หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์-รวมปก คำนำ

เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา วิทยาศาสตร์เพือ่ พัฒนาทักษะชวี ิต

- การศึกษาความขนุ่ ของน้าบรเิ วณโรงไฟฟา้ บางปะกง
3) การจาลองหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารเลียนแบบธรรมชาตเิ พือ่ เกบ็ รวบรวมข้อมูลตวั อย่าง

ที่ต้องการศกึ ษา เชน่
- การศกึ ษาวฏั จักรชวี ติ ของกบนา
- การศึกษาพฤตกิ รรมของไรนา้ เค็ม

1.5.3.2 โครงงานวทิ ยาศาสตร์ประเภททดลอง
โครงงานประเภทน้ีต้องตัง้ ปญั หา กาหนดสมมติฐาน จุดมงุ่ หมาย วีดาเนินการ

ออกแบบการทดลองโดยมกี ลมุ่ ทดลอง และกลุ่มควบคุมการทดลอง เพอื่ เปรียบเทียบผลท่เี กดิ ขน้ึ นาไปสู่
การแปลผลและสรุปผล มลี าดบั ขน้ั ตอน ดังน้ี

1) การกาหนดปัญหา
การคดิ หรือเลือกหัวข้อโครงงานเป็นสง่ิ สาคญั ควรเปน็ ไปตามความถนดั

ความสามารถของแตล่ ะคนโดยท่วั ไปหวั ข้อโครงงานจะไดจ้ ากคาถาม ปัญหาหรอื ความสนใจตา่ ง ๆ เชน่
- การอ่านจากหนงั สอื เอกสารวชิ าการ บทความ งานวจิ ัย และส่อื ส่ิงพมิ พ์
- การฟังบรรยายจากงานประชุม สมั มนา สอ่ื วิทยุ และโทรทัศน์
- กจิ กรรมการสอนในหอ้ งเรียน
- ภมู ิปัญญาทอ้ งถิ่น ภูมปิ ญั ญาชาวบ้าน ด้านวทิ ยาศาสตร์หรือเกษตรกรรม
- การสงั เกตปรากฏการณ์จากสงิ่ แวดล้อม
- ศกึ ษาตอ่ ยอดจากโครงงานทเี่ คยมผี จู้ ดั ทามาแล้ว

2) การตั้งสมมตฐิ าน
การตงั้ สมมตฐิ านเปน็ ความชานาญในการทานายหรอื คาดคะเนผลการ

ทดลองหรอื คาตอบของตัวแปรท่ศี กึ ษา อาศยั การสังเกต ประสบการณแ์ ละความรู้เดมิ ซึ่งไมเ่ ปน็ ทฤษฎี
หรือมคี วามเปน็ ไปได้ตามหลักธรรมชาตไิ ด้ยาก สมมตฐิ านควรบอกความสมั พนั ธ์ระหวา่ งตัวแปรต้น กับ
ตัวแปรตาม อาจจะถกู หรอื ผดิ ไดจ้ งึ ตอ้ งมกี ารทดลองเพ่ือทดสอบสมมตฐิ าน เพอ่ื ลดความคลาดเคล่ือน
และทาใหเ้ กิดความน่าเชือ่ ถือดว้ ยการกาหนดตวั แปร แบง่ ออกเป็น 3 ประเภท คือ

- ตัวแปรตน้ หรอื ตัวแปรอสิ ระ คอื ปัจจยั ทเี่ ปน็ สาเหตุใหเ้ กดิ ผลที่
ต้องการศึกษาจึงเป็นตอ้ งทดสอบวา่ ผลจะเปน็ อยา่ งท่คี าดคะเนไวห้ รอื ไม่

- ตัวแปรตาม คอื ส่งิ ทเ่ี ป็นผลมาจากตัวแปรตน้
- ตัวแปรควบคุม คอื ส่งิ ท่เี ป็นปัจจัยนอกเหนอื จากตวั แปรตน้ และจะ

สง่ ผลให้ การทดลองคลาดเคล่อื นได้

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 51

เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พอื่ พัฒนาทักษะชีวติ

3) การกาหนดวธิ ดี าเนินงาน
ออกแบบการทดลองใหค้ รอบคลุมตัวแปรทต่ี ้องการศึกษาและสมมตฐิ านที่

กาหนดไว้
วธิ ีดาเนนิ การ หมายถึง วิธกี ารทช่ี ว่ ยให้บรรลุตามวตั ถปุ ระสงคข์ องการทา

โครงงานตง้ั แต่เรม่ิ เสนอโครงการกระทง่ั สนิ้ สุดโครงการ ซงึ่ ประกอบดว้ ย
- การกาหนดประชากร กลมุ่ ตวั อยา่ งท่ีศึกษา
- การสรา้ งเครื่องมอื เกบ็ รวบรวมข้อมลู
- การเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู
- การวิเคราะหข์ ้อมลู
ในการเขียนวธิ ดี าเนินการให้ระบกุ จิ กรรมที่ต้องทาใหช้ ัดเจนว่าจะทา

อะไรบ้าง เรยี งลาดบั กจิ กรรมกอ่ นและหลงั ให้ชัดเจน เพอ่ื สามารถนาโครงการไปปฏิบัตอิ ย่างต่อเนือ่ ง
และถกู ตอ้ ง

4) ผลการศึกษา
นาเสนอข้อมลู หรอื ผลการทดลองต่าง ๆทส่ี งั เกตรวบรวมได้ รวมทั้งเสนอผล

การวเิ คราะห์ขอ้ มลู ที่วเิ คราะหไ์ ดด้ ว้ ย
5) สรปุ และเสนอแนะ
อธบิ ายผลสรุปท่ีไดจ้ ากการทาโครงงาน ถ้ามกี ารต้งั สมมตฐิ าน ควรระบุ

ดว้ ยว่าขอ้ มลู ที่ได้จากการทดลองเปน็ ไปตามสมมติฐานหรือไม่
ตวั อยา่ งโครงงานประเภททดลอง ไดแ้ ก่
- แชมพูกาจดั เหาจากสารสกัดจากใบนอ้ ยหน่า
- ผลของสารสกดั จากพืชสมุนไพรต่อการป้องกันศตั รพู ชื
- ปจั จยั ทม่ี ผี ลตอ่ การยอ้ มผา้ ดว้ ยเปลอื กมะม่วงหมิ พานต์
- ผลของฮอร์โมนชนิดตา่ งๆตอ่ การงอกของรากพชื ในการปกั ชา
- ความสามารถในการถนอมอาหารของสารสกดั จากวา่ นหางจระเข้

1.5.3.3 โครงงานวทิ ยาศาสตร์ประเภทสง่ิ ประดษิ ฐ์
โครงงานประเภทนเี้ ปน็ การนาทฤษฎี หลกั การทางวิทยาศาสตรม์ าประยุกตเ์ ปน็

อุปกรณ์ เครื่องมือ เคร่ืองใช้ให้มีประโยชน์หรอื ดัดแปลงปรับปรงุ จากสิง่ เดิมใหม้ ีประสทิ ธิภาพสูงขึ้น ตัว
แปรต้นมักจะเป็นชนิดของวัสดุ อุปกรณ์ท่ีเหมาะสม ส่วนตัวแปรตามจะเป็นการบ่งชี้คุณภาพ หรือ
ประสิทธภิ าพของส่งิ ประดิษฐ์

ตัวอย่างโครงงานประเภทนี้ ได้แก่

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 52

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพื่อพฒั นาทักษะชวี ติ

- เครอ่ื งมือผา่ ผลหมาก
- เคร่ืองดับเพลิงอัตโนมัติ
- เครอ่ื งแยกเนือ้ ลกู สารอง
- เครือ่ งเกบ็ ตากผ้าอัตโนมตั ิ

1.5.3.4 โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททฤษฎี
โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภทนี้ จะยากสาหรับนักเรียนในระดับประกาศนียบัตร

วิชาชีพเน่ืองจากมีข้อจากัดทางด้านประสบการณ์และองค์ความรู้จาเป็นต้องรวบรวมข้อมูล หลักการ
ทฤษฎขี อ้ เทจ็ จริง อาจเสนอเปน็ ความคิดแนวใหมห่ รือเปน็ การขยายแนวคิดคาอธิบายจากเดิม ที่เคยมีอยู่
ใหผ้ ู้อ่นื เกิดความรแู้ ละความเขา้ ใจมากขนึ้ นาเสนอในรูปแบบการอธบิ าย สมการหรอื สตู ร

ตวั อย่างโครงงานประเภทนี้ ไดแ้ ก่
- โครงงานทฤษฎอี ะตอมแนวใหม่
- โครงงานทฤษฎีของจานวนเฉพาะ
- โครงงานการหนแี รงดงึ ดูดของโลกด้วยสญุ ญากาศด้านตรงกนั ขา้ ม
- โครงงานเรอ่ื งผลของแรงโนม้ ถ่วงตอ่ มวลของวตั ถใุ นสนามแมเ่ หลก็

1.5.4 ขั้นตอนของการทาโครงงานวทิ ยาศาสตร์
การทาโครงงานวิทยาศาสตร์ มขี น้ั ตอนในการดาเนนิ งาน ดงั นี้
1.5.4.1 การคดิ และเลือกหวั ข้อเรื่องหรอื ปัญหาทจี่ ะศึกษา
1.5.4.2 การศึกษาเอกสารที่เกี่ยวขอ้ ง
1.5.4.3 การจดั ทาเค้าโครงของโครงงาน
1.5.4.4 การลงมือดาเนินการ
1.5.4.5 การสรุปผล/วเิ คราะหผ์ ล
1.5.4.6 การเขียนรายงาน
1.5.4.7 การแสดงผลงาน

1.5.4.1 การคดิ และเลอื กหวั ข้อเรือ่ งหรอื ปัญหาทีจ่ ะศึกษา
ขั้นตอนท่ีสาคัญที่สุดของการทาโครงงาน คือการคิดหวั ข้อเรอื่ งของโครงงาน ซึ่ง

นักเรียนจะต้องคิดและเลือกด้วยตนเอง โดยทั่วไปหัวข้อเรอ่ื งของโครงงานจะได้มาจากปัญหา คาถาม
หรือความอยากรูอ้ ยากเห็นเก่ยี วกับเรื่องตา่ งทๆ หวั เรื่องโครงงานควรเฉพาะเจาะจงและชดั เจน บ่งชดั ว่า
จะศึกษาส่ิงใดหรือตัวแปรใด และควรเป็นเรื่องที่สร้างองค์ความรู้ใหม่ อาจมีแนวการศึกษาทดลองท่ี

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 53

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วทิ ยาศาสตรเ์ พอ่ื พฒั นาทกั ษะชวี ิต

แปลกใหม่ ซงึ่ แสดงถึงความคิดริเร่มิ สร้างสรรค์ ควรเปน็ เรอ่ื งใกล้ตัวทม่ี ผี ูใ้ ห้คาแนะนาหรอื ปรึกษา เปน็
โครงงานท่มี ีแนวโนม้ เป็นไปไดห้ รอื ประสบผลสาเร็จ หากสามารถนาผลของโครงงานไปประยุกตใ์ ช้ใหเ้ กดิ
ประโยชนด์ ว้ ย ก็จะทาให้โครงงานนัน้ มคี ุณคา่ ย่งิ ขน้ึ

