รวม โคลงสี่สุภาพ “สํานวนไทย”
สารบัญ หนา ไกเห็นตีนงู งูเห็นนมไก 1 หัวลานนอกครู 2 สุกเอาเผากิน 3 แกวงเทาหาเสี้ยน 4 ปากวาตาขยิบ 5 น้ําขึ้นใหรีบตัก 6 ฟงหูซายทะลุหูขวา 7 ลูกไมหลนไมไกลตน 8 คนลมอยาขาม 9 รําไมดีโทษปโทษกลอง 10 ซื่อกินไมหมด คดกินไมนาน 11 ดินพอกหางหมู 12 หวังน้ําบอหนา 13 หนักเอาเบาสู 14 ใจดีสูเสือ 15 เชือดไกใหลิงดู 16 อาปากเห็นลิ้นไก 17 ปากปราศัยน้ําใจเชือดคอ 18 สีซอใหควายฟง 19 ปลาหมอตายเพราะปาก 20 ผักชีโรยหนา 21 มาดีดกระโหลก 22 มือไมพายเอาเทาราน้ํา 23 ถี่ลอดตาชางหางลอดตาเล็น 24 ความรูทวมหัวเอาตัวไมรอด 25
สารบัญ หนา กระตายตื่นตูม 26 เกี่ยวแฝกมุงปา 27 กลานักมักบิ่น 28 กินน้ําไมเผื่อแลง 29 ฆาควายอยาเสียดายพริก 30 จับงูขางหาง 31 จับเสือมือเปลา 32 กลับเนื้อกลับตัว 33 กอรางสรางตัว 34 กําแพงมีหูประตูมีชอง 35 หนามยอกเอาหนามบง 36 เขาเถื่อนอยาลืมพรา 37 โงเงาเตาตุน 38 ตัดหางปลอยวัด 39 กวาถั่วจะสุกงาก็ไหม 40 ขวางงูไมพนคอ 41 ขุดบอลอปลา 42 จุดไตตําตอ 43 ผัวหาบเมียคอน 44 ขี่ชางจับตั๊กแตน 45 จับแพะชนแกะ 46 เขาเมืองตาหลิ่วตองหลิ่วตาตาม 47 ตําน้ําพริกละลายแมน้ํา 48 กงเกวียนกําเกวียน 49 กบในกะลาครอบ 50
สารบัญ หนา ชักใบใหเรือเสีย 51 ชักแมน้ําทั้งหา 52 ทํานาบนหลังคน 53 เขาดายเขาเข็ม 54 ตาบอดคลําชาง 55 ตักน้ํารดหัวตอ 56 ตาบอดไดแวน 57 หัวลานไดหวี 58 มือดวนไดแหวน 59 มากหมอมากความ 60 ฟนฝอยหาตะเข็บ 61 กวนน้ําใหขุน 62 กินปูนรอนทอง 63 ตื่นแตดึก สึกแตหนุม 64 ซื้อรมหนาฝน 65 ตนคดปลายตรง 66 ถมน้ําลายรดฟา 67 ดอกไมริมทาง 68
ไกเห็นตีนงู งูเห็นนมไก ไก งามขนมากดวย สีสัน เห็น หนึ่งเลื้อยตาหัน จดจอง ตีน ที่แอบไกทัน เห็นอยู งูมิอาจปดปอง ซอนให ไกเห็น งูเงี้ยวหยุดสายเลื้อย จับตา เห็น ไกมองตรงมา กลาวอาง นม ไกซอนงูหา เจออยู ไก ปดงูปดบาง ตางรู เชิงกัน 1
หัวลานนอกครู หัว ดีถืออวดโอ ลืมตน ลาน เรื่องรูมากจน สูผู นอก แบบนอกแผนปน จนมั่ว ครูสั่งทําขัดสู สุดทาย เสียผล 2
สุกเอาเผากิน สุก เพียงใสปากทอง ลงคอ เอา เสร็จแบบลวกพอ ผานพน เผา แคสุกงายขอ เลือกกอน กิน อิ่มไรรสคน ลึกล้ํา วิธี 3
