เรื่องเล่าผลิตภัณฑ์ชุมชนท่องถิ่นอันดามัน

40

นขอ้ำพงดรเีกิ มกอื รงะพทังืองสามุนไพรถน่ิ ภาคใต

Shampoo Ginger Chili Paste:

Signature Chili Paste of Phang Nga

นํ้าพริกจะอรอยตองใชวัตถุดิบที่สดสะอาดปราศจาก Good chili paste starts from fresh, hygienic,
ส่ิงเจือปน และสารเคมี โดยเฉพาะพริกแหงหรือพริกสด and chemical free ingredients. Fresh or dried
ตองไมเปนเช้ือรา สวนผสมในการปรุงตองไดมาตรฐานเพ่ือ chili must be free of mould and the ingredients
ใหรสชาติสมํ่าเสมอ ชาวพังงามีวัตถุดิบคือ พริกแหง หอม must be of high standards for stable taste. Chili
กระเทียม สําหรับทํานํ้าพริกเพียบพรอมอยูแลว เพ่ิมเติม paste recipe of Phang Nga province consists of
เอกลักษณเฉพาะตัวดวยพืชพื้นถิ่น คือ ดอกกระทือ เปนที่ dried chili, shallot, garlic, and the signature
มาของ “นํ้าพริกกระทือ ของดีเมืองพังงา” ingredient—a local herb called shampoo ginger
(Dok Kra Tue). The chili paste is recognized as
the signature recipe of Phang Nga, reflected in
the saying “Kra Tue chili paste: signature paste
of Phang Nga”.

41

อาจารยประเสริฐ จริยะเลอพงษ อาจารยสาขาเทคโนโลยีอาหาร Mr. Prasert Jariyaleupong or lecturer of Food Technology
คณะเทคโนโลยีการเกษตร ไดเลาถึงผลติ ภณั ฑน ้ำพริกกระทอื และคุณ Program, Faculty of Agricultural Technology, shared about
ประโยชนข องนำ้ พรกิ กระทอื วา หวั กระทอื เปน พชื สมนุ ไพรตระกลู พวก the shampoo ginger chili paste and its benefits that sham-
ขงิ ขา จะ พบมากทส่ี ดุ ในสวนยางพาราแถบภาคใตข องไทย กระทอื เปน poo ginger belongs to the ginger and galangal families. It
พืชที่มีสารอาหารมาก ในบางทองถิ่น จึงนำหัวกระทือมาใชประกอบ has many medicinal properties and commonly found in
อาหาร เนอ้ื ในจะมรี สขมเลก็ นอ ย ตอ งนำมาหน่ั แลว ขยำกบั นำ้ เกลอื นาน ๆ rubber planation. It is nutritious and therefore becomes
กอนนำมารับประทาน โดยทางภาคใตฝงทะเลอันดามัน มีการใชเหงา ingredients of various dishes in some communities along
ไปแกงกบั ปลายา งหรือทำน้ำพรกิ และมีกลมุ ชาวบานนำมาตอ ยอดเปน the Andaman Coast. Shampoo ginger root is an ingredient
ผลติ ภณั ฑ นำ้ พรกิ กระทอื เปน ผลติ ภณั ฑจ ากสมนุ ไพรทอ งถน่ิ ของจงั หวดั of the grilled fish soup or chili paste. It has a rather bitter
พงั งา taste and must be soaked in salt water for a long time
and squeezed several times before eating. With the effort
สรรพคุณของดอกกระทอื of the Chili Paste of Baan Suan Prik Cooperative, the
shampoo ginger chili paste is further developed as signa-
เหงา กระทอื หรอื หวั กระทอื เปน ไมล ม ลกุ มลี ำตน อยเู หนอื ดนิ สงู ราว ture product of Phang Nga province.
1.5 เมตร เปลอื กนอกของเหงา มสี นี ำ้ ตาลแกมเหลอื ง สว นเนอ้ื ในมสี เี หลอื ง
ออ น กลน่ิ หอม มรี สขม ฝาด และเผด็ เลก็ นอ ย ดอกกระทอื เปน รปู ทรง Shampoo ginger’s health benefits
กระบอกมกี ลบี ดอกสขี าวนวลออกเหลอื ง มี ใบประดบั ขนาดใหญ ส เี ขยี ว
แกมแดงเรียงซอนกันหนาแนนและเปนระเบียบ เจริญเติบโตไดดีในดิน Shampoo ginger or bitter ginger is a perennial. The
รว นซยุ ในทท่ี ม่ี คี วามชน้ื พอสมควร และมแี สงแดดสอ งตลอดวนั พบมาก upright stem to 1.5 m tall. Among the leafy stems, the
ทส่ี ดุ ทางภาคใต ตามปา ดงดบิ รมิ ลำธารหรอื ชายปา อกี ทง้ั ยงั มสี รรพคณุ conical or club-shaped flower heads burst forth on
ทใ่ี หป ระโยชนต อ รา งกาย เชน ดอก ชว ยบำรงุ ธาตใุ นรา งกาย แกโ รคผอม separate and shorter stalks. The flower heads are yellow-
แหง ไอ ตวั รอ น เจบ็ คอ ขบั ปส สาวะ ชว ยแกอ าการปวดทอ ง มวนในทอ ง ish-white flowers that gradually fill with an aromatic,
ทอ งอดื ทอ งเฟอ จุกเสียดแนนทอง เหงา หรอื หวั กระทอื ประกอบดว ย slimy liquid and turn a brighter red color. Shampoo ginger
น้ำมันหอมระเหย มีฤทธิ์ขับลมไดด ใชเปนยาบำรุงกำลัง ชวยใหเจริญ thrives in filtered shade and rich soil. The health benefits
อาหาร แกไขตาง ๆ หัวกระทือจึงถือเปนยาชั้นดีที่สามารถรับประทาน of shampoo ginger are in its flower which helps improving
เปน อาหารได the body minerals, Cachexia, cough, sore throat, fever,
urination, stomachache, and boating. Its head helps
วธิ ีการทำนำ้ พรกิ กระทอื reducing gas, fever, and improving appetite. It is recog-
nized as medicinal food for good health.
สว นผสมในการทำนำ้ พรกิ กระทอื ประกอบดว ย พรกิ ขห้ี นสู ด หอมแดง
กระเทยี ม ปลาแหง ยา งไฟ นำ้ ตาลทราย กะปย า งไฟ กระทอื หรอื หวั กระ Shampoo ginger chili paste recipe
ทอื ขน้ั ตอนเรม่ิ จาก ใสป ลายา งไฟตำใหล ะเอยี ด ใสก ระเทยี ม หอมแดง
พรกิ ขห้ี นู ปรงุ รสดว ยนำ้ ตาลทรายแดง กะปย า งไฟ ตำอยา งละเอยี ด แลว The shampoo ginger chili paste is made with the
นำไปผดั คลกุ เคลา สว นผสมทกุ อยา งใหเ ขา กนั นำหวั กระทอื แกซ อยบางๆ following ingredients, fresh bird eye chili, shallot, garlic,
ใชห วั กระทอื แกม สี เี หลอื งเขม จากนน้ั ตำใหล ะเอยี ดอกี ครง้ั เปน อนั เสรจ็ ได and seasoned with pounded brown sugar and grilled
นำ้ พรกิ กระทอื shrimp paste. All the ingredients are mixed before the
sliced shampoo ginger head (pick ripe head of dark yellow
color) is added and pounded together.

42

กระบวนการผลิตและบรรจภุ ณั ฑ Production and packaging processes

อาจารยประเสริฐไดเลาตออีกวา ปจจุบันมหาวิทยาลัยราชภัฏ Mr. Peasert further explained that Phuket Rajabhat
ภูเก็ตเรามีโครงการยุทธศาสตรเพื่อการพัฒนาทองถิ่นมหาวิทยาลัยกับ University has launched strategic initiatives for local devel-
กลมุ ชาวบา น หมู 2 บา นตากแดด จังหวัดพังงา รวมมอื กันในการพฒั นา opment, one of which is for Cooperative of Moo 2, Baan Tak
ผลิตภัณฑน้ําพริกกระทือ โดยบรรจุภัณฑใชถวยพลาสติกใส พรอมฝา Dad in Phang Nga province. The new package was
ปดอยางดี เพ่ือใหมองเห็นนํ้าพริกกระทือท่ีดูนารับประทาน ผลิตภัณฑ introduced i.e. clear plastic jar and airtight lid to enhance its
ตัวนี้ยังเปนผลติ ภัณฑ OTOP โดยกลุม วิสาหกจิ ชุมชนนํ้าพรกิ บานสวน visibility and attractiveness; and the product was certified
พริก หมู 2 บานตากแดด จังหวัดพงั งา อีกดวย as OTOP product of the Chili Paste of Baan Suan Prik Coop-
erative.

การพัฒนาผลติ ภณั ฑ

อาจารยประเสริฐไดใชความรูทางสาขาเทคโนโลยีอาหารไปชวย
วิเคราะหถึงคุณคาทางโภชนาการ และนําน้ําพริกกระทือมาวิเคราะห
คณุ คา ทางอาหารเพอ่ื ทาํ เปน ฉลากโภชนาการใหก บั ตวั ผลติ ภณั ฑน ้าํ พรกิ
กระทือ รวมทั้งมีการระบุวันที่ผลติ และวนั หมดอายุอยา งชัดเจน เพอื่ ให
ผลิตภัณฑมีมาตรฐานท่ีถูกตอง ซึ่งส่ิงแรกท่ีเราตองใสใจคือการศึกษา
วเิ คราะหคณุ คา ทางโภชนาการ เพอ่ื ที่จดั ทําฉลากอยา งถูกตอ งตามหลกั
โภชนาการ

Product development

Mr. Peasert applied his knowledge in food technology
to analyze the nutrition of the chili paste to be placed on
label of the chili paste product, including manufacturing
and expiry dates to upgrade the packaging standard, the
nutrition standard, and product labeling standard.

ใครทโ่ี ปรดปรานการรบั ประทานน้ําพริก โดยเฉพาะนํ้าพริกแถบ If you love chili paste, you can’t afford to miss adding
ภาคใตไมวาจะเปนนาํ้ พริกกุงเสยี บนา้ํ พริกแมงดานา้ํ พรกิ กะปถาไดย ิน the shampoo ginger chili to your culinary experience.
ชอื่ นา้ํ พริกกระทอื คงตอ งอยากชมิ กนั บาง ยิ่งรูจกั ท่มี าทไี่ ปของหัวกระทื Beside Shrimp chili paste, horse shoe crab chili paste,
อแลว กย็ งิ่ ทําใหร สู กึ อยากทจ่ี ะลม้ิ รสนาํ้ พรกิ กระทอื มากยง่ิ ขน้ึ สามารถอุ shrimp paste chili paste, shampoo ginger chili paste would
ดหนุนน้ําพริกกระทือของกลุม วิสาหกิจชมุ ชนน้าํ พริกบานสวนพริกไดท่ี be an interesting and healthy choice for all to try! Get
yours now by calling at Tel. 0848443131; or via facebook
หมู 2 บานตากแดด จงั หวัดพงั งา โทร 0848443131 หรอื ผ page: กลุมวิสาหกิจชุมชนน้ำพริกบานสวนพริก น้ำพริก
านชองทางออนไลน Facebook : กลุมวิสาหกจิ ชมุ ชนนํ้าพรกิ บานสวน กระทือ จังหวัดพังงา (the Chili Paste of Baan Suan Prik Coop-
พรกิ นํ้าพริกกระทอื จังหวัดพงั งา จะไดล ้มิ รสนํ้าพรกิ ท่ีแปลกใหม และมี erative).
คณุ คา ทางโภชนาการ

43

ผงาานมศดั ลิ ยปอ จมากปธากรรแดมชงาติ

Pak Daeng Tie Dye Clothes: The Art of Nature

เทรนดมัดยอมกําลังมา เดี๋ยวน้ีใคร ๆ ก็หิ้วถุงผาสวม Tie dye is trendy; we can see tie dye prod-
เสือ้ ผามดั ยอ ม และผาที่ไดจากกระบวนการยอมสจี ากธรรม ucts everywhere as people yearn for the touch
ชาติกันมากขึน้ อยา งเหน็ ไดช ดั นอกจากการยอ มผา โดยใช of nature. Tie dye clothes are created with natu-
สจี ากธรรมชาติจะเปนมติ รตอ สง่ิ แวดลอม ไมทิง้ สารเคมเี อา ral dye and so, it is chemical-free, more
ไวทาํ ลายธรรมชาติแลว ผามดั ยอมจากสีธรรมชาติ ยังเปน eco-friendly, and recognized as the art of nature
งานศลิ ปจากธรรมชาตบิ นผนื ผาท่ีมีชิ้นเดยี วในโลกอีกดวย and the one and only piece of art in the world.

44

การมัดยอม เปนการมัด ผูก หนีบ หรือเปนการ “กันสี” ใน The tie dye technique uses tying, knotting, and
สวนใดสวนหนึ่งของผา ที่ผูยอมไมตองการใหเกิดสีที่จะยอม โดยใช pinning to “contain color” on specific part of clothes.
วัสดุตาง ๆ มาเปนตัวชวยในการกันสี รวมกับการมวน พับ จับจีบ Different materials are used to contain colors together
หรือขยำ ซึ่งจะใหผลลัพธของลายที่แตกตางกันออกไป ทั้งนี้ขึ้นอยูกับ with rolling, folding, draping, or pressing, to create differ-
กลวิธีในการออกแบบสี และการผสมผสานเทคนิคตาง ๆ เขาไวดวย ent patterns, depending upon the color containing
กนั ของผยู อ ม โดยเรยี กการสรา งลวดลายดว ย กรรมวธิ นี ว้ี า “ผา มดั ยอ ม” technique. Modern tricks and a more variety of natural
ปจจุบันมีการใชเทคนิคการยอม และใชสีจากธรรมชาติ มาสรางความ dyes drew a group of Muslim homemakers in the Pak
แตกตางใหกับงานมัดยอม ใหสีสัน และลวดลายที่แปลกใหม และ Daeng community on the Yao Yai Island in Tambon Prunai
นั่นเปนจุดเริ่มตนสูการรวมตัวกันของกลุมแมบานมุสลิม ในชุมชนบาน of Phang Nga province. Together, they formed the “Pak
ปากแดง เกาะยาวใหญ ตำบลพรุ ในจังหวัดพังงา ภายใตช่ือ Daeng Tie Dye Clothes Group”.
“กลุมผามัดยอมปากแดง”

จากกลมุ แมบานสงู านศิลป

กลมุ ผา มดั ยอ มปากแดงกอ ตง้ั ขน้ึ ไดป ระมาณ 2 ป โดยเปน การรวม Homemakers turned artists
กลุม ของแมบานชาวมุสลิม ชุมชนบานปากแดง เกาะยาวใหญ โดยมี
นางสาวสมุ าลี บญุ สพ เปน ประธานกลมุ มสี มาชกิ ในกลมุ 15 คน ซง่ึ หา The Pak Daeng Tie Dye Clothes Group was estab-
รายไดเ สรมิ จากการทำผา มดั ยอ ม เปน ผา ผนื เสอ้ื ยดื และผา ถงุ เปน ตน ท่ี lished for 2 years after it was established by Muslim
ผา นมา กรรมวธิ ที ก่ี ลมุ แมบ า นบา นปากแดงเคยใชใ นการผลติ ผา มดั ยอ ม homemakers of Baan Pak Daeng community on the Yao
จะใชส บี าตกิ และสเี คมซี ง่ึ เปน สยี อ มเยน็ ใชน ำ้ ยาโซเดยี มซลิ เิ กต เปน วธิ ที ่ี Yai Island. The Group of 15 members is under leadership
ใชส ารเคมเี ปน หลกั แตป จ จบุ นั ไดป รบั เปลย่ี นกรรมวธิ กี ารผลติ ผา มดั ยอ ม of its President--Ms. Sumalee Boonsop. They gather to
ไปสแู นวทางธรรมชาติ generate extra income from making tie dye clothes,
t-shirts, tube skirt, and so on. They shifted from the use of
ราชภฎั ภูเก็ตเขา ไปสังเกตชมุ ชน Batik and cool dye (reactive dye) to using sodium silicate
as the main chemical for a more natural technique.
อาจารยอ ภวิ ฒั น ศรศกั ดา อาจารยส าขาออกแบบผลติ ภณั ฑ คณะ
วทิ ยาศาสตรแ ละเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั ราชภฎั ภเู กต็ ไดใ หค วามรถู งึ ท่ี Phuket Rajabhat University’s
มาของผา มดั ยอ มวา “การมดั ยอ มเปน ศลิ ปะบนผนื ผา ทม่ี กี ารสบื ทอดกนั community observation
มานานในหลายประเทศเชน ไทย มาเลเชยี อนิ เดยี ญป่ี นุ โดยเรยี กรวม ๆ
วา “พลางง”ี มตี น กำเนดิ ในเอเชยี กลาง หลงั จากนน้ั จงึ แพรข ยายไปยงั
ญป่ี นุ และอนิ เดยี โดยในอนิ เดยี จะเรยี กวา “พนั ธนะ” ซง่ึ หมายถงึ การมดั
หรอื ผกู สว นในญป่ี นุ จะเรยี กวา “ชโิ บร”ิ ซง่ึ หมายถงึ การมดั หรอื ปม”

Mr. Apiwat Sornsakda, lecturer of Product Design
Program, Faculty of Science and Technology, Phuket
Rajabhat University shared the background information of
tie dye that “Tie dyeing is the art on fabric that has been
passed down for generations in various countries like
Thailand, Malaysia, India, and Japan; it is known in general
as “Plangi” and was originated in Central Asia before
expanding to Japan and India. The Japanese word for it is
“shibori” (tying or knot), and it is called “baandhane”
(tying).”

45

และในฐานะผูดูแลพัฒนาผลิตภัณฑผามัดยอมปากแดง อาจารย Mr. Apiwat was trusted to lead the Pak Daeng Tie Dye
อภิวัฒนก็ไดลงพ้ืนท่ีไปสังเกตชุมชนเกาะยาวใหญตําบลพรุในจังหวัดพั Clothes Development project and so, he visited the
งงาและนําขอ มลู ทไี่ ดม าวางแนวทางในการพฒั นาผลติ ภณั ฑช มุ ชนใหเ ปน community located on the Yao Yai Island, Tambon Pru Nai,
ทรี่ จู กั ในดา นการตลาดมากยง่ิ ขน้ึ โดยอาจารยอ ภวิ ฒั นกลา วถงึ ครง้ั แรกที่ Phang Nga province. The gathered information laid the
ไดลงพื้นที่สํารวจชุมชนเกาะยาวใหญวา foundation of route-to-market of the product. Prof. Apiwat
shared about his first visit that “The Phuket Rajabhat
“เราในฐานะคนราชภัฎภูเก็ต มีความสนใจอยากจะไปเรียนรูกับ University was eager to learn more about communities and
ชุมชน ในครั้งแรกที่ไดลงพื้นที่พบวา ชาวบานมีผลิตภัณฑอยูแลว แตยัง we found out from our visit that the community already
ขาดองคค วามรใู นการพฒั นาผลติ ภณั ฑเราจงึ มองเหน็ ชอ งทางทจ่ี ะเขา ไป had its signature product. The only thing missing was the
สงเสริมชาวบาน” product development know-how, which was the gap that
can be closed by us.”
อาจารยอภิวัฒน นําขอมูลที่ไดในคร้ังนั้นมาประชุมรวมกับคณะ
ทํางานที่รับผิดชอบผลิตภัณฑน้ี จึงไดขอเสนอแนะวา ชุมชนมีการทํา Mr. Apiwat brought the information and met with the
ผามัดยอมดวยสีที่เปนสีเคมีมากเกินไป อาจสงผลเสียตอสุขภาพ และ working group of this product. He suggested that the Group
ผลิตภัณฑไมมีจุดเดนในการขาย จึงควรสรางความแตกตาง เพ่ือเปน minimized the use of chemical dyes to protect their health.
จุดขายในการแขงขัน Moreover, such change could create product differentiation
and competitive edge.

Nature led the way to OTOP products

นำวสั ดุจากธรรมชาติในชมุ ชน “We aimed to support them with the knowhow and
มาพฒั นาผลติ ภณั ฑ implementation thereof. We wanted to ensure that our
guideline led to improved products and sales.” His voice
reflected determination. The said guideline was to
optimize the abundant resource in the community i.e.
mango and coconut leaves to produce natural dye.

