การสังเคราะห์ข้อเสนอและออกแบบเชิงนโยบายการจัดตั้งหน่วยแพทย์ฉุกเฉินระดับสูงในองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่ได้รับการถ่ายโอนภารกิจการบริการสุขภาพปฐมภูมิ

1 POLICY BRIEFสรุปและเรียบเรียงโครงการวิจัยเรื่อง โครงการสังเคราะห์ข้อเสนอและออกแบบเชิงนโยบายการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูงในองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่ได้รับการถ่ายโอนภารกิจการบริการสุขภาพปฐมภูมิ ของรศ.ดร.ธัชเฉลิม สุทธิพงษ์ประชา (2567) และคณะ ได้รับทุนสนับสนุนจาก สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 โดย นายณฐนภ ศรัทธาธรรม และ นางสาวเยาววัลยา อ่อนโพธิ์ทอง• ปรากฏการณ์สังคมสูงวัยสมบูรณ์ (Aged Society) และการเปลี่ยนผ่านทางระบาดวิทยา (Epidemiological Transition)ทำให้ผู้ป่วยในระดับปฐมภูมิมีสัดส่วนเป็นผู้สูงอายุและผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (Non-communicable Diseases: NCDs) มากขึ้นจึงเป็นกลุ่มผู้ป่วยที่มีอัตราความเสี่ยงเจ็บป่วยฉุกเฉินสูงทำให้ รพ.สต. จำเป็นต้องบูรณาการการจัดบริการการแพทย์ฉุกเฉินกับ \"งานปฐมภูมิปรกติ\" การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า หาก อบจ. และ รพ.สต. สามารถตั้งหน่วยปฏิบัติการแพทย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) และหน่วยปฏิบัติการแพพย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) และบูรณาการกับงานดูแลผู้ป่วยระยะยาว (Long-tern Care: LTC) การดูแลผู้ป่วยติดเตียง (Bed-ridden Patient Care) การดูแลผู้ป่วยระยะกลาง (Intermediate Care: IMC) และการฟื้นฟูสภาพ (Rehabilitative Care) ได้ ก็จะเป็นการยกระดับการบริการปฐมภูมิได้อย่างครอบคลุมและสอดคล้องกับสภาพบริบทสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป• รูปแบบการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ใน อบจ. ที่ได้รับถ่ายโอน รพ.สต. คือ ควรให้ อบจ. จัดตั้งและขอรับการประเมินขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินในฐานะนิติบุคคลกล่าวคือให้หน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินที่ได้รับการขึ้นทะเบียนกับสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติประจำที่ อบจ. แล้วจึงกระจายชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินไปยังระดับพื้นพื้นที่ซึ่งอาจเป็น รพ.สต. ขนาดใหญ่หรือ รพ.สต. ขนาดกลาง ตามสภาพบริบทความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ โดย อบจ. ไม่จำเป็นต้องจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินใน รพ.สต. ทุกแห่งที่ได้รับการถ่ายโอนให้แก่ อบจ.ประเด็นส ำคัญ• ระบบการบริหารภารกิจถ่ายโอนด้านสาธารณสุขให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในระดับชาติยังขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความสำคัญของการบูรณาการงานบริการของ รพ.สต. ซึ่งเป็นภารกิจ \"ปฐมภูมิปรกติ\" และงานบริการการแพทย์ฉุกเฉินซึ่งเป็นภารกิจ \"ปฐมภูมิฉุกเฉิน\" นอกจากนี้ การขาดแคลนบุคลากรการแพทย์ฉุกเฉิน โดยเฉพาะพยาบาลเวชปฏิบัติฉุกเฉินและนักปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉิน ซึ่งหมายถึง ความขาดแคลนบุคลากรการแพทย์ฉุกเฉินในระบบสาธาธารณสุขในภาพรวมของประเทศและอุปทานของบุคลากรทางการแพทย์ฉุกเฉิน (Supply)เป็นประเด็นวิกฤติของการขับเคลื่อนการส่งเสริมให้ อบจ. ที่ได้รับถ่ายโอน รพ.สต. จัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินวัตถุประสงค์• เพื่อวิเคราะห์และจัดทำแนวทางการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการฉุกเฉินระดับสูง (ALS) ใน อบจ. ที่รับการถ่ายโอน รพ.สต.ให้เป็นไปตามมาตรฐานของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ• เพื่อศึกษาปัญหาและอุปสรรคที่อาจจะเกิดขึ้น ตลอดจนความพร้อมและความเหมาะสมของการบริหารหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit : ALS) ใน อบจ. เป็นกรณีศึกษา• เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายในการพัฒนาระบบเครือข่ายหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit : ALS) ต่อ อบจ. ที่เป็นกรณีศึกษา

