terletak dalam kumpulan yang sama tetapi di bawah unsur X. (i) Predict the reactivity of element Y with cold water. Ramalkan kereaktifan unsur Y dengan air sejuk. [1 mark / 1 markah] (ii) Explain your prediction. Terangkan ramalan anda. [3 marks / 3 markah] 4. Table 4 shows the number of protons and number of neutrons of some elements. The symbol used for the elements is not the actual atomic symbols of the elements. Jadual 4 menunjukkan bilangan proton dan bilangan neutron bagi beberapa unsur. Simbol yang digunakan bagi unsur-unsur ini bukan simbol atom sebenar unsur-unsur tersebut. Element Unsur Number of protons Bilangan proton Number of neutrons Bilangan neutron P 6 6 Q 6 7 R 11 12 S 17 18 Table 4 / Jadual 4 Based on the symbols given in Table 4, Berdasarkan simbol yang diberikan dalam Jadual 4, (a) Element R reacts actively with icy cold water to form a colourless solution A. When both blue litmus paper and red litmus paper are inserted into solution A, the red litmus paper turns blue but the blue litmus paper remains blue. Unsur R bertindak balas secara aktif dengan air sejuk untuk membentuk larutan A yang tak berwarna. Apabila kedua-dua kertas litmus biru dan kertas litmus merah dimasukkan ke dalam larutan A, kertas litmus merah menjadi biru tetapi kertas litmus biru kekal biru. (i) Write a balanced chemical equation for the reaction mentioned in 1(a). Tuliskan persamaan kimia seimbang bagi tindak balas di 1(a). [2 marks / 2 markah]
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 126 (ii) State the reason for the change of red litmus paper to blue. Nyatakan sebab perubahan kertas litmus merah ke biru. [1 mark / 1 markah] (b) Atom R reacts with atom S to form a stable compound. Atom R bertindak balas dengan atom S membentuk sebatian yang stabil. (i) Name the type of compound formed. Namakan jenis sebatian yang terbentuk. [1 mark / 1 markah] (ii) State the type of attraction force formed in the compound. Nyatakan jenis daya tarikan yang terbentuk dalam sebatian tersebut. [1 mark / 1 markah] (iii) State one physical property of the compound formed. Nyatakan satu sifat fizik bagi sebatian yang terbentuk. [1 marks / 1 markah] (c) (i) Identify atoms that are isotopes. Kenal pasti atom-atom yang merupakan isotop. [1 mark / 1 markah] (ii) Suggest two isotopes used in medical field that give the similar function. Cadangkan dua isotop yang digunakan dalam bidang perubatan yang memberikan fungsi yang serupa. [1 mark / 1 markah] 5. Table 5 shows three different conditions of experiments. Jadual 5 menunjukkan tiga keadaan eksperimen yang berlainan. Experiment Eksperimen Condition Keadaan Time (s) Masa (s) 1 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid with excess granulated zinc at room temperature. 100 cm3 larutan asid nitrik 0.5 mol dm–3 dengan ketulan zink berlebihan pada suhu bilik. 80 2 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid with excess powdered zinc at room temperature. 100 cm3 larutan asid nitrik 0.5 mol dm–3 dengan serbuk zink berlebihan pada suhu bilik. 50
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 127 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 3 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid with excess powdered zinc at 50°C 100 cm3 larutan asid nitrik 0.5 mol dm–3 dengan serbuk zink berlebihan pada 50°C. 30 Table 5 / Jadual 5 (a) Calculate the maximum volume of gas produced in all the three experiments above at STP. [1 mol of gas occupies 22.4 dm3 at STP] Hitungkan isi padu gas maksimum yang terhasil daripada ketiga-tiga eksperimen di atas pada STP. [1 mol gas menempati 22.4 dm3 pada STP] [3 marks / 3 markah] (b) (i) Compare the rate of reaction between Experiment 2 and Experiment 3. Bandingkan kadar tindak balas antara Eksperimen 2 dengan Eksperimen 3. [1 mark / 1 markah] (ii) Based the on Collision Theory, explain the difference between the rate of reaction of Experiment 2 and Experiment 3. Berdasarkan Teori Perlanggaran, terangkan perbezaan kadar tindak balas antara Eksperimen 2 dengan Eksperimen 3. [3 marks / 3 markah] (iii) State the factor causes the difference in the rate of reaction in (b)(ii). Nyatakan faktor yang menyebabkan perbezaan kadar tindak balas di (b)(ii). [1 mark / 1 markah] 6. In an experiment, Jonathan measured and poured 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 sulphuric acid into a conical flask. Then, 10 g of calcium carbonate powder was added into the same conical flask. The conical flask was closed with a rubber stopper and the gas produced was channelled through a delivery tube into a test tube containing 1 cm3 of limewater. Dalam suatu eksperimen, Jonathan menyukat dan menuang 100 cm3 asid sulfurik 0.5 mol dm–3 ke dalam kelalang kon. Kemudian, 10 g serbuk kalsium karbonat ditambahkan ke dalam kelalang kon yang sama. Kelalang kon itu ditutup dengan penyumpat getah dan gas yang terhasil disalurkan melalui tiub penghantar ke dalam tabung uji yang diisi dengan 1 cm3 air kapur.