1.5.4.2 การศกึ ษาเอกสารทีเ่ กย่ี วขอ้ ง
การศกึ ษาเอกสารทเี่ กย่ี วขอ้ ง หมายถงึ การค้นควา้ เอกสารผลงานวจิ ัย ตารา

รายงานทเ่ี ก่ยี วข้อง หรือย่ใู นแนวทางเดยี วกบั หวั ข้อโครงงานทก่ี าลงั จะทา เม่อื ได้เอกสารมาแล้วผ้ทู า
โครงงานตอ้ งศึกษาอย่างละเอยี ด และเรยี บเรียงใหเ้ ป็นระบบ

1.5.4.3 การจัดทาเคา้ โครงของโครงงาน
หลงั จากที่นกั เรียนไดห้ ัวขอ้ เรอื่ งทจี่ ะทาโครงงาน และศกึ ษาเอกสารอา้ งองิ ตา่ ง ๆ

อย่างพอเพยี งแลว้ ข้ันตอนตอ่ ไปคือการเขียนเค้าโครงยอ่ ของโครงงานเสนอตอ่ ครทู ่ีปรึกษา เพอ่ื ขอ
ความเหน็ ก่อนดาเนนิ การข้ันต่อไป เคา้ โครงยอ่ ของโครงงานจะเขยี นข้นึ เพื่อแสดงแนวความคดิ แผนงาน
และขนั้ ตอนของการทาโครงงานน้นั ซง่ึ ประกอบด้วยหัวข้อตอ่ ไปน้ี

1) ช่อื โครงงาน ควรเปน็ ขอ้ ความท่ีกะทัดรดั ชดั เจน สอ่ื ความหมายตรง และมี
ความเฉพาะเจาะจงวา่ ศกึ ษาอะไร

2) ช่อื ผู้ทาโครงงาน เปน็ บคุ คลหรือกลมุ่ บคุ คลทท่ี าโครงงาน
3) ชอ่ื ทป่ี รกึ ษาโครงงาน ไดแ้ ก่ ครูทปี่ รึกษาหรือผู้ทรงคณุ วฒุ ิ
4) ท่ีมาและความสาคญั ของโครงงาน เป็นการบอก หรอื อธิบายวา่ เหตใุ ด จงึ
เลือกทาโครงงานน้ี โครงงานน้ีมคี วามสาคัญอย่างไร มีหลกั การหรือทฤษฎอี ะไรทเี่ กี่ยวขอ้ งกบั โครงงานน้ี
5) จดุ มุง่ หมายของการศกึ ษาค้นควา้ เปน็ การบอกขอบเขตของงานทจี่ ะทา ควร
มคี วามเฉพาะเจาะจง และเป็นสงิ่ ทส่ี ามารถวดั ได้
6) สมมติฐานของการศึกษาค้นควา้ (ถา้ มี) สมมติฐานเป็นคาตอบ หรอื คาอธบิ าย
ท่ีคาดไวล้ ว่ งหน้า ซงึ่ อาจจะถกู หรือไม่กไ็ ด้ การเขยี นสมมตฐิ านควรมีทฤษฎหี รอื หลกั การทาง
วิทยาศาสตรส์ นบั สนุน
7) วธิ ีดาเนนิ งาน

(1) วัสดุอุปกรณท์ ่ีตอ้ งใช้ ระบวุ า่ วัสดอุ ปุ กรณท์ ีจ่ าเปน็ ตอ้ งใช้มอี ะไรบา้ ง
อย่างละจานวนเทา่ ใด จะไดว้ ัสดเุ หลา่ นัน้ มาจากไหน วัสดอุ ปุ กรณ์อะไรบ้างท่ตี ้องจดั ซอ้ื อะไรบา้ งทตี่ อ้ ง
จดั ทาเอง อะไรบ้างทข่ี อยมื ได้

(2) วิธีการศึกษาค้นคว้า อธิบายว่าจะออกแบบการทดลองอย่างไร จะสร้าง
หรือประดิษฐอ์ ะไร อย่างไร จะเก็บขอ้ มลู อะไรบา้ ง เก็บขอ้ มลู อย่างไรและเมอ่ื ใด

8) แผนปฏิบตั ิงาน อธิบายเกีย่ วกบั กาหนดเวลาเริม่ ต้น และเวลาเสรจ็ ของการ
ดาเนนิ งานในแต่ละขน้ั ตอน นิยมทาเปน็ ตารางหรือแผนภูมิ

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 54

เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พือ่ พฒั นาทกั ษะชีวติ

9) ผลทคี่ าดวา่ จะไดร้ บั เป็นการคาดการณผ์ ลทจ่ี ะเกิดจากการดาเนนิ โครงการไว้
ล่วงหนา้ ว่าควรจะได้ผลเปน็ อยา่ งไร ซงึ่ ต้องสอดคล้องกบั จุดมุ่งหมายของการศึกษา

10) งบประมาณ เป็นการบอกค่าใช้จ่ายในการทาโครงงาน ว่ามีค่าใชจ้ า่ ยเทา่ ใด
และสามารถหาแหลง่ เงินทนุ สนับสนุนไดจ้ ากทใี่ ด

11) เอกสารอา้ งองิ เป็นการเขยี นรายการเอกสารทศ่ี กึ ษาประกอบการทา
โครงงานเขยี นไดห้ ลายระบบ นักเรยี นตอ้ งเลอื กใช้เพยี งระบบเดยี ว

1.5.4.4 การลงมอื ดาเนนิ การ
เมอ่ื เค้าโครงยอ่ ของโครงงาน ได้รับความเห็นชอบจากครทู ี่ปรกึ ษาแล้ว ก็เสมือน

ว่างานของนกั เรยี นสาเรจ็ ไปแล้วมากกวา่ คร่งึ หนึ่ง ตอ่ ไปกเ็ ป็นขั้นลงมอื ปฏิบตั งิ านตามขน้ั ตอนท่ีระบไุ วใ้ น
เค้าโครงย่อ ซง่ึ ควรคานึงถงึ เร่อื งต่อไปนี้

- เตรียมวสั ดอุ ุปกรณแ์ ละสถานท่ีใหพ้ รอ้ มก่อนลงมอื ทดลอง
- บันทึกกจิ กรรมประจาวันวา่ ได้ทาอะไร ได้ผลอย่างไร มปี ญั หาและ

ข้อคดิ เห็นอยา่ งไร
- ทดลองดว้ ยความละเอยี ดรอบคอบ บนั ทกึ ข้อมลู ไวใ้ ห้เป็นระเบียบและ

ครบถ้วน
- คานงึ ถึงความประหยัดและความปลอดภัยในการทางาน
- ทาตามแผนงานทีว่ างไว้ แต่อาจเปลยี่ นแปลงหรือเพิ่มเติมได้ ถา้ ทาให้ผล

งานดีขึน้
- ควรปฏบิ ัติการทดลองซา้ หลายๆคร้ัง เพอื่ ให้ได้ข้อมลู ทเี่ ช่อื ถือได้มากขน้ึ
- แบง่ งานเป็นส่วนย่อย ๆ และทาแตล่ ะส่วนใหส้ าเรจ็ กอ่ นทาสว่ นอืน่ ต่อไป
- ควรทาสว่ นสาคญั ๆ ใหเ้ สร็จก่อน แลว้ จงึ ทาสว่ นเสรมิ เพอ่ื ทาใหโ้ ครงงาน

สมบรู ณ์ข้ึน
- ไม่ทางานต่อเนอ่ื งจนเหนอื่ ยล้า จะทาให้ขาดความระมดั ระวงั
- ถ้าเป็นสง่ิ ประดษิ ฐ์ควรคานงึ ถึงความคงทน แข็งแรง และขนาดที่

เหมาะสม
1.5.4.5 การสรปุ ผล/วิเคราะหผ์ ล
1.5.4.6 การเขยี นรายงาน

การเขียนรายงานเพอ่ื นาเสนอโครงงานวทิ ยาศาสตร์มขี ้ันตอนต่าง ๆ ดังนี้
บทท่ี 1 บทนา
- ที่มาและความสาคญั (บอกถึงเหตผุ ลทเ่ี ลอื กปญั หาเรอื่ งนั้นๆ)
- จดุ มุ่งหมายของการศึกษา (ควรชดั เจน แคบ ไมค่ รอบจกั รวาล)
- ขอบเขตของการศกึ ษาค้นคว้า (เปน็ การกาหนดทเ่ี ราจะทาว่า มปี ริมาณเพยี งใด

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 55

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วทิ ยาศาสตร์เพื่อพัฒนาทักษะชวี ติ

- ของการศกึ ษา (การคาดคิดผล ความนา่ จะเปน็ ของผลทจ่ี ะศึกษา โดยอาศัยทฤษฎี
เป็นแนวทางในการคาดคะเน ซ่งึ อาจจะเปน็ จริงหรอื ไมก่ ็ได้)

- ข้อตกลงเบอื้ งต้นและศพั ท์ที่ใชใ้ นการศกึ ษา (เป็นเงอื่ นไขทเี่ รากาหนดเพอ่ื ใหเ้ ข้าใจ
ตรงกนั )

บทที่ 2 เอกสารทเ่ี กีย่ วข้อง
เป็นการอ้างองิ หรอื กล่าวถึงข้อมลู ซงึ่ เปน็ เรอ่ื งทเี่ กี่ยวข้องกับเร่อื งทเี่ รากาลงั จะศกึ ษา

ไม่ว่าจะเป็นเหตผุ ลทสี่ นบั สนุน ทฤษฎีผลการทดลองทีใ่ กลเ้ คยี งเกยี่ วขอ้ งกบั งานของเรา และทสี่ าคญั ต้อง
กล่าวอ้างองิ แหลง่ ทมี่ าของข้อมลู น้นั ๆดว้ ย

บทที่ 3 วิธีการทดลอง
ในบทน้จี ะตอ้ งแสดงวธิ กี ารทดลองอย่างละเอยี ดว่า เรามีขน้ั ตอนการดาเนินงานอย่างไร
และขน้ั ตอนเหล่านน้ั เราปฏบิ ตั ิอย่างไร โดยเขยี นบรรยายถงึ วธิ กี ารทดลองหรอื การสรา้ ง การประดิษฐ์
การสารวจ (แล้วแตก่ รณี) อยา่ งชดั เจน โดยคานงึ ว่าถ้าผูม้ าอา่ นเอกสารของเราแล้วสามารถนาวธิ ีการท่ี
เราแนะนาไวก้ ลบั ไปทาซา้ เชน่ เดียวกนั แลว้ จะตอ้ งไดผ้ ลเหมอื นกนั การบอกวิธกี ารทดลองบอกท้ังวธิ ีการ
ข้ันตอนละอุปกรณ์อย่างละเอยี ดโดยมองถงึ การปฏบิ ัติจรงิ
บทที่ 4 ผลการทดลอง (ผลการศึกษาค้นคว้า)
ต้องแสดงผลการทดลองหรือการค้นคว้าจากบทที่ 3 ออกเปน็ ขอ้ มลู ทเี่ หมาะสมทาง
วิทยาศาสตร์ เชน่ เป็นตารางขอ้ มลู เป็นกราฟ โดยออกแบบใหส้ อดคลอ้ งกบั ตวั แปรท่ีเกยี่ วขอ้ งแต่ละ
ตารางข้อมลู ตอ้ งมกี ารแปลผลขอ้ มลู ไว้ด้วย
บทท่ี 5 สรุปผลและอภปิ รายผลการทดลอง
เป็นการนาเสนอผลการทดลองจากบทที่ 4 มาอภิปรายพร้อมเหตผุ ลจากทฤษฎีเพ่ือ
ชีใ้ หเ้ หน็ ถงึ ผลการทดลองนนั้ ๆ สอดคลอ้ งกบั วตั ถุประสงค์หรอื ไม่อย่างไร พร้อมทัง้ การเสนอแนะนาผล
การทดลองมาประยกุ ต์ใชเ้ ป็นแนวทางปฏบิ ัติ หรอื เป็นแนวทางในการทาการทดลองที่เกี่ยวข้องต่อไป
1.5.4.7 การแสดงผลงาน