POLICY BRIEF 2ผลกำรศึกษำรำยพื้นที่• การจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง(Advanced Life Support Unit:ALS) มีความเหมาะสมสอดคล้องกับนโยบายขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง ตลอดจนสภาพบริบทเชิงพื้นที่และลักษณะความจำเป็นในการผสมผสานการดูแลผู้ป่วยแบบระยะยาวกับการดูแลผู้ป่วยในภาวะวิกฤติฉุกเฉินซึ่งเป็นไปตามโครงสร้างสังคมสูงวัยสมบูรณ์ (Aged Society) และการเปลี่ยนผ่านทางด้านระบาดวิทยา (Epidemiological Transition) อย่างไรก็ตาม พบว่า แนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับเรื่องการสรรหา บรรจุ และเบิกจ่ายค่าตอบแทนพิเศษให้แก่บุคลากรการแพทย์ฉุกเฉินของกระทรวงมหาดไทยในฐานะส่วนราชการกำกับดูแลองค์การบริหารส่วนจังหวัดยังไม่มีความชัดเจน ไม่สามารถแข่งขันดึงดูดบุคลากรจากภาคเอกชนได้ ทำให้บุคลากรไม่เพียงพอซึ่งจะส่งผลกระทบต่อคุณภาพการบริการของหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS)• องค์การบริหารส่วนจังหวัดระยองจำเป็นต้องมีการจัดระบบการจัดซื้อ จัดเก็บ และกระจายยาเวชภัณฑ์ และครุภัณฑ์ทางการแพทย์ที่บูรณาการความร่วมมือระหว่างองค์การบริหารส่วนจังหวัดกับหน่วยบริการสังกัดกระทรวงสาธารณสุขในพื้นที่ เพื่อป้องกันความซ้ำช้อนของทรัพยากรและเพื่อเป็นการรักษามาตรฐานของยา เวชภัณฑ์ และครุภัณฑ์ทางการแพทย์องค์กำรบริหำรส่วนจังหวัดระยอง• องค์การบริหารส่วนจังหวัดระยองมีความสัมพันธ์ที่ดีกับหน่วยงานสังกัดกระทรวงสาธารณสุขรวมทั้งพื้นที่ จังหวัดระยอง เป็นจังหวัดที่มีการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทั้งจังหวัดให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จึงมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการพัฒนางานด้านการแพทย์ฉุกเฉิน โดยเฉพาะหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) รวมทั้งในปัจจุบันได้มีการบูรณาการความร่วมมือกับโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขในการขับเคลื่อนงานบริการสุขภาพปฐมภูมิของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลถ่ายโอน ตลอดจนการบูรณาการกิจกรรมและโครงการเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยฉุกเฉินกับโรงพยาบาลระยองซึ่งได้รับความร่วมมือจากแพทย์เวชศาสตร์ฉุกเฉินและบุคลากรที่เกี่ยวข้องเป็นอย่างดีจนทำให้เกิด \"การบริการเชิงรุก\" ที่ส่งเสริมและสนับสนุนการยกระดับความรอบรู้ด้านการแพทย์ฉุกเฉินของประชาชนตามที่ปรากฏในผลการศึกษาเชิงปริมาณ

• แนวคิดการจัดตั้งหน่วยบริการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit:ALS) มีความเหมาะสมสอดคล้องกับแผนในการจัดตั้งโรงพยาบาลขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ ประกอบกับสภาพบริบทเชิงพื้นที่ของ จังหวัดเชียงใหม่ ทำให้มีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหลายแห่งที่ได้รับการถ่ายโอนมายังองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลที่จำเป็นต้องมีหน่วยบริการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ให้บริการประชาชน รวมทั้งการแบ่งเบาภาระโรงพยาบาลในพื้นที่ห่างไกลด้วย ในทำนองเดียวกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ประสบปัญหาและอุปสรรคจากฎหมายและระเบียบที่อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของกระทรวงมหาดไทยซึ่งยังไม่เอื้อต่อการสรรหา คัดเลือก และบรรจุแต่งตั้งบุคลากรด้านการแพทย์ฉุกเฉินขององค์การบริหารส่วนจังหวัด โดยเฉพาะคำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 