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 128 (a) Write an ionic equation for the reaction occurs. Tuliskan persamaan ion bagi tindak balas yang berlaku. [2 marks / 2 markah] (b) Name the gas produced. Namakan gas yang terhasil. [1 mark / 1 markah] (c) Calculate the mass of unreacted calcium carbonate. [Relative atomic mass; C, 12; O, 16; Ca, 40] Hitung jisim kalsium karbonat yang belum bertindak balas. Jisim atom relatif: C, 12; O, 16; Ca, 40] [2 marks / 2 markah] (d) Jonathan is given 500 cm3 of 2.0 mol dm–3 hydrochloric acid. Jonathan diberikan 500 cm3 asid hidroklorik 2.0 mol dm–3. (i) Write a balanced chemical equation for the reaction between hydrochloric acid and unreacted calcium carbonate. Tuliskan persamaan kimia seimbang untuk tindak balas antara asid hidroklorik dengan kalsium karbonat yang belum bertindak balas. [2 marks / 2 markah] (ii) Calculate the volume of the hydrochloric acid needed to dissolve the unreacted calcium carbonate. [Relative atomic mass: C = 12, O = 16, Ca = 40] Hitung isi padu asid hidroklorik yang diperlukan untuk melarutkan kalsium karbonat yang belum bertindak balas. [Jisim atom relatif: C = 12, O = 16, Ca = 40] [2 marks / 2 markah]
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 129 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 7. Diagram 7 shows a flow chart involving different reactions of copper salt. Rajah 7 menunjukkan carta alir yang melibatkan pelbagai tindak balas garam kuprum. Compound P Sebatian P Compound Q Sebatian Q Solution T Larutan T Solution S Larutan S Gas R Gas R Gas R Gas R + H2 O III + HCl II + HNO3 (aq) I Δ + + Diagram 7 / Rajah 7 In an investigation, a spatula of green compound P is heated until a black compound Q and colourless bubbles R that turns limewater chalky is formed. 100 cm3 of 1.0 mol dm–3 nitric acid is then added into the black compound Q and a blue solution S is obtained. Next, the green compound P is added into a conical flask with 100 cm3 of 1.0 mol dm–3 hydrochloric acid and a blue solution T is formed. 1 cm3 of both solution S and solution T are poured into test tubes separately. Sodium hydroxide solution is added into both test tubes until excess. Blue precipitate is formed in both test tubes. [Relative atomic mass: H = 1, C = 12, O = 16, Cl = 35.5, Cu = 64] Dalam satu penyiasatan, satu spatula sebatian hijau P dipanaskan sehingga sebatian hitam Q dan gelembung gas tak berwarna R yang mengeruhkan air kapur terbentuk. 100 cm3 asid nitrik 1.0 mol dm–3 kemudian ditambahkan ke dalam sebatian hitam Q dan larutan biru S diperoleh. Seterusnya, sebatian hijau P ditambahkan ke dalam sebatian kelalang kon berisi 100 cm3 asid hidroklorik 1.0 mol dm–3 dan larutan biru T terbentuk. 1 cm3 kedua-dua larutan S dan larutan T dimasukkan ke dalam tabung uji secara berasingan. Larutan natrium hidroksida ditambahkan ke dalam kedua-dua tabung uji sehingga berlebihan. Mendakan biru terbentuk di dalam kedua-dua tabung uji. [Jisim atom relatif: H = 1, C = 12, O = 16, Cl = 35.5, Cu = 64] (a) (i) Name reaction I and reaction II. Namakan tindak balas I dan tindak balas II. [2 marks / 2 markah] (ii) Name compound P, compound Q and gas R. Namakan sebatian P, sebatian Q dan gas R. [3 marka / 3 markah] (b) (i) Name the salt formed in reaction III. Namakan garam yang terbentuk dalam tindak balas III. [1 mark / 1 markah]
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 130 (ii) Calculate the mass of salt formed in reaction III. Hitung jisim garam yang terbentuk dalam tindak balas III. [3 marks / 3 markah] 8. Table 8 shows two alloys and their components. Jadual 8 menunjukkan dua aloi dan komponennya. Alloy Aloi Components Komponen Bronze Gangsa 90% copper / kuprum 10% element W / unsur W Brass Loyang 70% copper / kuprum 30% zinc / zink Steel Keluli 99% iron / ferum 1% element X / unsur X Table 8 / Jadual 8 (a) Draw the arrangement of particles in pure copper and brass. Lukiskan susunan zarah dalam kuprum tulen dan loyang. Pure copper Kuprum tulen Brass Loyang (b) Name elements W and X. Namakan unsur W dan X. [2 marka / 2 markah] (c) Explain why an alloy is harder than a pure metal. Terangkan kenapa aloi lebih keras berbanding logam tulen.
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 131 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. [3 marks / 3 markah] (d) State two advantages of alloying. Nyatakan dua kelebihan pengaloian. [2 marks / 2 markah] Section B / Bahagian B [20 marks / 20 markah] Choose any one question from this section. Pilih mana-mana satu soalan dari bahagian ini. 9. Diagram 9 shows five elements, A, B, C, D and E in the Periodic Table of Elements. The symbols used are not the actual atomic symbols of the elements. Rajah 9 menunjukkan lima unsur, A, B, C, D dan E dalam Jadual Berkala Unsur. Simbol-simbol yang digunakan bukan simbol atom sebenar unsur-unsur tersebut. E B C D A Diagram 9 / Rajah 9 By using the symbols from the Periodic Table of Elements in Diagram 9, Dengan menggunakan simbol-simbol daripada Jadual Berkala Unsur di Rajah 9, (a) Arrange the atomic size in ascending order. Explain your arrangement. Susun saiz atom dalam tertib menaik. Terangkan susunan anda. [7 marks / 7 markah] (b) (i) Identify the element that is chemically inert. Give your reason. Kenal pasti unsur yang lengai secara kimia. Berikan sebab anda. [3 marks / 3 markah] (ii) Identify the elements that can react and form an ionic compound. With the aid of electron arrangement drawing, explain the formation of this compound. Kenal pasti unsur-unsur yang boleh bertindak balas untuk membentuk sebatian ion. Dengan bantuan lukisan susunan elektron, terangkan pembentukan sebatian ini. [8 marks / 8 markah] (iii) State two physical properties of the compound formed in 9(b)(ii). Nyatakan dua sifat fizik bagi sebatian yang terbentuk di 9(b)(ii). [2 marks / 2 markah]
