แหล่งอารยธรรมในทวีปเอเชีย

แหลง่ อารยธรรมในทวปี เอเชยี

จัดทาโดย นางมณิ ฑญิ า สุวรรณสิงห์

๑ อารยธรรมจนี

สมัยราชวงศ์ชาง พฒั นาการของอารยธรรมจีนสมยั ประวตั ศิ าสตร์ สมัยราชวงศถ์ ัง

สมยั ราชวงศ์โจว สมยั ราชวงศ์ฉนิ หรอื จน๋ิ สมัยราชวงศฮ์ น่ั

(๑,๗๖๖ - ๑,๑๒๒ ปี (๑,๑๒๒ - ๒๒๑ ปี (๒๒๑ – ๒๐๖ ปี ๒๐๖ ปี ก่อน ค.ศ.- ค.ศ. (ค.ศ. ๖๑๘ - ๙๐๗)
ก่อน ค.ศ.) ก่อน ค.ศ.) กอ่ น ค.ศ.) ๒๒๑) มีการสารวจเส้นทาง นับเปน็ ยคุ ทองของจีน
พระพุทธศาสนามีความ
มีการประดษิ ฐ์ตวั อักษร เป็นราชวงศท์ ี่ปกครองจีน มจี กั รพรรดเิ ป็นผู้ปกครอง ไปทางตะวันตก หรือ
รปู ภาพ เคร่ืองมอื เครื่องใช้ ยาวนานทส่ี ดุ เริม่ มีการสร้างเช่ือมกาแพง เส้นทางสายแพรไหม เจรญิ รุง่ เรือง
เมืองจนี มรี ะบบ ช่งั ตวง ซึ่งมีความสาคัญทางการค้า มีการสอบความรู้ ที่เรียกวา่
ทาจากสารดิ มแี นวคดิ สาคัญ คือ อาณัติ วดั และการใช้ตัวอกั ษรจนี การแลกเปลย่ี นวัฒนธรรม
มกี ารทาปฏิทิน แห่งสวรรค์ ปรัชญาทส่ี าคญั ที่เปน็ มาตรฐานเดยี วกนั การเผยแผ่ศาสนา “สอบจอหงวน”
ไดแ้ ก่ ลทั ธิขงจือ๊ ลัทธิเต๋า

๒ อารยธรรมอินเดยี

พัฒนาการของอารยธรรมอินเดยี สมัยประวัติศาสตร์

สมัยราชวงศเ์ มารยะ (๓๒๑ - ๑๘๕ ปกี ่อน ค.ศ.)

• มจี ักรพรรดิทสี่ าคญั คอื พระเจ้าจันทรคุปต์ พระเจา้ อโศกมหาราช
• มีการเผยแผ่พระพทุ ธศาสนาไปยังประเทศตา่ งๆ

สมยั สลุ ตา่ นแหง่ เดลีหรอื ราชวงศม์ ัมลูก (ค.ศ. ๑๒๐๖ - ๑๕๒๖)

• ตงั้ โดยผนู้ ามสุ ลมิ เช้อื สายเตริ ์ก มกี ารรบั วธิ ีการทากระดาษ ดินปืน เครอ่ื งกระเบอื้ งจากจีน
• ค.ศ. ๑๔๙๘ โปรตุเกสเดินทางถึงอนิ เดยี ทางเรอื

สมยั แตกแยกและอ่อนแอ (ค.ศ.ท่ี ๖ - ๑๐)

• ทางเหนือถูกตา่ งชาติรุกรานและตงั้ อาณาจกั ร ศาสนาอสิ ลามเริม่ เผยแผเ่ ข้าสอู่ นิ เดยี ทางเหนอื ช่วงกลาง
• ค.ศ.ท่ี ๙ - กลาง ค.ศ.ที่ ๑๓
• อาณาจกั รโจฬะทางใตข้ องอนิ เดยี นับถือศาสนาพรามณ-์ ฮินดู