8/2560 เรื่อง การขับเคลื่อนการปฏิรูปการบริหารงานส่วนบุคคลท้องถิ่น ประกอบกับคณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัดสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติและกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ยังไม่มีกระบวนการเตรียมความพร้อมและซักซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดบริการการแพทย์ฉุกเฉินให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดอย่างเป็นระบบ• องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ได้จัดตั้งหน่วยบริการประจำและเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ (CUP) ของตนเองแล้ว จึงมีการวางแผนจัดซื้อยาและเวชภัณฑ์เอง และในอนาคตอาจ จะต้องพัฒนาระบบคลังยาและ โลจิสติกส์เพื่อกระจายยาและเวชภัณฑ์อย่างมีประสิทธิภาพองค์กำรบริหำรส่วนจังหวัดเชียงใหม่• การจัดตั้งหน่วยบริการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit:ALS) สอดคล้องกับนโยบายขององค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลาที่ต้องการบูรณาการบริการการแพทย์ฉุกเฉินกับการบริการฟื้นฟูสุขภาพและการบริการปฐมภูมิของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลถ่ายโอน โดยได้ริเริ่มจัดตั้งเครือข่ายความร่วมมือในระดับพื้นที่เพื่อจัดบริการรับ-ส่งต่อผู้ป่วยระยะกลาง (Intermediate Care- Patient: IMC Patient) และผู้ป่วยระยะยาว (Long-term Care Patient: LTC Patient) ที่เป็นผู้ยากไร้ซึ่งจำเป็นต้องพบแพทย์เป็นประจำหรือต้องได้รับการดูแลโดยนักกายภาพบำบัดที่โรงพยาบาล โดยเป็นความร่วมมือกับเทศบาลและองค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่อำเภอที่มีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลถ่ายโอน• กฎหมายและระเบียบเกี่ยวกับระเบียบบริหารงานบุคคลท้องถิ่นภายใต้ความรับผิดชอบของกระทรวงมหาดไทยยังไม่เอื้อต่อการดำเนินการด้านการแพทย์ฉุกเฉินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเฉพาะองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา3 POLICY BRIEFองค์กำรบริหำรส่วนจังหวัดสงขลำผลกำรศึกษำรำยพื้นที่

POLICY BRIEF 4• หน่วยปฏิบัติการฉุกเฉินทางการแพทย์ หมายถึง หน่วยปฏิบัติการประเภทปฏิบัติการแพทย์ ซึ่งจำแนกเป็นระดับพื้นฐาน ระดับสูง และระดับเฉพาะทาง ตามประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่องหลักเกณฑ์และเงื่อนไขเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่และการกำกับดูแลหน่วยปฏิบัติการแพทย์ พ.ศ. 2564 และผนวกแนบท้าย โดยต้องมีลักษณะอย่างหนึ่งอย่างใดคือ เป็นหน่วยงานหรือองค์กรของรัฐหรือในกำกับของรัฐ หรือของสภากาชาดไทยที่มีอำนาจหน้าที่หรือได้รับมอบหมายหรือมีวัตถุประสงค์เกี่ยวกับการจัดบริการด้านสาธารณสุขหรือการแพทย์ หรือเป็นองค์กรภาคเอกชนที่เป็นนิติบุคคลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือกฎหมายอื่นซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการดำเนินงานด้านปฏิบัติการแพทย์• หน่วยปฏิบัติการแพทย์ฉุกเฉิน• หน่วยปฏิบัติการประเภทปฏิบัติการแพทย์ ซึ่งจำแนกเป็นระดับพื้นฐาน ระดับสูง และระดับเฉพาะทาง ตามประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่อง หลักเกณฑ์และเงื่อนไขเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่และการกำกับดูแลหน่วยปฏิบัติการแพทย์ พ.ศ. 2564 และผนวกแนบท้าย• หน่วยปฏิบัติการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง• หน่วยปฏิบัติการประเภทปฏิบัติการแพทย์ที่มีคุณสมบัติสอดคล้องกับหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของหน่วยปฏิบัติการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูงตามประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่องหลักเกณฑ์และเงื่อนไขเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่และการกำกับดูแลหน่วยปฏิบัติการแพทย์ พ.ศ. 2564 และผนวกแนบท้ายหน่วยปฏิบัติกำรฉุกเฉินทำงกำรแพทย์คืออะไรรูปแบบกำรจัดกำรแพทย์ฉุกเฉินที่เหมำะสมกับองค์กำรบริหำรส่วนจังหวัด