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 132 10. (a) Diagram 10.1 shows some barbecue chickens cooked by Mirah while Diagram 6.2 shows some barbecue chickens cooked by Sarah. Rajah 10.1 menunjukkan ayam barbeku yang dimasak oleh Mirah manakala Rajah 6.2 menunjukkan ayam barbeku yang dimasak oleh Sarah. Diagram 10.1 / Rajah 10.1 Diagram 10.2 / Rajah 10.2 Which chickens are cooked faster? Explain. Ayam yang manakah dimasak dengan lebih cepat? Terangkan. [5 marks / 5 markah] (b) Table 10 shows three sets of experiments in different conditions. Jadual 10 menunjukkan tiga set eksperimen dalam keadaan yang berbeza. Table 10 / Jadual 10 Experiment Eksperimen Condition of the experiment Keadaan eksperimen Time taken (s) Masa diambil (s) I 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid and 10 g of granulated calcium carbonate at room temperature. 100 cm3 asid nitrik 0.5 mol dm–3 dan 10 g ketulan kalsium karbonat pada keadaan bilik. 90 II 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid and 10 g of powdered calcium carbonate at room temperature. 100 cm3 asid nitrik 0.5 mol dm–3 dan 10 g serbuk kalsium karbonat pada keadaan bilik. 45 III 100 cm3 of 0.5 mol dm–3 nitric acid and 10 g of powdered calcium carbonate at 50°C. 100 cm3 asid nitrik 0.5 mol dm–3 dan 10 g serbuk kalsium karbonat dalam 50°C. 30 Based on the Collision Theory, compare and explain the difference of rate of reaction between: Berdasarkan Teori Perlanggaran, bandingkan dan terangkan perbezaan kadar tindak balas antara: (i) Set I and Set II / Set I dengan Set II [5 marks / 5 markah] (ii) Set II and Set III / Set II dengan Set III [5 marks / 5 markah] (c) Suggest one method to reduce the time taken in Experiment III. Explain your suggestion. Cadangkan satu cara untuk memendekkan masa yang diambil di Eksperimen III. Terangkan cadangan anda. [5 marks / 5 markah]
Chemistry Form 4 SPM Year-End Assessment 133 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Section C / Bahagian C [20 marks / 20 markah] Answer all questions in this section. Jawab semua soalan dalam bahagian ini. 11. (a) (i) Explain what is salt. Terangkan apakah garam. [2 marks / 2 markah] (ii) Define soluble salt and insoluble salt. Berikan definisi garam terlarut dan garam tak terlarut. [2 marks / 2 markah] (b) Given the reagents iron(II) oxide and dilute sulphuric acid. Describe a laboratory experiment to prepare dry iron(II) sulphate using the chemical substances provided and include the chemical equation involved. Diberi reagen ferum(II) oksida dan asid sulfurik cair. Terangkan eksperimen makmal untuk menyediakan ferum(II) sulfat kering menggunakan bahan kimia yang disediakan dan sertakan persamaan kimia yang terlibat. [8 marks / 8 markah] (c) Zinc sulphate crystals / Kristal zink sulfat Reagents / Reagen: Sodium hydroxide solution / larutan natrium hidroksida, barium chloride solution / larutan barium klorida, ammonia solution / larutan ammonia, dilute hydrochloric acid / asid hidroklorik cair. Test for cation / Ujian kation Test for anion / Ujian anion Diagram 11 / Rajah 11 The flow chart in Diagram 11 is to identify the cation and anion that present in zinc sulphate solution. Describe the method and observation involved. Carta aliran dalam Rajah 11 adalah untuk mengenal pasti pengesahan kation dan anion yang hadir dalam larutan zink sulfat. Terangkan kaedah dan pemerhatian yang terlibat. [8 marks / 8 markah]
A1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 1 CHAPTER Introduction to Chemistry Pengenalan kepada Kimia Development in Chemistry Field and Its Importance in Daily life Perkembangan Bidang Kimia dan 1.1 Kepentingan dalam Kehidupan 1. composition / komposisi, matter / jirim 2. Organic chemistry / Kimia organik; Inorganic chemistry / Kimia tak organik; Physical chemistry / Kimia fizik; Biochemistry / Biokimia; Neurochemistry / Neurokimia [Any four relevant answers / Empat mana-mana jawapan yang sesuai] 3. Chemical Bahan kimia Function Fungsi (a) Detergent Detergen grease / gris; oil stain / kesan minyak; dirt / kotoran (b) Paracetamol Parasetamol pain / kesakitan (c) Salt Garam preservative / pengawet makanan 4. Analytical chemist / Ahli kimia analisis; Chemical engineer / Jurutera kimia; Chemistry teacher / Guru kimia; Forensic scientist / Ahli sains forensik; Pharmacologist / Ahli farmakologi [Any relevant career / Kerjaya lain yang berkaitan] Scientific Investigation in Chemistry 1.2 Penyiasatan Saintifik dalam Kimia 1. systematic method / kaedah sistematik 2. (a) Making an inference Membuat inferens (b) Making hypothesis Membuat hipotesis (c) Identifying variables Mengenal pasti pemboleh ubah (d) Controlling variables Mengawal pemboleh ubah (e) Collecting data Mengumpul data (f) Interpreting data Mentafsir data (g) Making a conclusion Membuat kesimpulan (h) Preparing a report Menulis laporan – Bigger total surface area exposed allows more sugar (solute) to contact with water (solvent) resulting higher solubility. Jumlah permukaan terdedah yang besar membolehkan lebih gula (zat terlarut) yang bersentuhan dengan air (pelarut) menghasilkan keterlarutan yang tinggi (ii) When the size of brown sugar is smaller, the solubility in water is higher. Apabila saiz gula perang kecil, keterlarutan di dalam air adalah lebih tinggi Section B / Bahagian B 2. (a) (i) Chemistry is the study of composition, structure, properties and interaction of matters Kimia merupakan kajian berkenaan komposisi, struktur, sifat-sifat dan interaksi antara jirim (ii) Biotechnologist / Ahli bioteknologi; Chemical engineer / Jurutera kimia; Chemistry teacher / Guru kimia; Forensic scientist / Ahli sains forensik; Pharmacologist / Ahli farmakologi [Any relevant career / Mana-mana kerjaya yang sesuai] (b) (i) Scientific method is a systematic method used to solve problems using the