สมยั ราชวงศ์คปุ ตะ (ค.ศ. ๓๒๐ - ๕๕๐)

• มีศูนย์อานาจอยู่ทแี่ คว้นมคธ
• ศาสนาพราหมณไ์ ดพ้ ัฒนาเปน็ ศาสนาฮินดู แต่พระพุทธศาสนายงั คงเจรญิ รุ่งเรอื ง
• วิทยาศาสตร์และคณติ ศาสตรม์ ีความเจริญกา้ วหน้า

พัฒนาการของอารยธรรมอนิ เดยี สมยั ประวัติศาสตร์

สมยั จกั รวรรดิโมกุลหรือมุคลั (ค.ศ. ๑๕๒๖ - ๑๘๕๘)

• ตง้ั โดยบาบรู ์ เชอ้ื สายมองโกล สุลตา่ นทย่ี ่ิงใหญ่ คอื อกั บาร์มหาราช และชาห์
• ภายหลังเส่อื มอานาจชาติตะวนั ตกไดข้ ยายอานาจเข้ามา

สมยั แบ่งออกเป็นบงั กลาเทศ (ค.ศ. ๑๙๗๑)

• ปากีสถานตะวันออกแยกมาตงั้ เปน็ ประเทศบังกลาเทศ
• ปัญหาทตี่ ้งั ท่ีแยกกนั มาจากเช้ือชาตแิ ละภาษาที่ตา่ งกัน รวมถงึ ความเหล่ือมล้าด้านการเมืองการปกครองและเศรษฐกิจ

สมยั อนิ เดยี ไดเ้ อกราช (ค.ศ. ๑๙๔๗)

• ถกู แบง่ ออกเป็น ๒ สว่ น คอื อนิ เดีย ประชาชนสว่ นใหญเ่ ปน็ ฮินดู กบั ปากีสถาน ทป่ี ระชาชนส่วนใหญ่เปน็ มสุ ลิม

สมยั อังกฤษปกครองอินเดีย (ค.ศ. ๑๘๕๘ - ๑๙๔๗)

• มีสมเดจ็ พระราชนิ นี าถวิกตอเรยี เปน็ จักรพรรดนิ ีของอนิ เดยี รัฐบาลอังกฤษตง้ั ขา้ หลวงใหญห่ รืออปุ ราช
ปกครอง

• ในปลาย ค.ศ. ที่ ๑๙ ชาวอินเดยี เรียกร้องเอกราช
• ผูน้ าคนสาคญั เช่น มหาตมาคานธี

๓ อารยธรรมเมโสโปเตเมยี

พฒั นาการของอารยธรรมเมโสโปเตเมียสมัย
ประวตั ศิ าสตร์

สมยั อาณาจักรซูเมเรยี (๓,๒๐๐ - ๒,๓๐๐ ปีก่อน ค.ศ.)

• มีการจดั ตงั้ นครรฐั แต่ละรัฐมผี ู้ปกครองของตนเอง มกี ารประดิษฐ์ตวั อักษรเป็นครั้งแรกของโลก
เรียกว่า อกั ษรคูนิฟอรม์ หรืออกั ษรล่ิม

• รู้จักการคดิ ค้นระบบชลประทาน มคี วามสามารถเชงิ คณิตศาสตร์ เปน็ ตน้

สมยั อาณาจกั รบาบิโลเนียเกา่ (๒,๐๐๐ - ๑,๖๐๐ ปกี อ่ น ค.ศ.)

• ปกครองโดยชนเผ่าอะมอไรต์ มีศนู ย์อานาจทก่ี รงุ บาบิโลน
• กษตั รยิ ์ทีย่ ่ิงใหญ่ คือ พระเจา้ ฮัมมรู าบที รงสรา้ งประมวลกฎหมายทเี่ รยี กว่า ประมวลกฎหมายฮัมมรู าบี

พฒั นาการของอารยธรรมเมโสโปเตเมยี สมยั ประวัตศิ าสตร์

สมยั จกั รวรรดิอสั ซีเรยี (๑,๓๐๐ - ๖๑๒ ปีกอ่ น ค.ศ.)

