ฐาน 4 เลี้ยงลูกปฐมวัยใส่ใจ โภชนาการ

เนื้อสัตว์

Vs พืชผัก

กินผักโตวัย เนื้อ ไข่ โปรตีน
รวมวิตามิน ผลไม้ ไขมัน

สภาพปัญหา สมาชิกในกลุ่ม
ที่พบเจอในปัจจุบัน
จารุวรรณ ชมพูนุช ปารีศรี ฐานิดา เหล่าวงษี
ปัญหาที่พบในปัจจุบันเด็กปฐมวัยในยุค แก้วด่านนอก
ปัจจุบันดำเนินชีวิตด้วยเทคโนโลยีเพื่ออำนวยความ
สะดวกสบาย ผู้ปกครองส่วนใหญ่ใช้เทคโนโลยีใน ปวีณา ดอนโชติ วิยดา พิมทำมา อรยา วงศ์แสน
การเลี้ยงดูบุตร ทั้งในรูปแบบเกม และสื่อออนไลน์
ต่างๆ ทำให้เด็กปฐมวัยมีภาวะติดสื่อเทคโนโลยี ส่ง
ผลถึงการรับประทานอาหารที่น้อยลงทำให้ร่างกาย
ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ และมีผลต่อการเจริญ
เติบโต และพัฒนาการของเด็กปฐมวัยในยุคปัจจุบัน

เอมมิกา คำแก้ว

โภชนาการสำหรับเด็กวัยก่อนเรียน สรุปความรู้โภชนาการ

(Nutrition in preschool children) ผู้ปกครองควรเป็นแบบอย่างที่ดีในด้านการบริโภคอาหารที่มีประโยชน์
และมีคุณค่าทางโภชนาการ ให้เด็กได้รับสารอาหารอย่างครบถ้วนและเพียงพอ

ฝึกให้เด็กรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ทุกชนิด เพื่อร่างกายจะได้รับสาร
อาหารครบถ้วนเพียงพอกับความต้องการของร่างกาย ในการปรุงอาหารของพ่อ

เด็กวัยก่อนเรียนคืออายุตั้งแต่ 1 ขวบ ถึง 6 ขวบ ระยะนี้การ แม่ในแต่ละมื้อถ้าเป็นไปได้ควรให้เด็กได้เข้าร่วมและให้เขาช่วยเหลือในสิ่งที่
เหมาะสมตามวัย ให้เด็กได้สังเกตด้วยการใช้ประสาทสัมผัส ซึ่งจะทำให้เด็กได้
เจริญเติบโตของร่างกายและสมองจะช้าลงกว่าในระยะทารก เพื่อ รับประสบการณ์ตรงในขณะอยู่กับครอบครัว เป็นการสร้างพฤติกรรมการ
ให้การเจริญเติบโตของเด็กวัยนี้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เด็กวัยนี้จึง บริโภคที่เหมาะสมให้กับเด็ก
ต้องการอาหารที่มีทั้งจำนวนและคุณภาพเพียงพอ เด็กวัยนี้มักออกไป
นอกบ้านได้เองหรือพ่อแม่พาออกไป จึงมีโอกาสติดเชื้อได้ง่าย ถ้า อีกเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจคือ นิทานชุดพหุปัญญา เรื่อง นานา ชอบผักและ
ร่างกายได้รับสารอาหารไม่เพียงพอหากมีการติดเชื้ออาการก็จะ ผลไม้ หรือนานา ทำขนมบัวลอย ซึ่งเนื้อหาในนิทานจะมุ่งสอนในเรื่องของ
รุนแรงมากขึ้น ความพอประมาณตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ความมีวินัยในตนเอง
รวมถึงความสามารถในการควบคุมพฤติกรรมในการดูแลร่างกายของตนเองให้
มีสุขภาพแข็งแรง รู้จักเลือกทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย อีกทั้งยังสอด
แทรกความรู้เรื่องรูปร่าง รูปทรงเรขาคณิต ทิศทาง และการเปรียบเทียบสีต่างๆ
เป็นการเสริมทักษะเรื่องมิติสัมพันธ์ให้กับเด็กอีกด้วย ด้วยเนื้อหาที่สนุกสนาน
บวกกับภาพประกอบสีสันสวยงามของนิทาน จึงถือเป็นการดึงดูดเด็กๆ ให้หัน
มาสนใจในเรื่องการรับประทานอาหาร และเด็กสามารถนำสิ่งที่เรียนรู้จาก
นิทานไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