แกวงเทาหาเสี้ยน แกวง เทาไปมั่วตั้ว นาชัง เทา ย่ําเหยียบจนพัง อื่นผู หา เรื่องสอดชอบหวัง หาเหตุ เสี้ยน ทิ่มตําจึงรู เจ็บยอน เขาตัว 4
ปากวาตาขยิบ ปาก พูดจาเอยเอื้อน วจี วา อยางทําอยางดี แตแสรง ตา มองสื่อความมี นัยเลห ขยิบ บอกความแจง ปากแยง กับใจ 5
น้ําขึ้นใหรีบตัก น้ํา ไหลหลั่งหลอเลี้ยง ชีวา ขึ้น ขอบตลิ่งมา เออใกล ใหรีบ ฉกฉวยหา โอกาส ตัก เก็บตักตุนไว ดื่มใช ภายหลัง 6
ฟงหูซายทะลุหูขวา ฟงหูซายรับถอย คําเปรย ทะลุหูขวาเลย ผานถอย รับฟงหากทําเฉย นิ่งอยู ขืนขัดความมากนอย รับรอย ทําศูนย 7
ลูกไมหลนไมไกลตน ลูกไมมีรากเหงา ตรงกัน หลน อยูยังเปนพันธุ จากตน ไมไกล หางตาหัน เห็นอยู ตน ลูกสัมพันธขน หนอเนื้อ เชื้อไข 8
คนลมอยาขาม คน อาจตนสบราย ปลายดี ลม กลับพลิกชีวี ลุกได อยา ดูหมิ่นศักดิ์ศรี เขากอน ขาม ปายเขาจําไว ผูกแคน เอาคืน 9
รําไมดีโทษปโทษกลอง รํา รายขยับยาย ตามเพลง ไมดี ยกตนเอง ปกปอง โทษป เปาบรรเลง รํายาก โทษกลอง คอยปาวรอง ปราย กลองเลว 10
ซื่อกินไมหมด คดกินไมนาน ซื่อ สัตยเขายอมให จนเหลือ กินไมหมด รสเจือ อรอยลิ้น คด โกงอาจเต็มเรือ แรกเริ่ม กินไมนาน หมดสิ้น ดาวดิ้น หิวโหย 11
ดินพอกหางหมู ดิน โคลนจับเปรอะเปอน สะสม พอก เพิ่มโคลนเปนปม คั่งคาง หาง เปรยเปรียบงานจม กองอยู หมูยากชําระลาง หมดสิ้น โคลนดิน 12
หวังน้ําบอหนา หวัง น้ําในบอนี้ แตะถึง น้ํา ดื่มอิ่มเหมาะพึง เลือกไว บอ ไกลอยาดันดึง หวังเลือก หนา บออาจแหงไซร อดได ดื่มกิน 13
หนักเอาเบาสู หนัก งานบยอทอ หันหลัง เอา เถิดเต็มกําลัง สุดสู เบา งานบหยุดยัง ทําตอ สู บเกี่ยงงานรู หนักสู เบาเอา 14
ใจดีสูเสือ ใจ คนที่แกรงกลา เหนือใคร ดีเกิดอยูภายใน หยั่งรู สู บยั่นสิ่งใด ในโลก เสือ ปะหนายิ้มสู บคราม เกรงกลัว 15
เชือดไกใหลิงดู เชือด ไกขูขมให ลิงกลัว ไกถูกโทษจนตัว ดาวดิ้น ลิง เห็นเลือดหูหัว ตาตื่น ดู ขยาดชีพสิ้น ละมาย คลายไก 16
อาปากเห็นลิ้นไก อา ปากจะเอยเอื้อน วจี ปาก ขยับพาที เบื่อหนา เห็น เหลี่ยมเลหความตี ออกอยู ลิ้นไก ยามปากอา เบิ่งรู ดูเห็น 17