การแสดงผลงาน เป็นการแสดงผลติ ผลของงาน แนวความคดิ เพ่อื จะให้ผอู้ ่นื
ไดร้ บั รแู้ ละเข้าถึงผลงานนน้ั ๆ ประกอบด้วยประเด็นสาคญั ดงั ต่อไปน้ี

1) ช่ือโครงงาน ชอ่ื ผทู้ าโครงงาน ช่ือครทู ี่ปรกึ ษา
2) ท่ีมาหรือแรงจงู ใจในการทาโครงงาน และความสาคญั ของโครงงาน
3) วธิ ดี าเนินการ เลือกเฉพาะท่ีสาคัญแบบย่อ ๆ
4) การสาธติ หรอื แสดงผลที่ไดจ้ ากการทดลอง
5) ผลการศกึ ษาและขอ้ มลู ตา่ ง ๆ ท่ไี ด้จากการทาโครงงาน

การแสดงผลงานโครงงานวิทยาศาสตรใ์ นการประกวดแข่งขนั จะกาหนดแผง
สาหรับแสดงด้วยขนาดตามมาตรฐาน ดังภาพท่ี 1.12 และ ภาพที่ 1.13

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 56

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วิทยาศาสตรเ์ พื่อพฒั นาทกั ษะชวี ติ

ภาพท่ี 1.12 แสดงขนาดของแผงโครงงานวิทยาศาสตร์

ภาพท่ี 1.13 แสดงโครงงานวทิ ยาศาสตร์ 57
ทม่ี า : อญั ชนา งาเจอื , 2559, ภาพถ่าย

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตรเ์ พ่อื พฒั นาทักษะชีวติ

ใบกิจกรรมท่ี 1.5
ประเภทโครงงานวทิ ยาศาสตร์

จุดประสงคก์ ารปฏิบัติ นกั เรยี นสามารถแยกประเภทของโครงงานวทิ ยาศาสตร์
คาช้แี จง ให้นักเรียนตง้ั วิเคราะหโ์ ครงงานวิทยาศาสตร์ตอ่ ไปนวี้ า่ จดั อย่ใู นโครงงานวิทยาศาสตร์
ประเภทใด

ที่ ชอ่ื โครงงานวิทยาศาสตร์ ประเภทโครงงานวทิ ยาศาสตร์
สารวจ ทดลอง สง่ิ ประดษิ ฐ์ ทฤษฎี
1 การศึกษาชนิดและปรมิ าณของแพลงคต์ อนใน
น้าทิ้งจากฟารม์ เลยี้ งสกุ ร

2 การหนแี รงดึงดูดของโลกดว้ ยสุญญากาศดา้ น
ตรงกันข้าม

3 การพฒั นาผลติ ภัณฑ์สเปรยร์ ะงับกลิน่ ปากจาก
ใบฝรงั่

4 เคร่ืองมือผ่าผลหมาก

5 การพฒั นาพิซซ่าจากแปง้ ข้าวกล้องงอก

6 สีย้อมผา้ จากต้นมะมว่ งหิมพานต์

7 การพัฒนาผงปรงุ รสต้มส้มจากใบชะมวงผง

8 มดี กรดี ยางพารา

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 58

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพอ่ื พฒั นาทักษะชีวติ

9 การสารวจชนิดและปรมิ าณของรถยนตใ์ น
ชุมชน

10 เครือ่ งแยกเนือ้ ลูกสารอง

ใบกิจกรรมท่ี 1.6
การทาโครงงานวิทยาศาสตร์

จุดประสงคก์ ารปฏิบตั ิ 1. นักเรียนสามารถเลอื กทาโครงงานวิทยาศาสตร์ตามความสนใจโดยนอ้ มนา
หลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี งได้

2. แสดงผลงานโครงงานวทิ ยาศาสตร์ให้ผูอ้ นื่ เข้าใจได้
วธิ ดี าเนนิ กิจกรรม

1. ใหน้ ักเรียนแบง่ กลมุ่ เพ่อื ทาโครงงานวิทยาศาสตร์ กลุม่ ละ 3 คน
2. สังเกตปรากฏการณร์ อบ ๆ ตัว หรือเหตุการณ์ทีเ่ กิดข้นึ ในชีวิตประจาวันแล้วกาหนดปัญหา
จากปรากฏการณ์หรอื เหตุการณท์ ี่เกิดขึ้น เพ่อื นาไปสกู่ ารทาโครงงานวิทยาศาสตร์โดยเลือกทาโครงงาน
วิทยาศาสตร์ตามความถนัดและความสนใจกลุ่มละ 1 โครงงาน โดยน้อมนาหลักปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียงมาใช้ในการทาโครงงาน
3. ศึกษาโครงงานวิทยาศาสตรท์ ี่ผอู้ ื่นทาไว้แลว้ หรือจากเอกสารหรือสื่ออื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกบั
ปญั หา เพ่ือกาหนดแนวทางในการทาโครงงานวทิ ยาศาสตรจ์ ากปญั หา
4. ใหน้ กั เรยี นแต่ละกลุ่มนาเสนอเคา้ โครงยอ่ ของโครงงานวิทยาศาสตร์ ตามรูปแบบท่กี าหนดให้
โดยระบุชื่อเร่ือง ช่ือผู้ทาโครงงาน ชื่อครูท่ีปรึกษา จุดมุ่งหมายของโครงงาน ท่ีมาและความสาคัญของ
โครงงาน สมมตฐิ าน ตวั แปรท่ศี กึ ษา และวธิ ีดาเนนิ การทดลอง โดยกาหนดส่งภายใน 1 สปั ดาห์
5. หลังจากครูผูส้ อนตรวจสอบแกไ้ ขเคา้ โครงย่อของโครงงานแลว้ ใหน้ กั เรียนลงมอื ทาโครงงาน
โดยกาหนดเวลาประมาณ 6 สัปดาห์ โดยครูผู้สอนและครูที่ปรึกษาคอยให้คาแนะนา ติดตามผล และ
ความก้าวหนา้ ในการทาโครงงานจนเสรจ็ ส้นิ
6. ให้ส่งรายงานโครงงานวิทยาศาสตร์ พร้อมนาเสนอในรูปของรายงาน จัดทาแผงแสดง
โครงงาน และนาเสนอผลงานหนา้ ช้ันเรียน ตามตารางที่กาหนดไว้ในแผนปฏิบัติการ ดังตารางที่ 1.5

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 59

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพอ่ื พฒั นาทกั ษะชวี ิต

ตารางท่ี 1.5 แสดง แผนปฏิบตั กิ าร

การจดั ทาโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศึกษา 2559

รายการ พ.ค. ม.ิ ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย.

เดอื น/สปั ดาหท์ ่ี 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

1.บรรยายความหมายประเภท ขั้นตอน
การทาโครงงาน
และแบ่งกลุ่มเลอื กหัวข้อโครงงาน

2.กาหนดส่งเค้าโครงฉบับร่าง
3. ตรวจ/แกไ้ ข/เคา้ โครงฉบับร่าง

4.จัดทาโครงงาน
4.1 ส่งรายงานความก้าวหน้าครั้งที่ 1
4.2 สง่ รายงานความก้าวหนา้ ครัง้ ท่ี 2

5. จดั ทารปู เลม่ รายงาน

6. จดั ทาแผงโครงงาน

7. แสดงและนาเสนอโครงงาน

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 60

เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พอ่ื พัฒนาทักษะชีวติ

แบบฟอรม์ เคา้ โครงยอ่ โครงงานวิทยาศาสตร์
ชือ่ โครงงาน................................................................................................................................................
ชอ่ื ผู้ทาโครงงาน

1 ชน้ั รหัส (หวั หนา้ )
2 ช้นั รหสั
3 ช้ัน รหัส
ช่ือครูท่ีปรึกษาโครงงาน
1............................................................................................................................ ........
2............................................................................................................................ ........
ท่มี าและความสาคญั ของโครงงาน
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
จุดมุง่ หมายของโครงงาน
1............................................................................................................................ ........
2............................................................................................................................ ........
สมมตฐิ านของโครงงาน
1..................................................................................................... ...............................
2............................................................................................................................ ........
วิธดี าเนนิ การ
1.วัสดุอปุ กรณ์
1.1 ..................................................................................................................................
1.2 ..................................................................................................................................
1.3 ..................................................................................................................................

หนว่ ยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 61

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพื่อพัฒนาทักษะชวี ติ

1.4 ..................................................................................................................................
1.5 ..................................................................................................................................
2. แนวการศึกษาคน้ ควา้
2.1 ..................................................................................................................................
2.2 ..................................................................................................................................
2.3 ..................................................................................................................................

แผนการปฏบิ ัติงาน
1. ระยะเวลาดาเนนิ การ

ลาดบั รายการ เดอื น หมาย
ที่ พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. เหตุ
1 วางแผนการดาเนินงาน
2 เลอื กหวั ขอ้ โครงงาน
3 ศกึ ษาเอกสาร
4 จดั ทาเคา้ โครงยอ่
5 ลงมอื ทาโครงงาน
6 เขยี นรายงาน
7 จัดทาแผงนาเสนอผลงาน

2. งบประมาณท่ีใช้ในการทาโครงงาน
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
ผลที่คาดวา่ จะไดร้ บั
1............................................................................................................................ ........
2....................................................................................................................................

เอกสารอ้างอิง/แหลง่ การศึกษาค้าคว้า
วิวฒั น์ รอดเกดิ . วิทยาศาสตร์เพ่ือพัฒนาทกั ษะชวี ิต. กรุงเทพฯ : ศูนยห์ นังสอื เมอื งไทย,

2556.
……………………………………………………………………………………………………………………………………

หนว่ ยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 62

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วทิ ยาศาสตรเ์ พอื่ พฒั นาทกั ษะชวี ติ

……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………

ใบรายงานผลความก้าวหน้า

การจัดทาโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ภาคเรยี นท่ี…1…… ปีการศกึ ษา …2559…..
ระดับ ปวช.

