พระราชประวัติ ศาสตราจารย์ พลเอก พลเรือเอก พลอากาศเอก สมเด็จพระเจ้าน้อง นางเธอ เจ้าฟ้ าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี พระราชธิดาพระองค์เล็กในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกา ธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร กับสมเด็จพระนางเจ้า สิริกิติ ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง และเป็ นพระโสทร กนิษฐภคินีในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกลา้เจา้อยูห่วั ประสตูิเมื่อวนัพฤหสับดีที่๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๐๐ ณ พระที่นั่งอมัพรสถาน ในพระราชวังดุสิต ทรงพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี พระองค์มีพระธิดา ๒ พระองค์ คือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภา จุฑาภรณ์ และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ
พระราชประวัติ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้ าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราช กุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงเป็ นเจ้าฟ้า นักวิทยาศาสตร์ผู้มีผลงานดีเด่นของโลกในสาขาสารเคมีก่อมะเร็ง และพิษวิทยาสิ่งแวดลอ้ม ทรงก่อตงั้สถาบนัวิจยัจุฬาภรณ์ข้ึนเมื่อวนัที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๐ ปัจจุบันทรงด ารงต าแหน่งเป็ นองค์ประธาน ของราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ และนายกสภาสถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์ หัวหน้าห้องปฏิบัติการเคมีผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ และห้องปฏิบัติการ สารเคมีก่อมะเร็ง และศาสตราจารย์ประจ าภาควิชาชีวเคมี คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
พระราชประวัติ ตราประจ าพระองค์ ธงประจ าพระอิสริยยศ ธงประจ าพระองค์
การศึกษา ระดับชั้นเตรียมประถมศึกษา ประถมศึกษา และมัธยมศึกษาจากโรงเรียน จิตรลดา วิทยาศาสตรบัณฑิต (สาขาวิชาเคมี) เกียรตินิยมอันดับ ๑ จากคณะ วิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทรงได้รับรางวัล เรียนดีตลอดระยะเวลา ๔ ปี การศึกษา และทรงได้รับทุนการศึกษาต่อในระดับ ปริญญาเอกทางวิทยาศาสตร์สาขาอินทรีย์เคมีด้วย ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สาขาวิชาเคมีอินทรีย์) จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
การศึกษา เนื่องจากทรงส าเร ็ จการศึกษาระดบั ปริญญาตรีดว้ยคะแนนยอดเยี่ยม เมื่อมีพระด าริถึงการศึกษาต่อในระดบับณัฑิตศึกษา มหาวิทยาลยมหิดล ั จึงอนุมัติให้ทรงเข้าศึกษาในระดับปริญญาดุษฎีบัณฑิตได้โดยไม่ต้องผ่าน มหาบัณฑิตก่อนทรงศึกษาด้วยพระวิริยะอุตสาหะใฝ่ พระทัยในการศึกษาเล่าเรียน เป็ นที่ยิ่งทงั้ที่มีพระราชกิจในฐานะสมเด ็ จพระเจา้ลูกเธอก ็ ยงเสด็จพระด าเนินไป ั ทรงพระอกัษรร่วมกบัพระสหายในชนั้เรียนอย่างสม ่าเสมอตลอดจนทรงงาน