ความสำคัญของ ขั้นตอนการทำผักทอด
โภชนาการในวัยก่อนเรียน
4. นำมาชุบแป้งที่ผสมแล้ว ทอดให้เหลืองด้านหนึ่งก่อนจึงกลับ
1.การเจริญเติบโตของร่างกาย การเจริญเติบโตบ่งชี้ถึง ด้าน
การเปลี่ยนแปลงด้านพลังงาน การเพิ่มของ ขนาดตัว
ทั้งหมด และส่วนต่างๆของร่างกายซึ่งสามารถวัดได้ เช่น น้ำ
หนักเป็นกิโลกรัม ส่วนสูงเป็นเซนติเมตร และนิ้ว

2.ความสามารถในการต้านทานโรค ถึงแม้ว่าโรคหลายชนิดยังไม่มีวัคซีน
ป้องกัน ร่างกายของเด็กก็มี ภูมิต้านทาน มีกลไกสร้างภูมิต้านทานต่อสู้เชื้อโรค
(Homoeostasis) มีเม็ดเลือดขาวที่คอยป้องกันและเข้าทำลาย ล้างเชื้อโรคต่าง
ๆ ไม่ให้ก่อตัวสร้างอันตรายให้แก่ร่างกายของเด็กได้ แต่ถ้าหากเมื่อใดร่างกาย
อ่อนแอภูมิต้านทาน ในร่างกายลดลงเมื่อนั้นเชื้อโรคก็จะรุกเร้าสร้างผลร้ายให้
แก่ร่างกายของเด็กได้ทันที ดังนั้นร่างกายของผู้ที่มี ภาวะโภชนาการที่ดี จะมี
ความต้านทานโรคได้ดีกว่าร่างกายของผู้ที่มีภาวะทุพโภชนาการ
(Malnutrition) หรือ ถ้าได้รับเชื้อโรคก็มีโอกาสติดเชื้อโรคได้น้อยกว่า และ
แม้ว่าติดโรคแล้วก็จะมีอาการรุนแรงน้อยกว่า และหายป่วย ได้เร็วกว่า

ความสำคัญของ ขั้นตอนการทำผักทอด
โภชนาการในวัยก่อนเรียน
1. นำแป้งมาผสมให้เข้ากัน 2. นำผักไปล้างน้ำให้สะอาดใคร
3.ความสามารถในการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อใหญ่และกล้ามเนื้อ กลัวยาฆ่าแมลงแนะนำให้แช่ด่าง
เล็ก อาหารและโภชนาการท่ีดี ในเด็กวัยก่อนเรียน จะส่งเสริมความสามารถ ทับทิมไว้ แล้วผึ่งให้สะเด็ดน้ำ
ในการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อใหญ่ ซึ่งจะทำให้เด็กวัยนี้สามารถ บังคับการ
เคลื่อนไหวของร่างกายได้ดี เดินได้คล่อง สามารถวิ่งและกระโดดได้ดี ไม่
ค่อยอยู่น่ิง หันซ้ายขวา ใน ส่วนของกล้ามเนื้อเล็กจะทำให้การเคลื่อนไหว
ของกล้ามเนื้อท่ีใช้ในการหยิบจับส่ิงต่าง ๆ เช่น จับดินสอ การติด กระดุม
การใช้กรรไกร การร้อยลูกปัด ฯลฯ ซึ่งส่วนมากจะอยู่บริเวณข้อมือ มือ นิ้วมือ
การทำงานของกล้ามเนื้อ เล็กส่วนต่าง ๆ เหล่านี้ต้องให้ประสานสัมพันธ์กัน
เช่น การทำงานประสานสัมพันธ์ของกล้ามเนื้อมือ ตา ข้อมือ นิ้วมือ เป็นต้น