รูปแบบกำรจัดตั้งหน่วยปฏิบัติกำรกำรแพทย์ฉุกเฉินระดับสูงในองค์กำรบริหำรส่วนจังหวัด• องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ที่ได้รับการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ควรดำเนินการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูงในฐานะนิติบุคคล โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดสามารถจัดตั้ง และกระจายชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉิน (ALS teams) ลงสู่พื้นที่ระดับพื้นที่ โดยเลือกประจำการใน รพ.สต. ขนาดใหญ่หรือขนาดกลาง ตามความพร้อมที่เหมาะสมตามพื้นที่ เช่น ความพร้อมในด้านบุคลากร โครงสร้างพื้นฐาน ยานพาหนะฉุกเฉิน ทั้งนี้การกระจายชุดปฏิบัติการควรพิจารณาตามบริบทและความต้องการของพื้นที่บริการจริง เพื่อให้การเข้าถึงบริการการแพทย์ฉุกเฉินของประชาชนมีความทั่วถึงและมีประสิทธิภาพสูงสุด และ อบจ. ไม่จำเป็นต้องจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินในทุก รพ.สต. ที่ได้รับการถ่ายโอน แต่มีระบบการสนับสนุนแบบกระจายตัวไปยังพื้นที่เป้าหมาย ซึ่งจะช่วยลดภาระด้านงบประมาณและบุคลากร ขณะเดียวกันยังคงไว้ซึ่งมาตรฐานการบริการระดับเดียวกันทั่วทั้งจังหวัด• การเร่งรัดกระบวนการจัดตั้งและขึ้นทะเบียนหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินโดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่ได้รับการถ่ายโอน รพ.สต. สามารถดำเนินการ เร่งรัดการจัดตั้งและขึ้นทะเบียนหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (ALS) ได้โดยเร็ว เพื่อให้เกิดความพร้อมในการให้บริการแก่ประชาชนภายใต้ระบบการแพทย์ฉุกเฉินที่มีมาตรฐานเดียวกับระดับชาติ อย่างไรก็ตามในระยะเริ่มต้นของการดำเนินงาน องค์การบริหารส่วนจังหวัดอาจกำหนดให้ ชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินที่จัดตั้งขึ้นใหม่ ปฏิบัติงานในฐานะชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) ก่อน เพื่อให้สามารถเริ่มให้บริการประชาชนได้โดยไม่ต้องรอให้ครบทุกองค์ประกอบของ ALS ทั้งระบบ เช่น บุคลากรเฉพาะทาง เครื่องมือแพทย์ หรือยานพาหนะที่มีอุปกรณ์กู้ชีพขั้นสูงครบถ้วน โดยแนวทางดังกล่าวจะช่วยให้ อบจ. สามารถพัฒนาในลักษณะค่อยเป็นค่อยไป โดยเริ่มจากการจัดตั้ง BLS เพื่อเตรียมความพร้อมในด้านโครงสร้างพื้นฐาน อาทิเช่น บุคลากร และระบบบริหารจัดการที่มั่นคง ซึ่งภายหลังอาจค่ิยเป็นค่อยไปในการยกระดับสู่รูปแบบ ALSเมื่อมีความพร้อมทั้งในด้านงบประมาณ ทรัพยากรบุคคล และการรับรองมาตรฐานจากสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ ทั้งนี้การดำเนินการในลักษณะดังกล่าวยังเป็นการส่งเสริมให้ อบจ. มีบทบาทในการจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉินอย่างเป็นขั้นตอน 5 POLICY BRIEFรูปแบบกำรจัดกำรแพทย์ฉุกเฉินระดับสูงที่เหมำะสมส ำหรับองค์กำรบริหำรส่วนจังหวัด• รูปแบบที่เหมาะสมในการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ภายใต้การดำเนินงานขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ที่ได้รับการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) โดยควรให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดเป็นผู้จัดตั้งและยื่นขอรับการประเมินเพื่อขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินในนามของนิติบุคคลองค์การบริหารส่วนจังหวัดโดยตรง ทั้งนี้หน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินที่ขึ้นทะเบียนกับสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติจะประจำอยู่ที่องค์การบริหารส่วนจังหวัด และสามารถจัดสรรหรือกระจายชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉิน ลงสู่พื้นที่บริการในระดับ ต่าง ๆ เช่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลขนาดใหญ่ หรือขนาดกลาง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริบทและความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ องค์การบริหารส่วนจังหวัด ไม่จำเป็นต้องจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินในทุก รพ.สต.ที่ได้รับการถ่ายโอนมา แต่ควรมุ่งเน้นการบริหารจัดการและสนับสนุนการปฏิบัติงานเชิงระบบให้มีประสิทธิภาพและครอบคลุมพื้นที่บริการอย่างเหมาะสม