ช่ือโครงงาน…………………………………………………………………………………………………………………………….

ประเภทโครงงาน  การทดลอง  สง่ิ ประดษิ ฐ์  การสารวจ  ทฤษฎี

ชอื่ กลุม่ ………………………………………………….แผนก……………………………………………..ชน้ั ………….
สมาชิกกลุ่ม 1………………………………………………………………………………………

2………………………………………………………………………………………
3………………………………………………………………………………………
ครูท่ีปรึกษา………………………………………………………………………………………….
จดุ ประสงค์การทดลอง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
อปุ กรณก์ ารทดลอง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
วธิ ีการทดลอง (โดยยอ่ )
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ตารางบนั ทึกผลความก้าวหนา้ การจัดทาโครงงานวทิ ยาศาสตร์

ลาดบั ที่ วนั /เดือน/ปี รายการ/กิจกรรม/ ข้อคิดเหน็ ท่ปี รึกษาโครงงาน/ลายมือ หมายเหตุ

ความก้าวหนา้ ชอ่ื ทป่ี รกึ ษาโครงงานฯ

หนว่ ยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 63

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วทิ ยาศาสตร์เพอื่ พฒั นาทกั ษะชวี ติ

1

2

สง่ รายงานความก้าวหน้า  ตรงตามกาหนด  ไมส่ ่งตามกาหนด

ครผู ู้ตรวจ……………………………………….
(……………………………………..)

แบบทดสอบหลังเรียน

.

รหสั วิชา 2000-1301 วชิ า วิทยาศาสตรเ์ พ่อื พัฒนาทกั ษะชีวิต
หนว่ ยท่ี 1 เรื่อง กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เวลาทดสอบ 15 นาที

คาช้ีแจง ใหผ้ ู้เรยี นทาเครอื่ งหมาย X ทบั ตัวอกั ษร ก, ข, ค. ง ทเ่ี ห็นวา่ ถกู ทส่ี ดุ เพียงคาตอบเดียว 64
จดุ ประสงค์ที่ 1 บอกความหมายของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้
1. ข้อใดใหค้ วามหมายของคาว่า “วทิ ยาศาสตร์” ได้ถูกตอ้ งท่ีสดุ

ก. การศึกษาสงิ่ แวดลอ้ ม
ข. การประดษิ ฐส์ งิ่ ต่าง ๆ
ค. การศึกษาโดยการทดลอง
ง. การค้นคว้าหาความจรงิ ในธรรมชาติ
จุดประสงค์ที่ 2 อธบิ ายวิธกี ารทางวทิ ยาศาสตรไ์ ด้ถกู ตอ้ ง
2. ข้อใดไม่ใช่ขน้ั ตอนของวิธที างวิทยาศาสตร์
ก. การสงั เกต
ข. การสรปุ ผล
ค. การตั้งสมมติฐาน
ง. การวิเคราะหข์ อ้ มลู
3. ขอ้ ใดเรียงลาดบั การใช้วิธีทางวทิ ยาศาสตรไ์ ด้ถกู ต้อง
ก. ตง้ั สมมตฐิ าน ทดลอง ระบปุ ญั หา สรปุ ผล
ข. ตง้ั สมมติฐาน ระบปุ ัญหา ทดลอง สรปุ ผล
ค. ระบปุ ญั หา ตั้งสมมติฐาน ทดลอง สรปุ ผล
ง. ระบปุ ญั หา ทดลอง ตง้ั สมมตฐิ าน สรุปผล

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พ่ือพัฒนาทกั ษะชีวติ

จุดประสงค์ที่ 3 ระบุข้อมลู ทเี่ ปน็ ผลมาจากการสงั เกตได้
4. การสงั เกตนา้ ขน้ึ - นา้ ลง เปน็ การสงั เกตแบบใด

ก. เชิงปรมิ าณ
ข. เชิงคุณภาพ
ค. เชงิ เปรยี บเทยี บ
ง. เชิงสงั เกตการเปลี่ยนแปลง
5. ข้อใดเป็นขอ้ มลู จากการสงั เกตดนิ สอเชงิ ปรมิ าณ
ก. ดนิ สอแท่งนสี้ สี วย
ข. ดนิ สอแทง่ นที้ ามาจากถ่าน
ค. ดินสอ แทง่ นม้ี ลี ายการ์ตนู
ง. ดินสอเปน็ แทง่ ยาวประมาณ 10 เซนติเมตร
จดุ ประสงค์ท่ี 4 กาหนดเกณฑ์และจาแนกประเภทสงิ่ ของตามเกณฑ์ทก่ี าหนดได้ถูกตอ้ ง
6. ความสามารถในการแบ่งพวกหรอื เรยี งลาดบั โดยมเี กณฑค์ วามเหมอื นหรอื ความสมั พนั ธอ์ ยา่ งใดอย่างหน่งึ
จัดเป็นทักษะกระบวนการด้านใด
ก. การทดลอง
ข. การสรปุ ผล
ค. การพยากรณ์
ง. การแยกประเภท
จุดประสงค์ท่ี 5 พยากรณ์ภายในขอบเขตขอ้ มูลและนอกขอบเขตขอ้ มลู ทีก่ าหนดให้ได้
7. “อกี 3 เดือนข้างหน้า ต้นมะม่วงจะสูงกว่านี้ เพราะตน้ ไมเ้ จรญิ เตบิ โตทกุ วนั ” คาพูดขา้ งตน้ เป็นทกั ษะ
ด้านใด
ก. ทักษะการพยากรณ์
ข. ทกั ษะการคานวณ
ค. ทักษะการจาแนกประเภท
ง. ทกั ษะการลงความเห็นจากขอ้ มลู
จุดประสงค์ท่ี 6 ตง้ั สมมติฐานจากปญั หาทกี่ าหนดใหไ้ ด้
8. ขอ้ ใดเปน็ สมมตฐิ านทตี่ งั้ ขึ้นจากปญั หา “แสงจาเปน็ ต่อการเจรญิ เติบโตของพชื แต่ละชนดิ เท่ากนั หรือไม”่
ก. แสงจาเป็นตอ่ การเจรญิ เติบโตของพืชแตล่ ะชนิดเท่ากนั
ข. แสงจาเปน็ ต่อการเจรญิ เตบิ โตของพืชแต่ละชนดิ แตกต่างกัน
ค. แสงจาเป็นตอ่ การเจรญิ เตบิ โตของพชื แตล่ ะชนิดไม่เท่ากนั
ง. ถูกทุกข้อ
จดุ ประสงค์ท่ี 7 บอกตัวแปรตน้ ตัวแปรตาม ตัวแปรควบคมุ จากปญั หาทก่ี าหนดให้ได้

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 65

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วทิ ยาศาสตรเ์ พอื่ พัฒนาทักษะชวี ติ

9. ตัวแปรทเี่ ป็นสาเหตทุ ท่ี าใหเ้ กิดผลต่าง ๆ หรอื ตวั แปรท่เี ราต้องการศึกษาเรยี กวา่ อะไร 66
ก. ตวั แปรตน้
ข. ตัวแปรตาม
ค. ตัวแปรควบคมุ
ง. ตัวแปรไม่อสิ ระ

10. นักเรยี นตัง้ ปญั หา “อตั ราการทางานของเอนไซม์ขึ้นอยกู่ ับอณุ หภมู ิ” ตวั แปรตน้ ของปัญหาน้ีคือข้อใด
ก. ชนิดของเอนไซม์
ข. การทางานของเอนไซม์
ค. ความเข้มข้นของเอนไซม์
ง. ความแตกตา่ งของอุณหภูมิ

จดุ ประสงค์ที่ 8 อธบิ ายความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
11. ขอ้ ใดเป็นความหมายของโครงงานวทิ ยาศาสตร์

ก. เนน้ การคิดเปน็ ทาเปน็ และแกป้ ัญหาได้
ข. เน้นการศึกษาเรอ่ื งราวทางวิทยาศาสตรท์ ผี่ เู้ รยี นสนใจ
ค. เน้นการใช้วธิ กี ารทางวิทยาศาสตร์เปน็ แนวทางการศึกษา
ง. ถูกทกุ ขอ้
จดุ ประสงค์ที่ 9 ระบุประเภทของโครงงานวิทยาศาสตรจ์ ากขอ้ มลู ท่กี าหนดใหไ้ ด้ถกู ตอ้ ง
12. “เคร่อื งปอกเปลอื กหมาก” เปน็ โครงงานวิทยาศาสตรป์ ระเภทใด
ก. ทฤษฎี
ข. ทดลอง
ค. สิ่งประดษิ ฐ์
ง. สารวจรวบรวมข้อมลู
13. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภทการทดลอง
ก. ศึกษาวงจรชีวติ ของกบนา
ข. สียอ้ มผ้าจากต้นมะม่วงหมิ พานต์
ค. ผลของสารสกัดจากพืชสมนุ ไพรตอ่ การปอ้ งกันศัตรูพืช
ง. ผลของฮอร์โมนชนิดต่างๆต่อการงอกของรากพืชในการปกั ชา
จดุ ประสงค์ที่ 10 อธบิ ายขนั้ ตอนในการทาโครงงานวทิ ยาศาสตร์ได้
14. ขอ้ ใดเปน็ ขน้ั ตอนแรกของการทาโครงงานวิทยาศาสตร์
ก. การเตรยี มวสั ดอุ ปุ กรณ์
ข. การคิดและเลอื กหวั ขอ้ ทาโครงงาน
ค. การเขียนเค้าโครงย่อในการทาโครงงาน

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพื่อพฒั นาทักษะชวี ติ

ง. การศึกษาเอกสารทเี่ ก่ยี วข้องกบั เรือ่ งทที่ าโครงงาน 67
จุดประสงค์ท่ี 11 จัดทาโครงงานวิทยาศาสตร์ เขยี นรายงานและแสดงผลงานท่ศี กึ ษาได้
15. ในการนาเสนอแผงแสดงโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ขอ้ ใดไมจ่ าเป็นตอ้ งนาเสนอ

ก. บทคดั ยอ่
ข. วตั ถปุ ระสงค์
ค. เอกสารที่เก่ียวข้อง
ง. วธิ ดี าเนินการทดลอง

……………………………………………………

กระดาษคาตอบ

หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ 1 เร่อื ง กระบวนการทางวิทยาศาสตร์

แบบทดสอบหลังเรียน

ชอ่ื -นามสกลุ ……………………..……………………..แผนก/ช้ัน……………….เลขท…่ี …………..
ข้อ ก ข ค ง
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วทิ ยาศาสตร์เพื่อพัฒนาทกั ษะชีวิต

แบบทดสอบ คะแนนเต็ม คะแนนท่ีได้
แบบทดสอบหลังเรยี น 15

เกณฑ์การประเมนิ ผลการประเมิน
ถา้ นักเรยี นทาได้ 0-7 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ ไมผ่ ่าน  ผ่าน
ถ้านักเรยี นทาได้ 8-10 คะแนน อยู่ในเกณฑ์ พอใช้
 ดมี าก

ถ้านักเรยี นทาได้ 11-13 คะแนน อยู่ในเกณฑ์ ดี  ดี

ถ้านกั เรยี นทาได้ 14-15 คะแนน อยูใ่ นเกณฑ์ ดีมาก  พอใช้

แบบบนั ทกึ ผลการประเมนิ หน่วยที่ 1 กระบวนการทไมาผ่ง่าวนิทยาศาสตร์

ชอ่ื -นามสกุล…………………………….……………………..แผนก/ชน้ั ……………….เลขท…ี่ ……………..