4.การเจริญเติบโตของสมองและสติปัญญา ภาวะทุก 3. นำผักมาคลุกแป้งที่แห้ง พักไว้
โภชนาการที่เป็นปัญหาสำคัญที่สุด คือ ภาวะการ ขาด
โปรตีนและแคลอรี่ ภาวะบกพร่องทางโภชนาการนี้ จะมี
ผลให้การเจริญเติบโตของเด็กชะงักทั้งทางร่างกาย จิตใจ
สมอง และสติปัญญา

ความต้องการสารอาหารให้เด็กวัยก่อนเรียน วัตถุดิบ/อุปกรณ์ทำผักทอด
(Nutritional Requirement)

วัตถุดิบ - หอมหัวใหญ่
- ฟักทอง
1. พลังงาน เด็กวัยก่อนเรียนโดยเฉพาะช่วง 1-3 ปีจะต้องการพลังงานสูง - แครอท
ในการทำกิจกรรมและการเจริญเติบโต และความต้องการพลังงานต่อน้ำ - เห็ดเข็มทอง
หนักตัว 1 กิโลกรัม จะค่อยๆลดลงเมื่อเด็กอายุมากขึ้น คือ อายุ 1-3 ปี - น้ำมัน
ต้องการพลังงาน 100 กิโลแคลลอรี่ ต่อ กิโลกรัม อายุ - 4-6 ปี ต้องการ - แป้งทอดกรอบ
พลังงาน 85 กิโลแคลลอรี่ ต่อ กิโลกรัม หรือประมาณ 1,200-1,450 กิโล
แคลลอรี่ ต่อวัน พลังงานที่ได้รับนี้ ควรมาจากคาร์โบไฮเดรต ร้อยละ 50-60 อุปกรณ์ - ทิชชู่
ไขมันร้อยละ 25-35 และโปรตีนร้อยละ 10-15 ของพลังงานทั้งหมด - จานกระดาษ
- ตะแกรง
2. โปรตีน เด็กวัยนี้ต้องการโปรตีนเพื่อนำ - ตะหลิว
ไปสร้างเนื้อเยื่อต่างๆ เพื่อการเจริญเติบโต - กระทะไฟฟ้า
นมเป็นแหล่งสำคัญในการให้เด็กได้รับเพียง
พอ ดังนั้นเด็กวัยนี้ต้องดื่มนม วันละ 2-3
ถ้วย

3. วิตามินมและเกลือแร่ ถ้าขาดจะทำให้เกิดโรคต่างๆได้
เด็กวัยนี้ถ้าได้รับนมวันละ 2-3 ถ้วย ก็จะทำให้รับแคลเซียม
และฟอสฟอรัส เพียงพอต่อการสร้างกระดูกและฟัน และควร
ได้รับเหล็ก 10 มก. ต่อ วัน สังกะสีมีความจำเป็นต่อการ
เจริญเติบโตหากขาดจะทำให้ความอยากอาหารลดลง 4. น้ำ
แผลหายช้า ควรได้รับ10 มก. ต่อวัน สังกะสีได้จาก อาหาร เด็กต้องการน้ำ 4-6
พวกนม ข้าว เนื้อสัตว์ ปลา อาหารทะเล ถั่ว ผัก เป็นต้น แก้ว ต่อวัน หรือ

1,000 -1,500 มล.

