พอใจ

พอใจให้สุข จากหนังสือเรียนวิวิธภาษา แบบเรียนภาษาไทยขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

บทความข้างต้น สอนเราเรื่องอะไรเอ่ย? “ให้ตั้งใจพัฒนาตน มุ่งมั่นไปสู่สิ่งที่สูงที่มีค่า หรือยิ่งใหญ่กว่าที่เป็นอยู่ แต่ถ้าแม้ว่าเป็นไปไม่ได้ก็จงพอใจเท่าที่เราเป็นได้ และที่เราควรเป็นมากที่สุดคือ “ผู้มีความดี”และบ าเพ็ญตนให้เด่นในความดี ”

ถอดค าประพันธ์ ถ้าไม่ได้เป็นดอกกุหลาบหอม ก็เป็นดอกลดาขาวก็ได้ ถ้าเป็นจันทร์เพ็ญไม่ได้ ก็ขอเป็นเพียงจันทร์แรมที่ไม่เลือนราง ก็พอ... “แม้มิได้เป็นดอก กุหลาบหอม ก็จงยอม เป็นเพียง ลดาขาว แม้มิได้ เป็นจันทร์ อันสกาว จงเป็นดาว ดวงแจ่ม แอร่มตา”

ถอดค าประพันธ์ แม้มิได้เป็นหงส์ที่สูงส่ง ก็จงเป็นนกแก้วที่ร่าเริงแทน ถไม่ได้เกิดมาเป็นแม่น ้า แต่เป็นเพียงล าธารเล็กๆที่ใสสะอาด ก็พอแล้ว... “แม้มิได้ เป็นหงส์ ทนงศักดิ์ ก็จงรัก เป็นโนรี ที่หรรษา แม้มิได้ เป็นน ้า แม่คงคา จงเป็นธา ราใส ที่ไหลเย็น”

ถอดค าประพันธ์ แม่มิได้เป็นภูเขาหิมาลัย แต่ได้เป็นจอมปลวกก็ยังดี แม้มิได้เป็นวันพระจันทร์เต็มดวง ก็จงเป็นวันแรมที่สว่างรางๆ... “แม้มิได้ เป็นมหา หิมาลัย จงพอใจ จอมปลวก ที่แลเห็น แม้มิได้ เป็นวัน พระจันทร์เพ็ญ ก็จงเป็น วันแรม ที่แจ่มจาง”

ถอดค าประพันธ์ แม้มิได้เป็นต้นสนที่สูงสวย ก็จงเป็นต้นอ้อที่ลู่ลมไม่แข็ง ขืน แม้ไม่ได้เป็นน้องที่สวยงาม ก็จงเป็นผู้หญิงที่มีแต่ความดี... “แม้มิได้ เป็นต้น สนระหง จงเป็นพง อ้อสะบัด ไม่ขัดขวาง แม้มิได้ เป็นนุช สุดสะอาง จงเป็นนาง ที่มิใช่ ไร้ความดี”

ถอดค าประพันธ์ คนเรานั้นจะเป็นอะไรก็ไม่แปลก จงพอใจในสิ่งที่ตนเป็น และท าแต่สิ่งที่ดี เท่านั้นพอ “อันจะเป็น สิ่งใด ไม่ประหลาด ก าเนิดชาติ ดีทราม ตามวิถี ถือสันโดษ บ าเพ็ญ ให้เด่นดี ในสิ่งที่ เราเป็น เช่นนั้นเทอญ”

ข้อคิดจากเรื่อง “พอใจให้สุข” เป็นชื่อกลอนที่ศาสตราจารย์กิตติ คุณฐะปะนีย์นาครทรรพประพันธ์ขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๘๒ เมื่อ มีอายุได้ ๑๘ ปี เป็นกลอนสุภาพที่มีความยาว ๕ บท เนื้อความเป็นค าสอนผู้หญิงให้มีความพอใจกับความเป็น ตนเองตามก าเนิดและตามสภาพที่ตนเป็น แต่ที่ส าคัญ คือต้องปฏิบัติตนเป็นคนที่เด่นในความดี

ข้อคิดจากเรื่อง (ต่อ) “พอใจให้สุข”มีความหมายชัดเจนว่า ความพอใจ กับก าเนิดและฐานะของตนนั้นท าให้คนเป็นสุข หาก พิจารณาให้ชัดจะเห็นว่า จุดมุ่งหมายของผู้ประพันธ์มิได้ ให้พอใจกับสภาพที่ด ารงอยู่ตลอดไปเท่านั้น เพราะค า เปรียบที่ยกขึ้นในแต่ละวรรคให้ข้อคิดกับผู้อ่านว่า ให้ ตั้งใจพัฒนาตน มุ่งมั่นไปสู่สิ่งที่สูงที่มีค่าหรือที่ยิ่งใหญ่ กว่าที่เป็นอยู่ แต่ถ้าแม้ว่าเป็นไปไม่ได้ก็จงพอใจเท่าที่เรา เป็นได้ และที่เราควรเป็นมากที่สุดคือ “ผู้มีความดี” และ บ าเพ็ญตนให้เด่นในความดี

ท าใบงาน ด้วยจ้า