แบบทดสอบ คะแนนเตม็ คะแนนทไ่ี ด้ หมายเหตุ

แบบทดสอบก่อนเรยี น 15

แบบทดสอบหลังเรยี น 15

คะแนนความก้าวหนา้

ใบกิจกรรม คะแนนเต็ม คะแนนทไ่ี ด้ หมายเหตุ
ใบกิจกรรมท่ี 1.1 10
ใบกิจกรรมที่ 1.2 10
ใบกจิ กรรมท่ี 1.3 10
ใบกิจกรรมท่ี 1.4 10
ใบกจิ กรรมที่ 1.5 10
ใบกจิ กรรมที่ 1.6 10
ใบกจิ กรรมท่ี 1.7 20
รวมคะแนน 80

รอ้ ยละของคะแนนรวม = (คะแนนท่ีไดร้ วม X 100)/ 80 = (……………… X 100)/80 = ……………….

ระดับคุณภาพของผลงาน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรบั ปรุง

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 68

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วทิ ยาศาสตร์เพ่ือพัฒนาทกั ษะชีวติ

เกณฑ์การให้คะแนนจากการทาแบบฝึกทกั ษะ

(4) ระดบั ดมี าก หมายถึง ไดค้ ะแนนคิดเป็นรอ้ ยละ 80 ขน้ึ ไป

(3) ระดบั ดี หมายถงึ ได้คะแนนคดิ เป็นร้อยละ 60 - 79

(2) ระดบั พอใช้ หมายถงึ ได้คะแนนคิดเป็นรอ้ ยละ 40 - 59

(1) ระดบั ต้องปรบั ปรงุ หมายถงึ ไดค้ ะแนนคิดเป็นรอ้ ยละต่ากวา่ 40

ลงช่อื …………………………………………….. ผู้บันทึก วนั ท่ี ………../…………/…………

บรรณาณุกรม

ชยั พร จิตรอาร.ี วทิ ยาศาสตร์เพื่อพฒั นาทกั ษะชีวิต. กรงุ เทพฯ : ศนู ยส์ ่งเสรมิ วิชาการ, 2556.
ชชั พล ทรงสนุ ทรวงศ.์ มนุษย์กบั สิ่งแวดลอ้ ม. พมิ พค์ รั้งที่ 3. กรงุ เทพฯ : สานักพมิ พแ์ หง่ จฬุ าลงกรณ์

มหาวิทยาลยั , 2549
ชุตมิ า พยุงผล. โครงงานวิทยาศาสตร.์ กรงุ เทพฯ : ศูนย์หนงั สือ เมอื งไทย, 2556.
ภิญญดา อยูส่ าราญ. วทิ ยาศาสตรเ์ พือ่ พฒั นาทกั ษะชีวิต. กรุงเทพฯ : ศนู ยส์ ่งเสรมิ อาชีวะ, 2556.
ณัฐญา อัมรนิ ทร.์ วทิ ยาศาสตร์พ้ืนฐาน. กรงุ เทพฯ : แมค็ , 2554.
ทมี งานสมารท์ เลิรน์ นง่ิ . 79 โครงงานวิทยาศาสตร์สาหรบั ครูและนกั เรยี น. กรุงเทพฯ : สมารท์ เลริ น์ นิ่ง,

2553.
เทื้อน ทองแกว้ และคณะ. วิทยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน. กรงุ เทพฯ : ศูนย์หนงั สือ เมอื งไทย, 2555.
ราชบัณฑติ ยสถาน. ศัพทว์ ทิ ยาศาสตร์ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน. กรงุ เทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2546.
วิวัฒน์ รอดเกดิ . วิทยาศาสตร์เพอื่ พฒั นาทักษะชวี ิต. กรงุ เทพฯ : ศูนย์หนังสือ เมืองไทย, 2556.
วีรวฒั น์ กนกนุเคราะห์ มนษุ ย์กบั สงิ่ แวดล้อม : มิติแหง่ ความหลากหลายทางชวี ภาพและกฎหมาย

สงิ่ แวดล้อม. กรงุ เทพฯ : สวุ รี ิยาสาส์น, 2554
ศกึ ษาธกิ าร, กระทรวง, สถาบนั สง่ เสรมิ การสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลย.ี หนงั สือเรยี นรายวิชาเพิ่มเตมิ

วทิ ยาศาสตร์ สนกุ กับโครงงานวทิ ยาศาสตร.์ กรงุ เทพฯ : โรงพิมพ์คุรสุ ภาลาดพรา้ ว, 2556.
สมพงษ์ ใจด.ี วิทยแ์ ละคณิตฯเพอื่ น้อง 1 : สาระความรสู้ สู่ ังคม.บรษิ ทั วี พรน้ิ ท(์ 1991) จากัด, 2551
อบุ ลศรี อ่อนพลี. วิทยาศาสตร์พืน้ ฐาน. กรุงเทพฯ : จติ รวัฒน,์ 2554.
อญั ชลี เลาหเลิศชัย. วิทยาศาสตรพ์ ้ืนฐาน. กรุงเทพฯ : วงั อกั ษร, 2552.
มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคล.(2558). ไฟฟ้าสถิต. สบื คน้ เม่อื 1 มนี าคม 2558 จาก
http://www.rmutphysics.com/physics/oldfront/51/index51%20static%20electric.htm

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 69

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพื่อพฒั นาทกั ษะชวี ติ

ภาคผนวก

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 70

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วทิ ยาศาสตร์เพ่อื พฒั นาทกั ษะชวี ิต

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

ข้อ 1 ข ขอ้ 6 ง ขอ้ 11 ง
ข้อ 2 ค ขอ้ 7 ข ขอ้ 12 ค
ข้อ 3 ก ข้อ 8 ง ข้อ 13 ง
ข้อ 4 ข ขอ้ 9 ข ขอ้ 14 ข
ข้อ 5 ง ขอ้ 10 ก ข้อ 15 ค

เฉลยแบบทดสอบหลังเรยี น

ขอ้ 1 ง ข้อ 6 ง ขอ้ 11 ง
ขอ้ 2 ก ขอ้ 7 ก ข้อ 12 ค
ขอ้ 3 ค ข้อ 8 ง ขอ้ 13 ก
ขอ้ 4 ง ขอ้ 9 ก ข้อ 14 ข
ขอ้ 5 ง ข้อ 10 ง ขอ้ 15 ค

เกณฑ์การประเมินตนเองกอ่ น-หลงั เรียน

ถา้ นักเรยี นทาได้ 0-7 คะแนน อยูใ่ นเกณฑ์ ไมผ่ า่ น 71
อยใู่ นเกณฑ์ พอใช้
หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

ถ้านักเรียนทาได้ 8-10 คะแนน

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พื่อพฒั นาทักษะชีวติ

เฉลยใบกิจกรรมที่ 1.1 ทักษะข้นั พื้นฐาน

พจิ ารณาจากคาตอบของนักเรยี น

จุดประสงคก์ ารปฏิบตั ิ สังเกต วดั และคานวณจากสถานการณท์ ่ีกาหนดให้

คาชีแ้ จง จากสถานการณท์ กี่ าหนด ใหน้ กั เรียนอา่ นและตอบคาถาม

สถานการณ์
ในการทดลองตอ้ งใชส้ ารแอมโมเนียซงึ่ มีลกั ษณะเป็นของเหลว สีเหลอื งและมกี ลน่ิ ฉนุ ตอ้ งใช้

หลอดฉีดยาตวงครงั้ ละ 25 ลูกบาศก์เซนตเิ มตร ไปใสใ่ นหลอดทดลองขนาดใหญ่ 4 หลอด ดงั นนั้ ผทู้ ดลอง
ต้องเตรยี มสารแอมโมเนยี ไวส้ าหรบั การทดลอง 100 ลกู บาศกเ์ ซนติเมตร

1. จากขอ้ ความในสถานการณท์ ่กี าหนดให้ชว่ งใดเปน็ การใชท้ ักษะของการสังเกต จงอธบิ าย
ช่วงสารแอมโมเนียซงึ่ มลี ักษณะเป็นของเหลว สีเหลอื งและมกี ล่ินฉุน เนอ่ื งจากตอ้ งใช้สายตามอง
ลกั ษณะของสาร และใชจ้ มูกดมกล่นิ

2. ในการทดลองชว่ งใดทีม่ กี ารใช้ทกั ษะการวดั จงอธบิ าย
ชว่ งใชห้ ลอดฉดี ยาตวงครง้ั ละ 25 ลกู บาศกเ์ ซนตเิ มตร ไปใสใ่ นหลอดทดลองขนาดใหญ่ 4 หลอด

3. จากข้อความในสถานการณท์ ่ีกาหนดให้ชว่ งใดเปน็ การใชท้ กั ษะการคานวณ จงอธิบาย

หนว่ ยท่ี 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 72

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพื่อพัฒนาทักษะชีวติ

ช่วง ตอ้ งเตรยี มสารแอมโมเนียไว้สาหรบั การทดลอง 100 ลกู บาศก์เซนติเมตร คานวณจากใช้หลอด
ฉีดยาตวงครั้งละ 25 ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร ไปใส่ในหลอดทดลองขนาดใหญ่ 4 หลอด ( 25 x 4 เท่ากบั
100 ลกู บาศก์เซนตเิ มตร)

เฉลยใบกจิ กรรมที่ 1.2 ทักษะการจัดจาแนกประเภทและ
ทกั ษะการจัดกระทาและสอ่ื ความหมายขอ้ มลู

จดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ 1. จาแนกประเภทสิ่งของต่าง ๆได้ถกู ต้องตามเกณฑท์ ก่ี าหนด
2. จดั กระทาข้อมลู ทกี่ าหนดไดอ้ ยา่ งเหมาะสม

คาชแ้ี จง ใหน้ ักเรยี นจดั จาแนกประเภทและจดั กระทาสอ่ื ความหมายขอ้ มลู ทกี่ าหนด
คาถาม ในภาพมีสตั วอ์ ะไรบ้าง (เขียนคาตอบลงในตารางดา้ นล่าง) ภายในเวลา 5 นาที

1 ชา้ ง 2 จงิ โจ้ 3 งู 4 โลมา
5 ปลาวาฬ 6 หมี 7 เตา่ 8 เสือ
9 สุนขั จ้งิ จอก 10 นกเหงือก 11 นกแก้ว 12 นกยงู
13 มา้ 14 กิ้งก่า (อกี วั นา่ ) 15 กระตา่ ย 16 หอยทาก
17 อรุ งั อตุ ัง 18 ลิง 19 ปลาดาว 20 ตั๊กแตน
21 สิงโต 22 หอยมกุ 23 ค้างคาว 24 เม่น(สลอต)
25 หา่ น 26 เปด็ (หงส)์ 27 กระรอก 28 อีกา
29 จระเข้ 30 ชะนี 31 แมวน้า (นาก) 32 นกพิราบ
33 34 35 36
37 38 39 40