“เราเขาไปใหความรูอยางเดียวไมได แตตองชวยพวกเขาให The dye derives from boiling the mango leaves and
สามารถลงมือปฏิบัติไดจริงดวย ตองชี้ใหเห็นวาแนวทางท่ีเราเสนอ จะ adding copper sulphate to enhance color absorption. The
ชว ยพฒั นาผลติ ภณั ฑใ หด ขี น้ึ มยี อดขายทเ่ี พม่ิ ขน้ึ ”อาจารยอ ภวิ ฒั นก ลา ว tie dye clothes are then put in the boiler for 30 minutes to
ดว ยความมุง มน่ั ตั้งใจ แนวทางท่อี าจารยก ลาว ก็คอื การนาํ ทรัพยากรที่ 1 hour. Then, remove the clothes from boiler, wash 3-4
มมี ากในชมุ ชนนั่นกค็ ือตนมะมว งและตน มะพรา วมาประยกุ ตใ ชใหเ กิด times without scrubbing, and dry.
ประโยชนมากทีส่ ุด โดยการนําใบมะมว งและเปลือกมะพรา ว มาทาํ เปน
สียอ ม ผลิตผามดั ยอมจากธรรมชาติ For coconut leaves, boil the coconut leaves of 2-cen-
timeter width for 30 minutes. Soak the tie dye clothes in
การทาํ ผา มดั ยอ มโดยใชสจี ากใบมะมวงน้ัน มขี ้ันตอนเริม่ จากนํา red lime water before boiling for better color absorption.
น้ําใสห มอ แลว ตง้ั ไฟใหน ้ําเดอื ดจากนน้ั ตดั ใบมะมว งลงไปตม แลว จงึ ใสจ นุ Boil the clothes for 30 minutes to 1 hour. Then, remove
สีลงไปในนํ้าที่ตม ใบมะมว งไวจนุ สีจะเปน ตวั ชวยทาํ ใหผ าตดิ สไี ดด ียิง่ ขนึ้ the clothes from boiler, wash 3-4 times without scrubbing,
จากน้ันใสผาทม่ี ดั เตรียมไวล งไปในหมอ ตม ตอ ไปอีกประมาณ 30 นาที and dry.
– 1 ชวั่ โมง เมอื่ ครบกําหนดเวลาแลว ใหน ําผาขึ้นจากหมอ นาํ ไปลางดวย
น้าํ สะอาด 3 – 4 คร้งั โดยไมตองขยีผ้ า จากนนั้ ทาํ ผาไปตากลมใหแหง

46

สว นวิธียอมผาดว ยสีจากเปลือกมะพราวนัน้ มขี ั้นตอนทมี่ ากกวา Mr. Apiwat also suggested that the Working Group expand
คือ นํานํ้าใสหมอ ตั้งไฟใหนํ้าเดือด จากนั้นฉีกเปลือกมะพราวใสลงไป the product lines to offer customers totes and beach towel.
ขนาดไมตองใหญมาก ความกวางประมาณชิ้นละ 2 เซนติเมตรโดย The Group is keen on tailoring, but they knew little about
ประมาณ แลวตม ตอไปอกี ประมาณ 30 นาที ตอมานําผาทีม่ ัดเตรียมไว tote making. Mr. Apiwat therefore invited a designer and
ไปแชในน้ําปูนแดงกอนที่จะนําลงหมอตม การแชนํ้าปูนแดงจะชวยทาํ dressmaker to host the workshop for the Group to learn
ใหส ตี ดิ ผา ไดด มี ากยง่ิ ขน้ึ จากนน้ั ตม ตอ ไปอกี ประมาณ 30 นาที – 1 ชว่ั โมง about product differentiation. Another expert was also
เมื่อครบกาํ หนดเวลาแลวใหนาํ ผา ขน้ึ จากหมอ นาํ ไปลางดวยนํา้ สะอาด invited to share his knowledge on natural dyes and dye
3 – 4 คร้ัง แบบไมตอง ขยผี้ า แลวจงึ นําผา ไปตากใหแหง mixing for new colors as well as creative designs and
patterns.

นอกจากช้ีแนะใหกลุมแมบานเปลย่ี นแนวทาง มาผลติ ผา มดั ยอม The complete fashion line of tie dye clothes is available
แบบธรรมชาติแลว อาจารยอภิวัฒน และคณะทํางานยังไดเสนอให at the Pak Daeng community. For more information, please
ตอยอดผลิตภัณฑโดยการนําผามัดยอมมาประดิษฐเปนกระเปา ผาปู call Tel. 0635858772 or browse through the collection at
ชายหาด กลุมแมบานน้ันมีพ้ืนฐานในการตัดเย็บผากันอยูแลว แตไมรู facebook page: ผามัดยอมปากแดง (Pak Daeng Tie Dye
วาจะทําผามัดยอมใหเปนกระเปา ไดอยางไร อาจารยอภิวัฒน จึงเชิญ clothes). A tie dye clothes making workshop is also
ชางตัดเย็บ และดีไซเนอร มาเปนวิทยากรสอนกลุมแมบานในการตัด available along with the artistic collections from the
เยบ็ กระเปา สรา งจดุ เดน ใหก บั ผลติ ภณั ฑและยงั เชญิ วทิ ยากรมาใหค วาม community members.
รูเกี่ยวกับการบันทึกสีท่ีไดจากธรรมชาติ การรวมสีทําใหเกิดสีใหม ๆ
รวมทงั้ แนะนําเทคนิคการทาํ ลวดลายมัดยอ มใหหลากหลายย่ิงขนึ้

ท่ีชุมชนบา นปากแดง เกาะยาวใหญ ตําบลพรุใน จังหวัดพังงา
มีสนิ คา ผา มัดยอมมากมายหลากหลายใหเลอื กชอ ป ท้งั เส้ือผา ผา พันคอ
ผาคลุมไหล ผา เช็ดหนา กระเปา และอกี มากมาย

สามารถติดตอสอบ ถามรายละเอียดไดที่ หมายเลขโทรศพั ท
0635858772 หรือเลอื กชมสินคา ได

Facebook : ผามัดยอ มปากแดง จะแวะไปเรียนรูก ารทําผามดั
ยอ มกส็ นกุ สนานเพลดิ เพลนิ ยง่ิ ไดอ ดุ หนนุ งานศลิ ปบ นผนื ผา ของคนในชมุ
ชนทม่ี ีท้งั ฝม ือและความต้ังใจกย็ ่งิ เปน กาํ ลังใจในการพัฒนาผลิตภณั ฑส
งเสริมชุมชนใหเขม แข็งข้ึนอีกดวย

47

งานแฮนดเมด กระเปาเชือกมดั ฟาง
กลุม 5ต.

Handmade Hemp Rope Bag by the 5 Tor Group

เบ้ืองหลังกระเปาเชือกมัดฟางแสนเก ที่บานตําตัว Hemp rope bag of Baan Tam Tua in Ta Kua Pa
ตะกว่ั ปา จบั มอื กบั ราชภฏั ภเู กต็ สรา งสรรคผ ลงานดว ยความ X Phuket Rajabhat University Basketry is the
ประณตี ผลติ ภณั ฑจ กั สานงานทํามอื สว นใหญล ว นแตเ ปน ผล manifestation of creativity and dedication to
งานทีเ่ ปย มไปดว ยคณุ ภาพ เพราะผสู รรสรา งไดใสใ จลงไป craft intricate details of pattern, colors, beauty,
ในผลงานแตล ะชน้ิ ทง้ั เรอ่ื งของรายละเอยี ด ลวดลาย สสี นั and durability. Such craftmanship can become a
ความสวยงาม ความประณตี จนออกมาเปน งานทดี่ ี มคี ณุ ภาพ stable career and it actually is the case for the
สรา งรายไดเ ลยี้ งชีพไดอยางมน่ั คง ดังเชน ผลติ ภัณฑชมุ ชน “Hemp Rope Bag by the Women Basketry of
“กระเปาเชือกมัดฟาง กลุมสตรีจักสานบานตําตัว” อําเภอ Baan Tum Tua Group” in Amphoe Ta Kua Pa,
ตะกว่ั ปา จังหวดั พงั งา Phang Nga province.

48

ท่มี าของ “5ต” The background of “ 5 Tor ”

5ต คือชื่อของกลุมที่ผลิตกระเปาเชือกมัดฟาง สินคาทองถิ่นที่มี 5 Tor is the name of the hemp rope bag making group,
ดีไซน เรียบงาย เฉดสีดีงามฝมือกลุมสตรีจักสานบานตำตัว อำเภอ which focuses on simple designs and vivid colors. The
ตะกว่ั ปา จงั หวดั พงั งา ซง่ึ เรยี กกลมุ ตวั เองวา “5ต” มที ม่ี าจากคำวา สตรี name “5 Tor” comes from the word Sa“tri” “Tam”bon
ตำบลตำตัว ตะกั่วปา มีสมาชิกทั้งหมด 20 คน เปนการรวมกลุมคนรัก “Tam” “Tua” “Ta”kuapa. A total of 20 members joined
งานฝม อื ในชมุ ชน เพอ่ื รว มกนั ใชเ วลาวา ง ใหเ กดิ ประโยชน และสรา งราย the movement out of the love for craftmanship, the joy
ใหกับสมาชิกในชุมชน โดยพื้นเพสมาชิกในกลุมมีการทำอาชีพตัดเย็บ of optimizing their free time, and the happiness of make
เส้อื ผาอยแู ลว จึงทำให มีความถนดั และเชย่ี วชาญในการผลิตสนิ คา งาน for earnings for their family. They were already experi-
ฝม อื ที่มีความประณีต enced tailors and now their expertise extends to bag
making, too.

การมสี ว นรวมในการรงั สรรคผ ลงาน Boundless creativity

ขอ จำกดั ของกระเปา เชอื กมดั ฟาง คอื ชมุ ชนตอ งสง่ั ซอ้ื วตั ถดุ บิ จาก The Group have faced a limitation in respect of key
โรงงานแถวภาคอีสาน ซึ่งคา วัตถุดิบกแ็ พง คาขนสง ก็แพง เชอื กทซ่ี ้ือมา raw materials. The hemp rope must be procured from
มรี าคา ทส่ี งู มาก เมอ่ื นำมาจกั สานเปน กระเปา เชอื กมดั ฟาง ทำใหร าคา manufacturers in the Northeastern provinces, which
กระเปาเชือกมัดฟางสูงตามไปดวย และ ที่สำคัญชาวบานเองก็ขาด doubles the already high cost of the hemp rope itself,
องคความรูเกี่ยวกับการเลือกคูสี ผศ.ดร.ภาณุวัฒน เสงี่ยม อาจารย resulting in the very high product price. Moreover, the
ประจำ สาขาวิชา ทัศนศิลป คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร members lacked the knowledge of color pairing Asst. Prof.
มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ จงึ ไดเ ขา ไปชว ยสนบั สนนุ กลมุ แมบ า น ในการ Dr. Panuwat Sa-Ngiam, professor of the Visual Art
พัฒนาผลิตภัณฑ เชน การจบั คูสี การออกแบบรปู ทรงกระเปา และยังมี Program, Faculty of Humanities and Social Science,
การออกแบบลวดลายใหม ๆ ใหอกี ดว ย Phuket Rajabhat University, therefore provided support
on product design development, especially in color
กวา ทก่ี ระเปา เชอื กมดั ฟาง จะไดล วดลายและรปู แบบใหมท ส่ี วยเก pairing, shape and form design, and new patterns.
อยา งท่เี ห็น ตอ งผา นการคดิ คนทดลองของทมี ผวู ิจัยกับชาวบา น จนได
กระเปา มคี ณุ สมบตั ใิ ชงานไดคงทนยาวนาน เพราะเปนเชือกสังเคราะห The final new version of hemp rope bag with new and
ทมี่ ีความทนทานในตวั อีกท้ังมสี ีสันใหเลือกหลากหลายและผลิตภัณฑ noteworthy appearance were the fruit of research and
จากเชอื กมัดฟางยังสามารถซักลางทำความสะอาดไดอ กี ดว collaboration between the research team and the
community. The new version of hemp rope bag is durable
และอีกประเด็นหนึ่งที่ผลิตภัณฑกระเปาเชือกมัดฟาง บานตำตัว due to the use of synthetic rope in the mix; a large range
กม็ ปี ญ หาเหมอื นกลมุ ผลติ ภณั ฑง านฝม อื ทอ่ี น่ื ๆ กค็ อื ชา งถกั สว นใหญเ ปน of colors are added to the variety; and the product is now
วยั ทำงานจนถงึ ผอู าวโุ ส เดก็ รนุ ใหมข าดความเชอ่ื มโยงกบั ภมู ปิ ญ ญาทอ งถน่ิ washable.
ดงั นน้ั นานวนั เขา กระเปา เชอื กมดั ฟางกอ็ าจจะหา งหายไปจากวถิ ชี วี ติ คน
รนุ ใหมมากขนึ้ จนขาดการสานตอ

Another challenge encountered by the Group, similar
to all other local wisdom movements, are the gap of
members. Most members are of working and retired ages,
risking the loss of such local wisdom if it is not inspiring
enough for new generations to preserve such heritage.

49

สรางสรรคส ่งิ ใหมไมห ยุดพัฒนา

ในอนาคตทางกลุมมีแผนท่ีจะตอยอดพัฒนาผลิตภัณฑ โดยการ
เพม่ิ เอกลักษณ เชน มกี ารเสริมลูกปด ไขมกุ คัน่ เงิน คั่นทอง เพื่อตกแตง
ลวดลายใหม คี วามโดดเดน เพม่ิ มลู คา ของกระเปา เชอื กมดั ฟางใหด ดู มี าก
ยงิ่ ขึ้น และทางกลมุ ยงั คิดจะเพ่มิ ผลิตภัณฑท ี่ทําจากเชือกฟางอน่ื ๆ อาทิ
ดอกไมประดษิ ฐ กระเปา ใสเ หรียญ ของชํารว ย เพอ่ื ใหล ูกคา เลือกซื้อสนิ
คา ไดห ลากหลายขนึ้ และผลกั ดนั ใหส นิ คา ของกลมุ สตรจี กั สานบา นตาํ ตวั
เปนสินคา OTOP ของจังหวดั พงั งา

ไดร จู ักกบั กลมุ 5ต ดขี ึน้ แลว อยากชวนคณุ สุภาพสตรี มาเยย่ี มชม Always in the quest of innovation
บานตําตัวและเลือกซ้ืองานฝมือท่ีเปนเอกลักษณของกลุม ซึ่งประดิด
ประดอยข้ึนจากความใสใจในทุกขั้นตอน งานละเอียดประณีต รูปทรง The Group plans further development of the product
และลวดลายไมเหมือนใคร จะถอื ไปไหนก็กิ๊บเก by the use of plastic, silver, and gold beads as well as
pearl to create signature pattern of the Group’s hemp
สนใจสนิ คา กระเปา เชอื กมดั ฟาง ผลติ ภณั ฑช มุ ชนกลมุ สตรจี กั สาน rope bags. New product lines are also in the pipeline such
บานตําตัว หรือกลุม 5ต อําเภอตะกั่วปา จังหวัดพังงา หมายเลข as artificial flowers, coin purse, and souvenirs to provide
โทรศพั ท 0895929275 Facebook : กศน.ตาํ บลตาํ ตวั more alternatives for customers. The Group is aspired to
receive certification as OTOP product of Phang Nga
province.

Now that you know more about the 5 Tor Group, we
invite all to visit Baan Tam Tua and give yourself and loved
ones a unique gift of delicate and crafty piece of art that
can be carried around. For more details, please contact
the Group at Tel.0895929275; or via facebook page:
กศน ตำบลตำตัว (Non-Formal Education Office of
Tambon Tam Tua).

50

ขา วออนไรดอกขา
พันธขุ า วพน้ื เมืองแหงความหวงั

Rai Dawk Kha Phangnga Rice: The Hope of Community

“ขา วออ นไรด อกขา ” เปน พนั ธขุ า วไรพ น้ื เมอื งทส่ี บื ทอดสาย “Rai Dawk Kha Phangnga Rice” has been
พนั ธกุ นั มานานไมน อ ยกวา 100 ป วธิ กี ารปลกู ขา วกย็ งั คงใชว ธิ ี around for over a century now and the farm-
ดง้ั เดมิ ทสี่ บื สานกนั มาจากรนุ สรู นุ อกี ทง้ั ยงั เปน พนั ธขุ า วทอ่ี ดุ มไป ing technique remained purely traditional in
ดว ยสารอาหารตา นโรคภยั ไดม ากมายเหมาะกบั คนรกั สขุ ภาพใน line with the local wisdom passed down for
ยคุ น้ี ปจ จบุ นั ขา วออ นไรด อกขา ไดข น้ึ ทะเบยี นเปน สงิ่ บง ชท้ี างภู generations. The variety contains various
มศิ าสตร (Geographical Indications หรอื GI) เปน ทรพั ยส นิ nutrients, suitable for health lovers these
ทางปญ ญาอนั ทรงคณุ คา ของจงั หวดั พงั งา days. The Rai Dawk Kha Phangnga Rice was
certified with geographical indications (GI) as
the intellectual property of Phang Nga prov-
ince.

51 Rai Dawk Kha Phangnga Rice:
the staple of Phang Nga province
ขาวออนไรด อกขา พนั ธุขาวพน้ื
เมืองจงั หวดั พังงา

วถิ ชี วี ติ ของคนชนบทในอดตี จะปลกู ขา วไวร บั ประทานเอง เปน สว น Most village people grew rice for household consump-
ใหญ อาจจะดว ยการคมนาคมขนสง การคา ขายยงั ไมส ะดวกสบาย เชน tion in the old days, since the convenient road network
ทกุ วนั น้ี โดยจะเลอื กสายพนั ธขุ า ว ใหเ หมาะกบั สภาพภมู ปิ ระเทศทอ่ี ยู and modern transportation did not exist. Different rice
อาศยั เนอ่ื งจากพน้ื ทน่ี เ้ี ปน ทร่ี าบ จงึ เหมาะแกก ารปลกู ขา วออ นไรด อกขา varieties were selected to fit the weather and soil condi-
ซง่ึ เปน สายพนั ธทุ เ่ี หมาะสมกบั พน้ื ทม่ี ากทส่ี ดุ เพราะขา วออ นไรด อกขา มี tions of each locality. The plateau of Phang Nga province
ความตา นทานตอ โรค สามารถปลกู แซมในสวนยางพารา สวนปาลม หรอื is where the Rai Dawk Kha Phangnga Rice thrives due to
ปลกู ในทร่ี าบเนนิ เขาทไ่ี มม นี ำ้ ขงั มลี กั ษณะเดน คอื รวงขา วเหมอื นดอกขา its disease resistance property. They can be grown in the
สขี องเมลด็ ขา วสาร มสี นี ำ้ ตาล แดงอมมว ง เมลด็ เรยี วยาว เมอ่ื เดนิ ผา น rubber or palm plantations as well as any non-flooded
รวงขา วจะมกี ลน่ิ หอมคลา ยใบเตย เมอ่ื นำไปหงุ ขา วออ นไร ดอกขา จะสง plains. The paddy ear of Rai Dawk Kha Phangnga Rice
กลิ่นหอมคลายใบเตยคละคลุงไปทั่วบาน เม็ดขาวนุมหุงขึ้นหมอ นารับ resembles galangal flower, its long-shaped rice is brown
ประทานเปน อยา งมาก or purple-red, and its smell is similar to that of pandan,
which intensifies once cooked. The cooked rice is soft and
พนั ธขุ า วไรเพอ� สุขภาพ ตานโรคนานาชนิด aromatic.