• มีศูนย์การปกครองทเ่ี มืองนเิ นเวห์
• มคี วามเช่อื วา่ กษัตริย์เป็นสมมตเิ ทพ จงึ นิยมสรา้ งวังแทนวัดเพอื่ เปน็ ทป่ี ระทบั และศูนย์กลางปกครอง
• กษตั รยิ ์ทส่ี าคัญ คือ พระเจา้ อสั ซูร์บานปิ าล

สมยั อาณาจกั รคาลเดียน หรอื บาบโิ ลเนยี ใหม่ (๖๑๒ - ๕๓๙ ปีก่อน ค.ศ.)

• กษัตริย์ที่สาคญั คือ พระเจา้ เนบูคัดเนซซาร์ สามารถพิชิตกรงุ เยรซู าเล็มได้
• มีการสร้างสวนลอยแหง่ บาบโิ ลน หอคอยแห่งบาเบล สดุ ทา้ ยถกู กองทัพเปอร์เซียยึดครองและรวมเขา้

เป็นสว่ นหน่ึงของจกั รวรรดเิ ปอรเ์ ซยี

๔ อารยธรรมอสิ ลาม

พัฒนาการของจกั รวรรดิอิสลาม

สมยั กาหลบิ ๔ พระองค์แรก (ค.ศ. ๖๓๒-๖๖๑)

• หลงั จากทา่ นนบมี ุฮมั มัดสน้ิ พระชนมเ์ มอื่ ค.ศ. ๖๓๒ ในที่สดุ ตาแหนง่ กาหลิบหรือ
เคาะลฟี ะฮ์ได้ปกครองจกั รวรรดิ กาหลิบ ๔ พระองคแ์ รกล้วนเป็นญาติและคน
สนิทของท่านนบมี ุฮมั มัด ได้แก่ อบูบกั ร์, อุมรั , อุษมาน และอลีย์

• สมัยนีจ้ กั รวรรดิอิสลามไดข้ ยายดินแดนและเผยแผศ่ าสนาอสิ ลามอย่างกว้างขวาง

สมัยราชวงศอ์ มุ ยั ยะฮ์ (ค.ศ. ๖๖๑-๗๕๐)

• มศี นู ยก์ ลางปกครองอยทู่ ีเ่ มืองดามสั กสั (ในประเทศซีเรยี ปัจจุบนั ) ได้เปลย่ี นแปลง
ระบอบการปกครองจากสาธารณรัฐเปน็ ราชอาณาจักร

• มกี ารกาหนดการสืบทอดตาแหน่งเคาะลฟี ะฮ์ดว้ ยการสบื สนั ตตวิ งค์
• มกี ารขยายดินแดนครอบคลุมถึง ๓ ทวปี ไดแ้ ก่ ทวปี เอเชีย ยุโรป และแอฟริกา

พฒั นาการของจักรวรรดอิ สิ ลาม

สมยั ราชวงศ์อับบาซียะฮ์ (ค.ศ. ๗๕๐-๑๒๕๘)

• มีศนู ย์กลางปกครองอยูท่ เ่ี มอื งแบกแดด (ในประเทศอริ ักปัจจบุ นั )
• มกี ารขยายอาณาเขตการปกครองมากขึ้น คือ ทางทศิ ตะวนั ตก อสิ ลามเผยแพร่ถงึ แอฟริกาเหนอื

สเปน สว่ นทางดา้ นทิศตะวนั ออก อิสลามเผยแพรถ่ ึงเปอรเ์ ซยี และอินเดยี
• มคี วามเจรญิ รุ่งเรอื งทางศลิ ปวทิ ยาการสาขาตา่ งๆ เช่น การแพทย์คณติ ศาสตร์
• ภายหลงั เสือ่ มอานาจจากการรกุ รานของพวกเตริ ์ก