สรุปเขยี นชอ่ื สตั วไ์ ด้………………….ชอื่ ผลคะแนนที่ได้..................... คะแนน 73
เกณฑก์ ารให้คะแนน

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตรเ์ พื่อพฒั นาทกั ษะชีวติ

- เขียนชอื่ สตั ว์ไดม้ ากกวา่ 40 ช่อื ได้คะแนน 10 คะแนน
- เขยี นช่อื สตั วไ์ ด้ 31- 40 ชอื่ ไดค้ ะแนน 8 คะแนน
- เขียนชื่อสตั วไ์ ด้ 21- 30 ชือ่ ไดค้ ะแนน 6 คะแนน
- เขยี นชอ่ื สัตวไ์ ด้ 11- 20 ช่อื ไดค้ ะแนน 4 คะแนน
- เขียนชื่อสตั ว์ได้ 1- 10 ชอ่ื ได้คะแนน 2 คะแนน

คาชี้แจง ให้นกั เรียนนาช่อื สัตวท์ ไี่ ด้มาจาแนกประเภท
สัตว์ในภาพ

เกณฑ์ทใี่ ช้แบ่งคือ
โครงกระดูกสันหลัง

สตั ว์ มีกระดูกสนั หลงั .สตั ว์ ไมม่ ีกระดูกสันหลงั

เกณฑ์ท่ีใชแ้ บ่งคือลักษณะท่ี สัตว์ พวกหอย
คล้ายคลึงกัน
ไดแ้ ก่…………………………………

……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………

1.สัตว์ เลยี้ งลกู ด้วยนม 2.สตั ว์ คร่งึ บกครงึ่ น้า 3.สัตว์ ปกี
ไดแ้ ก่…………………………………
ได้แก่………………………………… ได้แก่…………………………………
……………………………………………
…………………………………………ห……น……ว่……ย……ท…………ี่ 1…………ก……ระบวนกา……ร……ท……า……ง……ว……ิท……ย……า……ศ……า……ส……ต……ร……์ ……………… …………………………………………… 74
……………………………………………
…………………………………………… …………………………………………… ……………………………………………

…………………………………………… ……………………………………………

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วทิ ยาศาสตร์เพือ่ พฒั นาทักษะชีวติ

4.สัตว์ เลอ้ื ยคลาน 5.สัตว์ พวกปลา

ไดแ้ ก่………………………………… ไดแ้ ก่…………………………………

…………………………………………… ……………………………………………
…………………………………………… ……………………………………………
…………………………………………… ……………………………………………
…………………………………………… ……………………………………………

เฉลยใบกจิ กรรมท่ี 1.3 ทักษะการกาหนดและควบคุมตัวแปร

จุดประสงค์การปฏิบัติ กาหนดตวั แปรตามข้อความทก่ี าหนด 75
คาช้แี จง จากขอ้ ความตอ่ ไปนี้ใหน้ กั เรยี นเติมตวั แปรต้น ตัวแปรตาม ตัวแปรควบคุมลงในช่องว่าง

1. ปรมิ าณนา้ มผี ลต่อการงอกของเมล็ดผกั บงุ้
ตัวแปรต้น คอื ปริมาณนา้
ตัวแปรตาม คือ การงอกของเมล็ดผักบุง้
ตัวแปรควบคมุ คือ ชนดิ และจานวนเมล็ดผักบงุ้ ปรมิ าณแสงทไ่ี ดร้ บั

2. แสงสว่างมผี ลตอ่ การเจรญิ เตบิ โตของตน้ กระเพรา
ตวั แปรตน้ คอื แสงสวา่ ง
ตวั แปรตาม คอื การเจรญิ เตบิ โตของตน้ กระเพรา
ตัวแปรควบคุม คือ ชนิดและจานวนตน้ กระเพรา ดินท่ใี ชป้ ลกู ปรมิ าณน้าทีไ่ ดร้ บั

3. ชนิดของฟักทองทีเ่ หมาะสมในการทานา้ ฟกั ทอง
ตัวแปรตน้ คอื ชนิดของฟกั ทอง
ตวั แปรตาม คอื นา้ ฟกั ทอง
ตวั แปรควบคมุ คอื จานวนฟักทอง ปรมิ าณน้า

4. การเปรียบเทียบดนิ ระเบิดอินทรีย์ท่ีมผี ลต่อคุณภาพน้าในบอ่ เล้ียงปลา

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วทิ ยาศาสตร์เพ่ือพัฒนาทกั ษะชีวติ

ตวั แปรตน้ คือ ดนิ ระเบดิ อินทรีย์
ตวั แปรตาม คอื คุณภาพน้าในบ่อเล้ยี งปลา
ตวั แปรควบคมุ คือ ปริมาณดินระเบดิ อินทรีย์ทใ่ี ส่ อัตราสว่ นผสมดินระเบิดอินทรีย์ ปรมิ าณน้าในบ่อ

5. การศกึ ษาประสทิ ธิภาพพืชสมนุ ไพรในการกาจัดปลวก
ตวั แปรต้น คือ พชื สมุนไพร
ตวั แปรตาม คือ ประสทิ ธภิ าพในการกาจัดปลวก
ตัวแปรควบคมุ คือ ชนดิ และจานวนพืชสมนุ ไพร ชนิดพันธปุ์ ลวก

เฉลยใบกจิ กรรมท่ี 1.4 ทักษะการต้ังสมมติฐาน

พิจารณาจากคาตอบของนกั เรยี น

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 76

เอกสารประกอบการเรยี น รายวชิ า วทิ ยาศาสตร์เพ่ือพฒั นาทักษะชีวิต

เฉลยใบกิจกรรมที่ 1.5 ประเภทโครงงานวิทยาศาสตร์

จุดประสงค์การปฏิบัติ นักเรียนสามารถแยกประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์
คาชี้แจง ใหน้ กั เรยี นตงั้ วิเคราะหโ์ ครงงานวทิ ยาศาสตร์ตอ่ ไปนี้ว่าจดั อย่ใู นโครงงานวทิ ยาศาสตรป์ ระเภทใด

ท่ี ชอ่ื โครงงานวิทยาศาสตร์ ประเภทโครงงานวิทยาศาสตร์
1 การศึกษาชนดิ และปรมิ าณของแพลงค์ตอนในน้าทิ้ง สารวจ ทดลอง สงิ่ ประดษิ ฐ์ ทฤษฎี

จากฟารม์ เลย้ี งสกุ ร 
2 การหนีแรงดงึ ดดู ของโลกดว้ ยสุญญากาศดา้ นตรง 

กนั ขา้ ม 
3 การพัฒนาผลติ ภัณฑ์สเปรยร์ ะงับกล่นิ ปากจากใบฝร่ัง 

4 เครอื่ งมือผ่าผลหมาก 

5 การพฒั นาพิซซา่ จากแปง้ ขา้ วกลอ้ งงอก 

6 สียอ้ มผ้าจากตน้ มะมว่ งหมิ พานต์

7 การพฒั นาผงปรงุ รสต้มสม้ จากใบชะมวงผง

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 77

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วทิ ยาศาสตร์เพื่อพฒั นาทักษะชวี ติ

8 มดี กรีดยางพารา  
9 การสารวจชนดิ และปรมิ าณของรถยนตใ์ นชุมชน 
10 เครอ่ื งแยกเน้อื ลูกสารอง

เฉลยใบกิจกรรมท่ี 1.6 เขยี นเค้าโครงย่อโครงงานวทิ ยาศาสตร์

พิจารณาจากคาตอบของนกั เรียน

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 78

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วทิ ยาศาสตรเ์ พ่ือพัฒนาทกั ษะชวี ติ

ใบตรวจงาน

การทาโครงงานวิทยาศาสตร์

การประเมินผลการทาโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ข้นึ อย่กู ับดลุ ยพนิ จิ ของผสู้ อน ซ่ึงพจิ ารณาจากผลงานของ

นกั เรยี นแตล่ ะกลุม่ ทจ่ี ัดข้ึน

แบบประเมินรายงานการทาโครงงานวิทยาศาสตร์

1.แบบประเมินสว่ นประกอบของการเขียนรายงานโครงงานวิทยาศาสตร์

1.1 พิจารณาความสอดคลอ้ งระหว่างลกั ษณะท่ีสงั เกตกับสว่ นประกอบของรายงานโครงงาน

วิทยาศาสตรว์ า่ มหี รือไม่

1.2 พิจารณารายงานตอ่ ไปน้ี และกาเครื่องหมายถกู (✓) ลงในช่องว่าง

ที่ รายการประเมิน ผลการประเมิน

มี ไม่มี

1 ชื่อโครงงาน

2 ชอื่ ผูท้ าโครงงาน

3 ช่อื ครทู ป่ี รึกษา

4 บทคดั ย่อ

5 ทมี่ าและความสาคญั ของโครงงาน

6 วัตถุประสงคข์ องการศึกษาโครงงาน

7 ความร้หู รอื ทฤษฎที ีเ่ กีย่ วข้อง

8 สมมติฐานของการศกึ ษา

9 ประโยชน์ทค่ี าดว่าจะไดร้ บั

10 วิธดี าเนนิ การ

11 ผลการวิเคราะหข์ อ้ มลู

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 79

เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พ่อื พัฒนาทักษะชวี ติ

12 สรปุ ผลการศึกษา อภปิ รายผล และขอ้ เสนอแนะ
13 เอกสารอา้ งอิง

ผลการประเมินนี้คิดเปน็ 6 คะแนน ใส่ชอ่ งท่ี 5 ตามแบบฟอร์มการให้คะแนน
เฉลีย่ คะแนนทไี่ ด้

แบบฟอรม์ การให้คะแนน
ชอื่ โครงงาน………………………………………………………………………………………………………..
ชน้ั ……………………………………….. แผนก………………………………………………………………..

ที่ ช่อื -สกุล คะแนนทไี่ ด้ รวม

2 1 1 6 6 6 4 20

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

ขน้ั ตอนการสง่ งาน และการใหค้ ะแนน (20 คะแนน) (2 คะแนน)
1. โครงงานฉบบั รา่ ง (1 คะแนน)
2. ความกา้ วหนา้ ครง้ั ที่ 1 (1 คะแนน)
3. ความก้าวหนา้ ครงั้ ที่ 2 (6 คะแนน)
4. ชิน้ งาน / ผลงาน (6 คะแนน)
5. เอกสาร (รายงานโครงงานฯ)
80
หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วทิ ยาศาสตรเ์ พอ่ื พัฒนาทกั ษะชวี ติ

6. การนาเสนอผลงานหน้าชั้นเรยี น (4 คะแนน)

เกณฑก์ ารประเมนิ
เกณฑ์ ดีมาก ดี ปานกลาง พอใช้ ปรับปรงุ
คะแนน 17-20 13-16 9-12 5-8 1-4

หมายเหตุ เกณฑผ์ ่าน คือไดค้ ะแนนปานกลางขึ้นไป

แบบประเมินทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

ชือ่ …………………………………………………..แผนกวชิ า/ชนั้ ……………….. เลขที่…………….