ขาวออนไรดอกขาอุดมไปดวยสารอาหารมีประโยชนตอสุขภาพ Rai Dawk Kha Phangnga Rice is full
เหมาะกับผูที่ใสใจรักษาสุขภาพ หรือมีโรคประจำตัว ทั้งชวยลดระดับ of health benefits
ไขมนั และคอเลสเตอรอล ชว ยควบคมุ นำ้ หนกั ลดอตั ราเสย่ี งของโรคหวั ใจ
เบาหวาน ชว ยเพม่ิ ระดบั ระดบั ไขมนั ดสี ำหรบั หลอดเลอื ดแดง นอกจากน้ี Rai Dawk Kha Phangnga Rice is a preferred choice of
ยงั มวี ติ ามนิ อี มสี ารตา นอนมุ ลู อสิ ระชว ยในการหมนุ เวยี นของโลหติ ชะลอ health lovers or those with chronic medical conditions as
การเสอ่ื มของเซลลร า งกาย และสามารถยบั ยง้ั การเจรญิ เตบิ โตของเซลล it helps reducing fat and cholesterol as well as risk of
มะเรง็ ชว ยปอ งกนั โรคเหนบ็ ชา มคี ณุ ประโยชนค รบถว นเลยทเี ดยี ว heart disease. It is also a good choice of carbohydrate for
those on diet as it improves the HDL level. It also
contains Vitamin E and antioxidants that improves the
blood circulation, reduces the risk of cancer, and
prevents beriberi.

Traditional cultivation heritage

สืบสานการปลูกแบบดง้ั เดิม Currently, the cultivation technique of Rai Dawk Kha
Phangnga Rice has been the same as ancestors a hundred
years ago.

วิธีการปลูกและการเก็บเกี่ยวขาวออนไรดอกขา เปนวิธีดั้งเดิมที่สืบ The drilling method has been used for Rai Dawk Kha
ทอดกนั มาจากรนุ สรู นุ จนถงึ ปจ จบุ นั Phangnga Rice because it fits all types of terrains, espe-
cially sloped area. The specific 2-meter-long wood called
การปลกู ใชว ธิ กี ารแทงสกั คอื การหยอดหลมุ เหมาะกบั ทกุ สภาพพน้ื “stabber” is used to create a hole of 3-cm. depth and
ท่ี โดยเฉพาะพน้ื ทล่ี าด โดยการทำไมส ำหรบั เจาะหลมุ เรยี กวา ไมส กั ยาว 1-inch-wide hole, with distance of 25x25 cm. from one
ประมาณ 2 เมตร เปน ลกั ษณะกลมพอเหมาะมอื เจาะหลมุ ใหล กึ ประมาณ another. About 5-8 seeds are then placed in the hole and
3 เซนตเิ มตร ขนาดหลมุ กวา ง 1 นว้ิ ระยะหา งของหลมุ ประมาณ 25×25 covered with soil. During the rainy days, rice would grow
เซนตเิ มตร from the moist in the soil until fully grown. Farmers must
tend to the paddy beds and remove any weeds, which

52

หลังจากนั้นหยอดเมล็ดขาวลงในหลุมทันที นําเมล็ดขาวใส will grow better on the higher ground. The farmers start
แลวหยอด หลุมละ 5-8 เมล็ด กลบดินปากหลุมดวยกระบอกที่ใสขาว the farming during July and August, and the harvest is
ปลกู เมอ่ื ฝนโปรยลงมาหรอื เมลด็ ไดร บั ความชน้ื จากดนิ กจ็ ะเจรญิ เตบิ โต carried out during November and December. However,
เปนตนขาวให ผลผลติ ตอ ไป การปลกู ขา วไร เกษตรกรจะตอ งหมั่นดูแล the rain volume drops significantly during January and
กาํ จัดวัชพชื เพราะในท่ีดอนจะมวี ชั พืชมากกวา ในท่ีลุม เกษตรกรจะเริ่ม May, which is unsuitable for growing this rice variety.
ปลกู เดอื นกรกฎาคม - สงิ หาคม และจะเรมิ่ เกบ็ เกีย่ ว เดอื นพฤศจกิ ายน
ถงึ ธันวาคม เน่อื งจากชว งเดือนมกราคม – พฤษภาคม เปน ชว งท่ีฝนตก The traditional joint harvest continues in this region;
นอ ยทําใหไมเ หมาะกับการปลกู ขา วชนิดน้ี it is the local wisdom to be preserved. The harvest gears
consist of “Krae” (traditional harvester) which harvests
การเก็บเก่ียวใชว ิธกี ารลงแขกซ่ึงเปน ประเพณแี ละภมู ิปญญาที่สืบ each ear for baling and drying for 3-5 days before
ทอดกันมาต้ังแตอดีตจนถึงปจจุบัน ควรคาแกการอนุรักษไมใหสูญหาย processing.
ไปสําหรับอปุ กรณทใ่ี ชในการเก็บเกยี่ วขา วไรเรยี กวาแกระโดยจะเกยี่ ว
ทีละรวง แลว มดั เปน กําๆ ตากแดด 3 - 5 วนั เพ่อื นาํ เขาสูการผลติ หรือ Rai Dawk Kha Phangnga Rice saves
แปรรูปเมลด็ ขาวออนไรดอกขา ตอ ไป the day

ขาวออ นไรด อกขา พลิกฟนเศรษฐกิจ Ms. Anisa Dueraring, lecturer of Faculty Education,
ชมุ ชนจงั หวัดพังงา Phuket Rajabhat University, Head of Rai Dawk Kha Phangn-
ga Rice Development project, shared that the members of
อาจารยอานีซะห ดือราริง คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฎ Rae Village Fund of Tambon Bang Thong, Amphoe Tai
ภูเก็ต ผูดูแลพัฒนาผลิตภัณฑขาวออนไรดอกขาไดนำเสนอขอมูลเกี่ยว Mueang, Phang Nga province chaired by Mr. Sawai Prateep
กับขาวออนไรดอกขาวา สมาชิกกองทุนหมูบานแร ตำบลบางทอง Na Thalang, recognized the hardship of community mem-
อำเภอทายเหมือง จังหวัดพังงา โดยมี นายไสว ประทีป ณ กลาง เปน bers during the prolonged slumping period of southern
ประธานกรรมการบรหิ าร economic goods like rubber and oil palm. Farmers were
stifling, but they refused to give up. A solution was tested
พบวา ในภาวะทีพ่ ืชเศรษฐกิจของภาคใต ไดแ ก ยางพารา และ i.e. monoculture. Rice was introduced between the rubber
ปาลม นำ้ มนั กำลงั ประสบปญ หาราคาตกตำ่ เปน ระยะเวลาตดิ ตอ กนั ยาว tree and oil palm. The disease resistance property and
นาน ทำใหเกษตรกรไดรับความเดอื ดรอ นเปน อยางมาก แตค นพงั งาก็ heath benefits of Rai Dawk Kha Phangnga Rice make it a
ไมย อ ทอ ตอ สกู บั ปญ หาอปุ สรรค โดยลดการปลกู พชื เชงิ เดย่ี ว หนั มา rising star of Phang Nga and, practically the savior of the
ปลูกขาวไรแซม ระหวางแถวตนยางพารา และปาลมน้ำมันที่ปลูกใหม plunging economy of the South.
ลักษณะพิเศษของขาวไรพันธุพื้นเมืองนี้ คือมีความตานทานตอโรค
เปนขาวพนั ธพุ น้ื เมอื งคณุ ภาพดี และมีคุณคาทางอาหารสูงนา จบั ตามอง
เปน อยา งมาก เพราะเปน พชื ทก่ี ำลงั มาแรงทส่ี ามารถกวู กิ ฤตใิ หเ กษตรกร
ชาวพงั งาในขณะน้ี

การตอยอดเพ�อสง ตอส่งิ ดๆี จากขาวพนั ธดุ ี
ขาวออ นไรดอกขา

สมาชิกกองทุนหมูบานแร เล็งเห็นวาขาวออนไรดอกขาเปนพืชที่
ชวยกระตุนเศรษฐกิจชุมชนไดเปนอยางดี และ เพื่อใหทันตอกระแส
การตลาดในยคุ ปจ จบุ นั ขา วออ นไรด อกขา จงึ มชี อ งทางการขายออนไลน

53

คอื Facebook Page : ขา วดอกขา 50 หรอื สง่ั ซอ้ื ไดท าง เวบ็ ไซต Let Rai Dawk Kha Phangnga Rice
และ แอพพลิเคชั่น Shopee สะดวกและทันสมัยอยางมาก หรือหาก takes care of your health
สนใจเดนิ ทางดว ยตนเอง มาทว่ี สิ าหกจิ ชมุ ชนศนู ยแ ปรรปู ขา วไรด อกขา
เลขท่ี 2/1 หมู 3 ตำบลบางทอง อำเภอทา ยเหมอื ง จงั หวดั พงั งา The members of the Rae Village Fund saw the oppor-
tunity to make the Rai Dawk Kha Phangnga Rice new
โทร. 0892889007, 0612379928 กม็ าไดง า ยไมล ำบากนอกจาก economic goods of the province. Thus, they leverage the
นส้ี มาชกิ กองทนุ หมบู า นแรย งั มแี นวทางเพม่ิ ความหลากหลายของ ผลติ social e-commerce trend to start their online business by
ภณั ฑ มกี ารตอ ยอดผลติ ภณั ฑจ ากขา วออ นไรด อกขา ซง่ึ กำลงั อยรู ะหวา ง joining facebook under the account: ขาวดอกขา 50 (Rai
การพฒั นาผลติ ภณั ฑ ไดแ ก โลชน่ั เซรม่ั สบเู หลว สครบั ผวิ เหมาะกบั Dawk Kha Phangnga Rice 50); the rice products are also
กลมุ คนรกั สขุ ภาพเปน อยา งมาก available via website and Shopee application, too. They
are indeed a group of modern farmers and marketers. If
you are interested to visit the community in person,
please come to the Rai Dawk Kha Phangnga Rice Process-
ing Cooperative at the address: No. 2/1, Moo 3, Tambon
Bang Tong, Amphoe Tai Meuang, Phang Nga province; or
call Tel. 0892889007 and 0612379928. New products line,
including lotion, liquid soap, and exfoliating scrubs are
also in the pipeline. We are confident that health lovers
would adore them!

Let’s get good things for your body and fill your heart
with joy of helping the community members. Your contri-
bution would not only preserve an ancient rice variety,
but also to recover the local economy of the Rae Village
Fund of Tambon Bang Tong, Amphoe Tai Meuang in Phang
Nga province. It will fill in tummy and your heart, too!

คณุ ประโยชนเ ตม็ เมด็ เตม็ หนว ยขนาดน้ี จงึ อยากเชญิ ชวนใหช ว ย
กนั มาอดุ หนนุ ขา วออ นไรด อกขา เพราะนอกจากจะไดม สี ว นชว ยอนรุ กั ษ
พนั ธขุ า วโบราณใหค งอยแู ลว ยงั เปน การสง เสรมิ รายไดใ หก บั ชมุ ชน พลกิ
ฟน เศรษฐกจิ ชมุ ชน ใหก บั กลมุ กองทนุ หมบู า นแร ตำบลบางทอง อำเภอ
ทา ยเหมอื ง จงั หวดั พงั งาอกี แรงหนง่ึ ดว ย

54

55

จงั หวดั กระบ่ี

56

57

จากปลาสดสูปลาสม
ของดีแหงชมุ ชนบา นนานอก

Yummy Fish from Fresh to Fermented by
Baan Na Nok Community

“ปลาสม” อาหารจากภมู ปิ ญ ญาชาวบา น คดั สรรวตั ถดุ บิ “Pla Som” or fermented fish is food created
from local wisdom to preserve the precious
จากปลาทะเล ศาสตรก ารถนอมอาหารรปู แบบหนง่ึ ทอ่ี ยคู กู บั protein from the sea. Food preservation has
มนษุ ยม าทกุ ชนชาติ เชน เดยี วกบั คนไทยทม่ี กี ารถนอมอาหาร been progressed by human beings since the
หลายชนดิ ทวา ในการถนอมอาหารในหมวดเนอ้ื ปลานน้ั นอกจาก dawn of time and fish is among one of the most
ปลารา ปลาจอ ม ปลาเคม็ ปลาหวาน หรอื ปลาแดดเดยี วแลว popular protein undergoing various forms of

คนไทย ยงั มี “ปลาสม ” เปน อกี หนง่ึ วธิ ที ช่ี ว ยยดื อายขุ องอาหาร preservation, be it pickled fish sauce, pickled
ใหเ กบ็ ไวก นิ ไดย าวนานขน้ึ อกี ทาง เราจะพาไปคน หาสตู ร ปลาสม fish, salted fish, sweetened, sun-dried fish, or
“fermented fish”. Let’s dive deeper to find
ตามแบบฉบับของบานนานอกกนั out the original fermented fish.

58

สตู รไมลบั แบบฉบับชุมชนนานอก The secret recipe of Baan Na Nok

ชมุ ชนบา นนานอก หมู 11 ตำบลกระบน่ี อ ย อำเภอเมอื งกระบ่ี จงั หวดั กระบ่ี The Baan Na Nok Community is located at Moo 11,
เปน ชมุ ชนทผ่ี ลติ ปลาสม ฟง ชอ่ื แลว ทกุ คนอาจจะคดิ วา เปรย้ี ว แตป ลาสม Tambon Krabi Noi, Krabi province. The community is
บา นนานอกเปน ปลาสม ทร่ี สชาตสิ ามรส มที ง้ั รสชาตเิ ปรย้ี ว หวาน และเคม็ outstanding for its secret fermented fish recipe. People
ที่มีความเขากันอยางลงตัว พูดซะขนาดนี้แลวทุกคนคงจะสงสัยแลววา usually associates fermented fish with sour taste, but Baan
ที่นี่มีเคล็ดลับอะไรที่ทำใหปลาสมไมใชแคเพียงปลาสม Na Nok’s fermented fish will tantalize your taste bud with
the perfect blended sourness, saltiness, and sweetness.
ปลา คอื วตั ถดุ บิ สำคญั อยา งแรก ปลาของทน่ี จ่ี ะใชป ลานำ้ เคม็ ในการ Now, we are about to learn why Baan Na Nok fermented
ทำปลาสม โดยปกตปิ ลาสม จะใชป ลานำ้ จดื เชน ปลาตะเพยี น ปลากระบอก fish is anything but ordinary.
ในการทำ แตที่นี่เนนใชปลาขางเหลืองและปลาหลังเขียว ซึ่งเปนปลา
ทะเลอนั ดามนั จะใหร สชาตทิ ม่ี คี วามอรอ ยกลมกลอ มมากกวา ปลานำ้ จดื Fish is the key as the recipe stresses that the fish has to
be sea fish instead of freshwater fishes like common silver
สูตรลับอีกอยางคือการหมัก การหมักปลาสมที่อื่นจะใชเครื่องปรุง barb or grey mullet suggested in other recipes. Baan Ba Nok
เชน นำ้ ปลา นำ้ ตาล กระเทยี ม ใสล งไปรวมกบั ปลาและใสข า วเหนยี วสกุ fermented fish uses yellow stripe scad or round-belly
ลงไปเลย แตที่นี่มีความพิเศษตรงที่จะหมักเนื้อปลาและเครื่องปรุงให sardine found in the Andaman Sea, which gives more
เขา กนั กอ น หลงั จากนน้ั จงึ จะใสข า วเหนยี วสกุ ลงไป โดยทใ่ี สน น้ั ไมใ ชแ ค intense flavor.
เพยี งขา วเหนยี วลว น แตจ ะใสข า วเหนยี วสกุ ครง่ึ หนง่ึ และใสข า วสวยครง่ึ หนง่ึ
การทำแบบนี้จะทำใหปลาไมเละ หากปลาเละจะเกิดการเนาเสียไดงาย Another secret is fermenting steps, which are also
และรสชาติที่ไดนั้นก็กลมกลอมอยางที่บอกครบครันทั้ง 3 รส different as ordinary recipe suggests ingredients like fish
sauce, sugar, and garlic mixed with fish and cooked
glutinous rice while the recipe of Baan Na Nok says to mix
the fish and all ingredients first and then adding glutinous
rice afterward. The proportion of rice is half of cooked
glutinous and half of cooked rice, which keeps the fish firm
and not decomposted while the taste is more complexed.

The Making of Pla Som

กรรมวธิ ีการทำปลาสม Only fresh catch is allowed to undergo fermentation
as anything less than fresh risks rotting. Baan Na Nok
ปลาทใ่ี ชจ ะเปน ปลาสดจากทะเล หากปลาไมส ดจรงิ จะทำใหก ารหมกั has its own fresh fish resource from community fisher-
เกดิ การเนา เสยี ไดง า ย ชมุ ชนบา นนานอกมแี หลง ปลาสดโดยรบั มาจากชาว men. The trade is economically reciprocating and
ประมงในหมบู า น เปน การพง่ึ พาอาศยั กนั ไดป ระโยชนท ง้ั สองฝา ย และยงั beneficial for the whole community. Once the fresh
ชว ยทำใหเ ศรษฐกจิ ของชมุ ชนบา นนานอกดำเนนิ ไปไดอ ยา งคลอ งตวั ดว ย fish rolls in, descaling, cleaning, and carving are done to
เมอ่ื ไดป ลามาแลว ใหน ำมาขอดเกลด็ ดงึ เหงอื ก ชกั ไสป ลาทง้ิ และกรีดบั้ง the fish before salt bathing begins.
เนื้อปลาบริเวณใกลครีบหลังเปนรอยยาวตามแนวลำตัว เพื่อใหเกลือ
สามารถแทรกเขา เนื้อปลาไดท่ัวถงึ

หลงั จากกรดี บง้ั ปลาแลว กอ นนำปลาไปลา ง ตอ งนำสนั มดี บบุ คอปลา
บรเิ วณใกลก บั หวั ปลาทง้ั สองดา น เพอ่ื ใหก ระดกู ปลาบรเิ วณนช้ี ำ้ เลก็ นอ ย
นค่ี อื เคลด็ ลบั สำคญั ทส่ี ดุ ในการทำปลาสม เพราะบรเิ วณดงั กลา วเปน กระ
ดกู แขง็ หากไมบ บุ ใหช ำ้ เกลอื จะซมึ เขา ไปไมไ ด และทำใหป ลาหลงั เขยี ว