knowledge of science. Kaedah saintifik ialah kaedah sistematik yang digunakan untuk menyelesaikan masalah dengan menggunakan ilmu pengetahuan sains. (ii) – Making observations Membuat pemerhatian – Making an inference Membuat inferens – Identifying the problem Mengenal pasti masalah – Making hypothesis Membuat hipotesis – Identifying variables Mengenal pasti pemboleh ubah – Controlling variables Mengawal pemboleh ubah – Planning an experiment Merancang eksperimen Usage, Management and Handling of Apparatus and Materials Penggunaan, Pengurusan dan Pengendalian Radas serta Bahan 1.3 Kimia 1. teacher / guru 2. entering / memasuki 3. spreading, sand / merebak, pasir 4. spill / tumpahan 5. Dispose / Lupuskan SPM Practice 1 Objective Questions / Soalan objektif 1. C 2. C 3. C 4. B 5. A 6. C 7. C 8. C 9. C 10. B Structured Questions Soalan struktur Section A / Bahagian A 1. (a) Will the temperature of water affect the solubility of brown sugar? Adakah suhu air mempengaruhi keterlarutan gula perang? (b) Manipulated variable: Temperature of water Responding variable: Solubility of sugar Constant variable: Volume of water / size of brown sugar / mass of brown sugar Pemboleh ubah dimanipulasikan: suhu air Pemboleh ubah bergerak balas: keterlarutan gula Pemboleh ubah dimalarkan: Isi padu air, saiz, gula perang / jisim gula perang. (c) When the temperature of water increases, the solubility of brown sugar increases. Apabila suhu air bertambah, keterlarutan gula perang juga bertambah. (d) Solubility of brown sugar cube is lower when the temperature of water decreases. Keterlarutan gula perang menurun apbila suhu air menurun. (e) Stir the mixture / use brown sugar powder Mengacau campuran / guna serbuk gula perang (f) (i) – Smaller size of sugar have bigger total surface exposed Saiz gula yang kecil mempunyai jumlah permukaan terdedah yang besar Answers
Chemistry Form 4 Answers © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A2 – Collecting data Mengumpul data – Interpreting data Mentafsir data – Making a conclusion Membuat kesimpulan – Preparing a report Manulis laporan (iii) – Be honest and accurate in recording and validating data Jujur dan tepat dalam merekod dan mengesahkan data – Flexible and openminded Luwes dan berfikiran terbuka – Systematic, confident and ethical Sistematik, yakin dan beretika (Any three answers / Mana-mana tiga jawapan) Section C / Bahagian C 3. (a) Mercury is a type of neurotoxin that can damage the nervous system. Merkuri adalah sejenis neurotoksin yang boleh merosakkan sistem saraf. (b) A type of metal poisoning when exposed to excessive amount of mercury. Sejenis keracunan logam apabila terdedah kepada kuantiti merkuri yang berlebihan. (c) Liquid, –39°C / Cecair, –39°C (d) (i) Sulphur / Sulfur (ii) Suction heat from vacuum cleaner can cause mercury gas to vapourise and spread throughout the house. Haba penyedut dari pembersih vakum boleh menyebabkan gas merkuri meruap dan tersebar ke seluruh rumah. (e) (i) Organ Organ Symptom of mercury poisoning Gejala keracunan mercuri Heart Jantung Chest pain Sakit Lungs Peparu Breathing difficulty Sesak nafas Skin Kulit Rash and inflammation Ruam dan keradangan Respiratory tract Saluran pernafasan Inflammation of the throat / respiratory failure (over exposure) Keradangan kerongkong / kegagalan pernafasan (pendedahan berlebihan) [Any three correct pairs / Mana-mana tiga pasangan yang betul] (ii) Mercury vapour inhalation / mercury-contaminated foods / injections / skin absorption. Wap merkuri yang dihidu / makanan yang tercemar dengan merkuri / suntikan / penyerapan melaluikulit. [Any three answer / Manamana tiga jawapan] (f) Headache / Tremor / Numbness, especially around hands, feet or mouth / Vision impairment / Speech and hearing disorders / Muscle weakness / Walking difficulty / Memory loss Sakit kepala / Tremor / Kekebasan, terutama di sekitar tangan dan kaki, serta mulut / Gangguan penglihatan / Gangguan pertuturan dan pendengaran / Kelemahan otot / Kesukaran berjalan / Hilang ingatan. [Any four answers / Mana-mana empat jawapan] 2CHAPTER Matter and Atomic Structure Jirim dan Struktur AtomKimia Basic Concepts of Matter 2.1 Konsep Asas Jirim 1. mass / jisim, space / ruang 2. solid / pepejal, liquid / cecair, gas / gas 3. discrete / diskrit; kinetic / kinetik 4. movement / pergerakan; kinetic / kinetik The Development of Atomic Model 2.2 Perkembangan Model Atom 1. John Dalton / John Dalton; spherical / sfera; discrete / diskrit 2. J.J.Thomson; positive / positif 3. proton/ proton; nucleus / nukleus 4. electron-filled shells / petala berisi elektron; energy level / aras tenaga 5. neutrons / neutron; 1 unit / 1 unit Atomic structure 2.3 Struktur atom 1. Subatomic Zarah subatom Proton Proton Neutron Neutron Electron Elektron Amount Bilangan 4 Position Kedudukan Nucleus Nukleus Shells Petala Relative charge Cas relatif +1 –1 Relative mass Jisim relatif 1 Symbol Simbol e 2. (a) Proton number / Nombor proton (b) total number; electrons / jumlah bilangan; elektron (c) equal / sama 3. (a) 16 (b) 8 (c) 8 (d) 10 (e) more / lebih banyak Isotope and Its Uses 2.4 Isotop dan Penggunaanya 1. (a) Isotope; same; nucleon number Isotop; sama; nombor nukleon (b) percentage / peratusan 2. (a) Ne-20 : 91% Ne-21 : 0.2% Ne-22 : 8.8% (b) [(20 × 91) + (21 × 0.2) + (22 × 8)] 100 = 20.002 3. [(108 × 6.3) + (109 × 25.0) + (111 × 658) + (112 × 1.6)] 98.7 = 110.3 4. (a) Carbon dating / Determination the age of artifacts Pentarikhan karbon / Penentuan umur artifak (b) Cobalt-60 / Kobalt-60 (c) Detect leakage of underground piping. Mengesan kebocoran paip di bawah tanah. (d) Beta radiation / Sinaran beta SPM Practice 2 Paper 1 1. B 2. D 3. C 4. D 5. C 6. C 7. B 8. A 9. B 10. C 11. C Paper 2 1. (a) 3 (b) Natural abundance is the percentage of isotopes presents in a natural sample of an element.