• องค์การบริหารส่วนจังหวัดที่ได้รับการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล สามารถดำเนินการ เร่งรัดการจัดตั้งและขอขึ้นทะเบียนหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ณ องค์การบริหารส่วนจังหวัดได้โดยตรง ทั้งนี้ ในช่วงเริ่มต้นของการดำเนินงาน องค์การบริหารส่วนจังหวัดอาจจัดสรรชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินให้ปฏิบัติภารกิจในลักษณะของชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) ไปก่อน เพื่อให้สามารถให้บริการประชาชนได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ อีกทางเลือกหนึ่งคือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดอาจเริ่มต้นด้วยการ จัดตั้งและขึ้นทะเบียนหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (BLS) ในปีแรก เพื่อวางระบบการบริหารจัดการ บุคลากร และทรัพยากรให้พร้อม จากนั้นจึงดำเนินการ ยกระดับและขอขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (ALS) ในระยะต่อมา เมื่อมีความพร้อมทั้งด้านบุคลากร อุปกรณ์ และมาตรฐานการให้บริการตามที่สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติกำหนด• ขั้นตอนการยกระดับระบบริการการแพทย์ฉุกเฉินขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (ปีที่ 2) สำหรับองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่เลือกจัดตั้งและขึ้นทะเบียนเฉพาะหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินขั้นพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) ในปีที่ 1 ให้ดำเนินการขึ้นทะเบียนหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดและกระจายชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ไปที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดแห่งใดแห่งหนึ่งในพื้นที่อำเภอนำร่อง สำหรับองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่จัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดในปีที่ 1 แล้ว ให้เร่งรัดพัฒนาศักยภาพชุดปฏิบัติการขั้นพื้นฐานที่กระจายไปยังระดับพื้นที่แล้วให้เป็นชุดปฏิบัติการระดับสูง ตลอดจนดำเนินการสร้างและขยายเครือข่ายความร่วมมือกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่นำร่องผ่านกระบวนการประสานแผน และ/หรือ ผ่านข้อตกลงการจัดทำบริการสาธารณะร่วมกันขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยใช้ประกาศคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เรื่อง การทำความตกลงร่วมมือกันจัดทำบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2558• ขั้นตอนการถอดบทเรียน ประเมินผลสัมฤทธิ์ในการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) และขยายผลไปยังพื้นที่อื่นในจังหวัดเดียวกัน (ปีที่ 3) โดยกระจายชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: ALS) ไปที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดแห่งใดแห่งหนึ่งในอำเภอนั้น และจัดทำข้อตกลงการจัดทำบริการการแพทย์ฉุกเฉินร่วมกับเทศบาลและองค์การบริหารส่วนตำบลภายใต้ประกาศคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เรื่องการทำความตกลงร่วมมือกันจัดทำบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2558แผนกำรจัดตั้งหน่วยปฏิบัติกำรกำรแพทย์ฉุกเฉินขององค์กำรบริหำรส่วนจังหวัด• ขั้นตอนการเตรียมความพร้อม (ปีที่ 1) โดยเริ่มต้นด้วยการจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง(Advanced Life Support Unit: ALS) ที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดและกระจายชุดปฏิบัติการให้ปฏิบัติการในฐานะชุดปฏิบัติการขั้นพื้นฐานไปที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลถ่ายโอน หรือดำเนินการจัดตั้งและขึ้นทะเบียนหน่วยปฏิบัติการการแพย์ฉุกเฉินขั้นพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) ที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดและกระจายชุดปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินขั้นพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) ไปที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ได้รับการถ่ายโอนให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดในพื้นที่อำเภอนำร่อง โดยเงื่อนไขของการกำหนดพื้นที่นำร่อง คือ พื้นที่ระดับอำเภอซึ่งจำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากโรงพยาบาลภายในอำเภอนั้นPOLICY BRIEF 6

• หากองค์การบริหารส่วนจังหวัดพิจารณาแล้วเห็นสมควรจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง ( Advanced Life Support Unit: ALS) แ ล ะ/ ห ร ื อ หน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) องค์การบริหารส่วนจังหวัดควรดำเนินการตามชั้นตอนดังนี้• เสนอสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัดพิจารณาอนุมัติจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินขององค์การบริหารส่วนจังหวัดและจัดทำเป็นประกาศขององค์การบริหารส่วนจังหวัดและแจ้งผู้ว่าราชการจังหวัดทราบตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 และพระราชกฤษฎีกาเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล พ.ศ. 2523 และที่แก้ไขเพิ่มเติม• ดำเนินการขอรหัสหน่วยงานบริการสุขภาพตามหลักเกณฑ์และขั้นตอนของกองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธาธารณสุข• จัดทำบัญชีการใช้จ่ายเงินของหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินขององค์การบริหารส่วนจังหวัดตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยเงินบำรุงโรงพยาบาลและหน่วยบริการสาธารณสุขขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 โดยนำแนวทางที่กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นซักซ้อมให้แก่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ถ่ายโอนให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดมาพิจารณาปรับใช้โดยอนุโลมตามความจำเป็นและเหมาะสม• สำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (สกถ.)• เสนอคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพิจารณาประกาศกำหนดให้นักปฏิบัติการฉุกเฉินการแพทย์ เป็นตำแหน่งเลือกบรรจุในโครงสร้างกรอบอัตรากำลังของ รพ.สต. ถ่ายโอนเพื่อให้สำนักงบประมาณสามารถพิจารณาจัดสรรเงินอุดหนุนให้แก่ อบจ. ดำเนินการสรรหาและบรรจุแต่งตั้งได้โดยไม่ต้องใช้เงินรายได้ของ อบจ.• ดำเนินการซักซ้อมความรู้ความเข้าใจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเฉพาะ อบจ. เกี่ยวกับการบูรณาการความร่วมมือจัดบริการสาธารณะระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามประกาศคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เรื่อง การทำความตกลงร่วมมือกันจัดทำบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2558• ร่วมกับกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นพิจารณาซักซ้อมข้อเสนอแนะแนวทางการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการสุขภาพระดับพื้นที่ (กสพ.) ในการ บูรณาการภารกิจการจัดบริการสุขภาพปฐมภูมิ และภารกิจการจัดบริการการแพทย์ฉุกเฉิน โดยเสนอให้ กสพ. พิจารณาแต่งตั้งคณะอนุกรรมการหรือคณะทำงานด้านการแพทย์ฉุกเฉินในหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิที่มีแพทย์เวชศาสตร์ฉุกเฉินเป็นประธานหรือที่ปรึกษา และให้คณะอนุกรรมการหรือคณะทำงานดังกล่าวมีหน้าที่และอำนาจ จัดทำและเสนอแผนพัฒนาระบบบริการการแพย์ฉุกเฉินตามนัยข้อ 5.4.5 บทที่ 5 (หน้า 49) ที่อย่างน้อยประกอบด้วยยุทธศาสตร์การจัดตั้งและบริหารจัดการหน่วยปฏิบัติการการการแพทย์ฉุกเฉินใน รพ.