59

ทน่ี ำมาทำปลาสม เนา ใน ซง่ึ มกั พบวา เปน ปญ หาทเ่ี กดิ ขน้ึ ไดบ อ ย ๆ เวลา One tip though, after carving the fish on the back and
ทำปลาสม หลงั เขยี ว นำปลามาทาเกลอื ใหท ว่ั ตวั ทง้ั ดา นนอกดา นใน และ before cleaning, the fish will be bonked at lateral line on
อดั เกลอื ลงในรอยบง้ั ปลา แลว หมกั ไว 30 นาที จงึ นำไปลา งนำ้ ออกอกี ครง้ั both sides near the head to make soft bruises. This is the
ใหส ะอาด แลว นำปลามาพกั ใหส ะเดด็ นำ้ โขลกกระเทยี มทป่ี อกเปลอื กแลว most critical step as the line is hard bones that would
เตรยี มไว โดยโขลกแคพ อแหลกเตรยี มไว และหลงั จากนน้ั นำกระเทยี มท่ี prevent salt absorption that leads to internal rotting often
โขลกไวไ ปใสใ นปลาหลงั เขยี ว พรอ มกบั เกลอื และนำ้ ตาล คลกุ เคลา ใหป ลา found in fermented round-belly sardine. This bonking helps
เขากนั หมักท้งิ ไว 2 คนื หลงั จากนัน้ เม่อื ปลาเขากับเครือ่ งปรงุ เรียบรอ ย improving the effect of salt bathing. The whole fish is then
จงึ ใสข า วเหนยี วสกุ และขา วสวยลงไป และนำมาใสถ งุ สญู ญากาศ เพราะ soaked in salt for 30 minutes before another cleaning,
ถงุ สญู ญากาศ สามารถยดื อายขุ องปลาสม ใหเ กบ็ ไวก นิ ไดน านมากขน้ึ removing excess moisture, and bathed by crushed garlic
mixed with salt and sugar. Fermented for 2 nights, the mix
กนิ งายไดหลายวิธี of cooked glutinous rice and cooked normal rice is added,
and the fish is sealed off in vacuum packaging for a longer
ตอ งบอกเลยวา การกนิ ปลาสม ใหอ รอ ยนน้ั มหี ลายวธิ ี แลว แตว า ใครจะ shelf life.
ชอบแบบไหน แบบยา งกจ็ ะไดก ลน่ิ หอมจากใบตอง กลน่ิ จะหอมอบอวน
ชวนกนิ ไปอกี แบบนง่ึ กเ็ หมาะสาหรบั คนรกั สขุ ภาพเพราะไมม นี ำ้ มนั ผลลพั ธ Simple and multiple ways to
ทอ่ี อกมาคอื ปลานม่ิ นา กนิ มาก สว นวธิ สี ดุ ทา ยนเ้ี ปน ทน่ี ยิ มทส่ี ดุ เพราะกรอบ enjoy fermented fish
หนงั ขา งนอก และนม่ิ เนอ้ื ปลาขา งใน ทกุ คนคงอยากจะรู อยา งละเอยี ดแลว
วา แตล ะวธิ นี น้ั จะมขี น้ั ตอนอยา งไรบา งเราไปดกู นั เลย It’s easy and totally up to your preference how you
would like to enjoy fermented fish. Grill it for the intense
ยาง วิธีนำปลาสมปลาหลังเขียวไปปรุงนั้นทำไดหลายวิธี วิธีดั้งเดิม aroma of banana leaf; or steam it as a healthier choice
ทส่ี ดุ คอื การนำปลาสม ไปหอ ใบตอง แลว ยา งไฟออ น ๆ ไปเรอ่ื ย ๆ จนเนอ้ื because no oil is needed for the cooking while the fish
ปลาสกุ วธิ นี จ้ี ะชว ยใหไ ดป ลาสม ทม่ี เี นอ้ื แหง หอมกลน่ิ ใบตองและควนั ไฟ would be super soft moist. Last but not least, fry it for the
crispy skin and soft, juicy meat inside. Let us share with you
น่งึ วิธีทำคือ นำปลาสมปลาหลังเขียวทั้งตัว ใสลงในจานกระเบื้อง on the how-to.
หรือชามแกวทนความรอน แลวนำไปนึ่งจนสุก วิธีนี้จะทำใหไดปลาสม
ทเี่ นือ้ นมุ ชุม ฉ่ำ Grill: Just slow-cook it until fully cooked. The result is
firm meat with banana leaf and smoke aroma.
ทอด การทอดปลาสมปลาหลังเขียวนั้น ตองมีเคล็ดลับเล็กนอย
ไมอ ยา งนน้ั เนอ้ื ปลาสม อาจเละแตกสลายไมเ ปน ชน้ิ เปน ตวั ได โดยเทคนคิ Steam: Just put the whole fish on heat-resistant dish
คือ การนำปลาสมมาชุบไขไก หรือแปงทอดกรอบผสมน้ำใหเหลวพอดี and steam until cooked for a soft and super moist texture.
แลวนำลงทอดในน้ำมันรอน ทอดไฟกลางคอนไปทางไฟออน แปง หรือ
ไข จะสุกและหอหุมทรงของตัวปลาเอาไว ไมใหแตกออกจากกัน เมื่อ Fry: Fry it following these tips and tricks or else the
ปลาสุกเหลืองดแี ลว กต็ กั ขนึ้ สะเดด็ น้ำมนั กอ นจดั เสริ ฟ meat may break and look appealing. The trick is dipping the
fermented fish in the egg or flour batter before deep-frying
หากตองการความอรอยที่มากกวานี้ แนะนาใหกินกับเครื่องเคียงที่ it. Use the medium-to-low heat for the egg or flour batter to
นยิ มกนิ กบั ปลาสม ปลาหลงั เขยี ว กค็ ลา ยกบั เครอ่ื งเคยี งแหนม ไดแ ก พรกิ wrap around the fish and remove oil excess before serving.
ปอ บหรือพรกิ กะเหรยี่ งสด บางคนจะแนมพรกิ แหง ทอดมาดวย แลวกม็ ี
หอมแดงสดปอกเปลอื กซอย ถา ปลาสม ยงั หมกั ไมเ ปรย้ี วไดท เ่ี ทา ไร กอ็ าจ
แนมมะนาวแปนผาซีกเคียงมาใหบีบดวย บางคนจะนำปลาสมไปยำ
โดยการใสห อมแดง พรกิ สด มะนาว ลงไปเพอ่ื เพม่ิ รสชาตใิ หค รบรสไปอกี
เปน อันครบครนั เครอื่ งเคียงกนิ กบั ปลาสม

60

ภมู ิปญ ญาชาวบานทีท่ ำใหป ลาสม The fermented fish can be even more delicious with
มีรสสม (เปรยี้ ว) และกางนมิ่ ลง popular side dishes like fresh or dried chili peppers or bird
eye chili and sliced shallot. If you yearn for more sourness,
ปลาหลงั เขยี วมเี นอ้ื อรอ ยกจ็ รงิ แตก า งกเ็ ยอะเปน อปุ สรรคในการกนิ add some sliced lime to the dish; or make it a spicy salad is
ซะเหลอื เกนิ แตด ว ยภมู ปิ ญ ญาของคนโบราณทแ่ี สนฉลาด เพราะการนำ also an excellent choice.
ปลาหลงั เขยี วมาทำปลาสม โดยใสเ ครอ่ื งปรงุ คอื กระเทยี ม นำ้ ปลา นำ้ ตาล
หมกั ลงไปพรอ มกนั ซง่ึ วธิ กี ารน้ี จะทำใหเ กดิ จลุ นิ ทรยี ข น้ึ ซง่ึ เจา จลุ นิ ทรยี น ้ี Local wisdom to furthe
จะเกดิ แบคทเี รยี ในกลมุ ทผ่ี ลติ กรดแลคตกิ และกรดอะซติ กิ ซง่ึ กรดทง้ั สอง the deliciousness of fermented fish
ชนดิ นไ้ี ดจ ากธรรมชาติ จะชว ยยอ ยแคลเซยี มในกา งปลาใหอ อ นนม่ิ ลงทำให
เวลากนิ ปลาสม นน้ั กนิ ไดอ รอ ยโดยไมต อ งกงั วลเรอ่ื งกา งนน้ั เอง The round-belly sardine is popular for the taste but has
a nasty reputation of too many fishbones. We human,
สง่ั ปลาสมงายๆ ไดห ลายวธิ ี however, overcame such challenge by fermenting it with
garlic, fish sauce, and sugar that gave birth to the microbial
กอนอื่นตองขอบอกกอนวาบรรจุภัณฑของชุมชนบานนานอกนี่ไม triggering bacteria producing lactic and acetic acids to soften
ธรรมดา มกี ารใชถ งุ ซปิ สญู ญากาศรอ ยเปอรเ ซน็ ต ซง่ึ เปน ความรว มมอื ของ the calcium in fishbone. Thus, enjoy your fermented fish
อาจารยณ ฐั ธยานว นั พชิ ยั ยทุ ธ สาขาเทคโนโลยอี าหาร คณะเทคโนโลยี without worry for any fishbones.
การเกษตร มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ ผพู ฒั นาผลติ ภณั ฑป ลาสม ทำให
ผลติ ภณั ฑป ลาสม สามารถเกบ็ ไวร บั ประทานไดน านขน้ึ ผบู รโิ ภคสามารถ Get your hand on the fermented fish
สง่ั ซอ้ื ไดท ลี ะเยอะ ๆ กไ็ มต อ งกลวั เสยี มาถงึ ชอ งทางการจดั จำหนา ย ทน่ี ม่ี ี is super easy.
Facebook Page ชอ่ื “ปลาสม บา นนานอก” หรอื โทร 093-0359302
บรกิ ารจดั สง ทว่ั ประเทศ สะดวกซะขนาดนต้ี อ งสง่ั มาลองกนิ แลว ละ กนิ คู The Baan Na Nok is customer-centric and choose to
กบั ขา วสวยรอ น ๆ ไมมอี ะไรจะดีไปกวา นแ้ี ลว รับประกันความฟน seal their products in 100% vacuum zip lock packages,
thanks to the collaboration of Ms. Nattayawan Pichaiyuth
จากความรว มมอื ของชมุ ชนบา นนานอก และมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ from the Department of Food Technology, lecturer of
ทำใหป ลาสม เกบ็ ไวไ ดน านขน้ึ เปน การถนอมอาหารทไ่ี ดป ระสทิ ธภิ าพอกี Faculty Agricultural Technology, Phuket Rajabhat University.
วธิ หี นง่ึ และทำใหม ยี อดการสง่ั ซอ้ื ทเ่ี พม่ิ ขน้ึ ดว ย โครงการนจ้ี ะสำเรจ็ ไมไ ด She developed the fermented fish product for a longer
หากไมม คี วามชว ยเหลอื ระหวา งมหาวทิ ยาลยั และชมุ ชน เปน การเสยี สละ shelf life and customers can order a larger volume of
ของอาจารยห ลาย ๆ ทา นในมหาวทิ ยาลยั ทต่ี ง้ั ใจพฒั นาผลติ ภณั ฑช มุ ชน products worry-free of the expiry dates. If you are interest-
สรางอาชพี เพิม่ รายได ใหช ุมชนเพ่ิมมากยิง่ ข้ึน ed, please contact the merchant at facebook page: “Pla Som
Baan Na Nok” (Baan Na Nok Fermented Fish); or call
Tel. 0930359302 to buy from wherever as the nationwide
delivery is available for all customers to enjoy the fermented
fish with hot cooked rice. What could top that, right?

Thanks to the local wisdom of Baan Na Nok Community
and technology enabled by the professors of Phuket
Rajbhat University, now the community can enjoy bigger
orders and more income while customers nationwide can
enjoy Pla Som anytime and anyplace.

61

เแคหรง �อบงานแกเหงนดือี เคคลรอ�องงแกงตำมือ

Handmade Curry Paste of Baan Klong Neua

พูดถึงพรกิ ก็ตองเผด็ พูดถึงความเด็ดตอ งท่นี ่ี เครอ่ื งแกง Chili is elevated to the next level at Baan
Klong Neua The place where chili is substler,
ตำมอื บา นเหนอื คลองท่ีมเี สนหเ ฉพาะตวั กลน่ิ หอมย่ัวดวย with a little mix of herbs and a lot of local
สว นผสมของสมุนไพร พถิ ีพถิ ันในทุกขน้ั ตอน wisdom techniques.

62

เมื่อพูดถึงอาหารปกษใตทีไร ก็ตองนึกถึงจานเด็ดที่มีรสเผ็ดจัดจาน
ไมวาจะเปน คั่วกลิ้ง แกงสม แกงเผ็ด แกงไตปลา อาหารปกษใตนั้นมี
เสนหเฉพาะตัวและเหมาะกับคนรักสุขภาพ

รสชาติความอรอยของเมนูอาหารปกษใตแตละจาน นอกจากขึ้น Southern cuisine is all about hot and spicy ingredients
อยกู บั รสมอื ของแมค รวั คนเกง แลว “เครอ่ื งแกง” กถ็ อื เปน สว นประกอบ as the famous southern gourmets of Thailand are based on
สำคัญที่ขาดไมได และยิ่งถาเหลาแมครัวไดรวมตัวกัน เผยเคล็ดลับ curry paste, namely stirred fried meat with yellow curry
ความอรอยของแตละคนออกมา กอตั้งเปน “กลุมเครื่องแกงตำมือ paste, spicy yellow curry, spicy curry with coconut milk, and
บานเหนือคลอง” จังหวัดกระบี่ เปนเครื่องแกงที่ตำดวยมือ ออกแรง Thai fish innards curry. They are all uniquely charming
โขลกดวยแรงคน ยิ่งทำใหเครื่องแกงมีกลิ่นหอมอรอยกวาเครื่องแกง because of the curry paste; and the recipes are suitable for
แบบปน เพราะเวลาตำจะมีน้ำมันในสมุนไพรออกมา ทำใหมีกลิ่น health lovers, too.
หอมกวา อรอยกวา
Beside the chef’s expertise, “curry paste” is the heart
สูตรผสมเครื่องแกง ก็เปนอีกหนึ่งเคล็ดลับของความอรอย เพราะ of most Southern cuisine menus. Baan Neua Klong is the
เปนสูตรเฉพาะตัว ทั้งเครื่องแกงกะทิ เครื่องแกงเผ็ด เครื่องแกงสม landmark where top chefs of southern cuisine gather and
โดยวัตถุดิบสดใหมที่ใชก็มาจากในชุมชน ทั้งขมิ้น พริกชี้ฟา พริกไทยดำ share their tips and tricks. From such foundation, the
ขิง ขา ตะไคร ซึ่งเปนวัตถุดิบหลักในการทำเครื่องแกง ลวนปราศจาก “Handmade Curry Paste Group of Baan Klong Neua” was
สารพิษที่เปนอันตรายตอรางกาย established in Krabi province. The Group drives the
handmade curry paste movement to preserve the
original way of curry paste making, which gives better aroma
than machine production due to the herbal oil released
only by pounding.

อาจารยชุติมา ชางพุม อาจารยประจำสาขาวิชานวัตกรรม The ingredients are also important as they create
ผลิตภัณฑสรางสรรค มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ไดเขาไปมีสวนรวมใน originality and difference. Various recipes are available such
การพัฒนาผลิตภัณฑเครื่องแกงตำมือบานเหนือคลอง ไดลงพื้นที่ as curry paste for use with coconut milk and yellow curry
สอบถามความตองการและรวมศึกษาหาแนวทางรวมกับชาวบาน รวม paste. Fresh raw materials are the heart of delicious curry
ทั้งพัฒนาออกแบบบรรจุภัณฑใหมีความโดดเดน เหมาะกับเปน paste, of which its main ingredients consist of turmeric, goat
ผลิตภัณฑของชุมชน เนื่องจากเครื่องแกงตำมือของกลุม มีเอกลักษณ pepper, black pepper, ginger, galangal, and lemongrass—all
เฉพาะตัวที่กรรมวิธีในการผลิตคือ การตำมือ ไมใชเครื่องปน ทำใหมี of which are good for the health.
นำ้ มนั ในตวั สมนุ ไพรออกมา สง กลน่ิ หอมรญั จวนใจ อาจารยช ตุ มิ าเลา วา
“รสู ึกดีใจที่จะไดพ ัฒนาผลติ ภัณฑใ หม คี ุณภาพ และทำใหช าวบานมรี าย Lecturer Chutima Changpoom, from Bachelor of Technology
ไดเพิ่มมากขึ้น ซึ่งชาวบานในพื้นที่เปนผูที่มีความรูความชำนาญเปน Program in Creative Product Innovation, Phuket Rajabhat
อยา งดใี นการคดั สรรวตั ถดุ บิ ทน่ี ำมาใชใ นการทำเครอ่ื งแกง เพราะฉะนน้ั University, worked in a collaborative project with the
อาจารยเ องจึงไมเปนกงั วลในเรอ่ื งน”้ี Handmade Curry Paste Group of Baan Klong Neua to learn
about the requirements of the Group and identify the right
solution enabled by technology. The result was a package
specially designed to present the distinctive features of the
handmade product with the special aroma produced by the
handmade curry paste that

63

นอกจากนี้ กลุมผลิตภัณฑเครื่องแกงตำมือบานเหนือคลอง was inimitable by machine-made version. Prof. Chutima
ยงั ใหค วามสำคญั กบั การคดิ คน พฒั นาสตู รใหมๆ ออกสตู ลาด เปน เครอ่ื ง shared that “I am glad that product development helps
แกงที่เก็บไวไดนานโดยที่ไมใสสารกันบูด เพราะสุขภาพความปลอดภัย improving the income of the community. They are all
ของผูบริโภคเปนสิ่งที่กลุมใหความสำคัญมากที่สุด รวมทั้งพยายาม experts in what they do, and they choose only the best
รกั ษามาตรฐานคณุ ภาพของสนิ คา เพอ่ื ทำใหล กู คา มคี วามมน่ั ใจในผลติ ภณั ฑ ingredients for their curry paste making. So, I have zero
concern on this matter.”

สนใจอุดหนนุ เครอ่ื งแกงตำมอื บานเหนือคลอง จังหวดั กระบ่ี More importantly, the Group never stops progressing
ตดิ ตอหมายเลขโทรศัพท : 089-5929275 as it continuously researches for new product development
Facebook : เครือ่ งแกงตำมือบานแมใหญ to cater the market. The curry paste has been developed
for a longer shelf life without any preservatives being added
เครื่องแกงบรรจุภัณฑเปนกระปุกมีใหเลือกถึง 3 ขนาด ขนาดเล็ก because the Group cares most about its customer’s health.
ขนาดกลาง และขนาดใหญ หากใครไดลิ้มลองรสชาติเครื่องแกงตำมือ Moreover, high standard of the product is maintained to
ของที่นี่แลว จะตองรองเปนภาษาใตวา “โอโห หรอยจังหู” สมกับ enhance consumer confidence.
ประโยคทว่ี า “พดู ถงึ พรกิ กต็ อ งเผด็ พดู ถงึ ความเดด็ ตอ งทน่ี ่ี ตอ งเครื่อง
แกงตำมือบานเหนือคลอง จังหวัดกระบี่เทานั้น” If you are interested to taste the elevated aroma of
handmade curry paste, please contact the merchant at
facebook fanpage: เครื่องแกงตำมือบานแมใหญ (Mae Yai’s
handmade curry paste). The products are available in 3
sizes S, M, and L. You will shout out “Roi Jung Hoo”
(Super Delicious!) in Southern dialect after a bite! It’s true
that “Chili is elevated to the next level at Baan Klong Neua
of Kabi province.”

64

ตำนานเครอ� งแกงตำมือบานเขางาม

The Myth of Handmade Curry Paste
@ Baan Khao Ngam

เครื่องแกงตำมือของภาคใต เปนอาหารที่มีเอกลักษณ The curry paste of southern region is
unique. It is different from counterparts in
เฉพาะตวั โดดเดน แตกตา งจากเครอ่ื งแกงในภมู ภิ าคตา ง ๆ มรี ส other regions due to the hot and spicy taste
จัดเขมขน นิยมใสขมิ้นเปนหลัก “เครื่องแกงตำมือ บาน and the main ingredient i.e. turmeric. The
เขางาม” ใชวัตถุดิบบาน ๆ สะทอนถึงวิถีชีวิตความเปน “Handmade Curry Paste of Baan Khao Ngam”
อยูแบบพอเพียง แตกลับเพิ่มความอรอยใหหลากหลายเมนู instead uses local ingredients in line with

เปน เครอ่ื งแกงสำเรจ็ รปู ผา นกรรมวธิ กี ารผลติ ทเ่ี ปน สตู รเฉพาะ their self-sufficient way of life to transform
ชวยสรางอาชีพใหกับชาวบานในชุมชนบานเขางาม ตำบล simple ingredients to various delightful
dishes. Thanks to technology, the curry paste
เขางาม อำเภออาวลึก จังหวัดกระบี่ has been developed as the instant curry

65

ความเปน มาของเคร�องแกงไทย The Journey of Thai curry paste

เครื่องแกงไทย คือหัวใจสำคัญของอาหารไทยซึ่งสวนใหญมีรสชาติ The Thai curry paste is the star of the show for Thai
เผด็ รอ น แตแ ทจ รงิ แลว ตน กำเนดิ ของเครอ่ื งแกงมาจากตา งประเทศ คอื cuisine, which is famed for its spiciness. Not many would
อนิ เดยี และแมกซโิ ก แมว า เครอ่ื งแกงของไทยจะใชก ะทิ ซง่ึ ไดร บั อทิ ธพิ ล know that curry paste originated from India and Mexico.
จากอาหารอินเดีย แตคนไทยก็ไดพัฒนาสูตรและรสชาติเปนของตัวเอง Although coconut milk in the Thai cuisine was influenced by
จนเปนที่รูจักในนามของเครื่องแกงไทย โดยการลดเครื่องเทศบางชนิด the Indian cuisine, the curry paste has been adapted and
และเพิ่มสมุนไพรบางอยาง เชน ตะไคร ขา มะกรูด และกะป สิ่งสำคัญ developed with Thai characteristics until it has become the
ที่ทำใหอาหารไทยไดรับความนิยมไปทั่วโลก นั่นก็เพราะคนรุนกอนได unique Thai curry paste. Certain spice was removed while
คิดคนสูตรเครื่องแกงที่มีความโดดเดน และมีรสชาติที่อรอย อีกทั้งยังมี others were added to the mix, namely lemongrass, galangal,
สวนผสมของสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยาชวยบำรุงรางกายอีกดวย and kaffir lime. Shrimp paste was also added to make the
combination unique in taste and aroma that skyrocketed
เครื่องแกงตำมือของภาคใต เปนอาหารที่มีเอกลักษณโดดเดน the Thai curry paste to the global map of deliciousness.
แตกตางจากเครื่องแกงในภูมิภาคอื่น ๆ มีรสจัด เขมขน นิยมใสขมิ้น Moreover, the Thai curry paste also contains medicinal
เปนหลัก ปจจุบันอาหารทองถิ่นของภาคใตไดรับความนิยมทั่วไป herbs, which are beneficial to the health.
การทำเครื่องแกงใตใหคงรสชาติเขมขนไมทิ้งความอรอยที่ครบเครื่อง
จำเปน ตอ งใชส วนผสมในทองถิน่ อยา งครบถวน ซงึ่ เปน เร่อื งทย่ี ุงยากพอ The handmade curry paste of the Southern Thailand is
สมควร เครอ่ื งแกงสำเรจ็ รปู ของบา นเขางาม จงึ เปน คำตอบของผทู ต่ี อ งการ different in its intense flavor and the use of turmeric as the
ปรุงอาหารรสชาตอิ รอ ย ครบเครือ่ งเขมขน สไตลอาหารปกษใ ต main ingredient. Its popularity continued to increase, and
the original recipe is at its best when all local ingredients
are used in the mix. That’s why the instant curry paste of
Baan Khao Ngam is the top-of-mind choice for the southern
cuisine afficionado.