อาหาร 5หมู่ เมนูแนะนำสำหรับเด็ก

อาหารหลัก 5 หมู่ ในภาษาอังกฤษเรียกว่า The Five Food
Groups
เป็นการจัดหมวดหมู่ตามคุณค่าของสารอาหารที่ร่างกายต้องการใน
แต่ละวัน ซึ่งจะแบ่งประเภทตามสารอาหารที่มีเหมือนกันออกเป็น 5
หมวดหมู่ ประกอบด้วย

หมู่ที่ 1 ประเภทโปรตีน คือสารอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ นม ไข่
หมู่ที่ 2 ประเภทคาร์โบไฮเดรต คือสารอาหารจำพวกข้าว แป้ง
น้ำตาล
หมู่ที่ 3 ประเภทเกลือแร่หรือแร่ธาตุ คือสารอาหารจำพวกพืช
ผักต่างๆ
หมู่ที่ 4 ประเภทวิตามิน คือสารอาหารจำพวกผลไม้ต่างๆ
หมู่ที่ 5 ประเภทไขมัน คือสารอาหารจำพวกไขมั นและน้ำมัน
จากพืชและสัตว์

อาหารเด็กก่อนวัยเรียน เมนูแนะนำสำหรับเด็ก

หมู่ที่ 1 เนื้อสัตว์ต่างๆ อาหารหมู่นี้เป็นแหล่งสําคัญที่ให้สาร
อาหาร โปรตีน สร้างกล้ามเนื้อ และเนื่อเยื่อของร่างกาย ทําให้
ร่างกายเจริญเติบโตสร้างกระดูก และฟัน บํารุ่งสุขภาพ สร้างโลหิต
สร้างภูมิคุ้มกันโรค ช่วยในการสร้างอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย แหล่ง
อาหารได้แก่ ไข่ นม เนื้อ หมู เนื้อไก่ ถั่วเมล็ดแห้งต่างๆ และ
ผลิตภัณฑ์จากถั่ว เช่น เต้าหู้ โปรตีนเกษตร

หมู่ที่ 2 ข้าว แป้ง อาหารหมู่นี้เป็นแหล่งสําคัญที่ให้สารอาหาร
คาร์โบไฮเดรต ให้พลังงานแก่ร่างกาย ช่วยในการ เผาผลาญไขมัน
ได้แก่ ข้าว แป้ง หัวเผือก หัวมัน ผลิตภัณฑ์จากข้าวแป้ง เช่น ขนมปัง
เส้นก๋วยเตี๋ยว

อาหารเด็กก่อนวัยเรียน เกร็ดความรู้

หมู่ที่ 3 พืชผักต่าง ๆ อาหารหมู่นี้เป็นแหล่งสําคัญที่ให้สารอาหาร ในการเตรียมอาหารสำหรับทารก เพื่อ เป็นการ
วิตามินและเกลือแร่หลายชนิด โดยเฉพาะผักที่มีสี เหลืองเข้มและสี ประหยัดทั้งเวลา เงิน และแรงงาน ควรจะเตรียม
เขียวเข้ม ซึ่งมีสารเบต้าแคโรทีนที่ ร่างกายสามารถเปลี่ยนเป็นวิตามิน อาหารโดยแบ่งมาจากอาหารที่ผู้ใหญ่รับประทานอยู่
เอได้ มีส่วนใน การสร้างกระดูกเนื้อเยื่อ และโลหิต บํารุง สุขภาพให้ แล้ว เช่น รายการอาหารของผู้ใหญ่มีแกงส้มผักบุ้ง
แข็งแรง มีกากใยอาหารมีความสำคัญต่อระบบทางเดินอาหารช่วยใน ก็แบ่งผักบุ้งและปลามา เตรียมอาหารให้ทารกได้
การขับถ่าย
อาหารประเภทข้าว แป้ง เช่น ข้าวต้ม ข้าวตน ควรใช้ ข้าวสวยที่
หมู่ที่ 4 ผลไม้ต่างๆ อาหารหมู่นี้เป็นแหล่งสําคัญที่ให้ วิตามิน หุงสำหรับผู้ใหญ่มาต้ม หรือใช้ปลายข้าวหรือตำข้าวให้ ละเอียด
เกลือแร่ และให้พลังงานได้ เพราะมีสารอาหารคาร์โบไฮเดรต ก่อนนำมาต้ม จะช่วยประหยัดทั้งไฟและเวลา ถ้าทารก - อายุมาก
นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งอาหารที่มีกากใยอาหาร ช่วยไม่ให้เกิดอาการ ขึ้นก็อาจเลือกอาหารประเภทแป้งที่มีประโยชน์ เช่น ขนมปังกรอบ
ท้องผูก และลดการสะสมของไขมันในร่างกายอีกด้วย ชนิดจืดเป็นต้น