สต. ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านการแพทย์ฉุกเฉินของประชาชน และยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาบริการการแพทย์ฉุกเฉินด้านยาเวชภัณฑ์ เทคโนโลยี และครุภัณฑ์ทางการแพทย์ข้อเสนอเเนะเชิงนโยบำย 7 POLICY BRIEF

ธัชเฉลิม สุทธิพงษ์ประชา และคณะ. (2567). กำรสังเครำะห์ข้อเสนอและออกแบบเชิงนโยบำยกำรจัดตั้งหน่วยปฏิบัติกำรกำรแพทย์ฉุกเฉินระดับสูงในองค์กำรบริหำรส่วนจังหวัดที่ได้รับกำรถ่ำยโอนภำรกิจกำรบริกำรสุขภำพปฐมภูมิ. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. วิทยาลัยสหวิทยาการ ชั้น 5 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ท่าพระจันทร์เลขที่ 2 ถนนพระจันทร์ เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200โทรศัพท์ 02-221-6111-20 ต่อ 4400โทรสาร 02-222-0153E-mail : [email protected]เอกสำรอ้ำงอิง• กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.)• ซักซ้อมข้อมูลความรู้ความเข้าใจของ อบจ. เกี่ยวกับขั้นตอน หลักเกณฑ์ และวิธีการขึ้นทะเบียนหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) และหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit:BLS) เป็นหน่วยบริการกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด• ดำเนินการซักซ้อมความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับมาตรฐานหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินให้แก่ อบจ. ที่จะจัดตั้งหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) และหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: BLS)• พิจารณาประกาศกำหนดให้นักปฏิบัติการฉุกเฉินทางการแพทย์เป็นตำแหน่งวิชาชีพที่ขาดแคลนเพื่อให้ อบจ. สามารถสรรมาคัดเลือก และบรรจุแต่งตั้งด้วยวิธีกรณีพิเศษ• ดำเนินการชักซ้อมความรู้ความเข้าใจให้แก่ อบจ. เกี่ยวกับการจัดทำบัญชีการใช้จ่ายเงินบำรุงของหน่วยปฏิบัติการการแพพย์ฉุกเฉินระดับพื้นฐาน (Basic Life Support Unit: BLS) และหน่วยปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินระดับสูง (Advanced Life Support Unit: BLS)ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยเงินบำรุงโรงพยาบาลและหน่วยบริการสาธารณสุขภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561• พิจารณากำหนดแนวทางการส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาศักยภาพหน่วยบริการปฐมภูมิ โดยเฉพาะ รพ.สต. สังกัด อบจ. เป็นหน่วยบริการรับผิดชอบการตรวจคัดกรอง (Trage) และดูแลรักษาพยาบาลผู้ป่วยสีเขียว (อาการฉุกเฉินไม่เร่งด่วน) และสีเหลือง (อาการฉุกเฉินเร่งด่วน)• พิจารณากำหนดและปรับปรุงหลักสูตรเพิ่มพูนทักษะและความรู้เฉพาะทางสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ฉุกเฉินที่ปฏิบัติหน้าที่ในหน่วยบริการปฐมภูมิสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ให้สามารถดูแลรับผิดชอบการตรวจคัดกรอง (Triage) และดูแลรักษาพยาบาลผู้ป่วยสีเขียว (อาการฉุกเฉินไม่เร่งด่วน) และสีเหลือง (อาการฉุกเฉินเร่งด่วน)• เสนอคณะอนุกรรมการบริหารภารกิจถ่ายโอนด้านสาธารณสุขให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นพิจารณาประกาศกำหนดให้นักปฏิบัติการฉุกเฉินการแพทย์ เป็นตำแหน่งเลือกบรรจุในโครงสร้างกรอบอัตรากำลังของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ถ่ายโอนให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดPOLICY BRIEF 8