From local herbs to OTOP product

จากสมนุ ไพรริมรั้วสูผ ลติ ภณั ฑท อ งถนิ่ The Thai curry paste of Baan Khao Ngam is recog-
nized as local wisdom and its recipes have been passed
down for generations. The Baan Khao Ngam community
is located in the abundant land, suitable for growing the
main ingredients of the Thai curry paste. Homemakers in
the community thus gathered and processed the local
produce into the curry paste. Due to large volume of
produce, the curry paste was made and sold outside the
community. The enthusiasm of the market toward the
curry paste led to establishment of the Handmade Curry
Paste Group of Baan Khao Ngam.

เครื่องแกงตำมือบานเขางาม เปนภูมิปญญาดานอาหารทองถิ่น
ทไ่ี ดร บั การสบื ทอดจากรนุ สรู นุ บา นเขางามเปน ชมุ ชนทม่ี พี น้ื ทเ่ี หมาะสม
ในการทำการเกษตร โดยเฉพาะการปลูกมะกรูด ขมิ้น ตะไคร และ
เครื่องเทศตางๆ ซึ่งเปนสวนผสมหลักของเครื่องแกงตำมือบานเขางาม
แมบานในพื้นที่จึงไดรวมกลุมกันนำผลผลิตที่มีอยูในชุมชนมาแปรรูป
เปน เครอ่ื งแกงสำหรบั ใชป ระกอบอาหาร เนอ่ื งจากมวี ตั ถดุ บิ จำนวนมาก
จึงไดทดลองผลิตเครื่องแกงของชุมชนนำไปวางจำหนาย และไดรับการ
ตอบรับจากผูบริโภคเปนอยางดี จึงเปนที่มาของการจัดตั้งกลุมเครื่อง
แกงตำมือบานเขางาม

66

สรรพคุณทางยามากมายซอ นอยูใน Healthiness can be delicious!
เครอ� งแกงตำมอื บา นเขางาม
The handmade curry paste of Baan Khao Ngam
เครอ่ื งแกงตำมอื บา นเขางามมสี ว นผสมทเ่ี ปน สมนุ ไพรอนั เปน วตั ถดุ บิ contains local herbs. Kaffir lime leaf is chosen to add the
ในทอ งถน่ิ ทห่ี าไดต ามรว้ั บา น สว นผสมหลกั ไดแ ก ใบมะกรดู มกี ลน่ิ หอม aroma in various savory dishes; kafir lime juice is used to
ใชแตงกลิ่นในอาหารคาวหลายชนิด น้ำมะกรูด ใชปรุงอาหารเพื่อใหมี add sour flavor while lessening the fish odor; chili expands
รสเปรี้ยวและดับกลิ่นคาวปลา พริก ชวยขยายเสนโลหิตในลำไสและ the blood veins in the intestine and stomach for better
กระเพาะอาหาร เพอ่ื ใหด ดู ซมึ อาหารดขี น้ึ ชว ยใหร า งกายขบั ถา ยของเสยี digestive and excretory systems; garlic (fresh and dried) is
กระเทยี ม มกี ลน่ิ หอมฉนุ เผด็ รอ น การรบั ประทานกระเทยี มทง้ั สดหรอื แหง loved for its spicy aroma and its benefit to prevent cold,
เปน ประจำยงั สามารถปอ งกนั โรคหวดั วณั โรค คอตบี ปอดบวม ไทฟอยด tuberculosis, pneumonia, typhoid, malaria, infected bronchitis,
มาลาเรยี คออกั เสบ และอหวิ าตกโรคไดอ กี ดว ย หอมแดง มรี สฉนุ ชว ยขบั ลม and cholera; shallot is used for its strong aroma and benefit
แกท อ งอดื ชว ยยอ ยและเจรญิ อาหาร แกบ วมนำ้ แกอ าการอกั เสบ ตา งๆ of relieving gas, bloated stomach, improving digestive
ขบั พยาธิ ชว ยใหร า งกายอบอนุ ขมน้ิ ชนั มสี รรพคณุ บรรเทาอาการทอ งอดื system and appetite, relieving bloated skin, infection,
ทอ งเฟอ และรกั ษาแผลในกระเพาะอาหาร สมนุ ไพรแตล ะชนดิ ทไ่ี ลเ รยี งมา removing parasite, and warming the body; turmeric has the
ถกู นำมาผสมคลกุ เคลา เปน เครอ่ื งแกงคณุ ภาพทค่ี งคณุ คา ทางยาไวอ ยา ง benefit of relieving bloated stomach and stomach wounds.
ครบถว น พรอ มนำไปปรงุ อาหารทท่ี ง้ั ใหร สชาตอิ รอ ยและมปี ระโยชนต อ All of these herbs are in the curry paste, ready to be
สขุ ภาพ เรยี กไดว า กนิ อาหารเปน ยานน่ั เอง cooked as a delightful and healthy meal for health lovers.
You are truly what you eat!

Best aroma is handmade aroma

กลนิ่ หอมเยา ยวนทรงคุณคาดวยแรงคน The handmade curry paste of Baan Khao Ngam is
distinguished because it is made by hand pounding. The
สำหรับเครื่องแกงตำมือ ชุมชนบานเขางาม จุดเดนอยูที่การตำมือ manmade pounding and the stone mortar are the best
ใชแ รงคนตำดว ยครกหนิ ใชว ตั ถดุ บิ ทม่ี าจากชาวบา นปลกู กนิ เองในทอ งถน่ิ combo to produce the curry paste that carries the intense
เครอ่ื งแกงทไ่ี ดจ ากการใชม อื ตำในครกหนิ นน้ั จะชว ยใหม กี ลน่ิ หอมมากกวา aroma of all herbs unachievable any blending machine.
การปน ดว ยเครอ่ื งปน อกี ทง้ั ยงั มสี ว นชว ยทำใหร สชาตขิ องเครอ่ื งแกงมคี วาม Moreover, the handmade curry paste preserves the perfect
เขม ขน กลมกลอ ม นอกจากน้ี สว นผสมตา งๆ ของเครอ่ื งแกงบา นเขางาม flavor of the curry paste made of hygienic and chemi-
ยงั เนน ทค่ี วามสดใหม สะอาด และปลอดสารพษิ แนน อน cal-free, freshly harvested ingredients.

ปรับเปล่ยี นกรรมวธิ ีการผลติ แตอัตลักษณ Technology improved production process
เครอ� งแกงตำมือไมเ ปลย่ี นแปลง while preserving the identity of handmade
curry paste
ดร.สญั ชยั ยอดมณี อาจารยป ระจำสาขาคหกรรมศาสตร คณะวทิ ยาศาสตร
และเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ ผดู แู ลพฒั นาผลติ ภณั ฑเ ครอ่ื งแกง Dr. Sanchai Yodmanee, lecturer of Home Economics
ตำมอื บา นเขางาม เลา ใหฟ ง วา “ไดล งพน้ื ทไ่ี ปมสี ว นรว มในการพฒั นาผลติ ภณั ฑ Program, Faculty of Science and Technology, Phuket
ชมุ ชนบา นเขางาม และพบวา มเี อกลกั ษณใ นกรรมวธิ กี ารผลติ คอื การทำเครอ่ื ง Rajabhat University, who led the research team of the
แกงโดยใชค รกหนิ แตก ม็ จี ดุ ดอ ยคอื ตอ งใชร ะยะเวลาในการผลติ คอ นขา งนาน instant handmade curry paste of Baan Khao Ngam community,
อาจารยแ ละทมี งานจงึ ไดค ดิ คน ปรบั เปลย่ี นขน้ั ตอนกรรมวธิ กี ารผลติ ใหม shared with us that “After visiting the community,
โดยแนะนำใหช าวบา นใชเ ครอ่ื งบดหยาบพอประมาณกอ น แลว จงึ ใชค รก I discovered the unique production technique of the
หนิ ตำมอื ในขน้ั ตอนถดั ไปในการผลติ เครอ่ื งแกง เพอ่ื ใหเ ครอ่ื งแกงยงั คงมี community. The mortar was the key, but its weakness was
กลน่ิ หอมเปน จดุ ขายของเครอ่ื งแกงตำมอื บา นเขางามแหง น้ี ซง่ึ กรรมวธิ ที ่ี long lead time. Therefore, we recommended process
ใหค ำแนะนำแกชาวบานน้ี จะชว ยลดเวลาของการผลิตเคร่อื งแกงตำมอื improvement for the community to grind the raw materials
ทำใหผ ลติ ไดเ รว็ ขน้ึ ในปรมิ าณทม่ี ากขน้ึ แตก ย็ งั คงกลน่ิ หอมทเ่ี ปน เอกลกั ษณ roughly before pounding, enabling faster production while
ของเครื่องแกงตำมือบานเขางามไวไ ด” preserving the aroma. This improved the production lead
time and increased the produced volume while maintaining
the uniqueness of the product.”

67

ดว ยแรงกายแรงใจสูการพัฒนา Dedication to development

ดร.สัญชัย เลาใหฟงตอวา “ในเรื่องของบรรจุภัณฑ เมื่อกอนชุมชน Dr. Sanchai continued that “Packaging was also
ใชก ระดาษแกว แบบบางหอ เครอ่ื งแกง ทำใหเ กบ็ รกั ษาเครอ่ื งแกงไดไ มเ กนิ improved from thin cellophane, which allowed only up to
3 สปั ดาห และบรรจภุ ณั ฑซ ง่ึ ใชก ระดาษแกว ตดิ กาวธรรมดาและมสี ตก๊ิ เกอร 3-week shelf life and plain appearance of the product, to
โลโกดานบน ยังไมมีเอกลักษณสะดุดตา ดังนั้นทางทีมงานของอาจารย thick plastic, which was more suitable for curry paste
จงึ ไดเ ขา ไปชว ยใหค ำปรกึ ษาแนะนำและพฒั นาบรรจภุ ณั ฑเ ครอ่ื งแกงอกี ดว ย containing oil like Massaman curry paste. The new solution
ตง้ั แตก ารออกแบบและการเลอื กใชว สั ดขุ องบรรจภุ ณั ฑ ใหส อดคลอ งกบั was recommended by Dr. Sanchai’s research team to solve
ประเภทผลติ ภณั ฑเ ครอ่ื งแกง เพราะเครอ่ื งแกงบางประเภท เชน มสั มน่ั the problem of product’s short shelf life due to leakage
จะมนี ำ้ มนั การใชถ งุ แกว อาจไมเ หมาะ เพราะจะทำใหเ กดิ การซมึ ของนำ้ มนั ได and spoiling from the thin package sealing process.”
คณะผวู จิ ยั จงึ ไดแ นะนำใหท างชมุ ชนเลอื กใชบ รรจภุ ณั ฑท เ่ี ปน วสั ดพุ ลาสตกิ The handmade curry paste of Baan Khao Ngam is the proof
ทม่ี คี วามหนามากกวา เดมิ เพราะถา เปน พลาสตกิ เนอ้ื บางเหมอื นทใ่ี ชก นั ตาม of success when local wisdom is supported by the modern
ทอ งตลาดทว่ั ไป เวลาปด ผนกึ ดว ยความรอ นจะเกดิ รอยและเปน รู เพราะ technology. The collaboration between Baan Khao Ngam
ความหนาแนน ของพลาสตกิ คอ นขา งนอ ย ทำใหเ ครอ่ื งแกงเนา เสยี ไดง า ย community and Phuket Rajabhat University elevated the
จึงตองเลือกใชวัสดุที่มีความหนามากขึ้นเพื่อใหเก็บรักษาเครื่องแกงไว OTP product to the next level. If you are interested to cook
ไดนานขึ้น” a meal of authentic southern meal, check out the
facebook page: เครื่องแกงตำมือกระบี่ โดยชุมชนบานเขางาม
เครื่องแกงตำมือบานเขางามเปนภูมิปญญาอาหารทองถิ่นปกษใต (Krabi handmade curry paste of Baan Khao Ngam); or
ทไ่ี ดร บั การถา ยทอดจากรนุ สรู นุ มสี ว นผสมทเ่ี ปน เครอ่ื งเทศและสมนุ ไพร LINE ID: @098-0478002 ; or Tel.0980478002.
พน้ื ถน่ิ ผสมผสานกบั กรรมวธิ ขี น้ั ตอนการผลติ ทไ่ี ดร บั การพฒั นาตอ ยอด
โดยทมี วจิ ยั จากคณะวทิ ยาศาสตรแ ละเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั ราชภฎั ภเู กต็ The handmade curry paste of Baan Khao Ngam in Krabi
ทำใหเ ครอ่ื งแกงตำมอื บา นเขางาม จงั หวดั กระบ่ี สามารถเพม่ิ กำลงั การผลติ province is an example of how we can add value to the
ไดม ากยง่ิ ขน้ึ โดยยงั คงไวซ ง่ึ รสชาตกิ ลมกลอ ม มกี ลน่ิ หอมเปน เอกลกั ษณ local products. The project is the pride of Phuket Rajabhat
เฉพาะตัว อีกทั้งยังสามารถเก็บรักษาไวไดนานมากขึ้น สนใจสั่งซื้อ University to promote local products and local wisdom of
ผานชองทางออนไลน communities along the Andaman coast.

Facebook Page : เคร่อื งแกงตำมอื กระบ่ี โดยชมุ ชนบานเขางาม
LINE ID : @098-0478002
หมายเลขโทรศพั ท : 098-0478002

เครื่องแกงตำมือบานเขางาม จังหวัดกระบี่ จึงเปนการสรางมูลคา
เพิ่มใหแกผลิตภัณฑชุมชนทองถิ่นและเปนอีกหนึ่งความภาคภูมิใจของ
มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ ทไ่ี ดม สี ว นรว มใหบ รกิ ารวชิ าการ ชว ยยกระดบั
รายไดแ ละสืบสานภมู ปิ ญญาดา นอาหารของชุมชนทอ งถนิ่ อนั ดามนั

68

ปลาดุกรา สูตรลับ ตำรับโคกหาร

The One and Only Pickled Catfish
of Baan Koak Harn

ชุมชนบานโคกหาร เปนชุมชนที่มีความอุดมสมบูรณ The Baan Koak Harn community is located in
an abundant area; it is also the natural habitat
เปน ทอ่ี าศยั ของสตั วน านาชนดิ โดยเฉพาะปลาดกุ มมี ากกวา of many fishes, especially catfish that loves the
ปลาชนิดอื่น ดวยสภาพพื้นที่เปนพรุเปนโคลนเปนที่อาศัย soft and muddy earth. It is no surprise that
ของปลาดกุ ชาวบา นจงึ จบั ปลาดกุ มาเพอ่ื บรโิ ภค เมอ่ื ชาวบา น catfish became one of the community’s staple.

จบั ปลาดกุ มาไดเ กนิ กวา จะบรโิ ภค จงึ มคี วามคดิ ในการเลย้ี ง Learning that the natural condition accommodates
catfish culture, the community then began
ปลาดกุ และนำไปประกอบอาหารและถนอมอาหาร เชน ปง catfish culturing and processing catfish surplus
ยาง ทำปลาเค็ม ซึ่งวิธีการถนอมอาหารที่เก็บไดนานและมี by means of grilling or pickling, the latter of
รสชาติอรอยมากที่สุด คือ การทำปลาดุกรา เปนที่มาของ which gave birth to the community pride called
ผลิตภัณฑ “ปลาดุกรา แหงบานโคกหาร”
the “Pickled Catfish of Baan Koak Harn”

69

ดร.ธชั ชพร ไชยเจรญิ รองคณบดฝี า ยแผนและประกนั คณะเทคโนโลยี Dr. Thatchaporn Chaicharoen, Deputy Dean of Planning
การเกษตร มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ ซง่ึ รว มมอื กบั ชมุ ชนในการพฒั นา and Quality Assurance Department, Faculty of Agricultural
ผลติ ภณั ฑป ลาดกุ รา กลา ววา “ปลาดกุ รา เปน อาหารภมู ปิ ญ ญาชาวบา น Technology, Phuket Rajabhat University, who led the
การนำปลาดกุ มาถนอมอาหารของคนปก ษใ ต มมี าตง้ั แตส มยั โบราณ เพอ่ื collaboration with the community to develop the pickled
เกบ็ รกั ษาอาหารไวร บั ประทานไดน านขน้ึ ซง่ึ ทางกลมุ ศนู ยก ารเรยี นรเู พม่ิ catfish development, shared that “Pickled catfish is local
ประสทิ ธภิ าพการผลติ สนิ คา หมู 2 ตำบลโคกหาร อำเภอเขาพนม จงั หวดั wisdom passed down in families for generations of southern
กระบ่ี ไดม กี ารเลย้ี งปลาดกุ ในหมบู า น 174 ครวั เรอื น และ นำมาแปรรปู people. The Learning Group aimed to increase productivity
เปน ปลาดกุ รา ” of Baan Koak Harn community in Moo 2, Tambon Kaok Harn,
Amphoe Khao Panom, Krabi province. Over 174 families
make a living from catfish culture and catfish pickling.”