Chemistry Form 4 Answers A3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Kelimpahan semula jadi ialah peratusan isotop yang wujud dalam suatu sampel semula jadi unsur. (c) 24 12 Mg – 79% 25 12 Mg – 10% 26 12 Mg – 11% (d) 12 (e) 24 12 Mg 25 12 Mg 26 12 Mg (f) [(24 × 79) + (25 × 10) + (26 × 11)] 100 = 24.32 (g) 24.32 12 = 2.02 HOTS Challenge - Naphthalene undergoes sublimation. Naftalena mengalami pemejalwapan. - Naphthalene molecules that receive heat energy from enclosed cabinet increases kinetic energy of naphthalene molecules. Molekul naftalena yang menerima tenaga haba daripada kabinet tertutup meningkatkan tenaga kinetik molekul naftelena. - Naphthalene molecules that move more frequently increase space between molecules thus converting physical state of naphthalene from solid to gas. Molekul naftalena yang bergerak dengan lebih kerap meningkatkan jarak di antara molekul-molekul lalu menyebabkan perubahan keadaan fizikal naftalena daripada pepejal ke gas. 3CHAPTER The Mole Concept, Chemical Formula and Equation Konsep Mol, Formula dan Persamaan Kimia Relative Atomic Mass and Relative Molecular Mass Jisim Atom Relatif dan Jisim Molekul 3.1 Relatif 1. (a) atom, carbon-12 atom, karbon-12 (b) molecule, carbon-12 molekul, karbon-12 (c) Butane / Butana, C4H10 58 0.5 34.8 (d) Sodium hydroxide / Natrium hidroksida, NaOH 40 2.5 100 (e) Magnesium chloride / Magnesium klorida, MgCl2 95 0.4 38 (f) Ammonium sulphate / Ammonium sulfat, (NH4)2SO4 132 15 1980 3. Number of moles Bilangan mol Volume Isi padu (dm3 ) (a) 3.5 78.4 (b) 0.25 5.6 (c) 0.4 9.6 (d) 12 288 Chemical Formula 3.3 Formula Kimia 1. (a) (i) Empirical formula Formula empirik (ii) Molecular formula Formula molekul (b) the simplest teringkas (c) the simplest ratio of atoms nisbah atom teringkas (d) charge cas 2. Simplest mole ratio Nisbah mol teringkas Empirical formula Formula empirik (a) C : H = 6 : 12 = 1 : 2 CH2 (b) CH2O (c) C : O = 1 : 2 CO2 (d) C4H5N2O (e) C9H8O4 2. Molecule Molekul Chemical formula Formula kimia Relative molecular mass Jisim molekul relatif Water Air H2O 2(1) + 16 = 18 Carbon dioxide Karbon dioksida CO2 12 + 2(16) = 44 Ammonia Ammonia NH3 14 + 3(1) = 17 Sulphur trioxide Sulphur trioksida SO3 32 + 3(16) = 80 Tetrachloromethane Tetraklorometana CCl4 12 + 4(35.5) = 154 3. Substance Sebatian Chemical formula Formula kimia Relative formula mass Jisim formula relatif Copper(II) sulphate CuSO4 64 + 32 + 4(16) = 160 Aluminium oxide Al2O3 2(27) + 3(16) = 102 Ammonium carbonate (NH4)2CO3 2(14) + 8(1) + 12 + 3(16) = 96 Zinc hydroxide Zn(OH)2 65 + 2(16) + 2(1) = 99 Mole Concept 3.2 Konsep Mol 1. (b) (i) 1.5 x 1024 (ii) 9.0 × 1023 (iii) 4.5 × 1023 (c) (i) 3.0 × 1024 (ii) 1.8 × 1024 (iii) 4.5 × 1023 2. Substances Bahan Molar mass Jisim molar (g mol–1) Number of moles Bilangan mol Mass Jisim (g) (a) Helium / Helium, He 4 3 12 (b) Oxygen / Oksigen, O2 32 0.25 8
Chemistry Form 4 Answers © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A4 3. Steps kaedah Elements P O 2. Calculate the number of moles [mass / relative atomic mass] Hitungkan bilangan mol [jisim / jisim atom relatif] Number of moles Bilangan mol 4.6 23 = 0.2 1.6 16 = 0.1 3. Divide the number of mole with the smallest number Bahagikan bilangan mol dengan nombor yang terkecil Ratio of mole Nisbah mol 0.2 0.1 = 2 0.1 0.1 = 1 4. Write the simplest ratio Tuliskan nisbah teringkas Simplest ratio Nisbah teringkas 2 1 Therefore, empirical formula of metal P oxide is P2O. Maka, formula empirik untuk logam P oksida ialah P2O. 4. Compound Sebatian Empirical formula Formula empirik n Molecular formula Formula molekul (b) Benzene Benzena C6H12 (c) Hexene Heksena 6 (CH2)6 = C6H12 (d) Pentene Pentena CH2 (CH2)5 = C5H10 5. If (CH2O)n represents molecular formula compound X, Jika (CH2O)n mewakili formula molekul sebatian X, Then / Maka [12 + 2(1) + 16]n = 180 30n = 180 n = 6 ∴ (CH2O)6 Therefore, molecular formula of compound X is C6H12O6. SPM Practice 3 Paper 1 1. C 2. B 3. C 4. B 5. A 6. D 7. C 8. B 9. A 10. B 11. D 12. C 13. D 14. B 15. B Paper 2 Section A / Bahagian A 1. (a) CaCO3 + 2H+ → Ca2+ + H2O + CO2 (b) Carbon dioxide / Karbon dioksida (c) – Calculation of ratio of mole between hydrogen ion and named gas Pengiraan nisbah mol di antara ion hidrogen dan gas yang dinamakan = H+ : CO2 = 2 : 1 = 0.2 : 0.1 – Calculation of volume of gas produced at room condition. Pengiraan isi padu gas yang dihasilkan pada keadaan bilik. = 0.1 × 24 = 2.4 dm3 = 2400 cm3 (d) – Calculation of mole ratio between the named gas and hydrogen ion. Pengiraan nisbah mol antara gas yang dinamakan dan ion hidrogen = CO2 : H+ = 1 : 2 = 0.5 : 0.1 – Calculation of number of hydrogen ions needed to produce 0.5 mole of named gas. Pengiraan bilangan ion hidrogen yang diperlukan untuk menghasilkan 0.5 mol gas yang dinamakan. = 0.1 × 6.02 × 1023 = 6.02 × 1022 (e) – Calculation of number of moles for 15 g of calcium carbonate. Pengiraan bilangan mol untuk 15 g kalsium karbonat. = 15 [40 + 12 + 3(16)] = 0.15 mol – Mole ratio between hydrochloric acid and calcium carbonate. Nisbah mol antara asid hidroklorik dan kalsium karbonat. = 2 : 1 = 0.2 : 0.1 Dengan itu, formula molekul sebatian X ialah C6H12O6. Chemical Equation 3.4 Persamaan Kimia 1. (a) Mg + Cl2 → MgCl2 (b) 4Na + O2 → 2Na2O (c) 2H2O2 → 2H2O + O2 (d) 3FeSO4 + 6NaOH → 3Fe(OH)2 + 3Na2SO4 (e) Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2 2. (a) Balanced chemical equation / Persamaan kimia seimbang: Zn(s) + H2SO4(aq) → ZnSO4 (aq) + H2(g) Zn(p) + H2SO4(ak) → ZnSO4(ak) + H2(g) Balanced ionic equation / persamaan ion seimbang: Zn(s) + 2H+(aq) → Zn2+(aq) + H2(g) Zn(p) + 2H+(ak) → Zn2+(ak) + H2(g) (b) Balanced chemical equation / Persamaan kimia seimbang: CaCO3(s) + 2CH3COOH(aq) → Ca(CH3COO)2(aq) + CO2(g) + H2O(l) CaCO3(p) + 2CH3COOH(ak) → CaCH3COO)2(ak) + CO2(g) + (H2O(ce) Balanced ionic equation / persamaan ion seimbang: CaCO3(s) + 2H+(aq) → Ca2+(aq) + CO2(g) + H2O(l) CaCO3(p) + 2H+(ak) → Ca2+(ak) + CO2(g) + H2O(ce) (c) Balanced chemical equation / Persamaan kimia seimbang: AgNO3(aq) + KCl(aq) → AgCl(s) + KNO3(aq) AgNO3(ak) + KCl(ak) → AgCl(s) + KNO3(ak) Balanced ionic equation / persamaan ion seimbang: Ag+(aq) + Cl– (aq) → AgCl(s) Ag+(ak) + Cl – (ak) → AgCl(p) (d) Balanced chemical equation / Persamaan kimia seimbang: Mg(s) + CuSO4(aq) → MgSO4(aq) + Cu(s) Mg(p) + CuSO4(ak) → MgSO4(ak) + Cu(p) Balanced ionic equation / persamaan ion seimbang: Mg(s) + Cu2+(aq) → Mg2+(aq) + Cu(s) Mg(p) + Cu2+(ak) → Mg2+(ak) + Cu(p)
Chemistry Form 4 Answers A5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. – Calculation of unreacted mass for calcium carbonate. Pengiraan jisim kalsium karbonat yang belum bertindak balas. = (0.15 – 0.1) × 100 = 5 g Section B / Bahagian B 2. (a) (i) 2Pb(NO3)2 → 2PbO + ∆ 4NO2 + O2 (ii) Three qualitative aspects Tiga aspek kualitatif – Reactant (starting substance on the leftside of equation) is lead(II) nitrate Bahan tindak balas (bahan pemula yang berada di sebelah kiri persamaan) ialah plumbum(II) nitrat – Products (new substances formed on the right-side of equation) is lead(II) oxide, nitrogen dioxide gas and oxygen gas Hasil tindak balas (bahan baharu terhasil yang berada di sebelah kanan persamaan) ialah plumbum(II) oksida, gas nitrogen dioksida dan gas oksigen – Physical state for both lead(II) nitrate and lead(II) oxide are solid while both nitrogen dioxide and oxygen are gas Keadaan fizikal untuk kedua-dua plumbum(II) nitrat dan plumbum(II) oksida ialah pepejal manakala kedua-dua gas nitrogen dioksida dan gas oksigen ialah gas. Two quantitative aspects Dua aspek kuantitatif – 2 moles of lead(II) nitrate is decomposed to 2 mol plumbum(II) nitrat diuraikan kepada – 2 moles of lead(II) oxide, 4 moles of nitrogen dioxide and 1 mole of oxygen 2 mol plumbum(II) oksida, 4 mol gas nitrogen dioksida dan 1 mol gas oksigen (iii) – Brown gas is formed. Gas berwarna perang terhasil. – Pungent smell is produced. Bau sengit terhasil. (iv) Confirmatory test for nitrogen dioxide gas Ujian pengesahan untuk gas nitrogen dioksida – Insert a moist blue litmus paper into a test tube containing the gas Masukkan kertas litmus biru lembap ke dalam tabung uji yang mengandungi gas tersebut. – Moist blue litmus paper turns red. Kertas litmus biru lembap bertukar merah. (iv) Confirmatory test for oxygen gas Ujian pengesahan untuk gas oksigen – Insert a glowing splinter into a test tube containing the gas Masukkan kayu uji berbara ke dalam tabung uji yang mengandungi gas tersebut – Splinter relights Kayu uji menyala semula 2. (b) (i) Chemical equation: Persamaan kimia: ZnCO3 + H2SO4 → ZnSO4 + CO2 + H2O Ionic equation / Persamaan ion: ZnCO3 + 2H+ → Zn2+ + CO2 + H2O (ii) – Number of moles for zinc carbonate Bilangan mol zink karbonat = 20 [65 + 12 + 3(16)] = 0.16 moles – Maximum mass of zinc sulphate formed Jisim maksimum zink sulfat yang terbentuk = 0.16 × [65 + 32 + 4(16)] = 25.76 g (ii) – Calculation of volume of carbon dioxide gas at STP. Pengiraan isi padu gas karbon dioksida pada STP. = 0.16 × 22.4 = 3.584 dm3 – Calculation of volume of carbon dioxide at room condition Pengiraan isi padu gas karbon dioksida pada keadaan bilik = 0.16 × 24 = 3.84 dm3 Section C / Bahagian C 3. (a) – Empirical formula of glucose is CH2O. Formula empirik glukosa ialah CH2O. – Empirical formula is a chemical formula that shows the simplest ratio of atoms of each element in a compound. Formula empirik ialah formula kimia yang menunjukkan nisbah teringkas bilangan atom bagi setiap unsur dalam suatu sebatian. – Molecular formula is a chemical formula that shows the actual number of atoms of each element in a compound. Formula molekul ialah formula kimia yang menunjukkan bilangan atom sebenar setiap jenis unsur dalam suatu sebatian. (b) Determination of empirical formula of magnesium oxide Penentuan formula empirik magnesium oksida Procedures / Prosedur: – Clean 20 cm magnesium tape with sandpaper to remove oxide layer. Bersihkan 20 cm pita magnesium dengan kertas pasir untuk menyingkirkan lapisan oksida. – Weigh an empty crucible with lid and record its mass. Timbang mangkuk pijar kosong bersama penutupnya dan catatkan jisimnya. – Roll the magnesium tape into a loose coil, place it inside the crucible and weigh again. Record the mass of the magnesium tape and the crucible. Gulungkan pita magnesium tersebut menjadi gulungan longgar, masukkan ke dalam mangkuk pijar dan timbang sekali lagi. Catatkan jisim pita magnesium dan mangkuk pijar. – Place the crucible on a clay pipe triangle and heat strongly. Letakkan mangkuk pijar tersebut di atas segi tiga tanah liat dan panaskan dengan kuat.