ปากปราศัยน้ําใจเชือดคอ ปาก พูดลอหลอกให ยินดี ปราศัย หวานพาที เคลือบถอย น้ําใจ ประดุจมี คมมีด เชือดคอ เลือดไหลยอย เปรียบออย ชิมขม 18
สีซอใหควายฟง สีซอ เปรียบดั่งได สื่อความ ใหแปลกคนฟงตาม เปรียบคลาย ควาย ยินบซึ้งยาม ซอสื่อ ฟง ถูกผิดดีราย บเขา ถึงความ 19
ปลาหมอตายเพราะปาก ปลาหมอ กินดะดวย นิสัย ตาย เหตุปากเปนภัย บอยครั้ง เพราะ ประมาทเปนนัย เปรยเปรียบ ปาก พลามมิหยุดยั้ง พลาดพลั้ง ชีพวาย 20
ผักชีโรยหนา ผัก ชีโรยหนาหลอก ลวงตา ชีวิตพึงรักษา สิ่งแท โรย ฉาบเคลือบมุสา พาเสื่อม หนา ที่สัตยซื่อแม ตอหนา ลับหลัง 21
มาดีดกระโหลก มา เปรียบคนนิ่งไว บเปน ดีด สะบัดกระเด็น ฝุนคลุง กระ โดดโลดเลนเห็น วายวุน โหลก ดุจถูกกระทุง ปวดราว มึนหัว 22
มือไมพายเอาเทาราน้ํา มือ ถือพายจับคาง นิ่งเฉย ไมพาย เรือกลับเผย ถวงยั้ง เอาเทา จุมเสียเลย เห็นอยู ราน้ํา ชะลอรั้ง แลนชา พาเสีย 23
ถี่ลอดตาชางหางลอดตาเล็น ถี่ ถวนบถวนถี่ ตามจริง ลอดตาชาง เขาติง ติแก หาง ถี่กลับอางอิง ผิดพลาด ลอดตาเล็น เห็นแพ เท็จแท แลมัว 24
ความรูทวมหัวเอาตัวไมรอด ความรูมีมากลน เกินใคร ทวมหัว มืดบใส ติดของ เอาตัว ติดกลางใย ยากออก ไมรอด จากภัยตอง พายแพ แกตน 25
กระตายตื่นตูม กระ โดดหลบหลีกลี้ ทันใด ตาย วิ่งหนีสุดใจ ขาดดิ้น ตื่น ตระหนกลูกใบ พราวหลน ตูม สนั่นขวัญสิ้น ลั่นรอง นาขํา 26
เกี่ยวแฝกมุงปา เกี่ยว แฝกมุงเหมาะดวย หลังคา แฝก คิดมุงพนา บคุม มุง บใครครวญพา เปลืองแฝก ปา ใหญกวางเกินหุม หอดวย แฝกคา 27
กลานักมักบิ่น กลา ดีเดือดเลือดรอน บเกรง นัก ดาบชอบตะเบง ตอสู มัก ภัยสูตนเอง บขาด บิ่น หักยากซอมกู ดาบราว เสียคม 28
กินน้ําไมเผื่อแลง กินน้ํา หมดสิ้นตุม โองไห ไมอดออมมองไกล ภาคหนา เผื่อ เหลือเผื่อขาดไย บคิด กันเฮย แลง หมดฝนจากฟา โองแหง กระหาย 29
ฆาควายอยาเสียดายพริก ฆาควาย แลเนื้อไว ทําแกง อยา ตระหนี่พริกแดง ใสเนื้อ เสียดาย พริกอาจแพง ยิ่งกวา พริก ขาดทําขาดเชื้อ รสสิ้น อรอยหาย 30
จับงูขางหาง จับ งูอยาเขาจับ ทางหาง งูพิษมากเชิงทาง บสิ้น ขาง หางหลอกลวงวาง กับดัก หาง ลอหัวฉกดิ้น ชีพสิ้น วางวาย 31