สตู รลบั ความอรอยของปลาดุกรา โคกหาร Secret behind the Pickled Catfish
of Baan Koak Harn
ปลาดกุ รา ไมเ หมอื นกบั ปลารา ทว่ั ไป โดยปกตปิ ลารา จะหมกั ดว ยปลา
ตัวเล็กมีรสเค็ม แตปลาดุกราหมักดวยปลาดุกขนาดพอดีทั้งตัว ไมเละ Catfish changed the game for pickled fish entirely,
มรี สเคม็ ปนหวาน ขน้ั ตอนการทำปลาดกุ รา เรม่ิ จากนำปลาดกุ 5 กโิ ลกรมั since pickled fish recipes normally suggest small fish and
มาลางน้ำใหสะอาดและผึ่งในตะแกรงใหสะเด็ดน้ำ ทิ้งไวนาน 3 ชั่วโมง the end result of the recipe is a salty pickled fish sauce.
จากนั้นนำปลาที่สะเด็ดน้ำเรียบรอยแลว ใสเกลือ 2.2 มิลลิกรัม และ The pickled catfish is different as the whole catfish is
น้ำตาลทราย 2.2 มิลลิกรัม ยัดไสในทองปลาและคลุกเคลากับตัวปลา pickled to preserve the firm texture of the fish and the final
หลงั จากนน้ั นำปลาดกุ หมกั ลงในถงั หมกั จดั เรยี งเปน ชน้ั ๆ จนเตม็ ปด ฝา taste is sweet and salty. Following the secret recipe, 5-kg
ใหส นทิ หมกั ทง้ิ ไว 2 คนื ปลาทผ่ี า นการหมกั แลว ตอ งตากแดดนาน 5 ชว่ั โมง catfish is cleaned and dried for 3 hours before stuffing 2.2
แลว นำปลามาหอ ดว ยกระดาษซบั นำ้ และนำ้ มนั ใสถ งั พลาสตกิ ทม่ี ฝี าเกลยี ว mg. of sugar and 2.2 mg. of salt inside the fish, and rubbing
ปดฝาใหมิดชิดทิ้งไว 2 วัน หลังจากนั้นนำปลามาแกะกระดาษหอออก them on the fish skin, too. Then, arrange the catfish in the
นำไปตากแดดครั้งที่ 2 ประมาณ 5 ชั่วโมง เปนอันเสร็จสิ้น นำไปบรรจุ pickling containers until full, close the lid tight, and leave it
จำหนาย หรือนำไปรับประทานได for 2 nights. The pickled fish must be sundried for 5 hours
and wrapped in water and oil absorbent paper before
เคล็ดลับความอรอยการทอดปลาดุกรา placed in the plastic bucket with twisted lid. Leave the
อาหารคคู รวั airtight bucket for 2 days, then unwrap the fish and dry
them for 5 hours. By then, the product is ready for packaging
เมอ่ื ได ปลาดกุ รา ทผ่ี า นกรรมวธิ กี ารหมกั และตากแดดเรยี บรอ ยแลว and sales, or served on the table.
สามารถนำไปทอด โดยการตั้งกระทะใสน้ำมันพอประมาณ เมื่อน้ำมัน
รอ นไดท ่ี นำปลาดกุ รา ลงกระทะทอดใหพ อสกุ เนอ่ื งจากปลาดกุ มสี ว นผสม Cooking tip for maximum taste
ของนำ้ ตาลอาจทำใหไ หมไ ดง า ย จากนน้ั ตกั ขน้ึ พกั ใหส ะเดด็ นำ้ มนั สามารถ
รับประทานไดเลย หรือนำมายางไฟออน ๆ แทนการทอดก็เปนอีกหนึ่ง In frying the pickled fish, make sure you pour enough
วิธีที่สามารถทำไดเชนกัน และใครตองการเพิ่มรสชาติความอรอยแซบ oil for deep frying. Once the oil heats, deep fry the pickled
ของปลาดุกรา ใหหั่นพริกสด หอมแดง และเพิ่มความซี้ดดวยการบีบ fish and leave it to brown. Beware that the catfish contains
มะนาวลงบนตัวปลา พรอมรับประทานคูกับขาวสวยรอน ๆ หรือ sugar, which can easily burn. As the fish browns, let it rest
ขาวเหนียวก็อรอยไมแพกัน for awhile and serve. Grilling is an interesting alternative,
but please grill it gently using low heat. You can also spice
it up with fresh chili, shallot, and a squeeze of lemon juice;
the dish goes very well with a bowl of freshly cooked rice
or sticky rice.

70

ปลาดุกรา บา นโคกหารความแตกตา งทีล่ งตวั The perfect combo of difference

ปลาดุกราของกลุมศูนยการเรียนรูเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินคา The pickled catfish of the Learning Group for
บานโคกหาร เขาพนม จังหวัดกระบี่ มีรสชาติที่แตกตาง หอมอรอย Enhanced Productivity of Baan Koak Harn in Khao Panom,
ดวยสวนผสมการหมักปลาซึ่งเปนสูตรลับของที่นี่ โดยเฉพาะอยางยิ่ง Krabi province, is a marvelous sweet and salty combination.
ปลาดุกที่เลี้ยงเอง สามารถกำหนดขนาดปลาใหเทาๆ กัน นอกจากนี้ The trade secret lies in the size of catfish cultured and
ปลาดุกราบานโคกหารยังมีกลิ่นหอม รสชาติกลมกลอมเฉพาะตัว harvested in the best size for pickling. Moreover, the
แตกตางจากปลาดุกราจากที่อื่น pickled fish gives sweet aroma that is totally different from
others.

เรียบแตโ ก ทรคิ การเพ่ิมยอดขาย Simple but complexed element helps
boosting the sales
ผลติ ภณั ฑป ลาดกุ รา บา นโคกหาร มแี นวทางในการพฒั นาบรรจภุ ณั ฑ
ที่สามารถชวยในการเก็บรักษาไดนานขึ้น การขนสงที่สะดวกสบาย Production of pickled catfish of Baan Koak Harn
และสวยงามดดู ี เปน การเพม่ิ มลู คา ใหผ ลติ ภณั ฑ อกี ทง้ั ยงั ใหข อ มลู โภชนาการ follows the guideline for packaging for longer shelf life,
ที่บอกถึงคุณคาทางอาหารที่ผูบริโภคจะไดรับ ซึ่งการพัฒนาในสวนนี้ logistics convenience, and attractiveness. It is a simple
จะชวยเพิ่มยอดขาย และทำใหผลิตภัณฑเปนที่รูจักเพิ่มมากขึ้น technique to add value to the product; nutritional information
is also available on the label to help customers to make
buying decision. The improved package contributed to the
increase both in sales and awareness of the brand.

Appreciation for support

ขอขอบคณุ สว นรว มชว ยเหลอื และการสนบั สนนุ The pickled catfish of Baan Koak Harn product is now
available in Krabi and other provinces. The support on
ผลิตภัณฑปลาดุกราบานโคกหารไดสงขายทั้งในจังหวัดกระบี่ และ product and packaging improvement as well as marketing
ตา งจงั หวดั ทางมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ ไดเ ขา มาชว ยตอ ยอดการพฒั นา from Phuket Rajabhat University significantly boosted the
ผลิตภัณฑในทุกมิติ ทั้งตัวผลิตภัณฑ บรรจุภัณฑ และการตลาด sales, built careers, and generated new streams of revenue
เปน การชว ยเพม่ิ ยอดขาย สรา งอาชพี สรา งรายไดใ หก บั ชมุ ชน ทง้ั ผเู ลย้ี งปลา for the entire community, especially the aqua farmers and
และผแู ปรรปู อาหารในแตล ะครวั เรอื นของหมบู า นโคกหาร เปน การพฒั นา processors of catfish. With this support, the Baan Koak Harn
เศรษฐกิจภายในชุมชนอยางยั่งยืน is progressing healthily on its journey to self-sufficiency.

ปจจุบัน ผลิตภัณฑปลาดุกราบานโคกหาร กลายเปนสินคาของดี Currently, the pickled catfish of Baan Koak Harn is
ประจำจงั หวดั กระบ่ี ตวั ผลติ ภณั ฑป ลาดกุ รา นน้ั เปน สตู รลบั ของทางกลมุ one of the best OTOP sellers as the taste is right and the
ที่สามารถทำใหลูกคาพึงพอใจในรสชาติ และขายในราคายอมเยา price is right-on. A 500-g pack will cost you only 180 baht.
แพ็คละ 500 กรัม ราคา 180 บาท ผูที่สนใจสามารถซื้อสินคาไดที่ If you are interested to get a bite, please contact the
กลุมศูนยการเรียนรูเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินคาปลาดุกราโคกหาร Pickled Catfish Of The Learning Group for Enhanced
เลขท่ี 71/1 หมู 2 ตำบลโคกหาร อำเภอเขาพนม จงั หวดั กระบ่ี 80204 Productivity of Baan Koak Harn at the address 71/1, Moo
โทร.093-7913704 (คุณสวิส พรหมชัยศรี) ของอรอยไมจำเปนตอง 2, Tambon Koak Harn, Amphoe Khao Panom, Krabi
จายแพง 90% ของลูกคายืนยันวาสินคาเราดีที่สุด province 80204; or Tel. 0937913704 (Mr. Swiss Promchaisri).
Enjoy the great product at great price; we guarantee our
products with a statistic of 90% repeated purchase!

71

โรตกี รอบ รสเกษม เมืองกระบ่ี

Crispy Roti by Roskasem of Krabi Province

“พอเราสอนชาวบานเสร็จ ตามสตู รโรตีกรอบท่ีทาง “After we introduced the crispy roti recipe,
กลุมไดคิดคน ชาวบานพากันบอกวาจะเอาไปขายเลย” which was an improved version from the original
ประโยคนเ้ี ตมิ พลงั ใจใหก บั อาจารยแ สงระวี ณ พทั ลงุ อาจารย one of the Group, all members agreed to master
the recipe and sell it right away.” This statement
ประจำสาขาวิชาคหกรรมศาสตร คณะวิทยาศาสตรและ brought great joy to ajarn Sangrawee Na Pattalung,

เทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ และคณะทำงาน ใหไ ด lecturer of Home Economics Program, Faculty of
Science and Technology, Phuket Rajabhat University,
หายเหนื่อยจากความพยายามที่จะพัฒนาผลิตภัณฑของ and her team. Their effort paid off beautifully
กลมุ สตรพี ฒั นานคิ ม ตำบลคลองทอ มเหนอื อำเภอคลองทอ ม after the collaboration with the Pattana Nikom
จังหวัดกระบี่ ทีมนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต Women Group of Tambon Klong Tom Neua,

ไดนำองคความรูไปพัฒนาผลิตภัณฑ สรางมูลคาเพิ่มใหแก Amphoe Klong Tom, Krabi province, to develop
“โรตีกรอบ กลุมสตรีพัฒนานิคม” and add value to the “crispy roti of the Pattana
Nikom Women Group”.

72

จนทำใหส มาชกิ ในกลมุ รสู กึ ตน้ื ตนั ใจ และจะนำสตู รโรตกี รอบทไ่ี ดพ ฒั นา The members of the Group loved the improved recipe and
ขน้ึ ใหมน ้ี ไปวางจำหนา ยเพอ่ื สรา งรายไดใ หก บั สมาชกิ อนั เปน สง่ิ ทย่ี นื ยนั ไดว า agreed to use it for production immediately as they were
อาจารยแ สงระวี ณ พทั ลงุ มาถกู ทางแลว และขน้ั ตอนตอ ไปทท่ี มี นกั วชิ าการ confident it could definitely improve their income. It proved
จากมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ จะสนบั สนนุ ทางกลมุ แมบ า น คอื การวจิ ยั เพอ่ื that Prof. Sangrawee was on the right track; her team’s next
พัฒนาผลิตภัณฑใหสามารถเก็บไวไดนานขึ้น พรอมตอการวางจำหนาย milestone is development for a longer shelf life.

The quest for better “crispy roti”

จดุ เร่มิ ตน “โรตกี รอบ” กลุมสตรีพฒั นานคิ ม Originally, Ms. Sangrawee’s team worked in collabora-
tion with the Pattana Nikom Women Group for a dessert
call “Alua”. Nevertheless, Prof. Sangrawee observed that all
members of the Group were dessert experts; so, she
discussed with the Chair of the Group, Ms. Jintana Supan-
pong or “Ja (big sister) Kaek”. She revealed the insight of
the Group that they would like the research team to help
developing the crispy roti to be bigger, crispier, and sweeter,
which was very trendy in the present.

เริ่มแรก อาจารยแสงระวี และคณะทำงาน ไดลงพื้นที่เพื่อจะเขาไป Lecturer Sangrawee acknowledged the request; her
พฒั นาการทำขนมฮาลวั ใหก บั กลมุ สตรพี ฒั นานคิ ม แตอ าจารยแ สงระวี team gathered further data and found out that they were
สงั เกตเหน็ วา สมาชกิ กลมุ ทกุ คนทำอาหารหวานเกง และทำไดห ลายชนดิ excellent soft roti makers, but they did not know how to
อาจารยแ สงระวไี ดจ บั เขา คยุ กบั ชาวบา น นำโดย คณุ จนิ ตนา สพุ รรณพงศ make crispy roti. The support from the Phuket Rajabhat
หรอื จะ แขก ประธานกลมุ สตรพี ฒั นานคิ ม ทำใหท ราบถงึ ขอ มลู เชงิ ลกึ วา University could fulfill their needs.
ความตอ งการทแ่ี ทจ รงิ ของสมาชกิ กลมุ คอื ตอ งการใหท มี วจิ ยั พฒั นาการ
ทำโรตีกรอบใหมีลักษณะเปนแผนใหญ มีความ หอม หวาน กรอบ ซึ่ง Taking the first step together
เปนที่นิยมของลูกคาในปจจุบัน
Ms. Sangrawee relived her memory of the first step. “I
จากการลงพื้นที่ของอาจารยแสงระวี และคณะทำงาน ไดขอมูล never made crispy roti before. Upon the Group’s request,
วา สมาชกิ กลมุ สามารถทำโรตไี ดอ รอ ยอยแู ลว แตช าวบา นยงั ทำโรตกี รอบ I tried my own version of crispy roti and found out that it
ไมเ ปน ทางกลมุ สตรพี ฒั นานคิ มจงึ มคี วามตอ งการใหท มี วจิ ยั จากมหาวทิ ยาลยั was rather difficult. So, I studied from the experts in the
ราชภัฏภูเก็ต เขาไปชวยเหลือ และรวมวิจัยพัฒนาโรตีกรอบไปพรอมๆ Group about their recipes and techniques. Next, we added
กับชาวบาน in certain steps to formulate the crispy roti recipe unitl we
agreed that what we had on hand was the unique crispy
เรม่ิ ไปพรอมๆ กัน roti recipe with the taste profile that matched the preference
of our focus group.”
อาจารยแ สงระวี เลา ถงึ จดุ เรม่ิ ตน ของสตู รโรตกี รอบวา “อาจารยไ มเ คย
ทำโรตกี รอบมากอ นเลย เคยแตร บั ประทาน พอทราบความตอ งการของ
ชาวบาน อาจารยก็เริ่มทดลองทำโรตีกรอบ ซึ่งเปนเรื่องคอนขางยาก
อาจารยไดลงพื้นที่ศึกษาการทำโรตีของชาวบาน วาชาวบานทำ
อยางไร โรตีที่ไดเปนแบบไหน ทำใหอาจารยคนพบวาชาวบานท่ี
นี่มีพื้นฐานและความเชี่ยวชาญในเรื่องการทำโรตีเปนอยางดี หลัง
จากนั้นอาจารยและทีมวิจัยจึงไดทำการศึกษาเพิ่มเติม คิดคนสูตรโรตี
กรอบ ทดลองผลติ จนทำใหไ ดส ตู รโรตกี รอบทล่ี งตวั ซง่ึ เปน สตู รเฉพาะ
ของกลุมสตรีพัฒนานิคม และแตกตางจากโรตีกรอบจากที่อื่น ๆ ตรง
กับความตองการของสมาชิกกลุมสตรีพัฒนานิคม และมีรสชาติที่
อรอยถูกใจกลุมผูบริโภคที่ไดลองรับประทาน”

73

เคล็ดลบั ความอรอย “โรตกี รอบ”
กลุมสตรพี ฒั นานิคม

ถาพูดถึง โรตี ถือไดวาเปนขนมรับประทานยามวางซึ่งเปนที่นิยม The secret formula specially concocted
ของชาวปกษใต จึงไมใชเรื่องแปลกที่จะมีผูผลิตโรตีออกวางจำหนาย for the Pattana Nikom Women Group
หลายรายนบั ไมถ ว น แตส ง่ิ ทจ่ี ะมดั ใจลกู คา ได คอื ความกรอบและความอรอ ย
ซง่ึ เปน ทม่ี าของสตู รโรตกี รอบของกลมุ สตรพี ฒั นานคิ ม อาจารยแ สงระวี Since roti is one of the most popular snacks in the
เลาตอไปวา “โรตีมีหลายสูตร หลายแบบ แตโรตีกรอบของกลุมสตรี southern region of Thailand, you can see roti shops
พฒั นานคิ มมสี ตู รเฉพาะทท่ี างทมี งานของอาจารยค ดิ คน พฒั นาขน้ึ อยา ง everywhere in all southern provinces. The crispy roti could
พถิ พี ถิ นั มกี ารปรบั เปน ทรงกลม เสน ผา นศนู ยก ลางประมาณหนง่ึ นว้ิ ครง่ึ be the gamechanger for the Group, which was their
รบั ประทานงา ย เลอื กใชเ นยสดแทนมาการนี เพราะจะมคี วามหอมมากกวา aspiration. Ms. Sangrawee revealed that “There are tons
เวลาทอดกเ็ ลอื กใชม าการนี แทนนำ้ มนั ซง่ึ จะชว ยเพม่ิ ความกรอบใหก บั โรตี of roti recipes; so, we needed to differentiate that of the
นอกจากน้ี รปู แบบบรรจภุ ณั ฑ ทางคณะทำงานเรากไ็ ดเ ขา ไปชว ยพฒั นา Pattana Nikom Women Group. We carefully designed the
และออกแบบบรรจภุ ณั ฑใ หด ว ย ยง่ิ ชว ยใหส ามารถเกบ็ รกั ษาความกรอบ perfect round shape of 1”1/2 inch diameter. Butter is used
ของโรตีไวไดนานยงิ่ ข้ึน โดยไมตอ งใชสารทีเ่ ปน อันตรายตอ สุขภาพ” instead of margarine for more aroma, but margarine was still
in the formula as it replaced oil for a crispier effect. The
นเ่ี ปน เพยี งขอ มลู สว นหนง่ึ ของสตู รลบั โรตกี รอบของกลมุ สตรพี ฒั นานคิ ม packaging was also developed for a longer shelf life without
ที่ทีมนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ตเขาไปชวยพัฒนาใหทาง the use of any harmful chemical.”
กลมุ สตรพี ฒั นานคิ ม ยงั มสี ตู รความอรอ ยนอกเหนอื จากนท้ี เ่ี ปด เผยไมไ ด
เพื่อคงไวซึ่งสูตรลับความอรอยของโรตีกรอบกลุมสตรีพัฒนานิคม
หากอยากลองลม้ิ ชมิ รสตอ งตดิ ตอ จะ แขก ประธานกลมุ สตรพี ฒั นานคิ ม
หมายเลขโทรศพั ท 0809102902 หรอื เดนิ ทางไปยงั ตำบลคลองทอ มเหนอื
อำเภอคลองทอ ม จงั หวดั กระบเ่ี ทา นน้ั

This is only a fragment of the secret recipe of the
Pattana Nikom Women Group as the trade secret cannot be
revealed. If you want to make you day crispier, please call
Ja Kaek at Tel. 0809102902 or visit the Group in Tambon
Klong Tom Neua , Amphoe Klong Tom in Krabi province.

แลกเปลีย่ นเรยี นรู ซึ่งกนั และกัน Success from knowledge sharing

“จากการลงพน้ื ท่ี ไดพ บปะทำความรจู กั กบั ชาวบา น และมสี ว นรว ม “I believed that the success came from sincere
ในการคิดคนสูตรโรตีกรอบ ทำใหอาจารยสัมผัสไดถึงอัธยาศัยไมตรี communication as much as the technical knowhow. Getting
ความนา รกั ของชาวบา น ทง้ั ทพ่ี วกเขาทำโรตเี ชย่ี วชาญกนั อยแู ลว แตช าวบา น to know the crew of the Group helped me realized the
พรอมเรียนรูตลอดเวลา เหมือนน้ำที่ไมเต็มแกว ทำใหรูสึกอยากเขาไป actual requirement of the Group and their passion to learn
ชว ยพฒั นาผลติ ภณั ฑม ากขน้ึ ไปอกี พอเสรจ็ สน้ิ โครงการพฒั นาผลติ ภณั ฑ more and be more although they were already roti experts.
ชาวบา นกลบั ทำโรตกี รอบเกง กวา ทมี นกั วจิ ยั เสยี อกี ทำไดด นู า รบั ประทาน Their passion inspired me to seek for new and innovative
และอรอย นอกจากนี้ทางสมาชิกกลุมสตรีพัฒนานิคมยังไดแลกเปลี่ยน technique to improve the already best product to get even
เทคนิคเล็กๆ นอยๆ เกี่ยวกับการทำโรตีใหกับคณะวิจัยอีกดวย ทำให better. After we introduced the new crispy roti recipe, the
เห็นถึงความพรอมของชาวบาน ตอนนี้เราเพียงแครอผลวิจัยใหแนใจ members of the Pattana Nikom Women Group further
developed it; and their expertise now has surpassed that of
the research team already!