ในห้องแล็บด้วยพระองค์เองอย่างไม่ทรงท้อถอยแม้จะทรงแพ้สารเคมีก็ตาม โดยทรงท าวิทยานิพนธ์เรื่อง "Part I: Constituents of Boesenbergia pandurata (yellow rhizome) (Zingiberaceae). Part II: Additions of lithio chloromethyl phenyl sulfoxide to aldimines and alpha,betaunsaturated compounds" และได้รับพระราชทานปริญญาปรัชญาดุษฎี บณัฑติ สาขาวิชาเคมีอนิทรีย์เมื่อวนัที่๑๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๘
การศึกษา ป รัช ญ า ดุ ษ ฎี บัณ ฑิ ต (ส า ข า เ พ า ะ เ ลี้ ย ง สัต ว์ น ้ า) ค ณ ะ ป ร ะ ม ง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (หลักสูตรแบบไม่มีหน่วยกิตรายวิชา)ในปี การศึกษา ๒๕๔๙ จากผลงานวิจยัเรื่อง "Molecular Genetic Studies and Preliminary Culture Experiments of Scallops Bivalve: Pectinidae) in Thailand" ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตวิทยาศาสตร์ชีวภาพ สาขาชีวภาพทางสัตวแพทย์(หลักสูตร นานาชาติ) คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทรงวิทยานิพนธ์ เรื่อง “Effect of Morphine and Morphine-Tramadol Infusions in Sevoflurane-Anesthetized Dogs.” Doctor of Philosophy (Toxicology) จาก มหาวิทยาลยัโตเกยีว ประเทศญปี่ ุ่น ระดับหลังปริญญาเอก (Post Doctoral) ณ มหาวิทยาลัยอูล์ม ประเทศเยอรมัน เรื่อง Synthesis of Oligonucleotides Using Polymer Support and Their Applications in Genetic Engineering ทรงศึกษาในระดับปริญญาเอก หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชา ทัศนศิลป์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ปี การศึกษา ๒๕๖๐
พระราชกรณียกิจ สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ทรงก่อตงั้สถาบนัวิจยัจุฬาภรณ์ข้ึน เมื่อวนัที่๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๐ ทรงเป็ นองคป์ระธานของสถาบนัวิจยัจุฬาภรณ์ซึ่งมีเป้าหมายสา คญคือ ส่งเสริม ั ความรูท้ี่ไดจ้ากการศึกษาวิจยัทางวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีวิศวกรรมศาสตร์ และสงัคมศาสตรม์าประยุกต์ใชเ้พื่อการพฒันาประเทศ ตลอดจนเป็ นศูนย์กลาง ในการศึกษาและพฒันาบุคลากรสาขาวิทยาศาสตร์การแลกเปลี่ยนความรู้ ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยความร่วมมือกับองค์กรระหว่าง ประเทศ รวมทงั้เป็ นแหล่งระดมสติปัญญาของนกัวิชาการที่มีศกัยภาพและ วิทยาการที่กา้วหนา้เพื่อการพฒันาประเทศที่ยั่งยืนตลอดไป ขณะเดียวกัน เพื่อเป็ นการสรา้งองค์ความรูท้างวิทยาศาสตร์อย่างต่อเนื่อง และให้การศึกษา และฝึ กอบรมอย่างครบวงจร