Chemistry Form 4 Answers © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A6 – Lift the lid gently at intervals to allow oxygen to enter for a complete combustion of magnesium and then close the lid immediately to prevent magnesium oxide from escaping. Angkat penutup dengan perlahan sekali-sekala untuk membenarkan gas oksigen masuk bagi pembakaran lenskap dan kemudian ditutup dengan segera untuk menghalang magnesium oksida daripada keluar. – Cool and weigh the crucible at intervals during the combustion until a constant mass is obtained. Sejukkan dan timbang mangkuk pijar sekali-sekali sepanjang pembakaran sehingga jisim malar diperoleh. – Record the final constant mass. Catatkan jisim malar akhir. [max 6 points] Tabulation of results / Jadual keputusan: Mass of crucible + lid Jisim mangkuk pijar + penutup = a g Mass of crucible + lid + magnesium Jisim mangkuk pijar + penutup + magnesium = b g Mass of crucible + lid + magnesium oxide Jisim mangkuk pijar + penutup + magnesium oksida = c g Calculation / Pengiraan: Element Unsur Mg O Mass Jisim (g) (b – a) (c – b) Number of moles Bilangan mol (b – a) 24 (c – b) 16 Simplest ratio Nisbah teringkas x y – Empirical Formula = MgxOy Formula empirik = MgxOy (i) Chemical equation: Persamaan kimia: MgO + 2HCl → MgCl2 + H2O Ionic equation / Persamaan ion: MgO + 2H+ → Mg2+ + H2O – To study general trends in chemical changes of the elements Untuk mengkaji perubahan sifat kimia secara umum – To predict properties of an element and its compounds based on its position in the Periodic Table of Elements Untuk meramalkan sifat-sifat unsur dan sebatiannya berdasarkan kedudukan dalam Jadual Berkala Unsur – To predict the position of an unknown element in the Periodic Table of Elements based on its properties Untuk meramalkan kedudukan unsur yang tidak diketahui dalam Jadual Berkala Unsur berdasarkan sifatsifatnya. – To understand the relationship between elements from different groups in the Periodic Table of Elements Untuk memahami hubungan antara unsur-unsur daripada kumpulan yang berlainan dalam Jadual Unsur Berkala [Any three answers / Mana-mana tiga jawapan] The Arrangement in the Periodic Table of Elements Susunan Unsur dalam Jadual Berkala 4.2 Unsur Moden 1. (a) 18 (b) 7 2. group / kumpulan; period / kala 3. – Electron arrangement of atom P is 2.8.8.2 Susunan elektron atom P ialah 2.8.8.2 – Atom P is located in Group 2 because it has two valence electrons. Atom P terletak di Kumpulan 2 kerana ia mempunyai dua elektron valens. – Atom P is located in Period 4 because it has four electronfilled shells. Atom P terletak di Kala 4 kerana mempunyai empat petala berisi elektron. Elements in Group 18 4.3 Unsur dalam Kumpulan 18 (a) Noble / inert gases Gas adi / gas lengai (b) – Atom has achieved the most stable duplet / octet electron arrangement. Atom telah mencapai susunan elektron duplet / oktet yang stabil. (ii) – Calculation of number of moles for 25 g of magnesium oxide Pengiraan bilangan mol 25 g magnesium oksida = 25 [24 + 16] = 0.625 mol – Calculation of maximum mass of magnesium chloride formed Pengiraan jisim maksimum magnesium klorida yang terbentuk = 0.625 × [24 + 2(35.5)] = 59.375 g – Calculation of maximum mass of water formed Pengiraan jisim maksimum air yang terbentuk = 0.625 × [2(1) + 16] = 11.25 g HOTS Challenge Percentage of nitrogen in urea Peratusan nitrogen dalam urea = 28 60 × 100% = 46.67% Percentage of nitrogen in ammonium sulphate Peratusan nitrogen dalam ammonium sulfat = 28 132 × 100% = 21.21% The best fertiliser is urea. Baja terbaik ialah urea. Urea has the higher percentage of nitrogen. Urea mempunyai peratusan nitrogen yang tinggi. 4CHAPTER The Periodic Table of Elements Jadual Berkala Unsur The Historical Development of the Periodic Table of Elements 4.1 Perkembangan Jadual Berkala Unsur 1. Antoine Lavoisier – f Johann W. Dobereiner – d John Newlands – b Lothar Meyer – a Dmitri Mendeleev – c Henry Moseley – e 2. – To study general trends in physical changes of the elements Untuk mengkaji perubahan sifat fizik secara umum
Chemistry Form 4 Answers A7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. – Atom does not receive, release or share electrons with other elements. Atom tidak menerima, menderma atau berkongsi elektron dengan unsur-unsur yang lain. (c) Diagram 1.1 / Rajah 1.1 – Helium Diagram 1.2 / Rajah 1.2 – Neon Elements in Group 1 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1 (a) Alkali metal / Logam alkali (b) – Potassium is more reactive than sodium. Kalium adalah lebih reaktif daripada natrium. – Atomic size of potassium is bigger than sodium. Saiz atom kalium lebih besar daripada natrium. – Electrostatic force of attraction between nucleus and electrons becomes weaker. Daya tarikan elektrostatik antara nukleus dan elekron semakin lemah. – Ability of potassium to release the electron is higher than sodium. Keupayaan kalium untuk mendermakan elektron adalah lebih tinggi daripada natrium. (c) (i) Water / Air 2Na(s) + 2H2O(l) → 2NaOH(aq) + H2(g) 2Na(p) + 2H2O(ce) → 2NaOH(ak) + H2(g) (ii) Oxygen / Oksigen 4Na(s) + O2(g) → 2Na2O(s) 4Na(p) + O2(g) → 2Na2O(p) (iii) Chlorine / Klorin 2Na(s) + Cl2(g) → 2NaCl(s) 2Na(p) + Cl2(g) → 2NaCl(p) Elements in Group 17 4.5 Unsur dalam Kumpulan 17 1. Element Unsur Chemical formula Formula kimia Physical state Keadaan fizik Colour Warna Fluorine Fluorin Pale yellow Kuning pudar Chlorine Klorin Cl2 Gas Gas Bromine Bromin Br2 Liquid Cecair Iodine Iodin I2 Purplish – black Ungu–hitam 2. – Molecular size of each element increases when going down the group. Saiz molekul setiap unsur bertambah apabila menuruni kumpulan. – Intermolecular force of attraction becomes stronger. Daya tarikan antara molekul menjadi semakin kuat. – More heat energy is needed to overcome the stronger intermolecular force of attraction. Lebih banyak tenaga diperlukan untuk mengatasi daya tarikan antara molekul yang semakin kuat itu. Elements in Period 3 4.6 Unsur dalam Kala 3 1. Acidic oxide Oksida asid Amphoteric oxide Oksida amfoterik Basic oxide Oksida