74

วาโรตีกรอบของเราสามารถเก็บไวไดนานเทาไหร อีกไมชาโรตีกรอบ They are now sharing new discoveries from their ideas with
ของกลุมสตรีพัฒนานิคมก็จะพรอมวางขาย สรางรายไดใหแกสมาชิก us, and we are soon to get the research result on the new
กลุมทุกคน” อาจารยแสงระวีเลาใหฟงดวยใบหนาที่เต็มไปดวยรอยยิ้ม length of shelf life. Then, the crispy roti of the Pattana
Nikom Women Group will be ready for the market and
การลงพื้นที่นำองคความรูดานคหกรรม มาพัฒนาผลิตภัณฑของ more income will be enjoyed by all members.” Said
กลุมสตรีพัฒนานิคม ตำบลคลองทอมเหนือ อำเภอคลองทอม จังหวัด Ms. Sangrawee said with a beaming smile.
กระบี่ ถือเปนการสรางประโยชนตอสังคม ทำใหชุมชนทองถิ่นสามารถ
พง่ึ พาตวั เองไดโ ดยผา นกระบวนการทำงานอยา งทมุ เทของอาจารยแ สงระวี The dedication of Ms. Sangrawee Na Pattalung and
ณ พัทลุง อาจารยประจำสาขาวิชาคหกรรมศาสตร คณะวิทยาศาสตร her research team is the role model of how the new
และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต และคณะทำงาน จนไดเปน generations can apply the modern knowledge to local
ผลิตภัณฑโรตีกรอบ อันเปนจุดเริ่มตนของการสรางรายไดที่ยั่งยืนให wisdom and uplift the life of the local communities and
แกชุมชนในอนาคตอันใกลนี้ the society at large.

75

เจซารกมั่ธจรารกมนช้ำาผตสิง้ึ รปรา สสรรา รงพคณุ ล้ำคา

Wild Honey Serum: Beautiful Treasure
from Nature

เมอ่ื พดู ถงึ นำ้ ผง้ึ ทกุ คนนา จะรจู กั เปน อยา งดี ผเู ขยี นเอง Honey has been a part of practically everyone’s
life. When I was a kid, my mother always fed me
ก็รับประทานมาตั้งแตเด็กๆ เวลาไมสบาย รูสึกระคายคอ with honey whenever I had sore throat. She said
คณุ แมน างพยาบาลแสนนา รกั ประจำตวั จะนำนำ้ ผง้ึ มาปอ น to me “Honey is more than food; it is also
ใหจนหายปวย คุณแมเคยบอกวา “น้ำผึ้งเปนทั้งอาหาร medicine meticulously created by nature.” So,
และมีสรรพคุณทางยาที่ธรรมชาติสรรสรางมา” I researched further as I wanted to learn more
about what honey can do; and found out that
honey consisted mainly of water, fructose,
glucose, amino acid, and many more minerals,
including iron, copper, manganese, potassium,
and magnesium.

76

ผูเขียนเองก็แอบสงสัยวาน้ำผึ้งมีดีถึงเพียงนั้นเชียวหรือ จึงไดศึกษา Wow! That’s why honey is a medicine. I guess for the same
หาขอมูลเพิ่มเติม ทำใหรูวาน้ำผึ้งมีองคประกอบหลักคือ น้ำ น้ำตาล reason, the Baan Khao Kom Community in Tambon Khao
ฟรุกโทส และน้ำตาลกลูโคส น้ำผึ้งยังมีกรดอะมิโน และแรธาตุตางๆ Kram of Krabi province decided to produce the wild honey
อกี มากมาย เชน เหลก็ ทองแดง แมงกานสี โพแทสเซยี ม และแมกนเี ซยี ม serum from the wild honey. It is totally amazing once you
โอโห…น้ำผึ้งนี่สุดยอดจริงๆ คงเปนเพราะเหตุนี้ ชุมชนบานเขาคอม know the benefit of this serum.
ตำบลเขาคราม อำเภอเมือง จังหวัดกระบี่ จึงไดนำน้ำผึ้งปามาผลิต
เปน เซรั่มน้ำผึ้งปา และนั่นก็ทำใหผูเขียนทึ่งถึงกับรองวาว รีบสืบคน
ขอมูลและทำความรูจักกับเซรั่มจากน้ำผึ้งปาใหมากขึ้น

น้ำผ้ึงโพรง น้ำผง้ึ ปา จากภมู ิปญญาชาวบา น

น้ำผึ้งมีมากมายหลายชนิด เชน น้ำผึ้งหลวง น้ำผึ้งเดือนหา Wild honey from Asiatic Honey Bee
harvested by the local wisdom
น้ำผึ้งโพรง น้ำผึ้งแตละชนิดมีจุดเดน รสชาติ และแหลงที่มาไม

เหมือนกัน “น้ำผึ้งโพรง” ไมใชน้ำผึ้งที่ไดจากการเลี้ยง แตเปนน้ำผึ้ง
ทไ่ี ดจ ากปา ธรรมชาติ โดยชาวบานเขาคอมมภี มู ิปญญาทเ่ี ปนเอกลักษณ

เฉพาะถิ่น ในการลอผึ้งมาสรางรังและจะปลอยไปตามธรรมชาติ

น้ำผึ้งโพรงพบมากที่ บานเขาคอม ตำบลเขาคราม อำเภอเมือง
จังหวัดกระบี่

ดร.สุธิดา รัตนบุรี อาจารยประจำคณะวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี There are several types of honey such as honey from
มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต หัวหนาคณะวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ giant honeybee, Asiatic honeybee, and honey harvested in
เซรั่มจากน้ำผึ้งปา เลาใหฟงวา “น้ำผึ้งโพรงที่บานเขาคอม ชาวบาน draught season, of which their taste and sources vary.
จะสรางรังและใสเหยื่อลอเพื่อใหผึ้งปามาทำรัง พอผึ้งบินมาทำรัง “Asictic honeybee honey” is harvested from the nature,
ชาวบานจะปลอยไปตามธรรมชาติ จนถึงชวงเวลาที่เหมาะสมตอการ not farm, and the best source is the harvest of the Baan
เก็บน้ำผึ้งชาวบานจึงไปเก็บน้ำผึ้งที่รังที่ไดสรางไว สิ่งที่นาสนใจ Khao Kom Community due to the bee’s natural habitat
ของน้ำผึ้งที่นี่ คือจะใชน้ำหวานจากใบยางพาราเปนเหยื่อลอใหผึ้งมา near the community and the locals’ expertise to use
อยูในรังที่สรางไว ทำใหน้ำผึ้งบานเขาคอมมีรสชาติความหวานที่ไม natural techniques to attract the bees to build their
เหมือนกับที่อื่น” beehives nearby. Asiatic honeybee honey is abundant at
Baan Khao Kom in Tambon Khao Kram, Amphoe Meuang,
Krabi province.

Dr. Sutida Rattanaburi, lecturer of the Faculty of
Science and Technology, Phuket Rajabhat University, the
Head of Reaseach Team for development of wild honey
serum, shared that “The wild honey of Baan Khao Kom is
harvested from beehives built by the community members.
Inside the manmade beehives are the bait for bees to
settle and grow their natural beehives. The locals let the
nature takes on its duty and harvest the honey at the right
time. The interesting technique is the bait inside the
manmade beehive, which is the sweet juice from rubber
tree leaf that gives the unique sweetness.”

77

ทมี่ าของเซร่มั จากน้ำผงึ้ ปา The birth of wild honey serum

ดร.สุธิดา เลาขยายความเพิ่มเติมวา “จุดเริ่มตนของเซรั่มน้ำผึ้งปา Dr. Sutida elaborated that “The beginning of the wild
เกดิ จากประธานชมุ ชนบา นเขาคอ ม ตำบลเขาคราม อำเภอเมอื ง จงั หวดั honey serum was originated from the Chair of the Baan
กระบี่ ตองการเพิ่มมูลคาใหกับผลิตภัณฑน้ำผึ้ง ใหน้ำผึ้งมีราคาสูงขึ้น Khao Kom, Khao Kram subdistrict, Amphoe Meuang, Krabi
วนั หนง่ึ ประธานชมุ ชนไดเ ดนิ เขา รา นสะดวกซอ้ื ทอ่ี ยใู กลๆ หมบู า น บงั เอญิ province. His intention was to add value to the wild honey
เห็นครีมบำรุงผิวของแบรนดตาง ๆ บนชั้นวางของ และมีหลายแบรนด products. One day, he went to a convenience store nearby
ใชน ำ้ ผง้ึ เปน สว นผสม ทำใหเ กดิ ไอเดยี ทจ่ี ะเพม่ิ มลู คา ของนำ้ ผง้ึ ซง่ึ ชาวบา น and saw many beauty products from numerous brands
มเี พยี งความตง้ั ใจ แตไ มม อี งคค วามรทู จ่ี ะนำนำ้ ผง้ึ มาทำเปน เครอ่ื งสำอาง using honey as their main ingredient. He was inspired by
เปนที่มาทำให คณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ลงพื้นที่ what he saw and tried to build a beauty product with their
ชุมชนเพื่อชวยคิดคนพัฒนาผลิตภัณฑเซรั่มจากน้ำผึ้งปา” honey, too. Unfortunately, the community needed more
than just passion to make it happen and that was where
the research team of the Phuket Rajabhat University could
support them. We decided immediately to kick off our
collaboration for the wild honey serum product.”

Wild honey journey from the natural
forest to a science lab.

จากน้ำผง้ึ ปาสหู องทดลองทางวทิ ยาศาสตร Based on the discussion with the community, the
research team gathered data and studied deeper about the
จากการลงพื้นที่ชุมชน คณะนักวิจัยไดทำการศึกษาน้ำผึ้งโพรง wild honey harvested by the community. Laboratory
โดยนำนำ้ ผง้ึ โพรงจากบา นเขาคอ มทช่ี าวบา นเกบ็ ไดจ ากแหลง ธรรมชาติ processes were conducted to identify the right elements for
ไปทดลองศกึ ษาในหอ งปฏิบัติการอยางละเอียด ทำการคนหาสารตางๆ production of the wild honey serum. Dr. Sutida further
ทจ่ี ะสกดั มาเปน เซรม่ั บำรงุ ผวิ ดร.สธุ ดิ า เลา ใหฟ ง ตอ วา “เราไดน ำนำ้ ผง้ึ explained that “We collected samples of wild honey from
จากบา นเขาคอ มเขา หอ งทดลองทางวทิ ยาศาสตร และใหส ถาบนั การวจิ ยั the Baan Khao Kom community and put it through various
และพัฒนาของมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ทำการศึกษาวิจัยสารตางๆ scientific tests. Meanwhile, the Research and Development
ทม่ี อี ยใู นนำ้ ผง้ึ เบอ้ื งตน เราคน พบขอ มลู วา ในนำ้ ผง้ึ มสี ารตา นอนมุ ลู อสิ ระ Center of Phuket Rajabhat University conducted an in-depth
หรือ Antioxidant ที่มีสวนชวยชะลอความเสื่อมของผิว สวนสารอื่นๆ study about the elements of the wild honey. Initially, we
กำลังรอผลการวิจัยที่จะออกมาในอีกไมชานี้” found that wild honey is excellent antioxidant for the skin
while further study results are soon to be concluded.”

จากความมงุ มน่ั ตง้ั ใจจรงิ กอ ใหเ กดิ ผลติ ภณั ฑใหม
สรา งรายไดใหแ กชุมชน

วสิ าหกจิ ชมุ ชนเลย้ี งผง้ึ โพรง บา นเขาคอ ม ตำบลเขาคราม อำเภอเมอื ง
จงั หวดั กระบ่ี เปน ชมุ ชนทม่ี คี วามพรอ มทง้ั ดา นงบประมาณ และบคุ ลากร
สมาชิกทุกคนมีความตั้งใจจริงที่จะพัฒนาเซรั่มจากน้ำผึ้งปาและพรอม
ท่จี ะเรียนรู “ชมุ ชนแหงน้ีมีความพรอ มและมคี วามมงุ ม่ันอยางมากท่ีจะ
พัฒนาเซรั่มจากน้ำผึ้งปา เมื่อพัฒนาผลิตภัณฑสำเร็จแลว สิ่งที่ชุมชน
ตั้งเปาหมายตอไป คือจะตองไดรับการรับรองผลิตภัณฑจากสำนักงาน
คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ซง่ึ ในสว นน้ี คณะทำงานเรามคี วามยนิ ดี

78

และพรอ มทจ่ี ะใหค ำปรกึ ษาและชว ยเหลอื อยา งเตม็ ท”่ี ดร.สธุ ดิ า เลา ใหฟ ง Passion leads to evolution
ดวยน้ำเสียงที่เปยมลนดวยความมุงมั่นและตั้งใจจริง ที่จะชวยใหเซรั่ม for the community
จากนำ้ ผง้ึ ปา ของชมุ ชนบา นเขาคอ ม ตำบลเขาคราม อำเภอเมอื ง จงั หวดั กระบ่ี
เปนสินคาที่มีคุณภาพไดรับการรับรองมาตฐานจาก อย. และสามารถ The Asiatic Honeybee Cooperative of Baan Khao Kom,
ออกวางจำหนายสรางรายไดใหแกชุมชน Tambon Khao Kram, Amphoe Meuang, Krabi province, is
well-prepared in terms of finance and human capital. All
เชอ่ื วา คณุ ผอู า นไดร จู กั ความเปน มาของเซรม่ั นำ้ ผง้ึ ปา จากบา นเขาคอ ม members are passionate about the development of wild
แลว คงอยากอดุ หนนุ ผลติ ภณั ฑข องชมุ ชนแหง นด้ี ว ยเหตผุ ลนานาประการ honey serum and eager to learn more about the knowhow.
แตอ ยา รบี รอ นใจ เพราะผลติ ภณั ฑย งั อยใู นระหวา งการศกึ ษาและพฒั นา “The community is ready and determined to develop the
เพื่อใหผลิตภัณฑชุมชนมีคุณภาพไดมาตรฐาน หากสนใจและตองการ new product—the wild honey serum. Their next milestone
ขอมูลเพิ่มเติม สามารถติดตอ คุณสันต สมบูรณ ประธานชุมชน is to receive certification from the Food and Drug Adminis-
บานเขาคอม หมายเลขโทรศัพท 086-2832286 รวมทั้งสามารถไป tration (FDA). We are delighted to guide them through the
เยี่ยมชมแหลงผลิตน้ำผึ้งปาแหงนี้ ใหเห็นถึงภูมิปญญาอันทรงคุณคา process and support them in every way possible.” Dr. Sutida
ของชาวบานดวยตัวเองก็ไดเชนกัน told us, her voice is firm and enthusiastic to drive for the
success of the wild honey serum made of wild honey from
Baan Khao Kom, Tambon Khao Kram, Amphoe Meuang,
Krabi province, that would help improving the income of
people of the Baan Khao Kom community.

I believe that you now are inspired to try the wild
honey serum of Baan Khao Kom community. But be patient
as the product is being developed further to ensure its top
quality. For more information, please feel free to contact
Mr. Sant Somboon, Headsman of the Baan Khao Kom
community at Tel. 0862832286; or visit the production base
to witness the local wisdom with your own eyes. They are
more than delighted to welcome all visitors.

79

เครวอื าแมจทวรงจำบานทุง หยีเ่ พง็

Rowboat of Memory @ Baan Toong Yi Peng

“แจวมาแจวจ้ำจึก น้ำนิ่งไหลลึกนึกถึงคนแจว” “Row, row, row the boat makes me think of
you.” This song reminds us of the good old days
นี่คือเสียงเพลงที่เรามักจะไดยินจากกองเชียรตอนแขงกีฬา of freshman sports day in Thailand. Rowboat or
เฟรชชี่ การแจวเรือหรือเรือแจวนั้น มีมาตั้งแตสมัยโบราณ canoe belongs to the past where it was the main
เรือแจวเปนเรือที่ใชจับสัตวน้ำในเวลากลางคืน และยังมีไว carrier of the era. A rowboat was a normal sight

ขนของหรือเรขายของ ในปจจุบันจะเห็นวาเรือแจวไมไดใช as it was used for night fishing as well as goods
transport and sales during daytime. Nowadays,
ในการทำประมงเพียงอยางเดียว แตยังนำมาใชในดานการ its role has shifted from fishing to tourism. Such
ทองเที่ยว เชนเดียวกับที่บานทุงหยี่เพ็ง ที่นำ “เรือแจว” trend also is true at Baan Toong Yi Peng where
มาเปนเรือนำเที่ยว ชมธรรมชาติภายในชุมชน “rowboat” is now the ride for tourists to enjoy

the nature and surroundings of the community
during their day trip at Baan Toong Yi Peng.

80

เรอ� งราวชุมชนบานทุง หยเี่ พง็ The story of Baan Toong Yi Peng

คำวา “หยี่เพ็ง” นั้นมาจากชื่อบรรพบุรุษของคนในหมูบาน ซึ่งเปน The word “Yi Peng” derives from the name of
ชาวมุสลิม เมื่อทานไดเสียชีวิตลง คนในหมูบานก็ไดนำชื่อมาตั้งเปน ancestor of the community members. He was a Muslim, and
ชอ่ื ชมุ ชน สภาพแวดลอ มของชมุ ชนบา นทงุ หยเ่ี พง็ มปี า ชายเลนลอ มรอบ his name became the community’s name afterward. The
ธรรมชาติคอนขางอุดมสมบูรณ community is renowned for its abundant mangrove forests
surrounding the area.

ชุมชนบานทุงหยี่เพ็งเปนชุมชนดั้งเดิมของเกาะลันตาใหญ The Baan Toong Yi Peng community was the aboriginal
อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ พื้นฐานชาวบานทำอาชีพประมง community of Lanta Yai Island located in Amphoe Koh
โดยการใชเรือแจวออกจับปลาและสัตวน้ำ อาศัยผืนปาชายเลนและ Lanta of Krabi province. It has made a living by fishing in the
ลำคลองในการทำมาหากิน mangrove and canals in the area, going places with their
rowboat.

เดิมที เรือแจวจะใชในการขนไมและขนถาน ในหมูบานจะมีการ Originally, rowboats were used for transporting wood
เผาถานและใชเรือแจวขนถานเพื่อนำออกไปขายนอกหมูบาน and coal produced in the community for sale elsewhere.
แตปจจุบัน เรือเเจว เครื่องมือทำมาหากินของชาวบาน ถูกเปลี่ยน Nowadays, this tool of living has changed its role according
บทบาทไปตามยุคสมัยที่เปลี่ยนไป to the changing way of life of its owner.

Mangrove adventure on rowboat

Mangroves are more than just forests for they also
become popular eco-tourist destinations. Mangroves may
look the same, but the mangrove of Baan Toong Yi Peng is
like no other due to the eco and wellbeing tour programs
offered by the community.

แจวเรอื ลองปา ชายเลน Mr. Narathorn Hongthong, President of the Baan
Toong Yi Peng Tourism Cooperative shared that “We live
เมื่อพูดถงึ ปา ชายเลน ปจ จุบันปา ชายเลนหลายแหง กลายเปนแหลง with the forest, and we feel its power. All we did was to
ทองเที่ยวเชิงนิเวศที่อาจดูคลาย ๆ กัน แตหมูบานทุงหยี่เพ็งนั้นสราง channel such power and communicate the greatness of it
ความแตกตาง โดยทำใหการทองเที่ยวปาชายเลนที่นี่เปนทั้งการทอง to tourists. So, we offer them a rowboat ride for them to
เที่ยวเชิงนิเวศ และการทองเที่ยวเพื่อสุขภาพไปพรอมกัน embrace the nature with all senses. As the paddle slowly
runs through the water, tourists get to touch base with the
คุณนราธร หงสทอง ประธานชุมชนทองเที่ยวหมูบานทุงหยี่เพ็ง serenity and rhythms of nature that gives them a moment
บอกวา “เมื่อเราอยูกับผืนปา และผืนปานั้นมีคุณคากับเรา of peace where they could contemplate about their life.
ปา มนั มพี ลงั ของมนั อยแู ลว เราแคด งึ พลงั จากผนื ปา ออกมาใหน กั ทอ งเทย่ี ว The paddle rhythms resemble the rhythms of their life.”
ไดสัมผัส โดยการใชเรือแจวพานักทองเที่ยวไปสัมผัสกับธรรมชาติ This is the reason why it is safe to say that a day trip at
ใชหัวใจของเราสัมผัสกับเสียงแจวที่สัมผัสกับผิวน้ำเปนจังหวะ mangrove of Baan Toong Yi Peng of Lanta Yai Island is
และจังหวะทำใหเราไดสัมผัสถึงความเงียบสงบ เมื่อมานั่งเรือแจวที่นี่ genuinely one-of-a-kind.
ชั่วขณะนั้นเราจะมีเวลานั่งคิดทบทวนเรื่องราวของชีวิต เสียงแจวเรือ
กเ็ ปรยี บเสมอื นเสยี งจงั หวะของชวี ติ ” นค่ี อื การทอ งเทย่ี วทเ่ี ปน เอกลกั ษณ
และหาจากท่ไี หนไมไ ดน อกจากทหี่ มบู านทุง หย่ีเพง็ ณ เกาะลันใหญ

81

การใชเรือแจวในเชิงทองเที่ยวของชุมชนทุงหยี่เพ็ง เกิดขึ้นครั้งแรก Rowboats were first introduced to the tourism of
เมอ่ื ประมาณ 3 ปท แ่ี ลว โดยชาวบา นรวมตวั ชว ยกนั ทำเรอื แจว ครง้ั แรก Baan Toong Yi Peng 3 years ago. Back then, the first and
ไดเ รม่ิ สรา งเรอื แจวขน้ึ มาเพยี งลำเดยี วเทา นน้ั และไดท ดลองพานกั ทอ งเทย่ี ว only rowboat was built from collaboration of the entire
แจวไปตามลำคลองที่สองขางทางเต็มไปดวยปาชายเลน พาไปสัมผัส community. It was debuted in a day trip offered to a group
กบั ธรรมชาติ ใชช วี ติ แบบสโลวไ ลฟ ปราศจากมลพษิ เหมอื นไดใ หธ รรมชาติ of tourists to spend a day on a paddling boat along the
บำบดั เราไปในตวั ทง้ั ไดท อ งเทย่ี วและไดบ ำรงุ สขุ ภาพใจ นค่ี อื จดุ มงุ หมาย mangrove and canals, finetuning their soul and enjoying a
หลักของการนัง่ เรอื แจวทอ งเทีย่ วท่บี านทงุ หยเ่ี พง็ moment of social detoxing, which was the main goal of the
trip as intended by the Baan Toong Yi Peng community.