คาช้ีแจง : ให้ ผู้สอน สงั เกตพฤตกิ รรมทส่ี ะทอ้ นของนกั เรียนในระหว่างเรยี นและนอกเวลาเรียน
แลว้ ขีด ✓ลงในชอ่ งทีต่ รงกบั ระดบั คะแนน

รายการประเมนิ ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ระดับคะแนน
4321
1.1 การสงั เกต
1.2 การวัด
1.3 การจาแนกประเภท
1.4 การหาความสัมพนั ธ์ระหว่างสเปสกบั สเปสและสเปสกบั เวลา
1.5 การคานวณ
1.6 การพยากรณ์
1.7 การสอ่ื ความหมายข้อมลู
1.8 การลงความคดิ เหน็ จากขอ้ มลู
1.9 การต้ังสมมติฐาน
1.10 การกาหนดนิยามเชิงปฏิบตั กิ าร
1.11 การกาหนดและควบคุมตัวแปร
1.12 การทดลอง
1.13 การตีความหมายขอ้ มลู และลงข้อสรปุ

หนว่ ยท่ี 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ ลงชอ่ื ...................................................ผ้ปู ระเมิน

81

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตรเ์ พ่อื พฒั นาทักษะชวี ิต

เกณฑ์การใหค้ ะแนน ............../.................../............
ปฏบิ ตั ิหรอื แสดงพฤตกิ รรมอย่างสม่าเสมอ
ปฏิบตั หิ รือแสดงพฤตกิ รรมบอ่ ยครงั้ ให้ 4 คะแนน
ปฏบิ ัติหรอื แสดงพฤตกิ รรมบางครงั้ ให้ 3 คะแนน
ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยคร้งั ให้ 2 คะแนน
ให้ 1 คะแนน

เกณฑก์ ารตัดสินคณุ ภาพ

ช่วงคะแนน ระดบั คุณภาพ
45 - 52 ดีมาก
36 – 44 ดี
27 – 35 พอใช้
ต่ากวา่ 26 ปรับปรงุ

หนว่ ยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 82

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วทิ ยาศาสตรเ์ พอ่ื พฒั นาทกั ษะชวี ิต

แบบประเมนิ สมรรถนะสาคญั ของนักเรยี น สาหรบั นกั เรยี นประเมินตนเอง

ชือ่ …………………………………………………..แผนกวิชา/ชั้น……………….. เลขท่ี…………….

คาชแ้ี จง ให้นกั เรียนเขียนเครือ่ งหมาย  ลงในชอ่ งวา่ งท่ีตรงกบั ความเป็นจรงิ

3 หมายถงึ ปฏิบัตเิ ปน็ ประจา; 2 หมายถึง นาน ๆ ครงั้ : 1 หมายถึง ไม่เคยปฏบิ ตั ิ

ความสามารถ พฤติกรรมท่ีแสดงออก ระดบั พฤติกรรม
ด้าน
321

1. การสอื่ สาร 1. พูดบอกความคดิ ความร้สู ึกของตนกับผู้อน่ื เกี่ยวกบั ขอ้ มลู และประสบการณ์

ของตนเอง

2. อธิบายเหตผุ ลของการเลอื กทจ่ี ะรบั และไม่รบั ขอ้ มลู ข่าวสาร

3. เลอื กใชว้ ิธกี ารสื่อสารทมี่ ปี ระสทิ ธิภาพและคานึงถงึ ผลกระทบทมี่ ีต่อตนเองและสังคม

2. การคิด 4. ใชก้ ารคิดวิเคราะห์เพื่อนาไปสูก่ ารสร้างองค์ความรหู้ รือสารสนเทศ

5. ใชก้ ารคดิ สังเคราะหเ์ พ่อื นาไปส่กู ารสรา้ งองค์ความรหู้ รือสารสนเทศ

6. ใชก้ ารคดิ อย่างมีวิจารณญาณเพอ่ื นาไปส่กู ารสรา้ งองค์ความรูห้ รอื สารสนเทศ

7. ใช้การคิดอย่างเป็นระบบเพื่อนาไปสกู่ ารสร้างองคค์ วามรหู้ รอื สารสนเทศ

3. การ 8. ใช้ขอ้ มูล หลกั การ เหตผุ ล และคุณธรรมในการแกป้ ัญหาและอปุ สรรคตา่ ง ๆ

แก้ปญั หา 9. เข้าใจความสมั พนั ธ์และการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์ตา่ ง ๆ ในสงั คม

10. นาความรู้ทมี่ อี ยมู่ าใช้ในการแกไ้ ขและปอ้ งกันปญั หา

11. ตดั สนิ ใจเรอื่ งต่าง ๆ โดยคานงึ ถึงผลกระทบท่เี กิดขึ้นตอ่ ตนเอง สงั คม และ

ส่ิงแวดลอ้ ม

12. รจู้ ักใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 83

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พือ่ พัฒนาทกั ษะชีวติ

4. ทกั ษะใน 13. รจู้ ักนากระบวนการตา่ ง ๆ ไปใช้ในการดาเนินชวี ิตประจาวัน
การดาเนนิ 14. มีความสมั พันธท์ ่ีดกี ับผอู้ ืน่ ในการทางานและการอยรู่ ่วมกันในสงั คม
ชีวิต 15. รจู้ กั การปรบั ตัวใหท้ นั กบั การเปลี่ยนแปลงของสงั คมและสภาพแวดล้อม

5. การใช้ 16. รูจ้ ักหลีกเลี่ยงพฤติกรรมท่ีไมพ่ ึงประสงค์ซ่งึ จะส่งผลกระทบต่อตนเองและผู้อน่ื
เทคโนโลยี
17. ร้กู ารจัดการและหาทางออกท่ีเหมาะสมด้านความขัดแย้งและความแตกตา่ งระหว่าง
บุคคล

18. รจู้ กั เลอื กใช้วสั ดุ อปุ กรณ์ ประเภทซอฟตแ์ วร์และฮารด์ แวรใ์ นการพฒั นา
ตนเองและสงั คมเพ่อื การเรียนรู้ การสือ่ สาร การทางาน การแก้ปัญหา และการ
อยู่รว่ มกบั ผูอ้ ื่น

19. รจู้ ักเลอื กใช้แนวคดิ ทางเทคโนโลยีในการพฒั นาตนเองและสงั คมเพื่อการ
เรียนรู้ การสื่อสาร การทางาน การแกป้ ัญหา และการอย่รู ว่ มกับผ้อู ื่น
20. รจู้ กั เลือกใชว้ ธิ ีการทางเทคโนโลยใี นการพฒั นาตนเองและสงั คมเพ่อื การ
เรยี นรู้ การส่ือสาร การทางาน การแกป้ ัญหา และการอยรู่ ่วมกบั ผูอ้ น่ื

คะแนนรวม
คะแนนเฉล่ีย
สรปุ ผลการประเมนิ เขียนเครือ่ งหมาย  ลงในวงกลม

เกณฑก์ ารตดั สนิ คณุ ภาพ (1.00–1.66)
 ควรปรบั ปรุง (1.67–2.33)
 พอใช้ (2.34–3.00)
 ดมี าก

หมายเหตุ
การหาระดบั คุณภาพหาได้จากการนาคะแนนรวมในแต่ละชอ่ งมาบวกกนั แลว้ หารด้วยจานวนข้อ

จะได้คะแนนเฉลีย่ แลว้ นามาเทยี บกับเกณฑก์ ารตดั สนิ คณุ ภาพ

ตัวอย่าง
เดก็ ชาย ก ได้คะแนนรวมเท่กบั 30 + 12 + 4 = 46
ระดบั คุณภาพเฉลี่ยเทา่ กับ 46/20 = 2.30
จากคะแนนเฉล่ียเมอ่ื เทียบกบั เกณฑก์ ารตัดสินคุณภาพจะอยู่ในระดบั พอใช้

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 84

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วทิ ยาศาสตร์เพ่อื พฒั นาทักษะชวี ิต

แบบประเมนิ ค่านิยมพน้ื ฐาน 12 ประการ (เฉพาะที่เกี่ยวขอ้ ง)

ช่อื …………………………………………………..แผนกวิชา/ชน้ั ……………….. เลขท่ี…………….

คาช้แี จง : ให้ผู้สอนสงั เกตพฤตกิ รรมของนกั เรยี นในระหวา่ งเรียนและนอกเวลาเรียน แลว้ ขดี ✓ลงในช่องท่ี
ตรงกบั ระดบั คะแนน

คา่ นยิ มพ้ืนฐาน รายการประเมิน ระดบั คะแนน
12 ประการ 4321
1. รักชาติ ศาสน์ 1.1 ยืนตรงเมื่อได้ยินเพลงชาติ ร้องเพลงชาติ และอธิบาย
กษตั รยิ ์ ความหมายของเพลงชาตไิ ด้

2. ซื่อสัตย์ 1.2 ปฏิบตั ิตนตามสทิ ธิและหน้าทข่ี องพลเมอื งดี
เสียสละอดทนมี 1.3 ให้ความรว่ มมือ รว่ มใจ ในการทากจิ กรรมชนื่ ชมความ

เปน็ ชาตไิ ทยกบั สมาชกิ ในโรงเรยี นและชุมชน
1.4 มสี ว่ นรว่ มในการจัดกจิ กรรมทส่ี รา้ งความสามัคคี

ปรองดอง และเป็นประโยชนต์ ่อโรงเรยี น ชุมชน และ
สงั คม
1.5 เข้ารว่ มกจิ กรรมทางศาสนาทีต่ นนบั ถือ ปฏบิ ัติตนตาม

หลกั ของศาสนาอยา่ งสม่าเสมอ และเปน็ แบบอยา่ งทด่ี ี
1.6 มสี ว่ นรว่ มในการจัดกจิ กรรมทเ่ี ก่ยี วข้องกับสถาบนั

พระมหากษตั รยิ ต์ ามท่ีโรงเรยี นและชุมชนจดั ขึ้น
2.1 ให้ขอ้ มลู ท่ถี กู ตอ้ งและเปน็ จรงิ
2.2 ปฏิบัตใิ นสิง่ ทถี่ กู ตอ้ ง ละอาย และเกรงกลัวทจ่ี ะกระทา

หน่วยที่ 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 85

เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พอ่ื พัฒนาทักษะชวี ิต

ค่านิยมพื้นฐาน รายการประเมิน ระดับคะแนน
12 ประการ 4321

อดุ มการณใ์ นสิ่งที่ ความผดิ

ดงี ามเพือ่ ส่วนรวม 2.3 มคี วามตง้ั ใจและพยายามในการทางานที่ไดร้ บั

มอบหมาย

2.4 มีความอดทนและไม่ท้อแท้ตอ่ อปุ สรรคเพอื่ ใหง้ าน

สาเรจ็

2.5 อาสาทางาน ชว่ ยคิด ช่วยทา และช่วยแก้ปัญหาให้

ผู้อ่ืน/

ส่วนรวม

2.6 ดแู ล รกั ษาทรัพยส์ นิ ของห้องเรยี น โรงเรียน ชุมชน

3. กตัญญตู ่อพ่อ 3.1 ใหค้ วามเคารพพ่อแมผ่ ู้ปกครองครูอาจารย์

แมผ่ ู้ปกครองครู 3.2 เชอ่ื ฟังพอ่ แมผ่ ู้ปกครองครอู าจารย์

อาจารย์ 3.3 ตอบแทนพ่อแมผ่ ปู้ กครองครูอาจารย์ อยา่ งเหมาะสมตามกาล

3.4 ร้จู ักช่วยพอ่ แม่ ผปู้ กครอง และครทู างาน

4. ใฝ่หาความรู้ 4.1 แสวงหาข้อมลู จากแหลง่ การเรียนร้ตู ่างๆท้ังในและนอก
หม่ันศกึ ษาเล่า ชน้ั เรยี น
เรยี นทางตรงและ
ทางออ้ ม 4.2 มีความต้งั ใจและพยายามในการทางานท่ไี ดร้ บั
มอบหมาย