bes SO2, P4O10, Cl2O7 Al2O3, PbO MgO, K2O, N2O 2. (a) SO2, Al2O3, MgO (b) Type of oxide Jenis oksida Solubility in HNO3(aq) Keterlarutan dalam HNO3(ak) Solubility in NaOH(aq) Keterlarutan dalam NaOH(ak) MgO Soluble Terlarut Insoluble Tidak terlarut Al2O3 Soluble Terlarut Soluble Terlarut SO2 Insoluble Tidak terlarut Soluble Terlarut (c) MgO – pH value higher than 7 Nilai pH lebih daripada 7 SO2 – pH value lower than 7 Nilai pH kurang daripada 7 Transition Elements 4.7 Unsur Peralihan (a) Have more than one oxidation numbers Mempunyai lebih daripada satu nombor pengoksidaan (b) Can form coloured ions / compounds Boleh membentuk ion / sebatian berwarna (c) Can form complex ions / compounds Boleh membentuk ion / sebatian kompleks (d) Some transition elements can act as catalysts Beberapa unsur peralihan boleh bertindak sebagai mangkin SPM Practice 4 Paper 1 1. C 2. C 3. B 4. A 5. C 6. B 7. A 8. D 9. D 10. C 11. D 12. B 13. A 14. A 15. A Paper 2 Section A / Bahagian A 1. (a) (i) A and B A dan B (ii) D (iii) E (b) 2A(s) + 2H2O(l) → 2AOH(aq) + H2(g) 2A(p) + 2H2O(ce) → 2AOH(ak) + H2(g) (c) (i) 2.8.1 (ii) Atom X is more reactive than atom A. Atom X lebih reaktif daripada atom A. (iii) – Atomic size of X is bigger than A. Saiz atom X lebih besar daripada A. – Electrostatic force of attraction between nucleus and electron in X is weaker than A. Daya tarikan elektrostatik antara nukleus dengan elektron dalam X lebih lemah berbanding A. – Atom X has higher ability to release its valence electron than A. Atom X mempunyai keupayaan yang lebih tinggi untuk menderma elektron valensnya berbanding A. 2. (a) (i) X, Z (ii) 2X(s) + 2H2O(l) → 2XOH (aq) + H2(g) 2X(p) + 2H2O(ce) → 2XOH(ak) + H2(g) 2Z(s) + 2H2O(l) → 2ZOH(aq) + H2(g) 2Z(p) + 2H2O(ce) → 2ZOH(ak) + H2(g) (b) – X and Z X dan Z – Both have the same number of valence electron. Kedua-dua mempunyai bilangan elektron valens yang sama. (c) (i) 4Z(s) + Y2(g) → 2Z2Y(s) 4Z(p) + Y2(g) → 2Z2Y(p) (ii) – Number of moles for Z Bilangan mol bagi Z = 1.95 39 = 0.05 mol
Chemistry Form 4 Answers © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A8 – Mole ratio between Z and product (Z2Y) Nisbah mol antara Z dan hasil tindak balas (Z2Y) = 4 : 2 = 0.05 : 0.025 mol – Mass of product (Z2Y) Jisim hasil tindak balas (Z2Y) = 0.025 × [2(39) + 16] = 2.35 g Section B / Bahagian B 3. (a) (i) Chlorine / klorin – 2.8.7 Bromine / bromin – 2.8.18.7 (ii) – Iodine, bromine, chlorine Iodin, bromin, klorin – Iodine has five electron-filled shells, bromine has four electron-filled shells and chlorine has three electron-filled shells. Iodin mempunyai lima petala berisi elektron, bromin mempunyai empat petala berisi elektron dan klorin mempunyai tiga petala berisi elektron. – Elements in the same group will have bigger atomic size when they have more electronfilled shells. Unsur-unsur dalam kumpulan yang sama akan mempunyai saiz atom yang lebih besar jika mempunyai bilangan petala berisi elektron yang lebih banyak. (b) (i) To react with concentrated hydrochloric acid forming chlorine gas / Untuk Bertindak balas dengan asid hidroklorik pekat menghasilkan gas klorin. (ii) Colourless water turns into pale yellow solution Air yang tak berwarna bertukar menjadi larutan kuning pudar. (iii) Cl2(g) + H2O(l) → HCl(aq) + HOCl(aq) Cl2(g) + H2O(ce) → HCl(ak) + HOCl(ak) (iv) – Activity must be carried out in a fume chamber Aktiviti mesti dijalankan dalam kebuk wasap. – Wear safety goggles Pakai topeng keselamatan – Wear rubber gloves Pakai sarung tangan getah (c) (i) 4Na(s) + O2(g) → 2Na2O(s) 4Na(p) + O2(g) → 2Na2O(p) (ii) Bright yellow flame Nyalaan kuning terang (iii) – Number of moles for 5 g of sodium Bilangan mol untuk 5 g natrium = 4.6 23 = 0.2 mol – Mole ratio between Na and Na2O Nisbah mol antara Na dan Na2O = 4 : 2 = 0.2 : 0.1 mol – Maximum mass of salt, Na2O Jisim maksimum garam, Na2O = 0.1 × [2(23) + 16] = 6.2 g – Name of salt Nama garam Sodium oxide Natrium oksida (iv) – Position of potassium: Group 1, Period 4. Kedudukan kalium: Kumpulan 1, Kala 4. – Potassium is more reactive than sodium. Kalium lebih reaktif daripada natrium. – Electrostatic force of attraction between nucleus and electron of potassium is weaker than sodium. Daya tarikan elektrostatik antara nukleus dengan elektron kalium lebih lemah berbanding natrium. – Ability of potassium to release its valence electron is higher than sodium. Keupayaan kalium untuk menderma elektron valensnya lebih tinggi berbanding natrium. Section C / Bahagian C 4. (a) – Q, P, R – P is aluminium oxide P ialah aluminium oksida – Q is magnesium oxide Q ialah magnesium oksida – R is sulphur dioxide R ialah sulfur dioksida – Chemical equation Persamaan kimia: QO(s) + 2HNO3(aq) → Q(NO3)2(aq) + H2O(l) QO(p) + 2HNO3(ak) → Q(NO3)2(ak) + H2O(ce) MgO(s) + 2HNO3(aq) → Mg(NO3)2(aq) + H2O(l) MgO(p) + 2HNO3(ak) → Mg(NO3)2(ak) + H2O(ce) (b) Balanced chemical equation Persamaan kimia seimbang 3Br2(g) + 2Fe(s) → 2FeBr3(s) 3Br2(g) + 2Fe(p) → 2FeBr3(p) – Mole ratio between Br2 and FeBr3 Nisbah mol antara Br2 dengan FeBr3 = 3 : 2 = 0.1 : 0.067 – Mass of brown solid, FeBr3 Jisim pepejal perang, FeBr3 = 0.067 × [56 + 3(80)] = 19.832 g (c) (i) – Colourless solution turns pink. Larutan tak berwarna menjadi merah jambu – Hydroxide ions present Ion hidroksida hadir (ii) Procedures / Prosedur: – Cut a small piece of sodium / W with a knife and clean the paraffin oil with a filter paper. Potong seketul natrium / W yang kecil dengan menggunakan pisau dan bersihkannya dengan menggunakan kertas turas. – Place sodium / W on gas jar spoon using a tongs. Letakkan natrium / W di atas sudu balang gas dengan menggunakan penyepit. – Heat sodium / W until it burns. Panaskan natrium / W sehingga terbakar. – Lower the spoon quickly into the gas jar that contain chlorine gas. Masukkan sudu ke dalam balang gas yang berisi gas klorin. Observation / Pemerhatian: – Sodium / W burns with bright yellow flame. Natrium / W terbakar dengan nyalaan kuning terang. – White solid is formed. Pepejal putih terbentuk. Chemical equation Persamaan kimia