Rowboats as token of peaceful moment

จากเรือแจวนำเทยี่ วสผู ลติ ภัณฑชุมชน The Phuket Rajabhat university, led by Assoc. Prof.
Panuwat Sangiem, Professor of the Visual Arts Program,
มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต นำโดย ผศ.ดร.ภาณุวัฒน เสงี่ยม Faculty of Humanities and Social Sciences, Phuket Rajabhat
อาจารยป ระจำสาขาวชิ าทศั นศลิ ป คณะมนษุ ยศ าสตรแ ละสงั คมศาสตร University, traveled to Lanta Yai Island and visited the
มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ไดเดินทางไปทองเที่ยวที่เกาะลันตาใหญ mangrove forest by a rowboat of the Baan Toong Yi Peng
และมโี อกาสไปนง่ั เรอื แจวของชาวบา น ทำใหเ กดิ ไอเดยี ในการสรา งสรรค community. A brilliant idea came to him that the trip could
ผลิตภัณฑเพื่อสรางรายไดใหกับชุมชน ประกอบกับทางชุมชนยังไมมี become a new product of the community and the rowboat
ของทร่ี ะลกึ สำหรบั จำหนา ยใหแ กน กั ทอ งเทย่ี ว จงึ ไดส ง เสรมิ ใหช าวบา น itself could be the souvenir for tourists, since the community
ทำของที่ระลึกที่บอกเลาถึงเรื่องราวของชุมชน เมื่อนักทองเที่ยวไดมา was still looking for an OTOP souvenir back then. Hence, he
นั่งเรือแจวลองไปตามปาชายเลนบานทุงหยี่เพ็ง จะไดซื้อของที่ระลึก shared with the community members about this idea of
ติดไมติดมือกลับไปดวย จากการพูดคุยกับชาวบาน ผศ.ดร.ภาณุวัฒน storytelling of rowboat and its deep meaning toward the
พบวา สง่ิ ทช่ี าวบา นตอ งการ คอื การนำจดุ ขายของชมุ ชนมาสรา งเปน ของ community during the day trip to mangrove forest of Baan
ที่ระลึก จึงเปนที่มาของ เรือแจวจำลอง ผลิตภัณฑชุมชนบานทุงหยี่เพ็ง Toong Yi Peng; and how such activity would inspire tourists
to purchase the souvenirs. Based on an in-depth discussion
with the village people, Asst. Prof. Dr. Panuwat found
that they were in search of the community’s signature
and translate them to souvenirs. The beautiful collaboration
resulted in the rowboat souvenir of Baan Toong Yi Peng.

เรือแจวลำนอย แทนความประทับใจ

ปจจุบันในจังหวัดกระบี่มีเรือจำลองวางจำหนายคอนขางมาก
เพราะเกี่ยวพันกับวิถีชีวิตของคนพื้นถิ่น สวนใหญจะมีลักษณะเปน
เรอื หวั โทงจำลอง เปน เรอื รปู รา งสามมติ ิ แตเ รอื แจวของหมบู า นทงุ หยเ่ี พง็
เกาะลันตาใหญนั้น มีลักษณะเปนเอกลักษณไมเหมือนใคร เพราะ
เปนชิ้นงานสองมิติ ที่สะทอนรายละเอียดของตัวเรือแจว สามารถ
นำไปเปนของตกแตงบานที่เรียบงายแตสวยงาม ชาวบานยังตั้งใจจะ
ใชไมที่ลอยเกยตื้นตามชายหาด หรือเศษไมเหลือใช นำมาผลิตเปน
ของทร่ี ะลกึ จำหนา ย เพราะไมต อ งการเขา ไปทำลายธรรมชาติ แตอ ยาก
นำซากไมที่ไรประโยชนมาสรางมูลคาสรางรายไดใหคนในชุมชน

82

“อยากใหของที่ระลึกชิ้นนี้ เปนของแทนคุณคาทางจิตใจ Small rowboat, big impression
เมอ่ื นกั ทอ งเทย่ี วซอ้ื กลบั ไปแลว ไดร ะลกึ ถงึ ชว งเวลาทม่ี าเทย่ี ว ณ ทงุ หยเ่ี พง็
นึกถึงตอนนั่งเรือแจวลองไปตามปาชายเลน ที่หัวใจไดสัมผัสกับ Boat souvenirs are not hard to find in Krabi province
จังหวะแจวเรอื เปรยี บเสมือนกับจงั หวะชวี ติ ทแี่ สนสงบ” นั่นคือแนวคิด since boats are a part of the local life there; and we usually
จากการบอกเลาของคุณนราธร see them in a 3D long-tailed boat. However, the rowboat of
Baan Toong Yi Peng on Lanta Yai Island is absolutely
different as it is made in 2D art piece with intricate details
of the rowboat, making it a beautiful home decoration. The
wood is specifically sourced from the wood found at the
riverbank and leftover wood in an attempt to prevent any
disturbance to the nature. Their aim is to give a new
purpose to the deadwood and increase income of the
community.

จากเศษไมส ู OTOP ชมุ ชน “We want each souvenir to have a sentimental value
to tourists, a token to remind them of their peaceful time
สิ่งที่คณะทำงานจากมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ตตองการสงเสริม here at Baan Toong Yi Peng and to relive their boat ride
คอื การสรา งมาตรฐานใหผ ลติ ภณั ฑช มุ ชน โดยแนะนำใหใ ชไ มช นดิ เดยี วกนั along the mangrove forest, hearing the beat of their heart
ในการผลติ ของทร่ี ะลกึ เพอ่ื ใหผ ลติ ภณั ฑท กุ ชน้ิ มคี ณุ ภาพและมาตรฐาน and the serenity of it all.” Said Mr. Narathorn.
เดียวกัน เปนการวางแนวทางสงเสริมใหเรือแจวจำลองบานทุงหยี่เพ็ง
ผานการรับรองเปนสินคา OTOP ของชุมชนในอนาคตอันใกลนี้อีกดวย tDoeathdewcooomd mthuantitbyrings life

ปจจุบัน เรือแจวจำลองยังไมไดวางจำหนายอยางเปนทางการ The Phuket Rajabhat University aims to promote
แตหากนักทองเที่ยวสนใจ อยากไดเปนของที่ระลึก สามารถติดตอ standardization of OTOP products. The same type of wood
ขอซื้อไดโดยตรงที่ คุณนราธร หมายเลขโทรศัพท 089-5909173 is recommended for souvenir production to ensure quality
ในอนาคตจะมกี ารเพม่ิ ชอ งทางการจำหนา ยสนิ คา โดยชอ งทางออนไลน assurance that would help the community product to
หรือแอพพลิเคชั่น ที่สามารถสั่งซื้อสินคาไดสะดวกงายดายมากขึ้น receive certification as OTOP product in the near future.

ใคร ๆ ที่ไดฟงเรื่องราวของบานทุงหยี่เพ็ง ตางอยากหลีกหนีจาก Currently, rowboat model is not available in the
ความวุนวายมาสัมผัสความสงบของธรรมชาติดวยตัวเอง และเรือแจว market. However, interested tourists can buy the souvenir
ลำนอยธรรมดาๆ แตมีความไมธรรมดาซอนอยู จะเปนสิ่งที่สะทอน by calling Mr. Narathorn at Tel. 0895909173. More distribution
ใหยอนนึกถึงทุกวินาทีที่ทุงหยี่เพ็งไดเปนอยางดี channels are in the pipeline i.e. online platforms or applica-
tions for more convenience of customers.

If the story of peaceful life at Baan Toong Yi Peng
touches your heart; or you are seeking for serenity and calm
moment; or if you wish to relive the good old days of Baan
Toong Yi Peng, the Community is ready to welcome you
any time.

83

ลันตาบาตกิ
ผืนผาแหง เกาะลนั ตานอ ย

Lanta Batik: the Art of Lanta Noi Island

ลวดลายบนผืนผา งานหัตกรรมที่เกิดจากความคิด The pattern, craftmanship, colors, and
สรางสรรค สีสันและความมีเสนหของบานทอนลิบง charms of Lanta Batik of Baan Ton Libong
เกาะลันตานอย จังหวัดกระบี่ Lanta Noi Island, Krabi provincei

84

“ผาบาติก” เปนผาชนิดหนึ่งที่เปนเอกลักษณประจำถิ่นใต มีสีสัน “Batik cloth” is the unique identity of the South, with
งดงามตามจนิ ตนาการของผอู อกแบบ ลวดลายบนผนื ผา มคี วามโดดเดน variations in style and colors. “Lanta Batik” mimics the
แตกตางกันไป “ลันตาบาติก” คืออีกหนึ่งความงดงามบนผืนผาบาติก creativity and inspiration from the landmarks in Baan Ton
ที่ผูสรางสรรคไดรับแรงบันดาลใจจากสถานที่ทองเที่ยวในพื้นที่บาน Libong, Tambon Lanta Noi, Amphoe Lanta Yai, Krabi
ทอนลิบง ตำบลเกาะลันตานอย อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ province, through the expression of exquisite Batik art.
ผสมผสานกับเทคนิคการวาดลวดลายของผาบาติกที่ตองอาศัยความ
ชำนาญเกิดเปนความงดงามที่ลงตัว “Lanta Batik” came to life 18 years ago by its creator,
Mr. Saichol La-Ngoo, President of the Lanta Batik Group,
ผา บาตกิ “ลนั ตาบาตกิ ” ถอื กำเนดิ ขน้ึ เมอ่ื 18 ปก อ น โดย นายสายชล ละงู OTOP Nawatwithi Tourism Community of Baan Ton Libong,
ประธานกลมุ ลนั ตาบาตกิ ชมุ ชนทอ งเทย่ี ว OTOP นวตั วถิ ี บา นทอนลบิ ง Amphoe Lanta, Krabi province. An idea sparkled when he
ตำบลเกาะลนั ตานอ ย อำเภอเกาะลนั ตา จงั หวดั กระบ่ี จากการไดเ รยี นรู learned about Batik pattern class at Klongyang Prachanusorn
การวาดลวดลายที่โรงเรียนคลองยางประชานุสรณ จนเกิดความคิดที่ School. He thought it would be a good idea to extend the
จะตอยอดและรวมกลุมเยาวชนมาฝกอบรมเพื่อสรางรายไดใหแก knowledge and gathered youth in the village to make a
เยาวชนในหมบู า น จะไดไ มต อ งออกไปทำงานนอกหมบู า น ทกุ วนั นส้ี มาชกิ living without having to leave their hometown. The Group
ของกลมุ เพม่ิ ขน้ึ จากทม่ี อี ยู 2 คน มาเปน 14 คน และยงั เปน การสง เสรมิ started off with 2 members and now there are 14 of them.
ใหผูสูงอายุที่ตองการหารายไดจากการผลิตผาบาติก โดยสามารถนำ Its aim is to support seniors who look for extra earnings
ไปทำที่บานไดดวย from Batik cloth production.

Each pattern is drawn on Batik cloth, inspired from
magnificent sceneries of the Lanta Noi Island and various
stories of long-established civilization of Krabi province,
making the pattern uniquely charming. The product earned
its place as a 4-star OTOP product in the year 2011; the
Baan Ton Libong itself was promoted as the OTOP
Nawatwithi tourism community as well as the cultural and
natural heritage in recognition of the abundance of nature
of the Lanta Noi Island. These stories have been told in a
form of visual art by “Lanta Batik”.

แตละลวดลายที่ถูกรังสรรคบรรจงวาดลงบนผืนผา มีแรงบันดาลใจ Ms. Chanathinart Chaipu, lecturer of Technology
จากทศั นยี ภาพอนั สวยงามบนเกาะลนั ตานอ ย เรอ่ื งราวของจงั หวดั กระบ่ี Program in Creative Product Innovation and Fashion Textile,
เมอื งอารยธรรมแหง หนง่ึ ของภาคใต นำมาสรา งสรรคแ ละดดั แปลงเกดิ เปน Faculty of Science and Technology, Phuket Rajabhat
ลวดลายทเ่ี ปน อตั ลกั ษณเ ฉพาะตวั บนผนื ผา สขี าวบรสิ ทุ ธ์ิ ดว ยความโดดเดน University, and his team provided support for the Lanta
เปนเอกลักษณ ลวดลายและกรรมวิธีการผลิตผาบาติกของลันตาบาติก Batik Group of Baan Ton Libong to improve both products
ทำใหไ ดร บั ตราสญั ลกั ษณ OTOP 4 ดาว ในป พ.ศ.2554 และทำใหช มุ ชน and packaging to better serve the consumer demands.
บา นทอนลบิ ง กลายเปน ชมุ ชนทอ งเทย่ี ว OTOP นวตั วถิ ี เปน มรดกทาง
วฒั นธรรมและมรดกทางทรพั ยากรธรรมชาตอิ นั อดุ มสมบรู ณบ นเกาะลันตา
นอยผานงานหัตถศิลป “ลันตาบาติก”

อาจารย ชนาธินาถ ไชยภู อาจารยหลักสูตรเทคโนโลยีบัณฑิต
สาขาผลติ ภณั ฑส รา งสรรคแ ละแฟชน่ั สง่ิ ทอ คณะวทิ ยาศาสตรแ ละเทคโนโลยี
มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต และคณะทำงาน เปนผูเขาไปชวยสนับสนุน
กจิ การชมุ ชนในการออกแบบลวดลายใหก บั กลมุ ลนั ตาบาตกิ บา นทอนลบิ ง
ตลอดจนออกแบบบรรจุภัณฑใหมีความทันสมัย มีความแปลกใหม
ตรงกับความตองการของตลาดมากขึ้น

85

อาจารยชนาธินาถ เลาใหฟงวา “การพัฒนาผลิตภัณฑผาทองถิ่น She explained that “Development of local cloth is
มีวัตถุประสงคเพื่อเผยแพรองคความรูผาทองถิ่นผาบาติก และพัฒนา made with an aim to enhance awareness of local cloth
ตอยอดใหเกิดเปนเครื่องแตงกายที่สามารถสวมใสในชีวิตประจำวัน knowledge and translate local wisdom into daily wear, new
ตอ ยอดเปน ผลติ ภณั ฑใ หม ๆ รวมไปถงึ การแลกเปลย่ี นองคค วามรรู ว มกนั collections, and exchange of expertise between community
ระหวางคนในชุมชน เพื่อเพิ่มลวดลายที่เปนสถานที่ทองเที่ยวสำคัญใน members to add new patterns based on landmarks of Baan
ชุมชนบานทอนลิบง เชน ถ้ำผีหรือถ้ำแรง ถ้ำตะละเบง ซึ่งภายในถ้ำ Ton Libong, namely Pi Cave, Rang Cave, and Talabang Cave,
จะมีพันธุไมสวยชื่อวา กุหลาบลันตา ที่จะมีใหเห็นไดเฉพาะบางฤดูกาล or beautiful flowers in these caves called Lanta rose, which
เทานั้นโดยจะขึ้นตามหินผา ภูเขาหิน หรือเกาะรอบ ๆ ละแวกนั้น is available only in some seasons. They are commonly
แรงบนั ดาลใจเหลา นถ้ี กู นำมาพฒั นาเปน ลวดลายใหมข องผา ลนั ตาบาตกิ found on cliffs, rocky mountain, or nearby islands. Such
แหง ชมุ ชนบา นทอนลบิ ง ซง่ึ ทางคณะทำงานจากมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ภเู กต็ sights inspired the artists to draw new patterns of Lanta
ไดเขาไปชวยสงเสริมเรื่องการทำลวดลาย ทั้งลายดอกกุหลาบลันตา Batik. The research team assisted in terms of building the
ที่เปนพันธุไมพื้นถิ่น และภาพหนาหินผา ถ้ำตะละเบง โดยจะทำเปน fabric press for Lanta rose, rocky cliff, and Talabeng Cave to
แทน พมิ พ จากเดมิ ทางชมุ ชนวาดลายโดยเขยี นดว ยมอื เพอ่ื ลดระยะเวลา replace handmade drawings to shorten lead time and
ในการผลิตใหสั้นลง และเพิ่มกำลังการผลิตไดมากขึ้น ทางคณะทำงาน increase productivity. Our goal is to help boosting the sales
หวังวาการเขาไปรวมพัฒนาผลิตภัณฑในครั้งนี้ จะสามารถชวยเพิ่ม of the community.”
ยอดขายผาบาติกใหกับกลุมของชาวบานไดมากขึ้น”
Lanta Batik would make a wonderful collectibles and
keepsake. If you want something to remember the Lanta
Noi Island by, please visit the facebook page: ลนั ตาผา บาตกิ
(Lanta Pa Batik); or Line ID: @ChonBatik; or Tel. 0929829704.
It is even better if you can visit the Lanta Noi Island of Krabi
province so the Batik memento will carry an even deeper
meaning and allow you to relive your mesmerizing visit at
a small island of impressive sceneries, cultural heritage,
and local way of life of the Ton Libong community in Krabi
province.

ผืนผาของลันตาบาติกนั้นมีเอกลักษณเฉพาะตัว หากสนใจอยาก
เปนเจาของ สามารถเลือกชม และสั่งซื้อไดทาง
Facebook Page : ลันตาผาบาติก
Line ID : @ChonBatik หมายเลขโทรศัพท 092-9829704

หากมีโอกาสไดเดินทางไปเยือนเกาะลันตานอย จังหวัดกระบี่
อยา พลาดทจ่ี ะแวะไปเยย่ี มชมผลติ ภณั ฑล นั ตาบาตกิ นอกจากประโยชน
ใชสอยแลว ลันตาบาติก ยังเปนผืนผาที่เก็บความทรงจำ เรื่องราว
อันนาประทับใจ ที่สะทอนถึงภูมิทัศนอันสวยงาม มรดกทางวัฒนธรรม
และวิถีชีวิตของชาวบานแหงชุมชนบานทอนลิบง จังหวัดกระบี่

86



ผรู ับผิดชอบโครงการ
และ

อาจารยท่ปี รกึ ษา

ผศ.ดร.วสนั ต จันทรป ระสทิ ธ์ิ

"นิเทศศาสตร มหาวิทยาลัยราชภฏั ภูเก็ต เสาหลักทางวชิ าการดา นการสอ่ื สาร ในพืน้ ที่ภาคใตฝ งอันดามนั "
Communication Arts Programme of Phuket Rajabhat University is the core pillar in the field

of communication arts in Thailand’s Southern Andaman Coast.

ผศ.ดร.วัชรี หริ ัญพนั ธุ

ชีวิตตอง move on ไปตามเทคโนโลยกี ารสอ่ื สาร
ทเี่ ปล่ยี นแปลงเราจะกาวไปไมห ยุดน่ิง