อทิ ธิพลของอารยธรรมโบราณ
ที่มตี อ่ ทวีปเอเชียในปจั จุบนั

ด้านศาสนาและลทั ธคิ วามเช่ือ

อารยธรรมจนี • ลทั ธขิ งจอื๊
• ลัทธิเตา๋

อารยธรรมอนิ เดยี • ศาสนาพราหมณ์-ฮนิ ดู
อารยธรรมเมโสโปเตเมยี • พระพทุ ธศาสนา

• ไม่มผี ลมาถงึ ชาวเอเชียในปัจจุบัน

อารยธรรมอิสลาม • ศาสนาอสิ ลาม

อารยธรรมจนี ดา้ นอักษรศาสตร์

การจดบันทกึ ทางประวัตศิ าสตร์ลงบนวสั ดตุ ่างๆ เชน่ กระดูกสัตว์ กระดองเตา่ ไมไ้ ผ่
กระดาษ เปน็ ต้น
หนงั สือส่ือจ้ี หรือบนั ทกึ ของนกั ประวตั ิศาสตร์ ของซือหมา่ เชียน
บนั ทึกประวตั ศิ าสตร์ของราชวงศ์ต่างๆ ตาราคาสอนของขงจ๊อื ตาราแพทย์ สารานุกรมหยง่ เลอ่
วรรณกรรมจนี เชน่ สามก๊ก ซ้องกง๋ั ไซอ๋ิว ไซฮ่ น่ั เปน็ ตน้

อารยธรรมอินเดยี คมั ภรี พ์ ระเวทในศาสนาพราหมณ์-ฮนิ ดู
อารยธรรมเมโสโปเตเมีย พระไตรปฎิ ก ชาดกในพระพุทธศาสนา
วรรณกรรม เช่น มหากาพย์มหาภารตะ มหากาพยร์ ามายณะ (รามเกียรติ์) เรอื่ งศกนุ ตลา

ไม่มีผลมาถึงชาวเอเชยี ในปจั จุบนั

อารยธรรมอิสลาม คมั ภีร์อลั กุรอาน ซ่งึ เปน็ คมั ภีร์สาคัญทางศาสนา และเป็นวรรณกรรมอนั ทรงคณุ คา่ ของ
อารยธรรมอิสลาม
วรรณกรรมประเภทนทิ านท่ีเป็นทีน่ ยิ มหลายเรอื่ ง เช่น อาหรบั ราตรี รุไบยาด

ดา้ นศลิ ปวิทยาการและภมู ปิ ัญญา

อารยธรรมจนี เขม็ ทิศ

ดนิ ปืน

กระดาษ

การพิมพ์
การแพทย์ เช่น การ
ฝงั เข็ม

อารยธรรมอนิ เดีย ด้านศิลปวทิ ยาการและภูมปิ ัญญา

• งานศลิ ปะประเภทสถาปตั ยกรรมและประตมิ ากรรม เชน่ สถปู
เจดยี ์ พระพุทธรปู เทวรูปในศาสนาพราหมณ-์ ฮินดู

• ความรทู้ างคณิตศาสตร์ เช่น ระบบตัวเลข 1-9 แทนเลขโรมนั
(ทเี่ รียกวา่ เลขอารบิก) และเลข 0 ระบบทศนยิ ม กาลังที่
สอง (a2) รากท่ีสอง ( √ ) เครอ่ื งหมายพาย ( )

• ความรทู้ างแพทยศาสตร์ โดยเฉพาะการผา่ ตัด การใชย้ า
ประเภทตา่ งๆ รวมท้งั ความรู้สาขาอื่นๆ อีกมากมาย

ดา้ นศิลปวิทยาการและภมู ิปัญญา

อารยธรรมเมโสโปเตเมีย • ความรู้ทางคณติ ศาสตร์ โดยใชค้ วามร้เู รขาคณติ ในการคานวณ
ทด่ี ินและการกอ่ สร้างอาคาร