พระราชกรณียกิจ ประกอบกับแนวพระด าริของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ าจุฬาภรณวลัย ลักษณ์ อัครราชกุมารี ให้ขยายภารกิจด้านการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาด้าน วิทยาศาสตรแ์ละเทคโนโลยีรวมทงั้สาขาที่มีความตอ้งการสงูใหก้วา้งขวางยิ่งข้ึน จึงได้มีการเสนอโครงการจัดตั้งสถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์ขึ้นในปี พ.ศ. ๒๕๔๘ และจากการที่ทรงรบัเป็ นหวัหนา้หอ้งปฏิบตัิการเคมีผลิตภัณฑ์ ธรรมชาติ และห้องปฏิบัติการสารเคมีก่อมะเร็งด้วยพระองค์เอง ประกอบกับ ทรงพบว่าประชาชนชาวไทยเป็ นโรคมะเร ็ งเพมิ่ในอตัราที่สงูมากข้ึน จงทรงก่อตั้ง ึ ศูนยว์ิจยัศึกษาและบา บดัโรคมะเร ็ งข้ึน มีวตัถุประสงค์เพื่อให้ผู้ป่ วยโรคมะเร็งมี ชีวิตที่ยืนยาวและมีคุณภาพชีวิต ที่ดีทงั้ร่างกาย จติใจ และสังคม และให้เป็ น ศูนย์วิจยัด้านโรคมะเร ็ งที่มีความเป็ นเลิศทางการวิจยัวิชาการ และ การบ าบัดรักษา พร้อมทั้งพัฒนาเป็ นศูนย์ช านาญการวินิจฉัยมะเร ็ งที่กา้วหนา้ และทนัสมยัที่สดุในภูมิภาค โดยมีงานวิจยัที่ไดม้าตรฐานสากลรองรับ
พระราชกรณียกิจ ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ นอกจากนี้ ยังทรงจัดตั้งศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ (Cyclotron and PET Scan) ซึ่งเป็ นหน่วยงานใหบ้ริการในการตรวจโดยสาร เภสัชรังสี เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ซึ่งเป็ นเทคโนโลยีระดบัสูงที่สามารถติดตาม ตรวจวดั ประเมิน และวิเคราะห์การท าหนา้ที่ของอวยัวะนนั้ๆ ในระดบเซลล์เมตา ั บอลสิม์ที่สามารถใหร้ายละเอยีดการวินิจฉยัโรคและระยะของโรคไดด้ีกว่าการตรวจ อย่างอื่น ซึ่งมีประโยชน์เป็ นอย่างมากในการรกัษาผูป้่วยมะเร ็ ง โรคทางสมอง และ หัวใจ สมเด็จเจ้าฟ้ าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงให้ ความสา คญัทางดา้นสิ่งแวดลอ้มเป็ นอย่างยิ่ง ทรงเป็ นผูน้ าที่เข้มแข็งและมีพระ ปณิธานแน่วแน่ในการสรา้งเสริมความรูท้าง วิทยาศาสตร์สิ่งแวดลอ้มให้แก่ ทรัพยากรบุคคลของประเทศไทย และให้ความช่วยเหลือ ฝึ กอบรมแก่ประเทศ เพื่อนบา้นที่ก าลงัพฒันา โดยไดร้บัความร่วมมือจากองค์กรสิ่งแวดล้อมระดับ นานาชาติ
พระราชกรณียกิจ จากผลของการทรงงานอย่างต่อเนื่อง จงึทรงเป็ นที่ยอมรบัและไดรับการ ้ ยกย่องในแวดวงวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมนานาชาติคณะกรรมการ รางวัลฮอลแลนเดอร์จึงมีมติเอกฉันท์ให้ศาสตราจารย์ ดร. สมเด็จเจ้าฟ้ าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงเป็ นนักวิทยาศาสตร์ผู้มีผลงาน ดีเด่นของโลกในสาขาสารเคมีก่อมะเร ็ งและพิษวิทยาสิ่งแวดล้อม และทรงเป็ นนกัวิทยาศาสตร์ที่มีคุณสมบตัิเหมาะสมส าหรบัรางวล ั EMS Hollaender International Award ประจ าปี ค.ศ. ๒๐๐๒ และในปี พ.ศ. ๒๕๔๗ สหภาพสากลว่าดว้ยการอนุรกัษ์สิ่งแวดลอ้มโลก (IUCN The World Conservation Union) สวิตเซอร์แลนด์ ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายรางวัล สมาชิกกิตติมศกัดิ ์ของสหภาพสากลว่าดว้ยการอนุรกัษ์สิ่งแวดลอมโลกอีกด้วย ้