4.3 จดบนั ทกึ และสรุปความรไู้ ด้อยา่ งมเี หตผุ ล

5.1 มีจติ สานกึ ในการอนรุ กั ษว์ ฒั นธรรมและภูมปิ ัญญาไทย

5. รักษา 5.2 เหน็ คณุ คา่ และปฏิบตั ิตนตามวฒั นธรรมไทยและ

วัฒนธรรม ประเพณี

ประเพณีไทยอัน ไทย

งดงาม 5.3 มสี ว่ นรว่ มอนรุ กั ษ์ สืบสานวัฒนธรรมไทยและประเพณี

ไทย

6. มีศลี ธรรมรกั ษา 6.1 ปฏบิ ตั ิตนตามตามศีล 5

ความสตั ยห์ วังดี 6.2 ปฏิบตั ิตามตามหลกั ธรรมของศาสนา

ต่อ 6.3 มคี วามปรารถนาดี และใหค้ วามช่วยเหลือ แบง่ ปันแก่

ผ้อู ่ืนเผือ่ แผแ่ ละ ผู้อื่นตามความเหมาะสม

แบ่งปัน

หนว่ ยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 86

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วทิ ยาศาสตรเ์ พ่ือพฒั นาทกั ษะชวี ติ

คา่ นิยมพ้ืนฐาน รายการประเมิน ระดับคะแนน
12 ประการ 4321
7.1 รจู้ ักใชส้ ทิ ธิและเสรภี าพตามหลักประชาธปิ ไตยอันมี
7. เขา้ ใจเรียนรู้ พระมหากษัตริยท์ รงเปน็ ประมุข
การเปน็
ประชาธิปไตย 7.2 เคารพในความคิดเหน็ และยุติปัญหาโดยสันติวิธี
อันมี 7.3 ปฎบิ ัตติ นในการแกป้ ญั หาดว้ ยคารวะธรรม ปัญญา
พระมหากษัตริย์ ธรรม
ทรงเป็นประมขุ ท่ี
ถกู ตอ้ ง และสามัคคีธรรม
8. มรี ะเบียบวินัย
เคารพกฎหมาย 8.1 ปฏบิ ตั ิตนตามระเบยี บ กฎหมาย
ผ้นู ้อยรู้จกั การ 8.2 ให้ความเคารพผู้ใหญ่
เคารพผูใ้ หญ่ 8.3 เป็นผูม้ วี ินยั ในตนเอง มคี วามรบั ผิดชอบ
9. มีสติรตู้ วั รคู้ ดิ รู้
ทาร้ปู ฏบิ ตั ิตาม 9.1 มสี ติ รตู้ วั
พระราชดารัสของ 9.2 รู้จักคดิ กอ่ นพูด ก่อนทา
พระบาทสมเด็จ 9.3 นอ้ มนาตามพระราชดารสั ของพระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หวั
พระเจา้ อยู่หัวมาปฏิบัตอิ ยา่ งเหมาะสม
10. รู้จักดารงตน
อยู่โดยใช้หลกั 10.1 ใช้ทรัพย์สินของตนเอง เชน่ สง่ิ ของ เครอื่ งใช้ ฯลฯ
ปรัชญาเศรษฐกิจ อยา่ ง
พอเพยี ง
ประหยัดค้มุ คา่ และเกบ็ รักษาดแู ลอยา่ งดี และใช้เวลา
อยา่ งเหมาะสม
10.2 ใช้ทรพั ยากรของส่วนรวมอยา่ งประหยดั คุ้มคา่ และ
เกบ็
รักษาดูแลอย่างดี
10.3 ปฏิบัติตนและตัดสินใจด้วยความรอบคอบ มีเหตผุ ล
10.4 ไมเ่ อาเปรยี บผูอ้ ่นื และไมท่ าใหผ้ ู้อืน่ เดือดร้อน พรอ้ ม
ใหอ้ ภัยเมอ่ื ผอู้ ืน่ กระทาผิดพลาด
10.5 วางแผนการเรยี น การทางานและการใช้
ชีวิตประจาวัน
บนพ้ืนฐานของความรู้ ข้อมลู ข่าวสาร

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 87

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วทิ ยาศาสตรเ์ พอ่ื พฒั นาทกั ษะชีวติ

ค่านิยมพื้นฐาน รายการประเมิน ระดบั คะแนน
12 ประการ 4321

10.6 รู้เท่าทนั การเปล่ยี นแปลง ทางสงั คม และ

สภาพแวดลอ้ ม

ยอมรับและปรบั ตัว อยรู่ ว่ มกบั ผู้อืน่ ได้อยา่ งมีความสุข

11. มีความเข้มแขง็ 11.1 มีความเข้มแขง็ สมรรถนะทางกาย
ทงั้ รา่ งกายและจิตใจ 11.2 มีจิตใจเขม้ แขง็ มงุ่ ม่นั ในความดี รจู้ กั ปฏเิ สธสงิ่ ไมด่ ี
ไม่ยอมแพต้ ่ออานาจ 11.3 ละอายและเกรงกลวั ตอ่ บาป
ฝ่ายตา่ หรือกิเลสมี

ความละอายเกรง

กลัวตอ่ บาปตามหลัก

ของศาสนา

12.1 ปฏบิ ตั กิ ิจกรรมโดยคานึงถงึ ประโยชน์ครอบครวั

12. คานงึ ถงึ ผล มากกว่า

ประโยชน์ของ ตนเอง

ส่วนรวมและต่อ 12.2 ปฏบิ ัติกิจกรรมโดยคานงึ ถงึ ประโยชน์โรงเรยี น

ชาตมิ ากกวา่ มากกวา่

ผลประโยชนข์ อง ตนเอง

ตนเอง 12.3 ปฏิบัติกจิ กรรมโดยคานึงถึงประโยชน์ชาติมากกวา่

ตนเอง

ลงช่อื ...................................................ผู้ประเมิน
............../.................../.............

เกณฑก์ ารให้คะแนน ให้ 4 คะแนน
ปฏิบตั หิ รอื แสดงพฤติกรรมอย่างสมา่ เสมอ ให้ 3 คะแนน
ปฏบิ ัตหิ รอื แสดงพฤติกรรมบ่อยครงั้ ให้ 2 คะแนน
ปฏิบัตหิ รอื แสดงพฤติกรรมบางครง้ั ให้ 1 คะแนน
ปฏิบัตหิ รอื แสดงพฤติกรรมนอ้ ยคร้ัง
88
เกณฑก์ ารตดั สินคณุ ภาพ

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรยี น รายวิชา วิทยาศาสตรเ์ พ่อื พฒั นาทกั ษะชวี ติ

ชว่ งคะแนน ระดบั คุณภาพ
89 - 104 ดีมาก
71 – 88 ดี
53 – 69 พอใช้
ตา่ กวา่ 52 ปรบั ปรงุ

แบบประเมนิ จติ วิทยาศาสตร์และเจตคติเชิงวิทยาศาสตร์ 89

ชอ่ื …………………………………………………..แผนกวชิ า/ชั้น……………….. เลขท่ี…………….

คาช้แี จง : ให้ ผ้สู อน สงั เกตพฤติกรรมทส่ี ะทอ้ นของนกั เรยี นในระหวา่ งเรยี นและนอกเวลาเรียน
แลว้ ขดี ✓ลงในชอ่ งทีต่ รงกบั ระดบั คะแนน

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตรเ์ พ่อื พฒั นาทกั ษะชวี ติ

รายการประเมนิ พฤติกรรม ระดับคะแนน
4321

1. จิตวทิ ยาศาสตร์ 1.1 ความสนใจใฝ่รู้
1.2 ความมุง่ มัน่
2. เจตคติเชงิ 1.3 ความอดทน
วิทยาศาสตร์ 1.4 ความรอบคอบ
1.5 ความรบั ผดิ ชอบ
1.6 ความชอื่ สัตย์
1.7 ความประหยัด
1.8 การรว่ มแสดงความคดิ เห็น
1.9 การยอมรบั ความคดิ เหน็ ของผอู้ นื่
1.10 ความมเี หตุผล
1.11 การทางานร่วมกบั ผูอ้ ่นื อย่างสรา้ งสรรค์
2.1 ความสนใจ ติดตาม ข้อมลู ข่าสารวทิ ยาศาสตรแ์ ละ
เทคโนโลยี
2.2 ความชอบในเรื่องราวทางวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี
2.3 พอใจในประสบการณก์ ารเรียนรทู้ ่ีเก่ยี วกบั
วทิ ยาศาสตร์
2.4 ศรทั ธาและซาบซ้ึงในผลงานทางวิทยาศาสตร์
2.5 เหน็ คุณคา่ และประโยชนข์ องวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยี
2.6 ตระหนักในคุณและโทษของการใช้เทคโนโลยี
2.7 เรยี นหรอื เข้ารว่ มกิจกรรมทางวทิ ยาศาสตรอ์ ย่าง
สนกุ สนาน
2.8 เลือกใช้วิธกี ารทางวิทยาศาสตรใ์ นการคิดและปฏิบัติ
2.9 ต้ังใจเรียนวิชาวทิ ยาศาสตร์
2.10 ใช้ความรู้ทางวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยีอยา่ งมี
คุณธรรม
2.11 ใช้ความรทู้ างวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยีโดย
ใครค่ รวญ
ไตรต่ รองถงึ ผลดีและผลเสยี

หน่วยท่ี 1 กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 90

เอกสารประกอบการเรียน รายวชิ า วิทยาศาสตร์เพอื่ พฒั นาทกั ษะชวี ิต

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน ให้ 4 คะแนน
ปฏบิ ัตหิ รือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่าเสมอ ให้ 3 คะแนน
ปฏิบตั ิหรอื แสดงพฤติกรรมบ่อยครง้ั ให้ 2 คะแนน
ปฏิบตั หิ รือแสดงพฤตกิ รรมบางครงั้ ให้ 1 คะแนน
ปฏิบตั ิหรอื แสดงพฤติกรรมน้อยครง้ั
ระดบั คุณภาพ
เกณฑ์การตัดสนิ คณุ ภาพ ดมี าก
ดี
ช่วงคะแนน พอใช้
75 - 88 ปรับปรงุ
60 – 74
45 – 59
ต่ากว่า 44

หนว่ ยที่ 1 กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ 91