จับเสือมือเปลา จับ เอาประโยชนดวย แยบยล เสือ ยากจับมากกล เลหราย มือ เปลาประสบผล ทุนต่ํา เปลา แรกเริ่มสุดทาย จับรอย จากศูนย 32
กลับเนื้อกลับตัว กลับ ทําดีจากราย เคยทํา เนื้อ สะอาดจากดํา คราบเปอน กลับ จากอดเปนหนํา เต็มอิ่ม ตัว ติดหลมเขยื้อน หลุดพน โคลนตม 33
กอรางสรางตัว กอ จากหนึ่งสูรอย เต็มเติม ราง รูปตกแตงเสริม ครบถวน สราง ใหมใสแรกเดิม ขาดอยู ตัว เจริญงามลวน ใหมสราง วางเสริม 34
กําแพงมีหูประตูมีชอง กําแพง มิอาจกั้น คําคน มีหู ทั่วปะปน สอดรู ประตูมิอาจทน แรงเจาะ มีชอง ผานคําผู พูดให คนยิน 35
หนามยอกเอาหนามบง หนาม แหลมแทงทิ่มเนื้อ ฝงใน ยอก อกเจ็บปวดใจ แทบดิ้น เอา อื่นบงเมื่อใด เลาหลุด หนามบง หนามจึงสิ้น เจ็บเนื้อ ฝงหนาม 36
เขาเถื่อนอยาลืมพรา เขา ปาเสี่ยงชีพให พึงจํา เถื่อน รกฝาดงลํา บากแท อยา ลืมพกสิ่งสํา คัญอยู พรา มีดชวยไขแก ผานพน อันตราย 37
โงเงาเตาตุน โง เงาเขาดาดอย ปญญา เงา โงเกินเยียวยา กอบกู เตา ในกระดองพา มืดบอด ตุน อยูรูหอนรู ใหญกวาง โลกา 38
ตัดหางปลอยวัด ตัด ขาดมิเกี่ยวของ ดวยกัน หาง สุนัขหลุดพลัน หยุดเกื้อ ปลอย ปละบแบงปน สาปสง แลวเฮย วัด จึ่งจํารับเอื้อ โอบอุม ดูแล 39
กวาถั่วจะสุกงาก็ไหม กวาถั่ว ที่คั่วพรอม กับงา จะสุก อิ่มโอชา ปากทอง งาก็ ถูกคั่วพา เสียกอน ไหมติดกระทะตอง อดทั้ง ถั่วงา 40
ขวางงูไมพนคอ ขวาง ออกไปกะให พนตัว งู พิษดูนากลัว ชั่วราย ไมพน จับหางหัว แวงฉก คอ ถูกขบสุดทาย เดือดรอน ถึงตัว 41
ขุดบอลอปลา ขุด ตระเตรียมลวงหนา แยบยล บอ ลึกวางเปนกล ดักไว ลอ หลอกวายตามชล ไหลลื่น ปลา ตกยังบอไร ชองให หลุดหนี 42
จุดไตตําตอ จุด ไฟหวังจะแก มืดมัว ไตสวางเห็นตัว เหมาะให ตํา ตีนสะดุงหัว เราะกรอย ตอ บอดตาเกินใกล กวาได แลเห็น 43
ผัวหาบเมียคอน ผัว ขยันหมั่นสู ทํากิน หาบ ใสบาเหงื่อริน หลั่งยอย เมีย ก็เก็บทรัพยสิน ออมอด คอน พยุงหาบรอย รักนั้น มั่นคง 44
ขี่ชางจับตั๊กแตน ขี่ บนหลังชางใหญ งางาม ชาง สอดสายตาตาม พุมไม จับ เหวี่ยงสวิงสาม ตลบ ตั๊กแตน จับเอาได บคุม คาเสีย 45
จับแพะชนแกะ จับ เอามาใชอยาง วองไว แพะ ถูกเตรียมจับไส กอบกู ชน แกะจับแพะไป ชนกอน แกะ แพะชนเสร็จสู ขัดแก ไปที 46