พระราชกรณียกิจ นอกจากสมเด็จเจ้าฟ้ าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี จะทรงได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติในพระปรีชาสามารถทางด้าน วิทยาศาสตร์แล้ว พระองค์ยังทรงน าวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ ประโยชนเ์พอื่การพฒันาประเทศไดอ้ยา่งสอดคลอ้งเหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นกิจการ ดา้นการศึกษา สุขภาพอนามยังานเทคโนโลยเีพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร การจดัการป่าไม้การจดัการสิ่งแวดลอ้ม การเพาะเล้ียงสตัว์เศรษฐกิจ การอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลรวมไปถึงงานส่งเสริมสถานภาพทางสังคมของ สตรีไทยอีกด้วย
พระราชกรณียกิจ งานประมงน้อมเกล้าฯ เป็ นกิจกรรมการแสดงนิทรรศการของการประมงในประเทศไทย โดยเน้น ไปที่ปลาสวยงามเป็ นหลกั งานประมงน้อมเกล้าฯ จัดขึ้นตามพระราชด าริของสมเด็จพระเจ้า น้องนางเธอ เจ้าฟ้ าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารีที่ทรงให้กรมประมง ร่วมกับคณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล จดังานดงักล่าวข้ึนเป็ นครงั้แรก เมื่อวนัที่๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๙ ณ บริเวณสวนอมัพร เพื่อนอ้มรา ลึกถึงพระมหากรณุาธิคุณและ เทิดพระเกียรติแด่สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ที่ทรงมีต่อวงการแพทย์และการประมง และเพื่อหารายไดส้มทบทุนสราง ้ ตึกสยามมินทร์เนื่องในโอกาสที่โรงพยาบาลศิริราชสถาปนาครบรอบ ๑๐๐ ปี
พระราชกรณียกิจ ต่อจากนนั้ทรงมีรบัสั่งใหจ้ดังาน "วันประมงน้อมเกล้าฯ" ขึ้นทุกปี และ คณะกรรมการจัดงานมีความเห็นพ้องว่าให้น าเงินรายได้จากการจัดงานทุกปี ข้ึนทูลเกลา้ฯ สมทบทุนมูลนิธิจุฬาภรณ์ซึ่งทรงตงั้ข้ึนเพื่อศึกษางานวิจยัที่ เป็ นประโยชน์ต่อสังคมและประเทศชาติ ในการนี้ คณะกรรมการจัดงานได้รับ พระกรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราช กุมารีเสด ็ จมาทรงเป็ นประธานเปิดงานและจดัตูป้ลาสวยงาม เพื่อพระราชทาน แก่ผู้มีจิตศรัทธาถวายเงินโดยเสด็จพระราชกุศลตามพระราชอัธยาศัย และพระราชทานถ้วยรางวัลให้แก่ผู้ชนะการประกวดในกิจกรรมต่าง ๆ อีกด้วย
พระราชกรณียกิจ เมื่อวนัที่๑๐ พฤษภาคม ๒๕๖๖ เวลา ๑๒.๔๒ น. พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เสด็จแทนพระองค์ ไปพระราชทาน ปริญญาบัตรแก่ผู้ส าเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ประจ าปี การศึกษา ๒๕๖๔ ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ อ าเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
พระราชกรณียกิจ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุม ารี เสด ็ จเยี่ยมหน่วยแพทย์พอ.สว. และพระราชทานของที่ระลึกในพ้ืนที่ โรงเรียนวังหลวงพิทยาสรรพ์ ต าบลวังหลวง อ าเภอเฝ้ าไร่ จังหวัดหนองคาย โรงเรียนบ้านดงมะไฟ ต าบลดงมะไฟ อ าเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวล าภู โรงเรียนโคกสูงใหญ่วิทยา ต าบลโคกสูง อ าเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น โรงเรียนกลางใหญ่รังสีนิโรธอุปถัมภ์ ต าบลกลางใหญ่ อ าเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี ในการนี้กองทัพเรือจัดเฮลิคอปเตอร์ถวายเป็ นเฮลิคอปเตอร์ พระที่นั่ง โดยมีพลเรือตรีวศินสรรพ์จนัทวรินทร์ผูบ้ญัชาการกองการบิน ทหารเรือ กองเรือยุทธการ เป็ นผูอ้ านวยการเดินทาง ระหว่างวนัที่๓๑ มกราคม - ๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘
มูลนิธิ หน่วยงาน มูลนิธิจุฬาภรณ์ มูลนิธิเทียนส่องใจเพอื่คนไขโ้รคลมชกั มูลนิธิเสยีงธรรมเพอื่ประชาชน มู ล นิ ธิ รัก ษ า พ ย า บ า ล สัต ว์ ป่ ว ย อ น า ถ า โ ร ง พ ย า บ า ล สัต ว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โครงการรักษาผู้ป่ วยโรคลมชักครบวงจร โครงการหารายไดเ้พอื่สตัว์ป่วยอนาถา โรงเรียนมัธยมทับทิมสยาม ๐๔ อ าเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ โรงเรียนมัธยมศึกษาจุฬาภรณ์ สถานีวิทยุเสยีงธรรมเพอื่ประชาชน วดัป่าบา้นตาด จงัหวดัอดรธานีุ สหพันธ์นิสิตนักศึกษาแพทย์แห่งประเทศไทย สมาคมเคมีแห่งประเทศไทย กองทุนจุฬาภรณอุดรธานี และโครงการในพระอุปถัมภ์
พระยศทางทหาร พ.ศ. ๒๕๒๒ ร้อยโทหญิง เรือโทหญิง เรืออากาศโทหญิง และนายทหารพิเศษ ประจา กดักองพนัทหารมา้ที่๑ รักษาพระองค์ นายทหารพิเศษประจ ากองทัพเรือ นายทหารพิเศษประจ ากองทัพอากาศ พ.ศ. ๒๕๒๓ นายทหารพิเศษประจ ากรมนักเรียนนายเรือ รักษาพระองค์ กรมยุทธศึกษา โรงเรียนนายเรือ ประจ ากองบงัคบัการกรมทหารราบที่๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน ประจ ากรมนักเรียนนายเรืออากาศ รักษาพระองค์ กรมยุทธศึกษา โรงเรียนนายเรืออากาศ และ ประจา กองพนัทหารอากาศโยธินที่๑ รักษาพระองค์ พ.ศ. ๒๕๒๔ ร้อยเอกหญิง เรือเอกหญิง เรืออากาศเอกหญิง พ.ศ. ๒๕๒๕ นายกองโท กองอาสารักษาดินแดน ส านักอ านวยการ กองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. ๒๕๒๖ พันตรีหญิง นาวาตรีหญิง นาวาอากาศตรีหญิง พ.ศ. ๒๕๒๘ พันโทหญิง นาวาโทหญิง นาวาอากาศโทหญิง
พระยศทางทหาร พ.ศ. ๒๕๒๙ ศาสตราจารย์ กองการศึกษา โรงเรียนนายเรืออากาศ กรมยุทธศึกษาทางอากาศ พ.ศ. ๒๕๓๓ พันเอกหญิง นาวาเอกหญิง นาวาอากาศเอกหญิง และนายทหาร พิเศษ ประจา กรมทหารราบที่๑ รักษาพระองค์ และประจ ากรมนักเรียนนายร้อย รักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า พ.ศ. ๒๕๓๕ พลตรีหญิง พลเรือตรีหญิง พลอากาศตรีหญิง และศาสตราจารย์ พิเศษ ประจ ากองทัพอากาศ กระทรวงกลาโหม และนายกองเอก กองอาสารักษา ดินแดน (ส านักอ านวยการกองอาสารักษาดินแดน) พ.ศ. ๒๕๓๙ พลโทหญิง พลเรือโทหญิง พลอากาศโทหญิง อาจารย์พิเศษ กองการศึกษา โรงเรียนนายเรือ กรมยุทธศึกษาทหารเรือ กองทัพเรือ อาจารย์พิเศษ กองการศึกษา โรงเรียนนายเรืออากาศ กรมยุทธศึกษาทหารอากาศ กองทัพอากาศ และอาจารย์พิเศษ ประจ ากองการศึกษา โรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ กองทัพอากาศ พ.ศ. ๒๕๔๒ พลเอกหญิง พลเรือเอกหญิง พลอากาศเอกหญิง และ รองผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัย รักษาพระองค์ กองทัพอากาศ