หมู่ที่ 5 ไขมัน เป็นแหล่งอาหารที่ให้พลังงาน ในน้ำมันพืช บาง อาหารบางชนิดที่เตรียมไว้ในครัวเรือน เช่น แกงจืดต่างๆ ผัก
ชนิดมีกรดไขมันที่จำเป็น คือ กรดไลโนเลอิกและ กรดแอลฟาไลโน ต่างๆ ก่อนที่จะปรุงรสอาจแบ่งออกมาส่วนหนึ่งสำหรับทารกได้
เลนิก ในปริมาณที่มากกว่าไขมันจากสัตว์และไขมันจากมะพร้าว
อีกทั้งยังช่วยละลายและดูดซึมวิตามินต่างๆที่ละลายในไขมัน
เพื่อให้ร่างกายสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

ตารางพัฒนาการและพฤติกรรม
ที่เกี่ยวข้องกับการกิน

ตารางพัฒนาการและพฤติกรรม มาตรฐานการจัดอาหารใน ศพด.
ที่เกี่ยวข้องกับการกิน
ควรมีข้าวสวยเป็นหลัก โดยจัดร่วมกับกับข้าว 1 อย่าง หรืออาหาร
จานเดียว จัดสลับกับอาหารประเภทเส้น เช่น ก๋วยเตี๋ยว



ควรมีอาหารประเภทผักทุกวัน โดยหมุนเวียนชนิดของผักให้มี
ความหลากหลาย
ควรมีอาหารประเภทเนื้อสัตว์เป็นส่วนประกอบประจำทุกวันและ
ควรมีไข่สัปดาห์ละ 2 ฟอง

มีรายการอาหารที่ใช้น้ำมันหรือกะทิเป็นส่วนประกอบเป็นประจำ

ควรมีนมเป็นอาหารเสริมทุกวัน อย่างน้อยวันละ 1 แก้ว

ใช้เกลือไอโอดีนในการปรุงประกอบอาหาร

ประโยชน์และโทษของอาหาร 5 หมู่ โรคจากการขาดโภชนาการ

ประโยชน์ของอาหาร 5 หมู่ การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และหลากหลาย
จะช่วยให้มีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง ห่างไกลจากโรคที่เกิด
จะทำให้ร่างกายแข็งแรง ป้องกันการเจ็บป่วยได้ง่าย จากภาวะทุพโภชนาการ ดังนี้
แต่การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หากแต่สารอาหารที่
ร่างกายได้รับนั้นไม่ครบทั้ง 5 หมู่ อย่างที่ควรได้รับก็ถือว่า 1.โรคที่เกิดจากการขาดโภชนาการ หรือเรียกอีกชื่อว่า
ร่างกายยังไม่สมบูรณ์และแข็งแรง ภาวะทุพโภชนาการ เกิดจากการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ
ต่อความต้องการของร่างกาย
โทษของอาหาร 5 หมู่
2.โรคที่เกิดจากการขาดวิตามิน เช่น โรคเกี่ยวกับระบบ
ถ้าเรารับประทานอาหารหมู่ใดหมู่หนึ่งมากจนเกินไป การมองเห็นจากการขาดวิตามินเอ โรคเหน็บชาจากการขาด
หรือเน้นหมู่ใดหมู่หนึ่งมากจนเกินไป จะทำให้ส่งผลเสียต่อ วิตามินบี 1 หรือโรคปากนกกระจอกจากการขาดวิตามินบี 2
ร่างกายในระยะยาวดังนั้น ร่างกายจึงควรได้รับอาหารแต่ละหมู่
อย่างเหมาะสม 3.โรคที่เกิดจากภาวะทุพโภชานาการอื่นๆ เช่น โรค
คอพอกจากการขาดไอโอดีน โรคโลหิตจากกการขาดธาตุ
เหล็ก