• ความรู้ทางดาราศาสตร์ เชน่ การแบง่ วนั ออกเปน็ ๒๔ ช่วั โมง
แบง่ ชว่ั โมงออกเป็น ๖๐ นาที การทาตารางกล่มุ ดาว การทา
ปฏทิ ินแบบจันทรคตทิ กี่ าหนดให้ ๑ ปี มี ๑๒ เดอื น การใช้
ฐานเลข ๑๒ (๑ โหล)

อารยธรรมอสิ ลาม ด้านศลิ ปวิทยาการและภมู ปิ ัญญา

• การทอผา้ ของมสุ ลมิ ทม่ี ีชอ่ื เสยี งมาก ไดแ้ ก่ ผ้าลนิ ิน ผ้าขน
สัตว์ รวมทั้งพรม

• ความรู้ทางการแพทย์ เชน่ การผ่าตดั ความร้ทู างวิทยาศาสตร์
เช่น การทดลองผสมสารเคมจี นได้สารเคมีใหม่ๆ หรอื ท่เี รยี กวา่
การเลน่ แรแ่ ปรธาตุ

• ความร้ทู างคณติ ศาสตร์ ซงึ่ มสุ ลิมรับความรู้จากอินเดีย กรกี
โรมนั เชน่ การนาตัวเลขอารบิกจากอนิ เดยี มาใช้

ตัวอย่างแหลง่ มรดกโลกทางวฒั นธรรมในเอเชยี ตะวนั ออก

จีน

สสุ านทหารดินเผา กาแพงเมอื งจนี
ทเี่ มืองซอี าน มณฑลฉา่ นซี

พระราชวงั หลวงสมัยราชวงศห์ มิงและราชวงศ์ชงิ ทน่ี ครปักก่งิ

ตวั อย่างแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมในเอเชยี ตะวันออก

อนสุ รณส์ ถานเมืองโบราณนาระ

อนสุ รณส์ ถานเมอื งโบราณเกยี วโต อนุสรณ์สถานสนั ติภาพที่เมืองฮิโระชมิ ะ

ญ่ปี ุ่น

ตวั อย่างแหลง่ มรดกโลกทางวฒั นธรรมในเอเชยี ตะวันออก

วิหารยองเมยี ว

เกาหลใี ต้

เขตประวัตศิ าสตร์จยองจู

ตวั อยา่ งแหล่งแหลง่ มรดกโลกทางวฒั นธรรมในเอเชยี ใต้

อินเดีย

ถา้ อชนั ตา รฐั มหาราษฏระ ศาสนสถานทเี่ มืองสาญจี วัดมหาโพธิ (พุทธคยา)

ศรีลังกา

เมอื งโบราณสิครี ิยา วัดทองแห่งดมั บลู ลา

ตวั อยา่ งแหลง่ แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมในเอเชียใต้

ปากสี ถาน เนปาล

แหลง่ โบราณสถานทเ่ี มอื งโมเฮนโจ - ดาโร หบุ เขากาฐมาณฑุ

ปอ้ มและสวนซาลามาร์ ในเมืองลาฮอร์ ลมุ พินี

ตวั อยา่ งแหลง่ แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมในเอเชยี ตะวนั ตกใต้

จอรแ์ ดน อฟั กานสิ ถาน

เมืองเพตรา ภมู ิทศั นว์ ฒั นธรรมและโบราณสถาน
แหง่ หุบเขาบามยิ ัน

ตวั อย่างแหล่งแหล่งมรดกโลกทางวฒั นธรรมในเอเชยี ตะวนั ตกใต้

อริ ัก

เมอื งอสั ซรู ์ เมืองโบราณสมาร์รา

เมืองฮตั รา

ตวั อย่างแหลง่ แหลง่ มรดกโลกทางวัฒนธรรมในเอเชยี กลาง

คาซคั สถาน

สุสานของโคจา อาหเ์ หมด็ ยาซาวี